📌 نسبت سنجی پول یا دینار با اعتدال و فروپاشی جامعه از نگاه ابن مسکویه و زیمل 🔘 یادداشتی از سعید کریم داداشی 🔸از دیدگاه گئورگ زیمل، پول صرفاً یک ابزار اقتصادی نیست، بلکه نماد بنیادین عقلانیت کمّی و انتزاعی عصر مدرن محسوب می‌شود. پول با تبدیل ارزش‌های کیفی و منحصربه‌فرد اشیا، خدمات و حتی روابط انسانی به یک معیار مشترک و قابل‌محاسبه، جهان اجتماعی را عقلانی‌تر، قابل‌پیش‌بینی‌تر و کارآمدتر می‌سازد. این فرآیند، تصمیم‌گیری‌ها را از حیطه احساسات و وابستگی‌های شخصی خارج کرده و به محاسباتی عینی و ریاضی‌وار تبدیل می‌کند. زیمل معتقد است پول نوعی آزادی منفی برای فرد مدرن ایجاد می‌کند؛ چرا که با جایگزینی وابستگی‌های شخصی و مستقیم مانند وفاداری به ارباب، فرد می‌تواند بدون مدیون شدن به شخص خاصی نیازهایش را برآورده کند و از قیدوبندهای جامعه سنتی رها شود. اما این آزادی به بهای گسست پیوندهای عمیق و مبتنی بر تعهد تمام می‌شود و روابط را صوری، موقت و ابزاری می‌کند. 🔸همان پول که آزادی می‌بخشد، منبع بیگانگی و بی‌احساسی نیز هست. تمرکز بر ارزش مبادله‌ای، ارزش ذاتی چیزها و افراد را به حاشیه می‌راند و روابط انسانی را خالی از گرمی و اصالت می‌کند. زیمل از تراژدی فرهنگ سخن می‌گوید، جایی که این نهاد انتزاعی ساخته بشر، بر زندگی ذهنی او چیره می‌شود. خطر عمده، فتیشیسم پول است؛ یعنی تبدیل شدن پول از یک وسیله برای اهداف اصیل به هدف نهایی خود، که زندگی را از محتوا تهی می‌کند. در مقابل، ابن‌مسکویه با رویکردی اخلاق‌محور، پول را فی‌نفسه فاقد ارزش ذاتی می‌داند و آن را صرفاً ابزاری در خدمت سعادت انسان قلمداد می‌کند. سعادت از طریق تعالی اخلاقی و قرب به حقیقت حاصل می‌آید و پول وسیله‌ای ضروری برای تأمین نیازهای مشروع و ایجاد آرامش لازم برای پرداختن به امور برتر عقلانی و روحانی است. بنابراین، ارزش پول کاملاً تابع غایت اخلاقی آن است. 🔸کلید مدیریت صحیح پول از نظر ابن‌مسکویه، رعایت فضیلت اعتدال در انفاق است که میانه دو رذیلت «اسراف» و «بخل» قرار دارد. خطر اصلی، انحراف نفس انسان است؛ یعنی زمانی که وسیله به هدف غایی زندگی تبدیل شده و به «حرص» و دلبستگی مفرط به دنیا بینجامد. این دلبستگی، بزرگ‌ترین مانع سعادت است، زیرا روح را از کمال حقیقی خود بازمی‌دارد. هر دو اندیشمند فقدان پول در جامعه را نوعی خروج از اعتدال می‌دانند، اما تحلیل‌های متفاوتی ارائه می‌دهند. از منظر زیمل، نبود پول در جامعه مدرن به معنای فروپاشی ساختار عقلانی و انتزاعی آن، بازگشت به روابط شخصی محدودکننده، کاهش تحرک اجتماعی و احتمالاً بی‌نظمی در توزیع منابع و تقسیم کار پیچیده است. از نگاه ابن‌مسکویه، فقدان پول یک آزمون اخلاقی بزرگ است. جامعه‌ای با فضایل اخلاقی ریشه‌دار مانند قناعت و عدالت می‌تواند از آن عبور کند، در غیر این صورت، زمینه برای رذایل‌ای مانند حرص و نزاع فراهم می‌شود. 🔸کاهش شدید اعتبار پول ملی جامعه را از حالت اعتدال خارج می‌سازد زیرا تعادل روانی، اجتماعی و اقتصادی را به‌طور همزمان برهم می‌زند. از یک سو، بر اساس دیدگاه زیمل، پول به‌عنوان واسطه عقلانی و قابل‌محاسبه کنش‌های اجتماعی، اعتبار خود را از دست می‌دهد و جامعه به وضعیت پیشامدرنِ عدم‌قطعیت، تصمیم‌گیری‌های احساسی و از بین رفتن امکان برنامه‌ریزی بلندمدت بازمی‌گردد. این آشفتگی، آزادی منفی ناشی از پول را نابود کرده و افراد را در برابر کمبودها و روابط غیرشفاف آسیب‌پذیر می‌کند. از سوی دیگر، از منظر ابن‌مسکویه، این بحران در نبود فضیلت، جامعه را به‌سمت رذیلت‌های افراطی سوق می‌دهد. قشر ضعیف به ورطه فقر و تنگدستی رانده می‌شود و قشر توانمند در تلاش برای حفظ ارزش دارایی‌های خود، اغلب به حرص، احتکار و اسراف در مصرف منابع کمیاب به افراط روی می‌آورند. در نتیجه، نظم اخلاقی و اقتصادی جامعه فروپاشیده، اعتماد عمومی تضعیف شده و شرایط برای بی‌ثباتی، نابرابری فزاینده و از بین رفتن آرامش لازم برای تعالی فردی و جمعی فراهم می‌گردد. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #حکمت_عملی #بازیابی_هویت #علوم_اجتماعی ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 📱https://eitaa.com/Bou_PHSS

♦️وقتی تجربه جنگ هم مسئله تولید نمی‌کند جنگ با رژیم و چشم‌انداز توسعه ایران در گفت‌و‌گو با محمدوحید سهیلی/ بخش اول 🔸این جنگ باید در سیستم اندیشه، اولویت‌ها، افکار و چارچوب‌های مفهومی، تغییرات جدی ایجاد می‌کرد، اما به نظرم نکرده است. 🔸تأثیرات جنگ بر فضای علمی، موقت و ژورنالیستی بوده و در بهترین حالت، ایدئولوژیک است، نه علمی. 🔸علوم اجتماعی و علوم‌انسانی برای ما از اساس شکل نگرفته؛ ما داده‌ها و ترجمه‌هایی از نظریه‌ها و مفاهیم را داریم که سال‌هاست بر روی هم انباشت می‌کنیم. 🔸مسئله‌مندی به معنای روشن‌کردن نسبت علم با واقعیت اجتماعی و تاریخی است؛ اگر نتوانید این کار را انجام دهید، مسئله ندارید. 🔸یکی از چالش‌های ما این است که با نامسئله‌ها درگیریم؛ یعنی با چیزهایی درگیریم که اساساً مسئله واقعی ما نیست و در این موضوع تفاوتی میان جریان‌های مختلف فکری وجود ندارد. 🔸جریان مذهبی-انقلابی در عرصه علوم‌انسانی، مسئله را به پرسش‌های پژوهشی تبدیل نمی‌کند و در حد رتوریک و خطابه باقی می‌ماند. 🔹متن کامل را از اینجا بخوانید 📲 https://farhangesadid.com/00033T ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #حکمت_عملی #بازیابی_هویت #علوم_اجتماعی ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 📱https://eitaa.com/Bou_PHSS

#پادپخش 🔸 دانشجوی تراز علوم انسانی 👤 همراه با: استاد محمدرضا قائمی نیک ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #بازیابی_هویت ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

❖ دانشجوی تراز علوم انسانی ❃ دکتر محمدرضا قائمی نیک ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #فلسفه_اسلامی #تمدن_اسلامی #خویشتن_ایرانی ــــــــــــــــــــــ https://eitaa.com/Bou_PHSS

🔹 داعیه دار تمدنی جدید! 🔸 بازخوانی پیام امام خمینی«ره» به گورباچف! ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #علم_دینی #علم_مدرن #تمدن_نوین_اسلامی ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS

♦️ رونمایی از پروژه «واکاوی نظریه‌های علم دینی» با تمرکز بر گفتمان‌سازی علوم انسانی اسلامی 🔹 به مناسبت بزرگداشت آیت الله مصباح یزدی و روز علوم انسانی اسلامی، نشست علمی «از نظریه تا گفتمان» با محوریت ارائه راهکارهای حل مساله با رویکرد علوم انسانی اسلامی برگزار می‌شود. 🔹 در این نشست، پروژه پژوهشی «واکاوی نظریه‌های علم دینی مبتنی بر آثار اندیشمندان حوزه علم دینی» به‌عنوان پشتوانه نظری این گفت‌وگو رونمایی خواهد شد. این پروژه به همت انجمن علمی فلسفه علوم اجتماعی طراحی و اجرا شده است. 🔹 بر اساس اعلام دبیرخانه انجمن‌های علمی، تمرکز اصلی این نشست بر عبور از سطح نظریه‌پردازی و بررسی مسیرهای نهادی، علمی و انجمنی گفتمان‌سازی علوم انسانی اسلامی است. پروژه «واکاوی نظریه‌های علم دینی» با بازخوانی انتقادی و نظام‌مند دیدگاه‌های شاخص در این حوزه، زمینه‌ای برای گفت‌وگوی علمی میان رویکردهای مختلف فراهم کرده و اکنون به‌عنوان نقطه عزیمت این بحث گفتمانی معرفی می‌شود. 🔹 انشاالله این نشست علمی با حضور ریاست و جمعی از اساتید دانشگاه و دبیران انجمن‌های علمی و سایر دانشجویان علاقمند در روز یکشنبه ساعت ۱۲:۳۰ تا ۱۴ برگزار می گردد. 🔹 در حاشیه این مراسم، به مناسبت ولادت حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) و روز مرد، از دبیران فعال انجمن‌های علمی نیز تجلیل به عمل خواهد آمد. 🌱 حکمت برای زندگی | دانشگاه باقرالعلوم(ع) | دانشگاه پیشران علوم انسانی 🔹@BouNews 🔹🔸💠🔸🔹

📌 واکاوی نظریه های علم دینی 🔸از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی، علم حقیقی همواره کشف‌کننده واقعیت است و از همین رو، هر دانش واقعی به طور ذاتی اسلامی محسوب می‌شود. اما علوم دوره جدید، به دلیل تأثیرپذیری از فلسفه‌های الحادی و مبانی سکولار، از این حقیقت اصیل فاصله گرفته‌اند و به عنوان علم ناب و خالص قابل قبول نیستند. به عبارت دیگر، مشکل نه از علم به خودی خود، بلکه از خاستگاه و مبانی غیردینی این علوم جدید نشأت می‌گیرد. 🔸ایشان برای ایجاد تحول در علوم موجود و دستیابی به «علم اسلامی»، تأکید دارند که باید نگرشی نو به علم شکل گیرد. این تحول مستلزم تعیین جایگاه دقیق دستاوردهای تجربی و عقلی بشر در چارچوب جامع معرفت دینی و ایجاد تعامل صحیح بین این یافته‌ها با منابع وحیانی و نقلی است. تنها از طریق این تلفیق و سامان‌دهی در «هندسه معرفت دینی» است که علم می‌تواند به رسالت اصلی خود، که کشف حقیقت است، بازگردد. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ #علم_دینی #علم_مدرن #تمدن_نوین_اسلامی ــــــــــــــــــــــ انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم 🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS