243.mp3
2.56M
درس شانزدهم✅
بخش هشتم✔️
مقام سیکا🔸
(#فایل_صوتی_243 )🔊
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
✅خودآزمایی
1️⃣قطعات صوتی زیر شامل بخشهایی از تلاوت قراء مشهور جهان اسلام میباشد که براساس مقام سیکا و یا درجاتی از آن خوانده شده است. آنها را به کمک مربی خویش تحلیل نمایید.
🔹مرحوم استاد محمد عبدالعزیز حصان سوره بلد آیات 3- 1
( #فایل_صوتی_244 )🔊
🔹مرحوم استاد شحات محمد انور سوره تحریم آیه 8
( #فایل_صوتی_245 )🔊
🔹مرحوم استاد محمد عمران
سوره زمر آیه 68
( #فایل_صوتی_246 )🔊
2️⃣سوره انسان آیات 5 تا 22 براساس درجات مختلف مقا مهای عجم، سیکا و بیات تلاوت شده است. هر نغمه را تحلیل نمایید.
( #فایل_صوتی_247 )🔊
✅مفاهیمی از آیات
👈«ابن عباس » مى گوید:
حسن و حسین(ع)بیمار شدند. پیامبر, با جمعى از یاران به عیادتشان آمدند، و به على(ع) گفتند: اى ابوالحسن! خوب بود نذرى براى شفاى فرزندان خود مىکردى، على(ع) وفاطمه(ع) و فضّه که خادمه آنها بود، نذر کردند: اگر آنها شفا یابند سه روز روزه بگیرند (طبق بعضى از روایات حسن و حسین(ع) نیز گفتند: ما هم نذر مىکنیم روزه بگیریم).
👈چیزى نگذشت هر دو شفا یافتند، در حالى که از نظر مواد غذایى دست خالى بودند على(ع)سه من جو قرض نمود، فاطمه(ع) یک سوم آن را آرد کرد، و نان پخت، هنگام افطار، سائلى بر در خانه آمده،گفت: «اَلسَّلامُ عَلَیْکُمْ أَهْلَ بَیْتِ مُحمَّد » سلام بر شما اى خاندان محمّد! مستمندى از مستمندان مسلمین هستم، غذایى به من بدهید، خداوند به شما از غذاهاى بهشتى مرحمت کند، آ نها همگى مسکین را بر خود مقدم داشتند، و سهم خود را به او دادند و آن شب جز آب ننوشیدند.
روز دوم را همچنان روزه گرفتند و موقع افطار، وقتى که غذا را آماده کرده بودند (همان نان جوین) یتیمى بر در خانه آمد آن روز نیز، ایثار کردند و غذاى خود را به او دادند (بار دیگر با آب افطار کردند و روزبعد را نیز روزه گرفتند).
👈در سومین روز، اسیرى به هنگام غروب آفتاب بر در خانه آمد، باز هرکدام سهم غذاى خود را به او دادند هنگامى که صبح شد، على(ع) دست حسن(ع) و حسین(ع) را گرفته بود و خدمت پیامبر, آمدند، هنگامى که پیامبر, آنها را مشاهده کرد، دید از شدت گرسنگى مى لرزند! فرمود! این حالى را که در شما مى بینم براى من بسیار گران است، سپس برخاست و با آ نها حرکت کرد، هنگامى که وارد خانه فاطمه(ع) شد، دید در محراب عبادت ایستاده، در حالى که از شدت گرسنگى شکم او به پشت چسبیده، و چشم هایش به گودى نشسته، پیامبر, ناراحت شد.
👈در همین هنگام جبرئیل نازل گشت و گفت: اى محمّد! این سوره را بگیر، خداوند با چنین خاندانى به تو تهنیت مى گوید، سپس سوره «هل أتى » را بر او خواند (بعضى گفته اند: از آیه «اِنَّ الأَبْرارَ » تا آیه «کانَ سَعْیُکُمْ مَشْکُوراً » که مجموعاً هیجده آیه است در این موقع نازل گشت).
آنچه را در بالا آوردیم، نص حدیثى است که با کمى اختصار، در «الغدیر » به عنوان «قدر مشترک »میان روایات زیادى که در این باره نقل شده، آمده است، و در همان کتاب از 34 نفر از علماى معروف اهل سنت، نام مى برد که این حدیث را در کتاب هاى خود آورده اند (با ذکر نام کتاب و صفحه آن). به این ترتیب، روایت فوق از روایاتى است که در میان اهل سنت مشهور بلکه متواتر است.
👈و اما علماى شیعه، همه اتفاق نظر دارند که: این هیجده آیه یا مجموع این سوره، در ماجراى فوق نازل شده است، و همگى بدون استثناء، در کتب تفسیر یا حدیث، روایت مربوط به آن را به عنوان یکى از افتخارات و فضائل مهم على(ع)و فاطمه زهرا(ع) و فرزندانشان آورده اند.
حتى این مطلب به قدرى معروف و مشهور است که در اشعار شعرا، و حتى در شعر معروف «امام شافعى » آمده است.
در اینجا بهانه جویانى که هر وقت به فضائل على(ع) مى رسند، حساسیت فوق العاده اى نشان مى دهند، منتهاى دقت را در اشکال تراشى به عمل آورده و خرده گیرى هایى بر این شأن نزول دارند از جمله:
♦️1. این سوره «مکّى » است در حالى که داستان شأن نزول مربوط به بعد از تولد امام حسن(ع) و امام حسین(ع)است که قطعاً در «مدینه » واقع شده!
ولى دلایل روشنى در دست داریم که نشان مى دهد: تمام سوره «هل أتى » و یا لااقل «هیجده آیه » در «مدینه » نازل شده است.
♦️2. لفظ آیه عام است چگونه مى توان آن را تخصیص به افراد معینى داد.
ولى ناگفته پیدا است که عام بودن مفهوم آیه، منافاتى با نزول آن در مورد خاصى ندارد، بسیارى از آیات قرآن مفهوم عام و گسترده اى دارد، ولى شأن نزول که مصداق اتم و اعلاى آن است مورد خاصى مى باشد، و این عجیب است که عمومیت مفهوم آی هاى را کسى دلیل بر نفى شأن نزول آن بگیرد.
🔺
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
♦️3. بعضى شأن نزولهاى دیگرى نقل کرده اند که با شأن نزول فوق سازگار نیست، از جمله اینکه «سیوطى » در «درّ المنثور » نقل کرده که مرد سیاه پوستى خدمت پیامبر, آمد و از «تسبیح » و «تهلیل »سؤال کرد.
عمر گفت: بس است، زیاد از رسول خدا سؤال کردى، پیامبر, فرمود: عمر! خاموش باش، و در این هنگام سوره «هل أتى » بر پیامبر, نازل شد!
👈در حدیث دیگرى در همان کتاب آمده است که مردى از «حبشه » خدمت رسول خدا, آمد،مى خواست از او سؤال کند، پیامبر, فرمود: سؤال کن و فرا گیر.
عرض کرد: اى رسول خدا! گروه شما از نظر رنگ و صورت و نبوت بر ما برترى دارد، اگر من به آنچه تو ایمان آورده اى ایمان بیاورم، و همانند آنچه عمل مى کنى، عمل کنم، من با تو در بهشت خواهم بود؟
فرمود: آرى، سوگند به کسى که جانم به دست او است سفیدى سیاه پوستان در بهشت از هزار سال راه دیده مى شود، پس از آن پیامبر, ثوابهاى مهمى براى گفتن لا اله الا اللّه و سبحان اللّه و بحمده،بیان فرمود، در این هنگام سوره «هل أتى » نازل شد!
👈ولى با توجه به اینکه این روایات تقریباً هیچگونه تناسبى با مضمون آیات سوره «هل أتى » ندارد، به نظر مى رسد براى پایمال کردن شأن نزول سابق، از سوى عمّال «بنى امیه » یا مانند آنان جعل شده باشد.
♦️4. بهانه دیگر که ممکن است در اینجا مطرح شود این است که: چگونه انسان مى تواند، سه روز گرسنه بماند و تنها با آب افطار کند؟!
👈اما این ایراد عجیبى است براى اینکه: خود ما افراد متعددى را دیده ایم که براى بعضى از معالجات طبى سه روز که سهل است امساک معروف «چهل روز » را انجام داده اند، یعنى چهل روز تمام، تنها آب نوشیده اند! و مطلقاً غذایى نخورده اند! و همین امر باعث درمان بسیارى از بیمارى هاى آ نها شده، حتى یکى از اطباى معروف غیرمسلمان به نام «الکسى سوفورین » کتابى در زمینه آثار درمانى مهم چنین امساکى، با ذکر برنامه دقیق آن نوشته است.
👈حتى اگر تعجب نکنید بعضى از همکاران در تفسیر نمونه، این امساک را تا 22 روز عملاً انجام داده اند.
♦️5. بعضى دیگر، براى اینکه به سادگى از کنار این فضیلت بگذرند، از طریق دیگرى وارد شده اند، مثلاً «آلوسى » مى گوید: اگر بگوییم این سوره درباره على(ع)و فاطمه(ع) نازل نشده، چیزى از قدر آ نها نمى کاهد زیرا داخل بودن آنها در عنوان «ابرار » مطلب آشکارى است که هرکس مى داند، سپس،به بیان بعضى از فضائل آنها پرداخته، مى گوید: انسان چه درباره این دو بزرگوار مى تواند بگوید: جز اینکه على(ع)مولاى مؤمنان و وصى پیامبر, و فاطمه(ع) پاره تن رسول خدا, و جزء وجود محمّدى, و حسنین(ع) روح و ریحان، و آقایان جوانان بهشتند، اما مفهوم این سخن ترک دیگران نیست، بلکه هر کس غیر این راه را بپوید گمراه است.
👈ولى ما مى گوییم: اگر بنا شود فضیلتى را با این شهرت نادیده بگیریم، بقیه فضائل نیز تدریجاً به چنین سرنوشتى دچار مى شوند، و روزى فراخواهد رسید که بعضى، اصل فضیلت على و بانوى اسلام و حسنین(ع) را نیز انکار کنند!
👈قابل توجه اینکه: در بعضى از روایات از خود على(ع) نقل شده که در موارد متعدد، به نزول این آیات در مورد خود و فرزندانش در مقابل مخالفان استدلال کرده است.
این نکته نیز قابل توجه است که: «اسیر » معمولاً در «مدینه » وجود داشت، و در «مکه » به حکم آن که هنوز غزوات اسلامى شروع نشده بود کمتر اسیر دیده مىشد، و این گواه دیگرى بر مدنى بودن این سوره است.
👈آخرین نکته اى را که در اینجا لازم به یادآورى مى دانیم این است که: به گفته جمعى از دانشمندان اسلامى از جمله «آلوسى » مفسر معروف اهل سنت، بسیارى از نعمتهاى بهشتى در این سوره برشمرده شده است ولى از «حور العین » که غالباً در قرآن مجید در عدد نعمتهاى بهشتى آمده، مطلقاً سخنى مطرح نیست، ممکن است این امر به خاطر نزول این سوره درباره فاطمه زهرا(ع) و همسر و فرزندانش باشد،که به احترام بانوى اسلام(ع) ذکرى از «حور » به میان نیامده!
3️⃣ فرازهایی از آیات از قرآن کریم را با موضوعات وصف بهشت و اهل آن، نعمتهای پروردگار و خطاب به پیامبران به ویژه پیامبر اسلام, انتخاب نموده و براساس درجات مختلف مقام سیکا بخوانید.
🔺
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
244.mp3
408.4K
درس شانزدهم✅
بخش هشتم✔️
مقام سیکا🔸
(#فایل_صوتی_244 )🔊
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
245.mp3
787.5K
درس شانزدهم✅
بخش هشتم✔️
مقام سیکا🔸
(#فایل_صوتی_245 )🔊
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
246.mp3
377.5K
درس شانزدهم✅
بخش هشتم✔️
مقام سیکا🔸
(#فایل_صوتی_246 )🔊
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
247.mp3
4.56M
درس شانزدهم✅
بخش هشتم✔️
مقام سیکا🔸
(#فایل_صوتی_247 )🔊
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
قرآن کریم 📖
فایل تصویری👇📷
#صفحه_112🔸♦️
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
quran-menshavi-p112.mp3
696.1K
قرآن کریم 📖
فایل صوتی 👇🔊
#ترتیل_صفحه_112 #استاد_محمد_صدیق_منشاوی
🔸♦️
➖➖➖➖➖➖➖
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
رایگان، با روش ساده و راحت، قرآن را به زیباترین شکل ممکن تلاوت کن❗️📖🎵
📚 در اینجا✍🎶🗣
با روشهای خودآموز منحصر به فرد به همراه ترفندهای جذاب و کاربردی فرصتی بینظیر برای
⚡️ آموزش تجوید📗
⚡️وقف و ابتداء📗
⚡️صوت و لحن📗
خواهید داشت.
📎فهرست اموزش ها سنجاق شده ببین😍
☘با ما باش و جرعه ای از ارامش و نور بنوش👌👇
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
#اقراء_و_اجازات
از آداب تلاوت قرآن کریم، صحیح خواندن آن است و این موضوع از آغاز نزول قرآن
مورد توجه ویژه ای قرار داشــته است. توجه به این امر سبب شــکل گیری علم قرائات،
تجوید، وقف و ابتدا، رســم المصحف و ضبط المصحف شد که مسلمانان از دیرباز به آن اهمیت میداده اند.
در برخی از کشورهای اســلامی مانند مصر، ســوریه، ترکیه، لیبی، الجزایر، سودان،
پاکســتان، عربســتان ســعودی، مناطقی از لبنان، مناطقی از عراق و ... این علوم به شکل
تخصصی و با ضوابط و استانداردهای تقریبا یکسان تدریس میشده و میشود.
در برخی
از این کشورها این علوم به صورت آکادمیک و در دانشــگاهها نیز آموزش داده میشود؛
حتی در کشوری مانند مصر که طلایه دار قرائت قرآن در جهان اسلام است، به طور کاملا
تخصصی به این علوم پرداخته میشود.
ملاک قاری بین المللی بودن در کشــورهای اســلامی- غیر از ایران- کسب رتبه در
مســابقات بین المللی و تبحر داشــتن در اجرای الحان و نغمات نیست، بلکه تنها ملاک،
قرائت یک ختم کامل و صحیح بر اساس موازین علم قرائات و تجوید نزد شیخ مجیز (اجازه
دهنده) و تایید او و نایل شدن به چنین اجازه ای است؛ حتی اگر این شخص، قرآن را بدون استفاده از نغمات و مقامات موسیقی عربی قرائت کند.
اجازه در قرائت، مجوزی است از استاد ( شیخ مُجیز) به شاگرد ( مجاز) مبنی بر اینکه کل قرآن را از حفظ متقن با رعایت تجوید و تمایز بین متشابهات بر وی خوانده است، اکنون
شاگرد نیز اجازه اقراء بر دیگران را دارد. بعضی از شیوخ، جهت تسهیل امر اقراء،خواندن از
حفظ را شرط نمیدانند؛ البته این آسانگیری، زیاد مناسب نیست. در این اجازه، نام اساتید
پیشین را که هر یک بر دیگری قرائت کرده اند به صورت سلسله سند تا یکی از قراء عشره-
که قرآن آموز قرائت او را فرا گرفته- ذکر میشود و بعد از او، سند تا رسول اکرم صلی الله
علیه و اله ادامه مییابد.
در بیشتر کشورها اگر قرآن آموز حافظ نباشــد به او «اجازه» داده نمیشود، بلکه فقط
شهاده «یعنی گواهی صحت قرائت» به او داده میشود.
همچنین در اجازه ذکر میشــود که شــخص «مجاز» قرآن را بر اساس کدام قرائت از
قرائات عشر و کدام روایت و کدام طریق فرا گرفته است. لذا این شخص فقط مجاز است
در محافل، قرآن را بر اساس آن چه در اجازه اش آمده، تلاوت کند و نیز در مقام تدریس و
اقراء نیز تنها مجاز است طبق آن چه در متن اجازه اش آمده، اقراء نماید.
مراد از قرائت و روایت بر همه اهل قرآن روشن است اما منظور از «طریق» کتابی است
که مجیز بر اساس محتوای آن کتاب، بر شیخ خود قرائت کرده و اجازه دریافت نموده است.
مثلا امروزه در تمامی کشورهای اسلامی، بدون استثناء معروف ترین طریق برای آموزش
قرائات اعم از حفص و غیره، کتاب «شاطبیه» اســت.
دو کتاب «الروضه» و «مصباح» نیز
تنها در مورد روایت حفص در رتبه بعد از شاطبیه قرار دارند. به عنوان نمونه در شاطبیه مد
منفصل و متصل برای حفص فقط توسط و فوق توسط ذکر شده است و کسی که بر اساس شاطبیه اجازه قرائت دریافت میکند، مجاز نیست و حق ندارد مد منفصل را به قصر و مد
متصل را به طول قرائت کند. ولی از طریق روضه، منفصل به قصر و متصل به توسط؛ و از
طریق مصباح، منفصل به قصر و متصل به طول خوانده میشود.
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
🔺تاریخ اجازات
تاریخ مقوله اجازات به زمان پیامبر گرامی اســلام (ص) بر میگردد. با اینکه در زمان
پیامبر بحث اجازات به شکل امروزی مطرح نبوده اســت، اما تأیید لفظی پیامبر، بالاترین
تزکیه (توثیق) اجازه از مجیز به مجاز است. در روایات آمده است که پیامبر گرامی (ص،قرائت برخی از صحابه را تأیید یا رد کردهاند و این خود دلیل بر صادر شدن اجازه و تزکیه
(توثیق) افراد از طرف رسول اکرم (ص) است.
از ابن مسعود روایت شده است که رســول خدا (ص) فرمودند: « قرآن را از چهار نفر
بگیرید: از عبدالله بن مسعود، سالم، معاذ و أبی بن کعب»
همچنین ابن مسعود از قول رسول خدا(ص،) فرمودند: « ای عبدالله قرآن رابرمن بخوان.
گفتم بر شما بخوانم در حالی که بر شما نازل شده است؟ فرمود: دوست دارم قرآن را از غیر
خودم بشنوم»
این احادیث، دلالت واضحی بر تزکیه این اصحاب توسط پیامبر گرامی(ص) دارند. این
را میتوان اجازه لفظی از طرف بهترین مجیز به مجاز دانست.
از این احادیث میتوان نتیجه گرفت اعتماد و اطمینــان به زیدبن ثابت در جمع قرآن
مبنی بر استماع کل قرآن از رسول خدا، خود به منزله دریافت اجازه نقل از رسول خداست.
منبع مؤثقی مبنی بر استعمال لفظ «اجازه» در زمان پیامبر(ص) وجود ندارد، ولی ظاهرا این
اصطلاح در قرن سوم هجری همزمان با تدوین کتب قرائات قرآن پدید آمده است.
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
🔺شروط اجازه
برای اجازه دو شرط وجود دارد که بر محور عدالت و اتقان استوار است. این دو شرط
از علم روایه الحدیث گرفته شده است.
صحت روایت، به صحت این دو شرط بستگی دارد
و قرآن کریم از بالاترین روایت هاست که روایت و نقل میشود.
عدالت، یکی از شروط لازم در اجازه اســت؛ چرا که قرار دادن قرآن در اختیار فاسق،
صاحب بدعت و گناهکار علنی به هیچ وجه صحیح نیســت و این اهانت به ساحت قرآن
و سبک شمردن آن است.
در حالی که اجازه، شهادتی اســت از طرف مجیز مبنی بر اینکه
فرد مجاز حامل قرآن کریم است؛ و مجیز درباره این اجازه در پیشگاه خداوند بازخواست
میشود. «ستكتب شهادتهم و يسئلون»
اتقان به دو دسته علمی و عملی تقسیم میشود:
🔻اتقان علمی
مجاز باید به روایت یا قرائتی که میخواهد قرائت کند و از اســتادش روایت کند( از
حیث اصول آن قرائت، فرش الحروف، وجوه و احکام مختلف و کیفیت وقف بر کلمات،به صورت علمی و نظری به اتقان رسیده باشد. همچنین، مجاز باید مواضع وقف عمومی و
مواضع وقف مختص یک قرائت را نیز فرا گرفته باشد.
🔻اتقان عملی (تسلط بر حفظ و اداء)
اتقان عملی، مختص نص قرآن کریم است که مجاز آن را از مجیز و شیوخش، با اسناد
متصل به رب العزه روایت میکند. مشایخ اجازات متقدم به علت اهمیت دادن در طلب علم
و تحصیل، حفظ متقن قرآن کریم را شرط دریافت اجازه میدانستند.
امروزه نیز برخی از
شیوخ اجازات، حفظ متقن را شــرط اقراء میدانند و این سنتی از طرف متقدمین است که
شایسته است متاخرین نیز این راه را ادامه بدهند؛ اما برخی از شیوخ اجازه، حفظ قرآن را
شرط دریافت اجازه نمیدانند؛ بلکه مجاز از روی مصحف در حضور مجیز قرائت میکند و
مجیز پس از اطمینان از اتقان علمی، اجازه روایت از مصحف را به او میدهد. این در حالی
است که برخی از شیوخ در چنین موقعیتی به مجاز، شهادتنامه دریافت قرائت را میدهند
ولی اجازه اقراء نمیدهند.
🔺لزوم شهادت شاهدان بر اجازه
معنی شهادت بر اجازات این است که یک یا دو نفر به عنوان شاهد اقراء مجاز بر مجیز،
نام و امضای خود را بر اجازه ثبت کنند.
برخی میگویند که این کار اصالت ندارد و امضاء
و مهر شیخ مجیز، کفایت میکند. اما این یک عمل جائز در بحث اجازات است که برخی
گمان میکنند بدعت است.
بحث شهادت بر اجازه، یکی از امور مهمی است که به توثیق و
ثبت اجازه کمک میکند واین همانند شهادت بر ازدواج است که بدعت نیست، بلکه سبب
تحکیم و توثیق آن میشود.
نگارنده در اواخر دیماه 1396توفیق یافت کل قرآن کریم را نزد اســتاد السید محمد
فهمی عصفور از کشور مصر ختم کند که این ختم از روی مصحف به مدت28ساعت (یک
هفته) به طول انجامید و پس از اصلاح اشــکالات تجویدی موفق به اخذ اجازه قرائت به
روایت حفص از عاصم از طریق شاطبیه گردید.
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
#مقدمه
🔺تجوید و زبان عربی فصیح
زبانی که آیات قرآن کریم به آن نازل شده اســت زبان عربی فصیح یا کلاسیک نامیده
میشود.
زبان عربی به دوشاخه جنوبی و شمالی تقســیم میشود و زبان عربی شمالی که
زبان مردم مرکز و شمال عربستان بوده است همین زبانی است که امروزه به عربی فصیح
شهرت دارد. هنگامی که گویندگان زبانهای مختلف به دلایل گوناگون اجتماعی، فرهنگی،
سیاسی، اقتصادی و غیره در محدوده زمانی و مکانی معینی با یکدیگر در برخورد نزدیک و
فشرده قرار میگیرند، ناگزیر باید از وسیله مناسبی برای ایجاد ارتباط متقابل استفاده کنند.
در چنین مواردی برای برطرف کردن نیازهای ارتباطی معمولا یا از یکی از زبانهای موجود
استفاده میشود یا اساسا زبان تازه ای بر پایه عناصر زبانهای موجود ساخته میشود. به این پدیده، زبان میانجی گویند.
زبان عربی فصیح تنها زبــان مردم مکه یا قبیلــه قریش نبوده، بلکــه ترکیبی از همه
گویشهای موجود در منطقه عربستان بوده است که به مرور زمان هویت مستقلی در برابر
سایر گویشها یافته است؛ برای مثال در گویش قریش صامت همزه وجود نداشته است اما
درگویش تمیم آنرا تلفظ میکرده اند. زبان عربی مشترک این خصوصیت را از زبان تمیم به
خود جذب کرده است، با این همه میتوان گفت که گویش قریش سهم زیادی در تشکیل زبان میانجی عربی فصیح داشته است، چرا که داشتن پشتوانه فرهنگی، سیاسی، اقتصادی
و غیره زبانها در انتخاب آنها به عنوان زبان میانجی از اهمیت به سزایی برخوردار است.
شواهد تاریخی نشان میدهد که شــهر مکه مهمترین مرکز مذهبی، بازرگانی و فرهنگی
سرزمین عربســتان بوده اســت. بنابراین انتخاب زبان مردم آن به عنوان پایه اصلی شکل
گیری زبان میانجی عربی فصیح کاملا مستدل و منطقی به نظر میرسد. بر اثر برخورد زیاد
افراد قبایل عرب که همه ساله در موسم حج و تجارت و در محافل ادبی گرد می آمدند زبان
جدیدی که اکنون عربی فصیح شهرت دارد تولد یافت. سخنرانان و شاعران همه قبایل از
این زبان به عنوان زبان میانجی و مشترک استفاده میکردند.
عربستان سرزمینی بوده است با گویشهای محلی فراوان که هر یک جدای از یکدیگر
از ویژگیهای خاص خود برخوردار بوده اند؛ سپس براثر عواملی چند، در محیطی که همان شهر مکه باشد زبانی که اســاس اصلی آن را گویش قریش تشکیل میداد شکل گرفت و
وسیله ای شد برای تفهیم و تفاهم میان تمام ساکنین عربستان، بنابراین زبان عربی فصیح قبل
از ظهور اسلام، در مکه و با توجه به عوامل فرهنگی، مذهبی و اقتصادی شکل گرفت و به
همین دلیل بوده که منبع وحی این زبان را انتخاب کرده است.
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
🔺اهمیت قرائت فصیح و تجوید
قرآن کریم به زبان عربی فصیح نازل شده است یکی از آداب مهم تلاوت قرآن کریم،
قرائت فصیح آن است. قرائت فصیح یعنی قرائت حروف و کلمات آن گونه که نازل شده
است، این قرائت خوشایند رسول اکرم صلی الله علیه و آله وسلم بوده است. ایشان فرموده
اند اگر کسی خوش دارد قران کریم را چنان که نازل شده است، تازه و دلنشین بخواند، باید
آن را مانند ابن ام عبد (ابن مسعود) قرائت کند. امام صادق علیه السلام فرمودند «قرآن را با
اعراب بخوان؛ چرا که آن، عربی است» در روایت دیگری پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمودند «قرآن را به زبان عربی آن بیاموزید» بنابراین طبق این روایات سزاوار است قرآن را
همان گونه که نازل شده است و همان گونه جبرئیل آن را بر نبی مکرم اسلام صلی الله علیه
و آله وسلم قرائت کرده است، قرائت نمود.
تجوید قرآن اولین علم از علوم قرآنی و همان شــناخت صداهای زبان عربی فصیح
اســت. تاریخ این علم از لحظه نزول قرآن آغاز شده است و روشن است که این تلاوت با تجویدی خاص همراه بوده است. قاریان از صدر اسلام قرائت اصیل قرآنی را سینه به سینه
نقل میکردند (اقراء) تا هنگامی که آن را به صورت اصولی نوشته و مدون کردند، آنگاه این
علم موضوع دانش مستقلی به شمار رفت. بنابراین علمای تجوید آن گونه که قاریان مشهور
اقراء و قرائت میکردند، به نگارش تجوید پرداختند.
نگارنده پس از سالها تجربه در زمینه قرائت قرآن کریم، شرکت در جلسات و مسابقات
قرآن کریم، آموزش تجوید و صوت و لحن قرآن کریم و پس از اخذ اجازه قرائت به روایت
حفص از عاصم و همچنیــن با توجه به کمبود منابع کاربــردی و عملی در زمینه آموزش تجوید، تصمیم به نگارش کتابی کاربردی و متفاوت بر اساس علم آواشناسی و همچنین آموخته های خود از طریق اقراء گرفت و پس از18ماه تلاش مستمر کتاب حاضر آماده شد
که دارای شاخصه های زیر است:
🔻توصیف آواهای زبان عربی فصیح با استفاده از مفاهیم علم آواشناسی و قرائت آنها
بر اساس اقراء.
🔻در کتب تجوید جایــگاه تولید صامت ها (مخارج حروف) و شــیوه تولید (صفات
حروف) در دو بخش مجزا بررسی می شود، اما در این کتاب در آموزش هر صامت،
جایگاه تولید، شیوه تولید و سایر مشخصه های مربوط به آن نیز آمده است.
🔻فراوانی و تنوع کلمات و عبارات قرآنی مربوط به هر درس به انداره ای است که قرآن آموزان با تمرین آن ها می توانند به خوبــی در مباحث مربوط به آن درس مهارت یابند.
🔻در طراحی مثال های مربوط به هر درس به گونه ای عمل شده که تنها موضوع مربوط به همان درس و درس های قبلی در کلمات و عبارات قرآنی دیده می شود تا تمرکز بیشتری در آموزش ایجاد شود.
🔻نگارنده کلمات و عبارات قرآنی این کتاب را بر اســاس آن چــه در اقراء فرا گرفته،قرائت کرده است که می تواند راهنمای کاملی برای علاقمندان به فراگیری اساسی تجوید باشد.
🔻مبحث مهم تکیه کلمات در قرائت قرآن که از اهمیت بسیاری برخوردار است و در کتب تجوید به آن اشاره نشده، در بخش پایانی این کتاب به صورت کامل و مبسوط بیان شده است
به نظر نگارنده کتاب حاضر به دلیل علمی و کابردی بودن آن، قابل استفاده برای تمامی حافظان،قاریان و معلمان قرآن کریم در تمام ســطوح است. امید است این خدمت ناچیز مورد قبول درگاه حق تعالی قرار گیرد.
حسن مختاری
1398/ 7 /30
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
#فصل_اول
#اندامهای_گفتار
آواشناسی
آواشناسی مطالعه و توصیف علمی آواهای زبان است و تجوید همان آواشناسی زبان عربی فصیح است.
آواشناسی دارای چندین شاخه از جمله آواشناسی تولیدی است. در آواشناسی تولیدی،تعریفی که از آواهای زبان میشود، عموما مبتنی بر اندامهای گفتار است. در این شاخه از آواشناسی، آواها بســته به اینکه در کجای مجرای گفتار تولید میشوند و هنگام تولید آن، مجرای گفتار چه حالتی به خود میگیرند، تعریف میشوند.
بنابراین در تعریف هر آوایی دست کم دوبار به اندامهای گفتار اشاره میشود:
یک بار در رابطه با جایگاه تولید آوا و بار دیگر در رابطه با حالت اندامها در جریان تولید آوا. برای مثال میتوان به چگونگی تعریف آوای «ف» اشاره کرد:
هنگام تولید این آوا، لب پایین در تماس با دندانهای پیشین و بالایی قرار میگیرد. پس جایگاه تولید آن لب و دندان است. اما به هم آمدن لب و دندان به شیوه ای نیست که در این جایگاه، بستگی کامل حاصل شود، بلکه این به هم آمدگی تنها گذر هوای بازدم را در این جایگاه تنگ میکند. در نتیجه چون هوای بازدم با فشار از این تنگنا به بیرون جریان مییابد،
آوایی تولید میشود که شبیه به صدایی است که مثلا از به هم ساییدن کف دو دست حاصل میشود. به همین دلیل این حالت را سایشی میگویند. پس حالت تولید «ف» سایشی است.
در نتیجه بخشی از تعریف از دیدگاه آواشناسی تولیدی این است که «ف» لب و دندانی و سایشی است.
بنابراین درک تعریفهای آوایی در آواشناسی تولیدی بدون شناخت اندامهای گفتار نامیسر است. زیرا این تعریفها بر اساس اندامهای گفتار قرار دارد و اصطلاحهایی که در آنها به کار میروند اغلب از نام اندامهای گفتار گرفته شده اند.
صوت
صدا در اثر لرزش یا ارتعاش یک جسم ایجاد میشود. پس از ایجاد ارتعاش در جسم،تک تک ذرات یا مولکولهای جسم نیز مرتعش میشود و این جابجایی ذرات، در سرتاسر جسم ادامه مییابد. سپس این ارتعاش به محیط اطراف که معمولا هوا است منتقل و در هوا منتشر میشود و پس از آن از طریق هوا به گوش میرسد.
صدای انسان
صدای انسان عبارت است از صدایی که توسط ارتعاش تارآواها تولید و برای صحبت کردن، خواندن، خندیدن، گریه کردن، داد زدن و غیره استفاده میشود. آن دسته از صداها که توسط اندامهای گفتاری بشر تولید میشــوند، صداهای زبانی یا «آوا» نام دارند مانند
«ب،» «ر» و ...
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
اندام های گفتار
اندامهای گفتار به سه دسته تقسیم میشــوند:
1⃣اندامهای تنفسی
2⃣اندامهای واک ساز
3⃣اندامهای گویایی
1⃣اندام های تنفسی
اندامهای تنفسی عبارتند از:
🔻نای
🔻نایچه
🔻نایژک ها
🔻شش ها
🔻دیافراگم
🔻ناى
اندامی لوله مانند در دستگاه تنفسی اســت که از انتهای حنجره آغاز و به نایژه ها ختم میشود. این عضو حدود 12سانتیمتر طول و 2سانتیمتر قطر دارد. در طول نای 16تا 20 حلقه غضروفی Cشکل وجود دارد که به وســیلة بافتهای ماهیچه ای به یکدیگر متصل میشوند. نای وظیفه انتقال هوا را به درون ششها برعهده دارد.
🔻نايژه ها
در انتهای نای دو انشعاب به نام نایژه وجود دارد که هوا را به ششهای راست و چپ میبرند. نایژه ها غضروفی بوده و دارای سلولهای مژک دار هستند.
🔻نايژک ها
نایژهها به تدریج باریک تر و ظریف تر شده و نایژک نامیده میشــوند. نایژکهــا نیز دارای سلولهای مژک دار هستند اما خاصیت غضروفی ندارند.
🔻شش ها
دو اندام اسفنجی شــکل هستند که در درون قفسه سینه جای دارند و به وسیله دو نایژه به نای متصل میشوند. ششها از میلیونها کیسه هوایی
مبادله کنندة هوا تشکیل شده اند. اطراف ششها را نوعی بافت پیوندی دو لایه ای به نام پرده جنب فرا گرفته است که قفسه سینه را به ششها متصل میکند. بین دو لایه پرده جنب مایعی وجود دارد که از ســلولهای پردة جنب ترشــح میشود و فرآیند دم و بازدم را در انسان تسهیل میکند.
شش راست در بدن انسان بزرگتر از چپ است زیرا بخشــی از فضای سمت چپ قفسه سینه توسط قلب اشغال شده است.
🔻پرده دیافراگم
در قسمت زیرین ششها یک پرده ماهیچه ای وجود دارد که مهمترین عضله تنفسی است و قفسه سینه را از حفره شکم، جدا میسازد. این پرده به شکل یک قوس است که در هنگام انقباض قسمت بیرونی آن به طرف بالا میرود و تا حدودی به شکل گنبد در میآید و باعث میشود حجم قفسه سینه کم شده، به دیواره بیرونی ششها فشار وارد شود و هوای داخل ششها به بیرون رانده شود. این عمل را «بازدم» میگویند. خاصیت اسفنجی باعث میشود که ششها دوباره به حالت اول برگردند. در این هنگام فشار هوای درون ششها کم تر از هوای بیرون اســت و در نتیجه هوای خارج به درون ششها مکیده میشود. این عمل «دم» نام دارد.
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
2⃣اندام های واک ساز
این اندامها در حنجره قرار دارند. در این بخش محفظه ای به نام تیروئید قرار دارد که درون آن دو پرده ماهیچه ای بسیار ظریف به نام تارهای صوتی (تارآواها) قرار دارند. یک سر آنها به تیروئید وصل است و سر دیگر آنها به دو غضروف مثلثی شکل به نام «آریتنوئید» متصل است. چرخش این دو غضروف حول قاعده خودشان باعث نزدیک شدن تارهای صوتی به یکدیگر یا دور شدن آنها از هم شده و از ارتعاش آنها صدا (واک) تولید میشود.
فضای بین تارآواها را چاکنای گویند نقـش فیزیولوژیکـی تارآواهـا تنظیـم تنفـس و بلعیـدن از طریـق باز و بسـته شـدن اسـت. نقش دیگر تارآواها این اسـت که هنگام برداشـتن اجسـام سـنگین، با بسـته شدن و جلوگیـری از گذر هـوای درون شـشها بـه بیـرون، ازفـرو افتـادن و در هم شکسـتن
قفسـه سـینه جلوگیـری کنند
از نظر آواشناسی تولیدی، نقشهای عمده اندامهای واک ساز بدین قرار است:
🔻تولید واک
🔻حالت بی واکی
🔻تولید نجوا
🔻حالت انسداد
🔻تولید واک: برای تولید واک، تارآواها به هم نزدیک میشوند تا اینکه در راه جریان هوای بازدم، مانعی ایجاد کنند. عبور هوای بازدم موجب میشود که تارآواها که به هم نزدیک شده
اند به ارتعاش درآیند. از ارتعاش تارآواها واک ســاخته میشود. حالت تارآواها را هنگام تولید واک، واک سازی گویند. آواهایی را که هنگام تولیدشان تارآواها در حالت واک سازی هستند واکدار میگویند. مانند آوای «ز» و آنهایی را که هنگام تولیدشان تارآواها در حالت واک سازی نیستند بی واک میگویند مانند آوای «س»
🔻حالت بی واکی: حالت بی واکی همان حالتی اســت کــه تارآواها هنــگام تنفس طبیعی به خــود میگیرند. در این حالت تارآواهــا جدا از هم قرار میگیرنــد، چاکنای باز اســت و جریــان هوای بازدم بدون برخورد به مانعی از حنجــره میگــذرد و بــه حفره های بالای حنجره (حلق و دهان و خیشوم) میرسد، در نتیجه هیچگونــه آوایی تولید نمیشود. با این حال از بی واکی نیز به عنوان یکی از مختصات مهم در آواهای زبان استفاده میشود. بنابراین توجه به آن در آواشناسی بسیار ضروری است.
🔻تولید نجوا: برای تولید نجوا بخشی از تارآواها به هم نزدیک میشوند و بخش دیگر از هم جدا میماند، به شــیوه ای که نیمی از چاکنای بسته و نیم دیگر باز میماند. در نتیجه مجرای تنفس تنگ میشود و جریان هوای بازدم در عبور از این تنگنا به دیوارة آن بخش از چاکنای که باز است ساییده میشود و آوایی سایشی از نوع «ه» میسازد. چون به جای واک در گفتار به کار میرود به آن گفتار نجوا میگویند. رسایی نجوا رابطه مستقیم با میزان
بستگی چاکنای دارد: هرچه چاکنای بسته تر باشد نجوا رساتر است. وضعیتی که اندامهای واک ساز هنگام تولید نجوا به خود میگیرند، حالت نجوا نام دارد.
🔻حالت انسداد: در این حالت تارآواها به هــم نزدیک میشوند، چاکنای را برای مدتی به طور کامل مســدود میکنند و جریان هوا کاملا قطع میشود. چنانچه فشار هوای بازدم موجب انفجار این بستگی شود، آوایی تولید میشود که به آن انسدادی چاکنایی میگویند و در فارسی همزه نام دارد.
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
3⃣اندام های گویايی
اندامهای گویایی از سه حفره حلق، دهان و بینی تشکیل شده اند که همگی بالای حنجره قرار گرفته اند. یکی از نقشهای اساسی این حفره ها این است که با واک و یا آواهای اصلی در می آمیزند و موجب طنین و شدت آنها میشــوند. در آواشناسی حفره بینی را خیشوم گفته اند. علاوه بر ایجاد طنین و شدت، اندامهای گویایی هر یک نقشهای دیگری نیز در تولید آوا دارند که در زیر توصیف میشوند.
🔻خیشوم
این حفره در بالای حلق قرار دارد. با پایین آمدن ملاز ،حلق به حفرههای بینی متصل میشود. با بالا کشیده شدن ملاز، راه عبور هوا از طریق حفرههای بینی مسدود میشود. اگر هنگام ارتعاش تارهای صوتی، راه عبور هوا از طریق دهان مسدود باشد، هوا از حفره های بینی عبور میکند و موجب ارتعاش هوای داخل حفرههای بینی میشــود. این مکانیسم کیفیت خاصی به صدا میبخشد که به آن خیشومی میگویند. مانند دو آوای «م» و «ن»
🔻حفره حلق
دیوارههای این حفره خاصیت انعطاف پذیری زیادی دارند. حلق شامل سه بخش است
که عبارتند از: حلق خیشومی؛ حلق دهانی؛ حلق حنجره ای
حلق در جلو به حفره دهان و حفره بینی مربوط میشــود. ریشه زبان، دیواره حلق را تشکیل میدهد. ابعاد حلق را میتوان با جلو یا عقب بردن زبان، کم یا زیادتر کرد. بسته به شکل حلق و وضعیت سر، امواج صوتی که از حنجره و ارتعاش تارآواها تولید میشوند، از دیواره های حلق در جهتهای مختلف بازتاب میشوند.
🔻حفره دهان
حفره دهان انعطاف پذیرتـریـــن بخـــش اندامهــای گویایی و در نتیجـــه پرکارتریـن و مهـــم ترین آن هاست.
حفره دهان از بخشهای مــلاز، کام، لثــه، زبان،دندانها و لبها تشکیل شــده اســت. انغطاف پذیری دهــان به خاطر تحرک نرمکام، شــکل پذیری لبهــا و دیواره دهــان، حرکت محوری فک پایین و بیش از همه حرکتهــای همه جانبه زبان اســت. زبان میتواند به هر ســویی در دهان حرکت کند. علاوه بر این قسمتهای مختلف آن نیز میتوانند هریک مســتقل از همدیگر به حرکت درآیند. هریک از حرکات زبان شــکل کلی حفره دهان را تغییر میدهد و با هر تغییری آوای تازه ای تولید میشود.
حرکتهای نرمکام، لب ها، دیواره دهان و فک نیز هرکدام موجب تغییر در شــکل حفره دهان میشــوند و هر تغییری که از این راه در دهان به وجود آید باعث تولید آوایی جدید میشود. بنابراین برای تعریف و طبقه بندی آواهای گوناگونی که در دهان تولید میشود،لازم است دهان را به جایگاههای مختلف تقسیم کرد، حالتهای متفاوتی را که هنگام تولید آواها بر دهان عارض میشوند شرح داد، شکلهای گوناگون لب را هنگام تولید آوا توضیح داد و حرکت فک پایین را بیشتر شناخت
ملاز: ملاز یا زبان کوچک، زائده ای است نرم و گوشتی که در انتهای نرمکام قرار دارد.
حرکت ملاز به سوی بالا منجر به بسته شدن راه عبور هوا از طریق حفرههای بینی و اتصال دهان و حلق به یکدیگر میشوند.
کام: سقف دهان از پشت دندانهای بالا تا زبان کوچک امتداد دارد. بخش پیشین آن به نام سختکام، استخوانی و بدون حرکت است. ولی بخش پسین آن یعنی نرمکام، گوشتی
و متحرک است.
لثه: پشــت دندانها را لثه می نامند، ناحیه ای سخت و استخوانی و تا حدودی محدب شکل است.
زبان: اندامی است نرم و گوشتی که دارای قابلیت انعطــاف و تحرک فراوان است. بافت ماهیچه ای آن طوری اســت که به تمام جهات چرخش دارد. زبان مهم ترین عامل گویایی و تولید آواها است.
دنـــــدان هــا: دندانهـای ردیـف بـالا بـه فـک ثابـت متصـل میشـوند. دندانهـای ردیـف پاییـن بـه فـک متحرک متصل هسـتند و از دندانهای آواسـاز محسـوب میشـوند. تعداد دندانها در انسـان بالغ، سـی و دو عدد اسـت. هشـت دندان جلو را دندانهای پیشـین مینامنـد. دندانهای پیشـین تاجی برنده دارند. پـس از دندانهای پیشـین چهـار دندان نیـش که تاجشـان مخروطی و تیز اسـت،قـرار دارد. در فـک بالا و پایین هشـت دنـدان آسـیای کوچک بـا تاجی پهن و سـپس دنـدان آسـیای بـزرگ قـرار دارد
لب ها: پس از زبان، لبها مهم ترین اندام آواساز هستند. لبها ساختمانی ماهیچه ای دارند، مانند زبان در تمام جهات حرکت میکنند و عامل اصلی تولید برخی از آواها به ویژه مصوتها هستند
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
قرآن کریم 📖
فایل تصویری👇📷
#صفحه_113🔸♦️
✅کانال حلیة النور
🆔https://eitaa.com/Helyatonnoor
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─
quran-menshavi-p113.mp3
708.3K
قرآن کریم 📖
فایل صوتی 👇🔊
#ترتیل_صفحه_113 #استاد_محمد_صدیق_منشاوی
🔸♦️
➖➖➖➖➖➖➖
✅کانال حلیة النور
https://eitaa.com/Helyatonnoor
.
─━━━⊱🍃🌺📖🌺🍃⊰━━━─