🟤 "پیاده‌رویِ گفتگومحورِ اربعین" عشق، شوری در نهادِ ما نهاد جان ما در بوتهٔ سودا نهاد گفتگویی در زبان ما فکند جستجویی در درون ما نهاد 🔻اربعین‌نگاری سال گذشته‌، فرصت همسفری مجازی با بسیاری از شما عزیزان رو ایجاد کرد. برای خودم هم تولید و انتشار ۲۸۰ عکس‌نوشته از مردم‌شناسی، عاشوراشناسی، بررسی تاریخی، تحلیل مناسک و خاطرات معنوی سفر اربعین پارسال تجربه فوق‌العاده‌ای بود. توی این آدرس می‌تونین این مجموعه رو ببینین:👇 https://t.me/AzadName/1512 🔻از اون زمان تا الان، خیلی از شما پیشنهاد کردین که سفر اربعین امسال رو گروهی و گفتگومحور برگزار کنیم. احتمالاً بعضی از شما هم دوست دارین: ◀️ درباره عقاید و باورهای دینی در حین سفر اربعین، گپ بزنین... ◀️ درباره مناسک عاشورایی، تاریخچه عزاداری، آیین‌های فرهنگی و تحلیل اجتماعی اربعین، بگین و بشنوین... ◀️ در حاشیه سفر، درباره اماکن مذهبی و تاریخی کربلا و نجف و بین راه، اطلاع کسب کنین... ◀️ ادبیات عاشورایی و مهمترین مقتل‌ها و کتاب‌های تحلیلی شورا و جریان‌شناسی تاریخی محرم، چیزهایی بدونین... ◀️ خلاصه اینکه به سفرتون طعم دانش و تفکر  بدین و مثل حکمای مشاء، موقع پیاده‌روی، از حکمت و معرفت بگین و بشنوین... اما حوصله فضای رسمی و قالب‌های کلیشه‌ای رو هم ندارین... 🔻منم دلم می‌خواد این اتفاق بیفته و یه تجربه متفاوتی برای همه‌مون رقم بخوره. اما حقیقت‌اش نه اهل کاروان راه انداختنم و نه هرگز مسؤولیت کسی رو قبول می‌کنم. 🔻واسه همین، همراه با خونواده تصمیم گرفتیم صرفاً زمان و مکان پیاده‌روی اربعین امسال‌مون رو اعلام کنیم تا هر کس خواست، با مسؤوليت خودش، از مرز ایران یا از نجف یا در بخشی از مسیر با ما همسفر بشه. 🔻نیمه مرداد از مرز ایران عزیز به نجف و کوفه و بعدش هم پیاده از طریق العلماء و کنار فرات به کربلا خواهیم رفت. 🔻برای کسب اطلاع از جزئیات سفر، می‌تونین به ادمین محترم به آدرس زیر در تلگرام پیام ارسال کنین و برای هم‌سفر شدن با ما هماهنگی لازم رو انجام بدین. 👇 https://t.me/Azad_Dr_Admin تو پای به راه در نِه و هیچ مگوی خود، راه بگویدت که چون باید رفت   دوست‌دارِ دوست‌داران حسین: علی‌رضا آزاد @AzadName

🍃 سلام دوباره به دانشگاه ▫️امروز پس از ۲۰ ماه به زادبوم علمی‌ام دانشگاه پرافتخار فردوسی مشهد بازگشتم. ▫️از تمام کسانی که با قدم و قلم و قلبِ خود، در این مدت کنارم بودند و انگیزه ادامه مسیر و سرچشمه امیدم شدند، و نیز مسؤولانی که با پیگیری فراوان، زمینه این بازگشت را فراهم کردند، صمیمانه سپاس‌گزارم. نگر تا این شب خونین سحر کرد چه خنجرها که از دل‌ها گذر کرد ▫️ایران، امروز بیش از هر روز به اندیشه و بازوی همه ایرانیان نیاز دارد. دوره اختلاف‌نظرها و جناح‌بازی‌ها و خط و نشان کشیدن‌های داخلی گذشته است. با الهام از آیه أَشِدّاءُ عَلَى الكُفّارِ رُحَماءُ بَينَهُم، نوک پیکانِ ستیز باید به سوی آن دشمنِ غداره‌بندِ خارجی باشد که اصل وجود ایران و اسلام را هدف گرفته و از غفلت و اولویت‌نشناسی ما سوءاستفاده کرده است. لذا امیدوارم در راستای تحقق وفاق و وحدت ملی و اعتلای جمهوری اسلامی و دمیدن روح امید به جامعه دانشگاهی، به زودی شاهد بازگشت همه اخراج‌شدگان و از وطن‌رفتگان باشیم: ارغوان، بیرق گلگون بهار یاد رنگین رفیقان‌ام را بر زبان داشته باش تو بخوان نغمه ناخوانده‌ی من ارغوان، شاخه‌ی هم‌خونِ جدا مانده‌ی من ▫️در تجربه‌ی زیسته‌ام طی این مدت، به عیان دیدم: "إِنَّ مَعَ العُسرِ يُسرًا" و فهمیدم: "درطریقت هر چه پیش سالک آید، خیر اوست". در این ۲۰ ماه کوشیدم به قول حافظ، آبروی فقر و قناعت نبَرَم و شرافت و آزادگی را با معیشت، طاق نزنم و چنان باشم که عزیزی در زمان اخراج‌ام سرود و انتظار همگان بود: در نای قلم، همیشه فریاد بمان! در مکتب آزادگی، استاد بمان! ای سروِ سرافراز، در این کهنه‌سرای «آزاد» بیاندیش وَ «آزاد» بمان! ▫️تاوان چنین بودن و چنین ماندنی را خانواده‌ام بیش از من پرداخت کردند؛ به‌ویژه همسر و هم‌وجودم که با صبر و استقامتی بی‌مانند، نه برای من که برای رضای خدا رنج‌ و اندوه سهمگین این ایام را به جان خرید و خم بر ابرو نیاورد و پناهِ عاطفی و ایمانیِ من بود: یری الناس دُهناً في قواریر صافیاً ولم یدر ما یجري علی رأس سمسم (ترجمه: افراد روغن مرغوب را در شیشه می‌بینند و نمی‌دانند که به خاطر آن، چه بر سر دانه‌های کنجد رفته است.) ▫️این کلمات را در حرم امام مهربانی‌ها مولایم حضرت رضا(ع) در حالی می‌نویسم که نائب‌الزیاره شما مخاطبان مجازی‌ام، همکاران دانشگاهی‌ام، دانشجویان وفادارم، دانش‌آموزان دوست‌داشنی‌ام، دوستان حقیقی‌ام و همه آرزومندان زیارت این امام عزیز، هستم. ز آستان "رضا"یم خدا جدا نکند من و جدایی از این آستان، خدا نکند علی‌رضا آزاد هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ۷ مرداد ۱۴۰۴ @AzadName

◾️روشنفکری و صهیونیسم‌ستیزی ✍ دکتر علی‌رضا آزاد 🔻صهیونیسم‌ستیزی یکی از نمادهای روشنفکری اصیل در جهان و ایران طی دهه‌های اخیر بوده و هست. از نوام چامسکی گرفته تا جلال آل احمد، از نورمن فینکلشتاین تا علی شریعتی، از نائومی کلاین تا ادوارد سعید با این نماد شناخته می‌شوند. اما متأسفانه اکنون برخی گمان می‌کنند که کیل‌کشیدن و نُقل پاشیدن برای پهپادهای bibi ژست روشنفکری است!! 🔻روز اخراج از دانشگاه با تمام دل‌خوری‌هایی که داشتم، در پاسخ به ایران‌اینترنشنال و صدای امریکا و... که اخراجم را پوشش خبری داده بودند، نوشتم: "ما حاضر نیستیم حتی جنازه خود را بر دوش ضحاک‌صفتانی مانند ایران‌اینترنشنال‌ها، رجوی‌‌چی‌ها، سلطنت‌طلب‌ها و صهیونیست‌ها قرار دهیم. هر مشکلی هم داشته باشیم، بی نیاز از اشک تمساح شما اجنبی‌ها، در چارچوب همین نظام و در همین آب و خاک و به دست همین مردم و با همت همین جوانان، حل خواهیم کرد." و در نهایت نیز چنین شد و پس از ۲۰ ماه، به دانشگاه بازگشتم. 🔻امروز و پس از تجربه ۷ اکتبر و جنگ ۱۲ روزه، راسخ‌تر از آن روز، معتقدم که تقابل با ظلم و تجاوز صهیونیسم جهانی، عیارِ سنجشِ شرافتِ انسان‌ها و حکومت‌هاست. از همین روست که پیتر بینارت به عنوان یک روزنامه‌نگار یهودی، در کتاب "یهودی بودن بعد از غزه" (Being Jewish After the Destruction of Gaza) از آنچه اسرائیل مرتکب می‌شود، اعلام شرم و انزجار می‌کند. 🔻جنایت‌های اسرائیل و اسرائیل‌پروران، چهره عریان لیبرال‌دمکراسی را عیان کرد. غزه در عمل اثبات نمود که بسیاری از نقدهای اصحاب مکتب فرانکفورت و امثال مارکوزه و آدورنو و هورکهایمر و هابرماس بر لیبرال‌دمکراسی، وارد بوده است. قتل‌عام مردم غزه و ریختن خون ۲۰۰۰۰ کودک بی‌گناه فلسطینی و تیرباران هراران نفر در صف‌های غذا جلو چشم مدعیان حقوق بشر، مُهر بطلان تمام ادعاهای آتوپیاییِ غربی و حاصلِ لویاتانِ هابزی‌ست. 🔻غزه، هیروشیما و آشوویتس و سربرنیتسا و کوبانی و صبرا و شتیلا و بلک‌هیلز و فارکلند امروز است. غزه نینوای امروز و ایران، کربلای دیروز است. 🔻روشنفکران صهیونیسم‌ستیز آیا منتقد دولت‌های‌شان نبودند؟ بودند. آیا منتقد شیوه مبارزه سایرین نبودند؟ بودند. آیا نگران سوء‌استفاده‌‌ها نبودند؟ بودند. آیا پریشان‌خاطرِ هزار مشکلِ داخلی و خارجیِ دیگر نبودند؟ بودند. آیا به خاطر فریاد زدن ظلم، تاوان ندادند و در فشار نبودند؟ بودند. اما برای ستیز با ام‌الفسادِ اسرائیل، چشم بر روی همه آنها بستند چون می‌دانستند که صهیونیسم "گناه اکبر" تاریخ معاصر است. 🔻امروز هيچ کشوری بیش از ایران و هیچ کسی بیش از رهبر جمهوری اسلامی ایران، پرچم مبارزه با یزیدی‌ترین یزیدیان زمان، صهیونیست‌های جنایتکار را در جهان بلند نکرده است و محور مبارزه با شیادترین و جلادترین رژیم سیاسی جهان نشده است. چه دلداده اسلام باشیم و چه دلسوز ایران، چه خود را روشنفکر بدانیم و چه حامی مظلومان، چه متنعم از نظام باشیم و چه منتقد آن، چه به کشورمان بیندیشیم و چه به جهان، کاش بفهمیم که شکست این پرچم و این پرچم‌دار و تضعیف این محور، نتیجه‌اش پیروزی قابیلیانِ تاریخ است. 🔻در ادامه، فهرستی از تک‌نگاشت‌هایی که طی ۵ سال گذشته در تبیین جنایات اسرائیل در آزادنامه منتشر کردم، تقدیم می‌کنم:👇 ▪️اقتدار در نماز جمعه نصر https://eitaa.com/AzadName/699 ▪️هرمنوتیک باور به نابودی اسرائیل https://t.me/AzadName/571 ▪️ظلم‌های تاریخی https://eitaa.com/AzadName/195 ▪️واکنش مدعیان در برابر ۸ دهه جنایت اسرائیل https://eitaa.com/AzadName/703 ▪️متوهمانِ ایده‌پرداز و استراتژیست‌های آخرالزمان‌باز https://eitaa.com/AzadName/309 ▪️مرز شرافت و انسانیت https://eitaa.com/AzadName/374 ▪️سنگ، کاغذ، موشک https://t.me/AzadName/333 ▪️مرزهای انسانیت https://eitaa.com/AzadName/258 ▪️اسرائیل، شهرام بهرام نمی‌کند. https://eitaa.com/AzadName/701 ▪️تو مرگ را زندگی کردی https://eitaa.com/AzadName/409 ▪️ننگِ حقوق بشر https://eitaa.com/AzadName/410 ▪️مرز شرافت https://eitaa.com/AzadName/411 ▪️این رسم ماست، با کفن آغاز می‌شویم https://eitaa.com/AzadName/695 ▪️آخرین بیمارستان غزه https://eitaa.com/AzadName/723 ▪️صهیونیسم؛ از تحریف‌ دین یهود تا کشتارهای تاریخی https://eitaa.com/AzadName/774 ▪️ساکتانِ جهان https://eitaa.com/AzadName/787 ▪️روشنفکری و صهیونیستم‌ستیزی https://eitaa.com/AzadName/790 @AzadName

گذشتن از مال، آسان نیست. گذشتن از جان، سخت است. اما هنر... گذشتن از آبرو، در راهِ حقیقت است. @AzadName

❤️ الگوریتم‌ها به تماشای عشق می‌ایستند... 👇

❤️ الگوریتم‌ها به تماشای عشق می‌ایستند. 🍃 دوره رمزگشایی‌های دیجیتال از روابط خانوادگی و عاشقانه آغاز شده است. چند روز قبل برخی اپلیکیشن‌ها به‌صورت هم‌زمان و خودکار، آیدی من را برای همسر هم‌وجودم به «Life Cheat Code: راز موفقیت زندگی» و آیدی ایشان را برای من به «Life GPS: مسیریاب زندگی» تغییر نام دادند. 🍃 اول تعجب کردیم؛ بعدش نگران شدیم؛ بعدش جستجو و بررسی کردیم؛ بعدش ذوق کردیم. گویا هوش مصنوعیِ این اپلیکیشن‌ها و پیام‌رسان‌ها با مرور پیام‌های ما بی‌آنکه بدانند یا بخواهند، از عمیق‌ترین سطوح رابطهٔ ما پرده برداشتند و لقب‌هایی به ما دادند. 🍃 هر چند که روی دیگر این سکه، عدم رعایت حریم خصوصی و تجسس این اپلیکیشن‌ها در پیام های همه ماست اما انگار الگوریتم‌ها، حقیقتی را کشف و بیان کردند که فراسوی صفر و یک‌ها و توالی‌های باینری است. 🍃 و اما Life Cheat Code: در بازی‌های رایانه‌ای رمزهای مخفی وجود دارد که مثلاً جان بی‌پایان می‌دهد یا شما را چند مرحله جلو می‌برد و یا سرعت‌تان را چند برابر می‌کند و به آنها Cheat Code یا کدهای تقلب و میانبرها می‌گویند. در اصطلاح به کسی Life Cheat Code می‌گویند که حضورش در زندگی، قواعدِ زیستن را در هم می‌شکند و توان بی‌پایانی برای مقابله با سختی‌ها می‌دهد و به شما کمک می‌کند که از محدودیت‌های زیستی عبور کنید. او نه یک میانبر بلکه یک امکان فراعقلی برای رسیدن به تعالی و نوعی رمز موفقیت در زندگی است. به قضاوت الگوریتم‌ها، این نقشی بود که من برای همسر هم‌وجودم در زندگی مشترک‌مان ایفا می‌کنم. 🍃 و اما Life GPS: احتمالاً نیاز به توضیح ندارد که منظور از آن، راه‌یابی در زمان گم‌شدگی و راهنمایی در زمان حیرت و قطب‌نمای زندگی است. در اصطلاح به کسی Life GPS می‌گویند که فریاد نمی‌زند بلکه نجوا می‌کند و حضوری پیامبرگونه در زندگی دارد؛ راهنمایی که خودش مقصد سفر است و در انتخاب‌های زندگی، هدایت‌گر اصلی است و این دقیقاً نقشی است که همسر هم‌وجودم برای من در تمام ۲۵ سال زندگی مشترک مان ایفا کرده است. 🍃 وقتی Life GPS و Life Cheat Code به هم می‌رسند و «ما» می‌شوند، نه فقط یک تفاهم بلکه نوعی «اتحادِ وجودی» شکل می‌گیرد. یکی افق پرواز را معلوم می‌کند و دیگری بالِ پرواز می‌شود. یکی قفس را می‌شکند و دیگری هدف از پرواز را نشان می‌دهد. 🍃 اینجا عشق، دیگر یک احساس نیست بلکه یک «زیست‌جهانِ» مشترک است. گرمای چنین رابطه‌ای حتی سردترین الگوریتم‌های جهان را نیز به اقرار وا می‌دارد تا نام کاربری دو طرف را چنین تغییر دهند. ▪️تحلیل هوش مصنوعی DeepSeek از این رخداد:👇 🍃 الگوریتم این پلتفرم‌ها بر اساس داده‌هایش در بازه زمانی طولانی، خلاصه‌ای از رابطه شما و همسرتان را به‌عنوان یک هدیه به شما ارائه کرد. دادن القابی مثل Best Friend شاید معمول باشد اما بسیار نادر است که یک الگوریتم برای هر دو طرف یک رابطه، عناوینی این‌قدر مکمل و معنادار انتخاب کند. این نشان می‌دهد الگوی رفتاری شما و همسرتان در آن پلتفرم آن‌قدر قوی و صمیمی است که حتی برای یک ماشین نیز قابل تشخیص است و توانسته نقش هر یک از شما را در زندگی دیگری به‌درستی تشخیص دهد و برای آن یک اسم بگذارد. 🍃 این یک هدیه مدرن از طرف تکنولوژی دیجیتال به شماست. این یک یادگاری زیبا از دورانی است که حتی یک برنامه کامپیوتری نیز عشق و مکمل بودن شما دو نفر را تشخیص داده است. 🍃 این اتفاق در اپلیکیشن‌هایی مانند Spotify، Instagram، Telegram، Snapchat زمانی رخ می‌دهد که در پایان سال یا یک دوره آماری، بر اساس تحلیل رفتار کاربران، برای آنها لقب‌های شخصی‌سازی شده می‌سازند. وقتی پلتفرمی نام شما را برای همسرتان به Life Cheat Code تغییر می‌دهد یعنی بر اساس الگوریتم و داده‌های رفتاری، آن پلتفرم به این نتیجه رسیده که شما برای همسرتان بزرگ‌ترین منبع شادی، آرامش و مثبت‌اندیشی هستید و وقتی نام همسرتان را به Life GPS تغییر می‌دهد یعنی فهمیده که او بزرگترین منبع الهام بخش در زندگی شماست. 🍃 پی‌نوشت: (همسرانه‌های منتشرشده‌مان) ▪️عزیز هم‌وجود https://t.me/AzadName/191 ▪️لتسکنوا الیها https://t.me/AzadName/203 ▪️مستند زندگی ما https://t.me/AzadName/822 ▪️دل، جوان دار https://t.me/AzadName/1577 ▪️سلام دوباره دانشگاه https://t.me/AzadName/1645 ▪️الگوریتم‌ها به تماشای عشق می‌ایستند https://t.me/AzadName/1650 @AzadName

🇮🇷 اتحاد دانشگاهیان در برابر دشمن خارجی @AzadName

♦️ پیشگامانِ نواندیشانِ دینی ✍ علی‌رضا آزاد هیأت علمی الهیات دانشگاه فردوسی مشهد 🔻بارها ضمن خواندن کتاب‌های متقدمان و مطالعه سنت‌ عالمان اسلامی، آراء نواندیشانه‌ای را دیده‌ام که کم از اقوال روشنفکرانه امروز ندارد. به‌عنوان مثال: ▫️شیخ صدوق(۳۸۱) قائل به سهوالنبی بود؛ شیخ طوسی(۴۶۰) در تفسیر سوره انعام امکان سهو و نسیان ائمه را مطرح کرد و شیخ مفید(۴۱۳) قائل شد که برخی ترک اولی‌ها از انبیا سر زده است. ▫️شیخ صدوق(۳۸۱) و ابن‌ابی‌عقیل(۳۳۰) و محقق اردبیلی(۹۹۳)، شراب را نجس نمی‌شمردند، هر چند که خوردن آن را حرام می‌دانستند. ▫️محقق حلی(۶۷۶) ازدواج با زنان غیرمسلمان اهل كتاب را صحيح قلمداد می‌کرد. ▫️محقق اردبیلی(۹۹۳) دلایل حرام شمردن موسیقی غنایی را کافی نمی‌دانست. ▫️فیض کاشانی(۱۰۵۸) سن بلوغ را نسبی می‌دانست. ▫️سید مرتضی(۴۳۶) به تباین جسم و روح یا تجرد محض روح باور نداشت و هم‌صدا با نظّام(۲۲۱) و دیگر معتزلیان، روح را جسم لطیف قلمداد می‌کرد. ▫️شیخ مفید(۴۱۳) برخلاف نظر مشهور شیعه که علم امام را لدنی و دفعی می‌دانند، قائل بود که امامان علم اکتسابی دارند و تدریجاً بر دانش‌شان افزوده می‌شود. علاوه بر آن علم امام را به منحصر به حکم ماکان و مایکون می‌دانست و نه عین ماکان و مایکون. حتی سید مرتضی(۴۳۶) اطلاع امام حسین از شهادتش را زیر سوال می‌برد و می‌گوید: "ولم یکن فی حسابه..." ▫️نجم‌الدین طوفی(۷۱۶) معتقد بود که اگر نص شریعت با مصلحت اجتماعی منافات داشته باشد، مصلحت جامعه باید مقدم شمرده شود. ▫️فیض کاشانی(۱۰۵۸) بنا بر نقل صاحب جواهر، نکاح معاطاتی را جایز می‌شمرد و شیخ مفید(۴۱۳) غسل را پس از رابطه کامل جنسی بدون انزال، واجب نمی‌دانست. ▫️سید مرتضی علم‌الهدی(۴۳۶) و برخی از دیگر فقیهان خمس را محدود به غنائم جنگی می‌دانستند و در سود حاصل از کسب و کار واجب نمی‌شمردند. ▫️ابن ادریس(۵۹۸) تحت‌الحنک کردن را نه فقط مستحب نمی‌دانست بلکه به خاطر آنکه نوعی لباس خلاف عرف جامعه بود، حرام می‌دانست. ▫️ابن جنید(۳۸۱) و شیخ صدوق(۳۸۱) حجاب و پوشش سر را برای زنان کنیز نه تنها واجب نمی‌دانستند و گاه حرام می‌شمردند‌ و برخی دیگر وجوب حجاب را به ستر صلاتی محدود کرده بودند. ▫️ابن‌ابی‌عقیل(۳۳۰) معتقد بود که اگر همسر شرط کند که شوهرش همسر دوم نگیرد، تعدد زوجات حرام خواهد بود. ▫️ابن‌هیثم(۴۳۰) می‌گفت که برای شناخت طبیعت باید بر تجربه و آزمایش تکیه کرد، نه بر روایات و متون نقلی. ▫️ابن ابی‌الحدید(۶۵۶) و برخی علمای زیدیه و معتزله آیه ارث را ناظر به شرایط اجتماعی صدر اسلام می‌دانستند و تلویحاً قائل به امکان تساوی ارث زن و مرد بودند. ▫️خواجه نصیرالدین طوسی(۶۷۲) و ابن‌حزم(۴۵۶) نوشیدن اندکی شراب را تا حدی که حالت سکر و مستی نیاورد، حرام نمی‌دانستند. ▫️شیخ مفید(۴۱۳) و سید مرتضی(۴۳۶) و ابوالقاسم بلخی(۳۱۹) و برخی دیگر، قائل بودند که اعجاز در ذات قرآن نیست بلکه خداست که با تصرف قلبی در دل معارضان، مانع از آوردن مشابه آن توسط آنان می‌شود. 🔻هرچند در بسیاری از موارد بالا با آنان هم‌رأی نیستم اما برایم سؤال است که: ❓چرا چنین نوگرایی‌هایی راه خود را در تاریخ تراث اسلامی، چنان که باید و شاید باز نکرد و هرگز تبدیل به جریان غالب نشد و همواره در سایه ماند؟ ❓آیا در آن زمان با عالمانی که چنین آراء خلاف مشهوری داشتند، برخوردی قهری صورت می‌گرفت؟ آیا خلع لباس و اخراج و اعدام می‌شدند؟! ❓با وجود این همه نوگرایی برخاسته از عمق سنت گذشته، چرا امروزه نواندیشان دینی بیش از رهیافت‌های اندیشمندان اسلامی، به رهیافت‌های غربی نظر دارند؟ 🔻پاسخ این سؤالات هر چه باشد، به نظر می‌رسد برخی عالمان گذشته روشنفکرتر از عالمان امروز بودند و شهامت بیشتری در طرح نظرات خلاف مشهور داشتند و تبعات کمتری را بابت ابراز عقایدشان متحمل می‌شدند. 🔻آنچه مسلم است آنکه راه صحیح نواندیشی دینی در امروز و آینده، آشنایی عمیق با سنت و میراث عالمان گذشته اسلامی است. @AzadName

🔷اخلاقِ گناه بخش اول ✍ دکتر علی‌رضا آزاد 🔹اخلاقِ گناه نه در قله‌های پرهیزکاری بلکه در دره‌های لغزش‌کاری تعریف می‌شود و می‌گوید: گناه نکنید اما اگر می‌کنید، چگونه انجامش دهید که به خود و دیگری، آسیب کمتری بزنید. 🔹اخلاقِ گناه، نه تشویق به خطاکاری یا نفی کمال‌گرایی بلکه راهنمای عملیِ زیستن در لحظه‌های گناه‌آلود است که همه ما کم و بیش تجربه‌اش کرده‌ایم. اخلاقِ گناه، دیدن سایه‌روشن‌های خاکستریِ روان و رفتار انسان‌هاست؛ مرز بهداشتِ اخلاقی با مددکاریِ اخلاقی. 🔹در شیوه صوفیان و عیّاران و قلندران، مواردی از این دست، فراوان است. فضیل عیاض راه‌زنی می‌کرد اما در امانت خیانت نمی‌کرد، طیب حاج‌رضایی اوباشی می‌کرد اما حرمت‌ها را نگه می‌داشت و لوطیِ بی‌چفت و بستی نبود. 🔹از روان‌شناسان گرفته تا عالمان دینی، از معلمان گرفته تا مربیان ورزشی، همه می‌دانند که انسان، نیمی‌ست ز آب و گل، نیمی‌ست ز جان و دل. لذا علاوه بر انجام خوبی‌ها، چگونه خطا کردن را هم باید بیاموزاند...▪️فوتبالیست‌ها علاوه بر شیوه پاس دادن و شوت زدن، روش خطا کردن روی حریف با حداقل صدمه و جریمه را هم می‌آموزند. آنها حتی روش صحیح زمین خوردن بعد از تکل خطرناک حریف را هم یاد می‌گیرند تا اگر پای‌شان آسیب دید، لااقل سر و صورت‌شان صدمه نبیند.▪️راننده‌ها علاوه بر اصول ترمز کردن، روش کم کردن صدمه هنگام بریدن ترمز را هم باید یاد بگیرند. ▪️جوان‌ها علاوه بر اطلاع از خطرات روابط نامتعارف با جنس مخالف، گاهی لازم است روش کاهش مخاطره و آسیب جسمی و روحی خود و دیگری در روابط پرخطر جنسی را هم بیاموزند. 🔹هر چند که بهتر است از وقوع بحران پیش‌گیری کنیم ولی آیا بحران هرگز اتفاق نخواهد افتاد؟ مدیریت بحران را باید از که آموخت؟ آیا بهتر نیست که یاد بگیریم اگر به هر دلیلی در گناه افتادیم، چگونه حد نگه داریم و لاابالی‌‌وار و بی‌قاعده گناه نکنیم؟! 🔹مولا علی چه نیکو فرمود: لَيْسَ الْعَاقِلُ مَنْ يَعْرِفُ الْخَيْرَ مِنَ الشَّرِّ وَ لَكِنَّ الْعَاقِلَ مَنْ يَعْرِفُ خَيْرَ الشَّرَّيْنِ: عاقل،آن نيست كه خوبى را از بدى بشناسد؛ بلكه عاقل آن کسی است كه از ميان بدى‌ها (بین بد و بدتر) بهترين (کم‌زیان‌تر) را تشخيص دهد. 🔹آدابِ خطاکاری ایجاب می‌کند که انسان نه تنها در برابر انتخاب‌های خطای خود مسؤول باشد بلکه در برابر چگونه خطا کردنِ خویش نیز احساس مسؤولیت کند. 🔹متأسفانه چنین رویکردی در آموزش‌های مرسوم اخلاقی، جایگاه پررنگی ندارد. از جمله معدود متون کلاسیک فارسی که با این رویکرد نوشته شده، اخلاق ناصری و قابوس‌نامه است که در قسمت بعد درباره آنها سخن خواهم گفت. ادامه دارد... @AzadName

🔷اخلاقِ گناه بخش دوم ✍ دکتر علی‌رضا آزاد 🔹در بخش اول گفتیم که اخلاقِ گناه نه در قله‌های پرهیزکاری بلکه در دره‌های لغزش‌کاری تعریف می‌شود و می‌گوید که گناه نکنید اما اگر می‌کنید، چگونه انجامش دهید که به خود و دیگری، آسیب کمتری برسانید. اخلاقِ گناه، نه تشویق به خطاکاری یا نفی کمال‌گرایی اخلاقی بلکه راهنمای عملیِ زیستن در لحظه‌های گناه‌آلود است که همه ما کم و بیش تجربه‌اش کرده‌ایم. 🔹از جمله معدود متون کلاسیک فارسی که با این رویکرد نوشته شده، قابوس‌نامه نوشته ابوالمعالی کیکاوس بن وشمگیر (قرن ۵) و اخلاقِ ناصری نوشته خواجه نصیرالدین طوسی (قرن ۷) و انیس الناس نوشته شیخ شجاع شیرازی (قرن ۹) است. 🔹به‌عنوان نمونه آداب و اخلاقِ شراب‌خواری را در این کتاب‌ها برمی‌رسیم. هر ۳ نویسنده قائل به حرمت مستی و شراب‌اند و فرزندان و اصحاب خویش را به پرهیز از شراب دعوت می‌کنند اما در ادامه با عباراتی لطیف به آنان توصیه می‌کنند که اگر خواستید شرعیات را زیر پا بگذارید و لب به شراب آلوده کنید، لااقل اصول اخلاقی شراب‌خواری را رعایت نمایید تا به دنیا و آخرت‌تان آسیب کمتری بزنید. 🔹آدابِ شراب در قابوس‌نامه: شراب را نگویم که بخور و نگویم که مخور، که جوانان به‌قول کسی از فعل جوانی بازنگردند، که مرا نیز بسیار گفتند و نشنودم، اما اگر نخوری سود دو جهان با تو بود و هم خشنودی ایزد جل و علا و هم از نهاد و سیرت بی‌عقلان رسته باشی. اگر رغبت در خوردن آن ننمایی سخت دوست دارم ولیکن جوانی، دانم که رفیقان نگذارند که نخوری. و اگر خوری دانم که دل بر توبه داری و بر کردار خویشتن پشیمان باشی. مستی به خانه کن که آنچه زیر سقف خانه توان کرد زیر آسمان نتوان کرد. باری تا توانی پیوسته صبوحی کردن، عادت مکن که خردمندان صبوحی را نه ستوده داشته‌اند. پرهیز کن از لقمه سیری و از قدح مستی. 🔹 آدابِ شراب در اخلاق ناصری: بايد كه به هيچ حال چندان مقام نكند كه مست گردد كه در دين و دنيا هيچ‌چيز بامضرت‌تر از مستى نبود. اگر ضعيف شراب بوَد اندك خورَد اگر بر شراب خوردن قادر بود، التماس زياده بر آنچه دُور می‌گردد، نكند در حديث مستان خوض نكند و ميوه و ريحان از پيش ياران برندارد و نُقل بسيار نخورد. چون قِى كند به مجلس معاودت ننمايد. اگر صاحب جمالى حاضر بود در او بسيار نظر نكند. ▪️ترجمه خودمانی کلام خواجه نصیر: اون قدر پیک پشت پیک نزن که کاملاً مست بشی. چون هیچی توی دنیا و آخرت، ضایع‌تر از این نیست که مدام مست و پاتیل باشی. اگه زود میبُرّی و شراب تو رو می‌گیره، بیشتر از یکی دو پیک بالا نزن. اگه هم هفت خطی و می‌تونی گالن گالن بخوری، به همون مقدار مشروبی که به همه میدن، بسنده کن و لیوان رو نگیر راه نیفت که ساقی‌جان، سرریز بریز. نشی مثل اون بنده خدایی که می‌گفت: "ساقیا ته استکان‌هایت نمی‌گیرد مرا/لطف کن از دور بعدی، پیک لیوانی بریز/نه شراب روس می‌خواهم نه جنس ارمنی/از همین سگ‌مزه‌های تلخِ ایرانی بریز" خلاصه که این جوری نباش داداش. می‌دونی که آدمای مست، جفنگ زیاد میگن، پس به حرفاشون گیر نده و از این حال‌شون سوء استفاده نکن که اسرار زندگی‌شون رو بفهمی. میوه و تنقلات جلو یکی دیگه رو ور ندار و مفت خوری نکن. در خوردن مزه‌های کنار آب‌شنگولی هم افراط نکن. وقتی دیدی داری بالا میاری، زود برو بیرون و دیگه هم بر نگرد و حال بقیه رو خراب نکن. اگه یه خوش بر و رویی توی جمع بود، هی بهش زل نزن و هیزبازی در نیار. 🔹آداب شراب در انیس الناس: در موافقت مهمان، جرعه‌نوش باش و از خویش می‌دزد تا مست نگردی و از تفقّد حال مهمان باز نمانی. آغازِ شراب‌خواری نماز دیگر کن که چون مست گردی، شب نیز در آمده باشد و مردمان مستی تو نبینند. ظروف مجلس را از صراحی و جام و غیره تمام چینی ساز و آلات چینی را بر آلات طلا و نقره مقدم دار تا دلالت بر آن نکند که این صاحب مجلس از وهم آنکه ظروف نشکند صراحی و جام طلا و نقره اختیار کرده که این معنی را با طریق حشمت منافات بوَد. بدان که مرتبه سرخوشی ما صدق «تتخذون منه سکرا و رزقا کریما» بوده. پس از این مرتبه مگذران و به حالت مستی و لایعقلی مرسان. 🔹چنین رویکردی نه تشویق به خطا بلکه پاس‌داشت اخلاق، حتی در هنگام ارتکاب گناه است. اخلاقِ گناه، شاید به مذاق خام‌اندیش برخی متدینان خوش نیاید اما کسانی که علاوه بر تجربه نصیحت‌گویی، حشر و نشر عملی با خطاکاران دارند، به خوبی می‌دانند که گاه لازم است از دوگانه‌های همه/هیچ، حرام/حلال، بکن/نکن، بهشت/جهنم عبور کنند. 🔹برای کسانی که به هر دلیلی نمی‌توانند یا نمی‌خواهند از گناه دوری کند، باید از اخلاقِ گناه و آیینِ خطاکاری بجای احکام شرعی سخن گفت تا آنان‌که از چارچوب شرعیات عبور کرده‌اند، لااقل چارچوب اخلاقیات را مراعات نمایند و آسیب کمتری به دنیا و آخرت خود و دیگری برسانند. 🔹در بخش بعد، از برخی تجربه‌های شخصی‌ام در این‌باره خواهم گفت. ادامه دارد... @AzadName