#کیفیت_معمولی 002 خارج فقه ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ فی المکاسب کانال خلاصه‌ی خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

#کیفیت‌_بالا 003 خارج اصول ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ تعارض تخییر توقیع حمیری کانال خلاصه‌ی دروس خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

#کیفیت_بالا 003 خارج فقه ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ فی المکاسب روایت تحف العقول کانال خلاصه‌ی خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

#کیفیت‌_معمولی 003 خارج اصول ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ تعارض تخییر توقیع حمیری کانال خلاصه‌ی دروس خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

#کیفیت_معمولی 003 خارج فقه ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ فی المکاسب روایت تحف العقول کانال خلاصه‌ی خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

بحث دلالی قَالَ قَرَأْتُ فِی کِتَابٍ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ (اهوازی، تاجر و راوی غیر فقیه) إِلَى أَبِی الْحَسَنِ (علیه السلام به قرینه‌ی راوی و گزارشات تاریخی اهواز که بعدا بحث می‌شود امام هادی علیه السلام است البته نجاشی و شیخ طوسی وی را از اصحاب امام کاظم و رضا و جواد شمرده اند دون هادی) اخْتَلَفَ (قدما به تعارض اختلاف می‌گفتند) أَصْحَابُنَا فِی رِوَایَاتِهِمْ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع فِی رَکْعَتَیِ الْفَجْرِ (نافله‌ی صبح یا نماز واحب صبح) فِی السَّفَرِ فَرَوَى بَعْضُهُمْ أَنْ صَلِّهِمَا فِی الْمَحْمِلِ (در حال حرکت) وَ رَوَى بَعْضُهُمْ أَنْ لَا تُصَلِّهِمَا إِلَّا عَلَى الْأَرْضِ فَأَعْلِمْنِی کَیْفَ تَصْنَعُ أَنْتَ لِأَقْتَدِیَ بِکَ (مفهموم حصر که با منطوق «صلهما فی المحمل» تعارض می‌کند) فِی ذَلِکَ فَوَقَّعَ (توقیع کرد، زیر همان نامه پاسخ دادند، الفاظ خود امام است ولی توقیعات از جهت تقیه احتمالشان بالاست) مُوَسَّعٌ عَلَیْکَ بِأَیَّهٍ عَمِلْتَ.». برخی مثل صاحب کفایه، آخوند بزرگ و برخی اصولیان، می‌گویند در باب دو خبر متعارض، قاعده ثانویه تخییر است و دیگر چون مرجحی قبل از تخییر (موسّع علیک) ذکر نکرده می‌شود اطلاق تخییر پس روایاتی که مرجحات را ذکر میکند مقید این اطلاق می‌شود، یعنی در تعارض روایات شما مخیرید به شرطی که شهرت یا موافقت کتاب و ... در کار نباشد. در نتیجه اگر کسی بخواهد مرجحات را گسترش دهد و از این مرجحات منصوصه تعدی کند یعنی هر مرجح عقلایی مقید این اطلاق شود، این روایات تخییر بلافرد و لغو می‌شود (حمل مطلق بر فرد نادر یا بلافرد می‌شود، مبنای شیخ انصاری در مکاسب که هیچ جا به تخییر نرسیده است). پاسخ و مختار استاد: این روایت مربوط به مستحبات است نه الزامیات و در مستحبات رفع تعارض به اینگونه مشکلی ندارد. مراد از «رکعتی الفجر» نافله‌ی صبح است نه نماز صبح، زیرا در کثیری از روایات که خواهد آمد این تعبیر برای نافله‌ی صبح آمده. در این حالت تخییر واقعی است نه تخییر ظاهری (تخییر باب تعارض، به هر کدام عمل کنی معذوری معلوم نیست ملاک را کسب کرده‌ای) یعنی در حقیقت اصلا تعارضی نیست مورد اول: بَابُ جَوَازِ صَلَاةِ رَكْعَتَيِ الْفَجْرِ قَبْلَ الْفَجْرِ وَ عِنْدَهُ وَ بَعْدَه‏. (وسائل الشیعة جلد4 صفحه268) در این باب شش روایت هست که حضرت «رَكْعَتَيِ اَلْفَجْرِ» را بر نافله صبح اطلاق کرده است، آیا می توان نماز صبح را قبل و بعد و عند الفجر خواند لذا مراد در هر شش روایت از نافله است. مورد دوم: بَابُ أَنَّهُ يُجْزِي بَدَلَ اَلضَّجْعَةِ بَعْدَ رَكْعَتَيِ اَلْفَجْرِ اَلسُّجُودُ وَ اَلْقِيَامُ وَ اَلْقُعُودُ وَ اَلْكَلاَمُ فَإِنْ نَسِيَ ذَلِكَ حَتَّى شَرَعَ فِي اَلْإِقَامَةِ لَمْ يَرْجِعْ بَلْ يُجْزِي اَلسَّلاَمُ‌. (وسائل الشیعة جلد6 صفحه492) در این باب هم هفت روایت آمده که به نافله‌ی صبح «رکعتی الفجر» اطلاق کرده است: مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ‌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ اِبْنِ أَسْبَاطٍ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي اَلْبِلاَدِ قَالَ‌: صَلَّيْتُ خَلْفَ اَلرِّضَا (اقتدا نکرده فقط پشت حضر نماز خوانده) عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ‌ فِي اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرَامِ‌ صَلاَةَ اَللَّيْلِ فَلَمَّا فَرَغَ جَعَلَ مَكَانَ اَلضَّجْعَةِ سَجْدَةً‌. (وسائل الشیعة جلد6 صفحه492) وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ أَحْمَدَ عَنْ مُوسَى بْنِ اَلْقَاسِمِ بْنِ أَبِي قَتَادَةَ‌ عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أَخِيهِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ‌ قَالَ‌: سَأَلْتُهُ عَنْ رَجُلٍ نَسِيَ أَنْ يَضْطَجِعَ عَلَى يَمِينِهِ بَعْدَ رَكْعَتَيِ اَلْفَجْرِ فَذَكَرَ حِينَ أَخَذَ فِي اَلْإِقَامَةِ كَيْفَ يَصْنَعُ قَالَ يُقِيمُ وَ يُصَلِّي وَ يَدَعُ ذَلِكَ فَلاَ بَأْسَ‌. (وسائل الشیعة جلد6 صفحه493) مراد از ضجعه: نافله صبح را می توان بعد از نماز شب و قبل از اذان صبح خواند. مستحب است که اگر نافله شب را بعد از نماز شب و قبل از اذان صبح می خواند، بر پهلوی راست خود دراز بکشد و دعاهایی که در روایات است بخواند تا زمانی که اذان صبح را می گویند، پس بحث ضجعه بعد نافله‌ی صبح است نه بعد نماز صبح کما اینکه شیخ طوسی و بقیه گفته اند حال در این روایت می گوید حضرت ضجعه را بعد از نماز شب انجام ندادند بلکه به سجده رفتند تا اذان صبح را گفتند. مورد سوم: بَابُ اِسْتِحْبَابِ اَلْمُدَاوَمَةِ عَلَى رَكْعَتَيِ اَلْفَجْرِ وَ عَدَمِ سُقُوطِهِمَا فِي اَلسَّفَرِ. (وسائل الشیعة جلد4 صفحه103) در این باب هم چهار روایت داریم و صحبت راجع به این است که اگر چه نافله ظهر و عصر از مسافر ساقط می شود اما نافله صبح ساقط نیست و برای بیان نافله صبح، عبارت رکعتی الفجر را به کار می برد.

بر اساس این شواهد و روایات لذا استعمال رکعتی الفجر در نافله صبح، استعمال رائج و شائعی است اگر چه استعمال آن در نماز صبح، غلط نیست. حال اگر قبول کنید که استعمال رکعتی الفجر در نافله صبح کثرت دارد و استعمال رکعتی الفجر در نماز صبح قلّت دارد، انصراف ظهوری به نافله صبح پیدا می کند. لذا سؤال از نافله صبح است و جواب امام هم تخییر واقعی است. به هر حال حتی اگر کسی انصراف را هم نپذیرد و استعمال رکعتی الفجر در نماز واجب را نادر نداند، قطعا استعمال آن در نافله هم نادر نیست لذا روایت علی بن مهزیار مجمل می شود و به درد استدلال نمی خورد. زمانی این روایت برای استدلال درست است که تخییر، ظاهری باشد و این در صورتی است که مراد از رکعتی الفجر خصوص نماز واجب باشد. إن قلت: مورد روایت علی بن مهزیار مستحب است و مورد مخصص نیست و می‌توان از مستحبات الغاء خصوصیت کرد و به الزامیت تعمیم داد یعنی در ما نحن فیه هم بر فرض که مراد از رکعتی الفجر نافله صبح باشد، نافله صبح مورد روایت است و مورد مخصص نمی شود لذا إلغاء خصوصیت می کنیم و این مطلب راجع به همه متعارض هاست چه مستحب باشند چه غیر مستحب. قلت: در ما نحن فیه مورد خصوصیت دارد چون اگر مراد از رکعتی الفجر نافله صبح باشد، تخییر واقعی می شود لذا إلغاء خصوصیت هم باید در تخییر های واقعی صورت بگیرد و تعدی به تخییر ظاهری در الزامیات صحیح نیست. تذکر: در اینجا چون بحث از غیر الزامیات است اصلا تعارضی نیست. در باب مطلق و مقید، عام و خاص، مباحث مفصلی در اصول مطرح می‌شود که دأب شارع در الزامیات و غیر الزامیات متفاوت است. در یکی حمل مطلق بر مقید می‌شود و در دیگری حمل مقید بر افضل افراد می‌شود و فرد بین فرد افضل و فرد غیر افضل مخیر است. در مطلق مقید گذشت که چرا تصرف می‌کنیم در ظاهر عام یا مطلق و ظاهرش را محدود می‌کنیم؟ این محدودیت، به خاطر تنافی‌ای است که بین عام و خاص ایجاد می‌شود، اگر ظهور عام در عموم باقی باشد، مولا گفته «اکرم العلما» که ظاهرش این است که همه علما باید اکرام بشوند و بعد مولا می‌گوید «لاتکرم الادبا» ادبا را اکرام نکن، بین اینها تنافی است و رفع تنافی به این صورت است که گفته می‌شود تصرف کنیم در ظاهر دلیل عام و بگوییم مراد جدی مولا عموم نیست. حتی اگر مطلق و مقید مثبتین هم باشد ولی قرینه بر وحدت حکم داشته باشیم باز هم تنافی صورت می‌گیرد و باید مطلق را حمل بر مقید کرد. خواندیم که «ان ظاهرت فاعتق رقبۀ» و «ان ظاهرت فاعتق رقبۀ مؤمنه» گفته می‌شود هر چند مثبتین هستند ولی چون وحدت حکم است این مقید قرینه بر مطلق است، «ان ظاهرت فاعتق رقبۀ» مقصود مولا عتق رقبه مطلق نیست بلکه عتق رقبه مومنه است. آنجا بحث شده همه این تصرفات به خاطر این هست که حکم هر کدام الزامی است و الا اگر مطلق و مقید در غیر الزامیات بود، اینجا دلیل مقید حمل بر افضل الافراد می‌شود و اصلا تنافی بین آنها نیست. مثلا امام علیه السلام فرموده‌اند به زیارت امام حسین علیه السلام برو، زیارت امام حسین علیه السلام مستحب است، دوباره فرموده‌اند به زیارت امام حسین علیه السلام در روز عرفه برو. اینجا مثل آن قضیه وحدت حکم نیست. که مقید مطلق را تقیید بزند و بعد گفته شود زیارت امام حسین علیه السلام در عرفه فقط مستحب است، نه اینجا مقید را حمل بر افضل افراد می‌کنند لذا هیچ ظهور مطلق و عام را هم تقیید نمی‌زنند و می‌گویند زیارت امام حسین علیه السلام مطلقا در همه افراد مستحب است و در روز عرفه فضیلتش بیشتر است. نه اینکه در ظهور تصرف کنند. بنابراین در مستحبات و غیر الزامیات حتی اگر رابطه‌شان مطلق و مقید باشد تصرف در مطلق نمی‌کنند بلکه مقید را حمل بر افضل الافراد می‌کنند هم مقید بر ظهورش باقی است و هم مطلق بر ظاهرش باقی است، در تعارض هم مطلب همین است.

پارت۱ #کیفیت‌_بالا 004 خارج اصول ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ تعارض تخییر توقیع حمیری کانال خلاصه‌ی دروس خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB پارت۲

#کیفیت‌_متوسط 004 خارج اصول ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ تعارض تخییر توقیع حمیری کانال خلاصه‌ی دروس خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

#کیفیت_بالا 004 خارج فقه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ فی المکاسب روایت تحف العقول کانال خلاصه‌ی خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB

#کیفیت_متوسط 004 خارج فقه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴ فی المکاسب روایت تحف العقول کانال خلاصه‌ی خارج استاد حسینی نسب @HOSEYNINASAB