هرشب خوانش متون کهن فارسی را ساعت ۲۱ شروع می‌کنیم. تا ۳۰ دقیقه دیگر متن‌خوانی قسمت بیست و هفتم قابوس‌نامه آغاز می‌شود. لینک حضور در جلسه قرار: https://gharar.ir/r/edb06cad از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

نکته شماره ۸۷ اشتباه‌هایی که نویسندگان، خصوصا نویسندگان تازه‌کار انجام می‌دهند بیشتر شامل موارد زیر است. ۱- آگاهی اندک درباره محتوایی که می‌خواهند بنویسند. بیشتر نویسندگان تازه‌کار اغلب روی مشهوراتی که شنیده یا دیده‌اند تکیه می‌کنند یا به یک جست‌وجوی محدود در فضای مجازی بسنده می‌کنند اما باید بدانیم نویسنده برای هر موضوعی باید به اندازه کافی مطالعه و پژوهش کند و جست‌وجو در فضای مجازی اصلا کافی نیست! ۲- گفت‌وگوهای زیادی که داستان را به نمایشنامه شبیه می‌کند. نویسنده چون تصویر درستی از صحنه و اتفاقات آن ندارد به جای استفاده از تصاویر برای بیان اطلاعات، فقط آنها را در گفت‌وگو می‌آورد. در چنین وضعیتی با کوهی از اطلاعات روبرو هستیم که یکجا جمع شده و داستان را خسته‌کننده و کند می‌کند. ۳- استفاده از صحنه‌های طولانی که بار نمایشی ندارد. این صحنه‌ها داستان را راکد می‌کند و توضیحاتی که در آن آمده است بعدا در داستان استفاده نمی‌شود و روی لحن و حس و حال داستان هم اثر ندارد. این صحنه‎های طولانی را می‌توان با روایت یا گفت‌وگو تعریف کرد. ۴- درون‌نگری‌های طولانی و بحث و جدل‌های ذهنی شخصیت با خودش که داستان را پیش نمی‌برد. داستان جای کلی‌گویی‌های فلسفی و شخصی و اجتماعی نیست. به جای این کار شخصیت را وادار به فعالیت کنید تا دیدگاه‌هایش را بیان کند. #نکات_نوشتن از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

قسمت بیست و هشتم پادکست متن‌خوانی قابوس‌نامه را در شنوتو بارگزاری کردم. می‌توانید وارد کانال سیکا در شنوتو شوید و گوش کنید. ضمنا می‌توانید با کپی لینک آراس‌اسی که برایتان گذاشته‌ام، سیکاپادکست را در پادگیرهای دیگر به رایگان استفاده کنید. خوشحال میشم از هر پادگیری که استفاده می‌کنید، در کانال سیکا عضو شوید. منتظر پیشنهادها و دیدگاه‌هایتان درباره این مجموعه پادکست هستم. #سیکاپادکست لینک فید آراس‌اس https://shenoto.net/feed/Seika لینک کانال سیکا در شنوتو https://shenoto.com/channel/podcast/Seika از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

چرا این‌گونه؟ این روزها بخشی از فعالیتم را صرف #جایزه_حکیمی می‌کنم. اگر درباره جایزه حکیمی نمی‌دانید کافی است هشتگش را در کانال جست‌وجو کنید یا این لینک را ببینید. https://eitaa.com/Azarbadir/8 طی این مدت بسیاری از دوستان تصمیم گرفتند که به من در برگزاری این مسابقه کمک کنند که همینجا از همه‌شان تشکر می‌کنم. تعدادی دیگر از دوستان نیز نکاتی را دلسوزانه گفتند. برخی از آن نکات چون پربسامدتر بود، تصمیم گرفتم اینجا نیز با شما درمیان بگذارم. همانطور که در مطلب قبلی که اینجا گفتم، https://eitaa.com/Azarbadir/14 این مسابقه برای من نحوه دیگری است از ماجرای روضه خانگی. آدمی که روضه خانگی برگزار می‌کند، در همان خانه که زندگی می‌کند، روضه‌اش را هم برگزار می‌کند. برای برگزاری روضه، خانه دیگری نمی‌گیرد. فقط حواسش هست، خانه‌ای که در آن روضه برگزار می‌شود حرمتی دارد که خانه‌های دیگر ندارد. من بنا دارم-حداقل تا اطلاع ثانوی- اتفاقات و ماجراهای مربوط به جایزه محمود حکیمی را از طریق همین کانال «از سلطان‌آباد تا آذرباد» به دید شما برسانم. گفتند خوب بود جایزه محمود حکیمی هم برای خودش دبیرخانه می‌داشت، حتی اگر این دبیرخانه فقط آیدی مجازی بود. این حرف درستی است اما این جایزه فعلا به آن شکل مرسوم باقی جایزه‌ها، دبیرخانه و سایت و کانال و ادمین مخصوص ندارد. برای همین آثاری که می‌نویسید و می‌خواهید در مسابقه شرکت دهید از طریق ایمیل خودم به نشانی Mazarbad.ir@gmail.com یا شناسه خودم در پیامرسان‌های بله، ایتا و تلگرام، بفرستید. گفتند خوب بود که پوستر و تبلیغات گرافیکی نشر شکل بهتری می‌داشت که این را هم قبول دارم. همینجا هم اعلام می‌کنم اگر دوستان کسی هست که در زمینه گرافیک به من کمک کند، واقعا خوشحال می‌شوم. حتی شکل اعلامیه‌های این جایزه هم فرق دارد و من با آن لحن رسمی و اداری دانای کل نمی‌نویسم. من یک اول شخص مفرد هستم که نمی‌خواهم ساکت بمانم و منفعل بودن را در این روزگار سم می‌دانم. نکته آخر: ان‌شاءالله تا امشب، اسامی داوران و جوایز جایزه را خدمتتان اعلام می‌کنم. ممنون که همراهی می‌کنید. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

علت اینکه امشب دیر اعلام متن‌خوانی کردم، داشتم با یکی از داوران جشنواره حرف می‌زدم. ایشان یک ماجرایی داشت که مکالمه ما را طولانی کرد و باعث شد معرفی هیئت داوران #جایزه_حکیمی بیفتد به فردا. خلاصه که نمی‌خواستم بدقول شوم ولی متاسفانه شد. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

امشب هم متاسفانه متن‌خوانی نداریم. عذر تقصیر.

الحمدلله امروز همه چیز نهایی شد. هم داوران انتخاب شدند و می‌توانید آن‌ها را در پوستر جشنواره ببینید، هم جوایز را مشخص کردیم. دوستانی هم که خواسته بودند درباره بخش‌های محتوایی و فرمی جوایز توضیح بدهیم، پنج پادکست در کانال سیکا قرار دادم. زحمت این پادکست‌ها را داوران جشنواره کشیده‌اند. می‌توانید وارد کانال سیکا در شنوتو بشوید یا از فید آراس‌اس کانال در کست‌باکس بشنوید. فید آر‌اس‌اس کانال سیکا https://shenoto.net/feed/Seika لینک کانال سیکا در شنوتو https://shenoto.com/channel/podcast/Seika تا ۹ دی ماه هم فرصت دارید آثارتان را برای #جایزه_حکیمی ارسال کنید. سؤال دیگری هم اگر داشتید می‌توانید در بخش نظرات کانال بله یا در خصوصی از من بپرسید. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

درباره استاد محمود حکیمی یکی از چیزهایی که من باید حتما درباره‌اش مطلب می‌نوشتم، شخصیت علمی و ادبی استاد محمود حکیمی است. شناختن کسی که جایزه ادبی‌مان را به نام او کرده‌ایم، برای همه مهم، مغتنم و اثرگذار است. استاد محمود حکیمی، ۹ شهریور ۱۳۲۳ در تهران به دنیا آمد. ایشان با حضور در مسجد لرزاده و هیئت‌های مذهبی با مفاهیم و سنت‌های دینی آشنا شد. از سال‌های دبستان، مطالعه کتاب‌ها و مجلات گوناگون ایشان را نسبت به فرهنگ و نوشتن علاقه‌مند کرد. پس از پایان تحصیلات عمومی، به عنوان سپاهی دانش به کردستان رفت و همزمان در مجلاتی مانند کیهان بچه‌ها و امید ایران، داستان و مقاله می‌نوشت. بعد از دوران سپاهی دانش به قم آمد و به تحصیل علوم دینی پرداخت. پس از آن کنکور داد و در رشته زبان و ادبیات انگلیسی دانش‌آموخته شد. از کارهای ایشان آموزش زبان انگلیسی به طلاب علوم دینی مدرسه فیضیه بود. محمود حکیمی در ۲۳ سالگی به استخدام آموزش و پرورش درآمد و در کنار آن مقاله و داستان هم می‌نوشت. نویسندگی حرفه‌ای را به پیشنهاد یکی از ناشران پذیرفت. یکی از ناشران از او خواست کتاب‌هایی به زبان ساده درباره زندگی پیامبران بنویسد. این آغاز کتاب قصص قرآن بود. سال ۱۳۵۱ و در ۲۸ سالگی اولین رمان خود را به نام غروب بیمار منتشر کرد. ایشان ارتباط خود را با مجلات قطع نکرد و سال‌ها برای مجلاتی مانند مکتب اسلام، نسل جوان، نسل نو، مکتب تشیع و پیام شادی داستان‌هایی با مفاهیم دینی می‌نوشت که مخاطبانش نوجوان بودند. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی

داستان‌های «سوگند مقدس»، «طاغوت»، «دلاوران عصر شب»، «سلحشوران علوی»، «شهدای فخ»، «سرودهای رهایی»، «نقاب داران جوان»، «وجدان»، «مسلمان شجاع» و «اشراف زاده قهرمان» از آن جمله‌اند. بزرگترین فعالیت ایشان پس از انقلاب اسلامی نگارش مجموعه‌ای است با نام تاریخ تمدن جهان یا داستان زندگی انسان. استاد حکیمی این مجموعه را متأثر از مجموعه تاریخ تمدن ویل دورانت نگاشت اما با نگاه یک مسلمان معتقد. نگارش این مجموعه ۲۲ جلدی، از سال ۱۳۶۰ آغاز شد استاد حکیمی نویسنده‌ای پرکار بود که نسل‌های متمادی از نوجوانان و بزرگسالان تحت تأثیر آثار ایشان هستند. ایشان که ده‌ها مقاله و چندین کتاب درباره زندگانی امام حسین (علیه‌السلام) و قیام عاشورا نگاشته بودند، سال ۱۳۸۲ به عنوان خادم فرهنگ عاشورا شناخته شدند. ایشان علاوه بر نویسندگی به مدت سه سال نیز ویراستار کتاب‌های درسی علوم انسانی بود و بیش از ۶۰ کتاب درسی را ویرایش کرد. ایشان همینطور سرپرست واحد مطالعات و انتشارات سازمان آموزش کودکان و دانش‌آموزان استثنائی بودند و در آنجا چند کتاب، از جمله دو کتاب برای کودکان و دانش آموزان استثنایی، ترجمه کردند. از اواخر دهه شصت در تربیت معلم تهران به آموزش روش تحقیق و مرجع شناسی به دانشجویان مرکز تربیت معلم تهران پرداخت. ایشان پس از سی و یک سال خدمت در آموزش و پرورش، در مهر ماه ۷۷ بازنشسته شدند. البته بازنشستگی پایان کار ایشان نبود. ایشان از آن پس به شکل جدی‌تری به مطالعه و نگارش آثار داستانی و پژوهشی پرداختند ایشان سرانجام در ۳۰ شهریور ۱۴۰۳، در سن هشتاد سالگی پس از تحمل یک دوره بیماری در بیمارستان شریعتی تهران به دیدار معبود خود رفت. استاد محمود حکیمی در روزگاری داستان تاریخی و دینی می‌نوشت که جامعه تحت فشار طاقت‌فرسای حکومت پهلوی بود. در آن دوره کمتر نویسنده و روشنفکری، آن هم در سن و سال محمود حکیمی وجود داشت که بخواهد بدون ترس در این زمینه دست به قلم ببرد. آثار ایشان نه تنها زیبایی‌ها و جذابیت‌های داستانی داشت بلکه از نظر تاریخی و پژوهشی نیز باارزش است. مسیری که قبل‌تر از ایشان، علامه مرتضی مطهری با کتاب «داستان راستان» آغاز کرده بود، ایشان با آثار خود آن را اوج رساند. پرکاری ایشان هرگز باعث نشد آثارش از نظر فرمی و محتوایی و پژوهشی ضعیف شوند. از ویژگی‌های داستانی ایشان، توجه به آن بخش از تاریخ بود که نه تنها مغفول مانده بود بلکه برای مخاطب امروز نیز آموزنده بود. در روزگاری که اغلب نویسندگان درگیر ذهنیات و مشغله‌های فردی خود بودند ایشان در آثار خود به اتحاد مسلمانان و مقاومت آن‌ها علیه استعمارگران و ستمگران در سراسر سرزمین‌های اسلامی می‌پرداخت. او دغدغه همه مسلمانان را داشت، از ایرانی و عرب و آفریقایی تا مردان و زنان و کودکان. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

✳️شبیه فلانی! جستاری کوتاه درباره شباهت‌های زبانی گاهی اوقات در تمجید از یک نویسنده می‌شنویم یا می‌گوییم که آقا یا خانم نویسنده شبیه یکی از نویسندگان مشهور می‌نویسد. یعنی وقتی آثار او را می‌خوانیم نه تنها رگه‌هایی از شباهت در کلمات که کلیاتی از ساختار نثر را مشاهده می‌کنیم. این شباهت تا حدی ناگزیر هم هست. ما همه به یک زبان می‌نویسیم و از یک ساختار دستوری استفاده می‌کنیم. فرآیند آفرینش کلمه هم دستوری و لحظه‌ای نیست و نیاز به مطالعه و تمرین فراوان دارد. پس در وهله اول این شباهت نه افتخار است نه سرشکستگی. فرآیندی است که اغلب در ناخودآگاه ما رخ می‌دهد. آنچه که می‌خوانیم مستقیم و غیرمستقیم روی نوشتنمان اثر می‌گذاریم. حال ممکن است این روند خودآگاه باشد. با مطالعه و تمرین آثار یک نویسنده خاص، بخواهیم شبیه او باشیم. اینجا مسئله فرق می‌کند. ما در این شباهت یافتن دنبال چه هستیم؟ آیا می‌خواهیم هویت زبانی خودمان را به شخص بزرگتری گره بزنیم و بگوییم ما نسخه دوم او هستیم؟ موفقیت را در نثر و زبان او می‌دانیم و می‌گوییم برای رسیدن به قله افتخار باید این گونه بنویسیم؟ چنین نثری را اثربخش می‌دانیم و آن را دروازه اثرگذاری بر مخاطب می‌دانیم؟ پاسخ به این پرسش‌ها و پرسش‌های مانند آن می‌توانند آری باشد، اما این پاسخ مثبت نهایت توقع ما از زبان است؟ من قصد ندارم اینجا درباره جنبه‌های فلسفی زبان صحبت کنم. بلکه تمرکزم بر جنبه کارکردی آن است. همین اول بگویم شبیه شدن به نویسنده، در نگاه کلان، بیشتر از آن که یک وجه مثبت باشد، یک انحراف از مسیر است. وقتی نثرمان با نثر یک نویسنده مشهور، مو به مو یکی باشد، در بهترین حالت ما را به بدل آن نویسنده تبدیل می‌کند. آیا اینکه هویتمان را از خودمان سلب کنیم تا بدل به دیگری شویم چیز خوبی است؟ من که واقعا چنین چیزی را دردناک می‌دانم. معمولا ماجرای شبیه زبان یک نفر به یک نویسنده مشهور همینجا تمام می‌شود. در همینجا موضعمان را مشخص می‌کنیم و این رویکرد را رد یا تأیید می‌کنیم. اما اگر قدمی به جلو برداریم با مقوله مهم‌تری روبرو می‌شویم. آن مقوله مهم‌تر، نسبت بین ذهن و زبان است. زبان بدون ذهنیت و ذهنیت بدون زبان معنا ندارد. حتی وقتی می‌اندیشیم، از آن را در قالب کلماتی خاص می‌ریزیم. حتی اگر آن را به زبان نیاوریم. یک اصل بدیهی وجود دارد؛ هر ذهنیتی، زبان خاص خودش را دارد و هر زبانی واجد بیان یک ذهنیت خاص. فردوسی وقتی می‌خواهد روح حماسی را در شاهنامه نشان دهد از یک زبان خاص استفاده می‌کند. سعدی هم وقتی غزلیات عاشقانه‌اش را می‌سراید از زبانی دیگر استفاده می‌کند. فردوسی و سعدی، هر دو، خداوندگاران زبان فارسی هستند و به یک زبان می‌سرایند اما نحوه چینش کلمات، انتخاب کلمات و دیگر قواعدی زبانی هر کدام با دیگری متفاوت است. اینجاست که اگر فردوسی سخن از تغزل و عشق هم بگوید روح حماسی دارد و اگر سعدی هم سخن از تاریخ و حماسه بگوید، باز هم عاشقانه است. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir

بخش دوم) این به معنای ضعف شاعری این دو خداوندگار زبان نیست، بلکه نشان می‌دهد زبانی که آن دو به کار می‌گرفته‌اند، کارآیی مخصوص به خودش را دارد. با هر زبانی نمی‌شود هر مضمونی را به کار برد و هر مضمونی را نمی‌شود در هر زبانی ریخت. نتیجه اینکه حتی اگر یک نویسنده، بهترین نویسندگان در شباهت زبانی به یک نویسنده دیگر باشد، باید دید آیا در ذهنیت هم شبیه اوست؟ اگر ذهنیت شبیه او نباشد، یعنی نظام فکری نویسنده با نظام زبانی او، اگر تضاد نداشته باشد، حداقل تعارض دارد. اگر هم شبیه باشد، باز هم با یک نسخه بدل مواجهیم! در چنین جایی نه نویسنده می‌تواند اثر درخوری را خلق کند و نه مخاطب از آن بهره کافی می‌برد. همانطور که چندین مرتبه تکرار کردم، هر ذهنیتی زبان خودش را می‌خواهد. یک نویسنده حرفه‌ای که می‌خواهد هویت مخصوص به خودش را داشته باشد، می‌خواهد مسیر موفقیت را در جذب مخاطب طی کند و می‌خواهد داستانش بیشترین تأثیر را بگذارد و بیشترین ماندگاری را داشته باشد اول باید تکلیفش را با منظومه فکری خودش روشن کند و آنگاه متناسب با آن، به سراغ زبانش برود. البته می‌تواند مسیر را هم برعکس طی کرد. داشته‌های زبانی او واجد بیان چه مسائل و مفاهیمی است. متناسب با داشته‌های زبانی‌اش، به بیان مسئله بپردازد. البته به این آن معنا نیست که نویسنده بوقلمون‌صفت است و ثبات ندارد. نه. یک نویسنده در حالت آرمانی خودش، کلان‌مسئله‌هایی دارد که می‌خواهد آنها را بیان و حل کند. موضع‌گیری‌هایش حول موضوعات خاصی است و پراکنده‌گویی و پراکنده‌نویسی نمی‌کند. در واقع سختی مسیر نویسندگی نه صرفاً یادگیری فرم و محتوا و تکنیک، بلکه اتحاد بین زبان و ذهنیتش است. نویسنده‌ای که به چنین اتحادی برسد، درگیر موضوعات نمی‌شود. او می‌تواند هم عاشقانه بنویسد، هم تاریخی، هم جنایی، هم اجتماعی. چون در اینجا، قالب‌های فرمی، مسیر او را مشخص نمی‌کنند. اوست که تصمیم می‌گیرد برای بیان دیدگاه‌هایش از چه قالبی استفاده کند و با چه زبانی بنویسد. خروجی چنین نهایی عملکردی، رسیدن به سبک است. در اینجا حتی اگر کتابی را بخوانیم که طرح جلد نداشته باشد و نام نویسنده در آن نیامده باشد، می‌توانیم بفهمیم چه کسی آن را نوشته است. صدالبته رسیدن به چنین جایگاهی بسیار سخت است و هر کسی هم نمی‌تواند به آن جایگاه برسد اما حداقل این است که می‌دانیم مسیر درست کدام است و فرصت فکر کردن و نقشه کشیدن برای رسیدن به آن جایگاه را برای خودمان فراهم می‌کنیم. از سلطان‌آباد تا آذرباد یادداشت‌های یک نویسنده و ویراستار داستانی https://eitaa.com/Azarbadir