✨
📌معرفی کتابخانههای عضو مجمع کتابخانههای تخصصی استان قم
📚کتابخانه آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه(س)
📕تاریخچه:
کتابخانه آستان مقدس یکی از قدیمیترین کتابخانههای قم به شمار میآید.
یادداشتهای موجود در برخی از نسخههای خطی کتابخانه نشان میدهد که سابقه کتابخانه آستان مقدس به چندین قرن قبل برمیگردد اگرچه در آن زمان، کتابخانهای با چهارچوب و ضوابط فعلی وجود نداشت اما با توجه به شواهد، در حرم مطهر مکانی برای نگهداری "کتاب" بوده است.
«مرحوم دانشپژوه در مقدمه کتاب فهرست نسخ خطی کتابخانه آستانه مقدسه قم و آقای علی دوانی در مقدمه کتاب تاریخ قم و نیز آقای فیض در کتاب گنجینه آثار قم گفتهاند، آستانه مقدسه قبلا هم کتابخانه داشته و برخی از نسخههای موجود حاکی از قدمت چند صد ساله آن کتابخانه است.»
همچنانکه در عرضههای نسخههای خطی این کتابخانه و جاهای دیگر کلمۀ "خزانه"دیده میشود. از آنچه در وقفها و اهداءهایی که در آغاز برخی از نسخههای کهن میخوانیم برمیآید که از "خزانه" همان "کتابخانه" را میخواستهاند. و مؤید آن، تفسیر قرآن است که در ماه رمضان سال ۵۹۴ق بر آستانه مقدسه وقف شده است.
پای همین وقفنامه، دستخط علمایی که در سالهای ۸۱۰ هـ. ق و ۸۷۸ هـ. ق. در آستانه مقدسه قم، این کتاب را مطالعه کردهاند، موجود است، و این دلیل دیگری است بر این که در این بارگاه محلی برای نگهداری کتاب و نیز مطالعه عالمان وجود داشته است.
📘منابع
منابع کتابخانه بالغ بر ۲۰۰/۰۰۰ نسخه کتاب، نشریه و نرم افزار است.
گنجینه نسخ خطی: با بیش از ۲۰۰۰ نسخه کتاب و قرآن خطی.
گنجینه نفایس: با بش از ۱۲۰۰ کتاب نفیس.
نقشه و پوستر گنجینه کتب چاپ سنگی و سربی: با ۴۰۰۰ کتاب چاپ سنگی و سربی.
گنجینه منابع ویژه: با بیش از ۲۰/۰۰۰ عنوان کتاب چاپی قدیمی و کهن.
گنجینه حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام: با بیش از ۳۰۰۰ محمل اطلاعاتی مرتبط با این بانوی کرامت
گنجینه پیایندها: با ۱۴۸۰ عنوان نشریه و ۲۰۴ عنوان روزنامه.
📕کتابخانه در دو بخش برادران و خواهران همه روزه به استثنای ایام تعطیل رسمی از ساعت ۸ تا ۲۰ به صورت یکسره به مراجعان محترم خدمات می دهد.
حوزویان و دانشجویان با دریافت کارت عضویت از خدمات کتابخانه بهره مند می شوند.
📘تالارها
تالار اختصاصی خواهران با ۳۳۰ صندلی شامل تالار حضرت فاطمه زهرا س/ تالار حضرت نرجس س/تالار شهید مطهری/ تالار حضرت خدیجه که با بیش از ۳۶۰ قفسه کتاب بصورت قفسه باز در اختیار خواهران محقق می باشد.
📕تالارهای اختصاصی برادران:
تالار آیتالله خامنهای دارای منابع؛ علوم قرآن و تفسیر اهلبیت(ع)، حدیث و رجال، کلام و عقاید، فقه و اصول، علوم و تکنولوژی، تاریخ و جغرافیا، ادبیات ایران و جهان و کتب لاتین میباشد.
تالار علامه طباطبایی؛
تالار شهید مطهری.
📕تالارهای اختصاصی خواهران:
تالار اختصاصی خواهران با ۳۳۰ صندلی شامل تالار حضرت فاطمه زهرا س/ تالار حضرت نرجس س/تالار شهید مطهری/ تالار حضرت خدیجه که با بیش از ۳۶۰ قفسه کتاب بصورت قفسه باز در اختیار خواهران محقق می باشد.
۳ تالار اختصاصی برادران با ۳۷۰ صندلی شامل تالار علامه طباطبایی/ تالار مرکزی/ تالار امام خامنهای که با بیش از ۴۰۰ قفسه کتاب بصورت قفسه باز در اختیار برادران محقق میباشد.
کتابخانه ویژه حرم مطهر جهت زائرین محترم در دو بخش خواهران و برادران که علاوه بر امکان مطالعه کتاب در حرم مطهر امکان به امانت گرفتن کتاب نیز وجود دارد و در هر ماه زائرین بیش از ۱۰۰۰ جلد کتاب به امانت گرفته که بیش از نیمی از آنها در همان ماه عودت داده می شود. غنیسازی و تقویت منابع کتابخانهای کتابخانه های عضو مکتا (اهداء کتاب به کتابخانههای فقه و حقوق ، حائری و بروجردی)
ارائه خدمات تصویری از منابع خطی، چاپ سنگی سربی و نفیس به محققان
صحافی منابع در محل کتابخانه
📘تجهيزات
بخش منابع دیجیتال
سیستمهای جستجوی منابع کتابخانه؛
بوفه در شرف احداث میباشد؛
دستگاه کپی؛
ارائه خدمات صحافی به نسخههای کهن و نفیس؛
ارائه خدمات تصویری از منابع خطی و نفایس؛
📕اطلاعرسانی
اطلاعرسانی منابع کتابخانه از طریق نرمافزار تحت وب پارس آذرخش؛
🔹آدرس: خیابان ارم، مقابل درب پنج حرم مطهر (درب ساعت)
📞شماره تماس:
۰۲۵۳۷۸۴۰۷۵۰
🔻کانال اطلاع رسانی
@haramqom_lib
@MAKTAQOM
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
💢جزئیاتی از چهل و چهارمین دوره نمایشگاه بینالمللی کتاب شارجه
🔹نمایشگاه بینالمللی کتاب شارجه ماه آینده با شعار «بین شما و کتاب» و با مشارکت بیش از ۲۳۵۰ ناشر و غرفهدار و با نمایش میلیونها عنوان کتاب و نشریه به زبانهای مختلف، آغاز به کار خواهد کرد.
🔹شارجه از ۵ تا ۱۶ نوامبر، میزبان بیش از ۲۵۰ نویسنده خلاق، روشنفکر و فرهیخته از ۶۶ کشور خواهد بود و بیش از ۱۲۰۰ رویداد فرهنگی، خلاقانه و هنری را ارائه میدهد.
🔹برنامه فرهنگی این نمایشگاه شامل ۳۰۰ رویداد خواهد بود که توسط ۶۶ مهمان بینالمللی از ۱۹ کشور، ۶۲ مهمان عرب از ۲۰ کشور و ۳۰ سخنران اماراتی ارائه میشود.
🔹این برنامه فرهنگی برای اولین بار میزبان سخنرانانی از ۱۰ کشور خواهد بود: ایسلند، جامائیکا، نیجریه، مالی، چاد، آنگولا، موزامبیک، گینه، سنگال و ویتنام.
#نمایشگاه_کتاب
🔗📚 @bookdiplomacy •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
🧿 پایان عصر القاب
✍️ علی راد
شناخت و بازشناسی القاب دانشیان علوم اسلامی و انسانی از سده های نخستین تاریخ اسلام تا سده معاصر, گرایشی مهم در مطالعات حدیثی- رجالی مسلمان است و کتابهای متعددی در این زمینه نگاشته شده است. امروزه نام گذاری دانشمندان در مراکز علمی جهان اسلام, معیارهای دقیقتری پیدا کرده است لذا شاهد تقلیل کثرت گرایی پیشین در نام گذاری اشخاص به القاب متنوع هستیم.
امروزه چنین نیست که همانند گذشته و از سَر تعصب و تفاخر و بدون هیچ ضابطه یا بر پایه معیارهای خودساخته و نادرست, القاب علمی سترگ چون علامه و همانند آن را برای اشخاص به کار برد, از این رو سده معاصر را می توانیم عصر پایان القاب علمی تاریخ گذاری کنیم.
آنچه امروزه درباره القاب پیشینیان شایسته درنگ و پژوهش است, درنگریستن به لقب به مثابه دریچه ای به تاریخ, فرهنگ, آداب و رسوم رایج در گفتمان های علمی دانشیان علوم اسلامی در سده های گذشته است. امروزه لقب پژوهی به مثابه یک رویکرد علمی فراتر از پژوهش های تاریخی, حدیثی, رجالی در جامعه شناسی فرهنگی و گفتمان شناسی نیز مورد توجه است .
بر پایه این رویکرد, القاب علمی پدیده ای چند وجهی در تاریخ علم و فرهنگ ملل انسانی است و داشتن الگوی تحلیلی در شناخت و اعتبار سنجی القاب علمی, ضرورت اجتناب ناپذیری در پژوهش های تاریخی است .
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
💢نمایشگاه کتاب فرانکفورت ۲۰۲۵؛ آوردگاه قصهها، اندیشهها و انسانها
🔹هفتاد و هفتمین نمایشگاه کتاب فرانکفورت از ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ با طراحی نوین و حضور فیلیپین به عنوان میهمان افتخاری آغاز به کار کرده است.
🔹این نمایشگاه بزرگترین نمایشگاه کتاب جهان براساس شمار ناشران حضور یافته و نیز تعداد بازدید کنندگان است.
🔹این دوره علاوه بر تمرکز بر تبادل حق نشر، به سکویی برای گفتگوهای سیاسی مهم با حضور چهرههایی چون ماریا رسا، برنده جایزه صلح نوبل، تبدیل خواهد شد.
🔹از نوآوریهای امسال میتوان به برگزاری اولین دوره جوایز کتاب تیکتاک و توجه ویژه به ادبیات فانتزی و جوانان اشاره کرد.
🔹خبر مهم برای صنعت نشر کشور، بازگشت رسمی ایران به این رویداد جهانی پس از سه سال وقفه است.
متن کامل این مطلب را در وبگاه دیپلماسی کتاب بخوانید.
#نمایشگاه_کتاب
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
✳️دیکشنریهای آنلاین به زبان انگلیسی: سودمند برای مطالعات علوم انسانی، اجتماعی و ادیان (01)
✍️ علی راد
دسترسی سریع به تعاریف دقیق، مثالهای کاربردی و اطلاعات ریشهشناسی به پژوهشگران امکان میدهد تا مفاهیم کلیدی را تعریف کنند و اظهارات مفهومی خود را شفاف و مستند سازند. دیکشنریهای آنلاینِ معتبر مزیتهایی چون دسترسی آسان، بهروزرسانی مداوم و قابلیت جستجوی سریع دارند؛ اما لازم است انتخاب منبع با توجه به زمینه پژوهش و اعتبار علمی صورت گیرد. این یادداشت کوتاه دیکشنری های آنلاین و دائرهالمعارفهای تخصصی به زبان انگلیسی را معرفی میکند که برای آشنایی با ریشهشناسی و تبیین مفاهیم تخصصی سودمند هستند. مزایا، محدودیتها، و نمونه شیوه ارجاع برای هر منبع ارائه شده است تا پژوهشگر بتواند بهدرستی از آنها در متون علمی بهره ببرد.
1. Cambridge Dictionary (Cambridge University Press)
• شرح: تعاریف روشن و کاربردی، مثالهای متنی، و ترجمههای چندزبانه. مناسب برای تبیینسازی زبانشناختی و معانی قراردادی واژگان در متون نظری و تاریخی معاصر.
• مزایا: خوانا برای مخاطبِ غیرتخصصی، نسخه آنلاین رایگان.
• محدودیت: تمرکز کمتر بر تاریخچه معنایی نسبت به OED.
• نمونه ارجاع:
(APA): Cambridge University Press. (n.d.). Ambiguity. In Cambridge Dictionary. Retrieved October 15, 2025, from https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/ambiguity
2. Oxford English Dictionary (OED) / Oxford Reference (Oxford University Press)
• شرح: مرجع جامع تاریخی معانی واژگان انگلیسی با نمونههای تاریخی استفاده از کلمه در متنها. حیاتی برای مطالعات تاریخی مفاهیم و تحلیل تحول معنایی اصطلاحات دینی و اجتماعی.
• مزایا: پوشش تاریخی و اسنادی گسترده.
• محدودیت: دسترسی کامل معمولاً نیازمند اشتراک سازمانی/دانشگاهی است.
• نمونه ارجاع:
(APA): Oxford University Press. (2025). Ambiguity. In Oxford English
Dictionary. Retrieved October 15, 2025, from https://www.oed.com/
3. Merriam-Webster (Merriam-Webster, Inc.)
• شرح: تعاریف کاربردی، تلفظ، ریشهشناسی خلاصه و مثال. برای تدوین تعاریف قراردادی و شفافسازی معانی در علوم اجتماعی مفید است.
• نمونه ارجاع:
(APA): Merriam-Webster, Inc. (n.d.). Ambiguity. In Merriam-Webster.com Dictionary. Retrieved October 15, 2025, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/ambiguity
4. Stanford Encyclopedia of Philosophy (SEP)
• شرح: مقالات مروری آکادمیک و بهروز درباره مسائل فلسفی و مفاهیم نظری. برای موضوعات نظری و مفهومیِ مرتبط با دین، معرفتشناسی و روششناسی بسیار مناسب است.
• مزایا: نوشتهشده توسط متخصصان و قابل استناد در متون آکادمیک.
• نمونهٔ ارجاع (APA): Zalta, E. N. (Ed.). (n.d.). Ambiguity. In The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved October 15, 2025, from https://plato.stanford.edu/entries/ambiguity/
5. Routledge Encyclopedias / Taylor & Francis
• شرح: دائرهالمعارفها و منابع مرجع موضوعی گسترده (فلسفه، مطالعات دینی، علوم اجتماعی). مناسب برای مرور پیشینهٔ پژوهشی و تعاریفِ گسترده مفهومی.
• محدودیت: غالباً نیازمند دسترسی کتابخانهای یا اشتراک است.
• نمونه ارجاع:
(APA): Taylor & Francis. (n.d.). Entry title. In Routledge Encyclopaedias Online. Retrieved October 15, 2025, from https://www.routledge.com/
6. Encyclopaedia Britannica Online
• شرح: مقالات مرجعی با نگارش روشن و قابلفهم که برای ارایه پسزمینه تاریخی و تعریفی موضوعات عمومی مفیدند.
• نمونه ارجاع:
• (APA): Encyclopaedia Britannica, Inc. (n.d.). Ambiguity. In Encyclopaedia Britannica Online. Retrieved October 15, 2025, from https://www.britannica.com/
7. Encyclopedia of Religion (Macmillan / Gale)
• شرح: مرجع تخصصی مطالعات دین با مدخلهای بلند و ارجاعات گسترده؛ مناسب برای تعریفها و تاریخ مفاهیم دینی در بافت تاریخی و متنی.
• محدودیت: معمولاً از طریق پایگاههای دانشگاهی در دسترس است.
• نمونه ارجاع:
• (APA): Jones, L. (Ed.). (2005). Entry title. In Encyclopedia of Religion (2nd ed.). Macmillan Reference USA. Retrieved October 15, 2025, from [institutional URL]
👇 •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
✳️ دیکشنریهای آنلاین به زبان انگلیسی: سودمند برای مطالعات علوم انسانی، اجتماعی و ادیان (02)
✍️ علی راد • نکته: هنگام ارجاع به نسخههای دیجیتال، مشخصات نسخه اسکنشده و شماره مدخل یا صفحه را قید کنید.
راهنمای کاربردی و نکات متدولوژیک
• همیشه نسخه مورد استفاده (چاپی یا آنلاین)، ناشر، لینک و تاریخ دسترسی را ثبت کنید. برای نسخههای چاپی شماره ویرایش و صفحه را بنویسید.
• در مواردی که تعریفِ مدنظر اهمیت مفهومی و تاریخی دارد (مثلاً اصطلاحات دینی)، همزمان از یک دیکشنری عمومی/زبانشناختیو یک منبع تخصصی (دایرهالمعارفِ موضوعی یا لکسیکونِ زبان اصلی) استفاده کنید تا سوگیری و محدودیتهای هر منبع را جبران کنید.
• هنگام ارجاع در مقاله، تعریفها را معمولاً بهصورت پارافرِیز (بازنویسی) وارد متن کنید و مرجع را در پانویس یا فهرست منابع کامل ذکر نمایید. نقلقول مستقیم از مدخل دیکشنری تنها در صورت ضرورت و با رعایت حق نشر مجاز است.
نتیجهگیری دیکشنریهای آنلاین، از Cambridge تا OED و SEP، ابزارهای ارزشمندی برای پژوهشگران علوم انسانی، اجتماعی و مطالعات دیناند. انتخاب منبع باید متناسب با نوع پرسش پژوهشی و سطح تحلیلی (تعریف سطحی، تاریخچه معنایی، یا تحلیل نظری) صورت گیرد. ثبت دقیق مشخصات منبع هنگام ارجاعدهی از الزامات روششناسی است.
فهرست کامل دیکشنریها :
• Cambridge University Press. (n.d.). Ambiguity. In Cambridge Dictionary. Retrieved October 15, 2025, from https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/ambiguity
• Oxford University Press. (2025). Ambiguity. In Oxford English Dictionary. Retrieved October 15, 2025, from https://www.oed.com/
• Merriam-Webster, Inc. (n.d.). Ambiguity. In Merriam-Webster.com Dictionary. Retrieved October 15, 2025, from https://www.merriam-webster.com/dictionary/ambiguity
• Zalta, E. N. (Ed.). (n.d.). Ambiguity. In The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved October 15, 2025, from https://plato.stanford.edu/entries/ambiguity/
• Taylor & Francis. (n.d.). Entry title. In Routledge Encyclopaedias Online. Retrieved October 15, 2025, from https://www.routledge.com/
• Encyclopaedia Britannica, Inc. (n.d.). Ambiguity. In Encyclopaedia Britannica Online. Retrieved October 15, 2025, from https://www.britannica.com/
• Jones, L. (Ed.). (2005). Entry title. In Encyclopedia of Religion (2nd ed.). Macmillan Reference USA. Retrieved October 15, 2025, from [institutional URL]
• Lane, E. W. (1863). Arabic-English Lexicon. (Online facsimile). Retrieved October 15, 2025, from https://www.ccel.org/ or https://www.qdl.qa/en
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
▪️پیام تسلیت تولیت آستان قدس رضوی در پی درگذشت دکتر محمود روحانی
🔺 تولیت آستان قدس رضوی در پیامی درگذشت دکتر محمود روحانی از چهرههای ماندگار عرصه جهاد و دانش و از قرآنپژوهان کشورمان را تسلیت گفت.
در بخشی از پیام آیتالله مروی در این خصوص آمده است:
🔹 درگذشت تأسفانگیز یکی از چهرههای ماندگار و افتخارآمیز عرصه جهاد و دانش و وابسته به خاندانهای علمی در سرزمین خراسان، استاد فقید و قرآن پژوه دکتر محمود روحانی موجب تأسف فراوان گردید.
🔹 بزرگمردی که افزون بر تلاشها و فعالیتهای علمی و عملی در عرصه دانش پزشکی که در سطح جهانی درخشیده است، فضل سبق در مجاهدتهای انقلابی و همراهی با نهضت مقدس اسلامی به رهبری حضرت امام راحل(قدسسرّه) را حائز بود.
🔹 افزون بر این همه، با تلاش پیگیر و سختکوشانه چندین ده ساله در عرصه پژوهش قرآنی با همکاری بنیاد پژوهشهای اسلامی و سایر نهادهای علمی آستان قدس رضوی آثاری فاخر و ماندگار در ساحت میراث قرآنی از خود به یادگار نهاده است.
👇 متن کامل پیام:
https://astan.ir/AN0Y9D
┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
5.4M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
🎙 آیت الله جوادی آملی:
«برای ما طلبه ها این كار یك ادب دینی است مُهری كنار آن اتاق مطالعه ما باشد هر وقت مطالعه مان تمام شد یك سجده شكر كنیم، بعد بیاییم بیرون، اینها را جزء برنامه ها بدانیم» ┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
14.6M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
♦️محمد علی امیرمعزّی از تصویرهای متفاوتی که از حضرت محمد(ص) وجود دارد سخن میگوید.
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad
«دیوان» قطر، سومین نمایشگاه کتاب عربی برلین را برگزار میکند
🔹تمرکز بر «گفتگوی شرق و غرب» و چالشهای ترجمه
دیوان، خانه فرهنگی عربی وابسته به سفارت قطر در آلمان، از افتتاح سومین دوره نمایشگاه سالانه کتاب عربی خود در برلین خبر داد.
🔹نزدیک به ۱۰۰ ناشر برجسته عربی و بینالمللی با تمرکز بر ارائه جدیدترین انتشارات خود حضور دارند.
🔹هدف اصلی این رویداد، فراتر از نمایش کتاب، «ایجاد پلهای ارتباطی و گفتگو میان شرق و غرب» و «اصلاح تصورات نادرست» احتمالی درباره فرهنگ عربی و اسلامی در غرب اعلام شده است.
🔹دکتر «لارنس الهناوی»، مدیر «دیوان»، تأیید کرد که سمینارهای تخصصی متنوعی برگزار خواهد شد، از جمله:
-بررسی «چالشهای ترجمه میان عربی و آلمانی»، با تمرکز ویژه بر ترجمه الکترونیک مفهومی.
-میزگرد «رمان معاصر عرب در منطقه خلیج فارس» با حضور چهرههای آکادمیک مانند دکتر نورا الخنجی.
🔹این رویداد از روز جمعه، ۲۴ اکتبر، به مدت سه روز در پایتخت آلمان برگزار میشود.
#نمایشگاه_کتاب
🔗📚 @bookdiplomacy
💢 زندگینامه ؛ سبک و گونه
✍️ علی راد
مقصود از گونهشناسی زندگینامه ، تعیین نوع و سنخ آن در میان سبکهای رایج نگارش زندگینامههای مشاهیر تاریخی است. به کمک گونه شناسی، میتوان زندگینامههای مشاهیر برجسته را بر اساس ویژگیهایشان به انواع متمایز دستهبندی کرد. تمایز زندگینامهها میتواند ناشی از تکامل سبک نگارش مؤلفان در طول تاریخ یا برآمده از توانایی و اهداف ایشان باشد. زندگینامهها، همچون هر پدیده تاریخی دیگر، روندی رو به رشد و تکامل را طی میکنند و از متغیرهای متعددی چون عوامل انسانی، سیاسی، اجتماعی، اعتقادی و فرهنگی تأثیر میپذیرند از این رو از تنوع برخوردار هستند.
تکامل تدریجی سبکهای نگارش، اثر پذیری از عوامل انسانی خواسته یا ناخواسته، به پدیداری انواع زندگینامهها انجامیده است. این امر، حضور رگههایی از اجتهاد و انگیزههای شخصی مولفان در نگارش زندگینامههای مشاهیر تاریخی را اجتنابناپذیر میسازد. در اثر اجتهاد مولفان زندگینامه ها، روایت ایشان از شخصیتها جایگزین تاریخ راستین و تصویر واقعی ایشان میشود و مولف، به جای ایفای نقش حکایتگر تصویر تاریخی شخصیتها، به بازسازی شخصیت بر اساس اهداف و آرمانهای از پیش تعیین شده میپردازد.
این رویکرد، با برجستهسازی جنبههای خاصی از زندگی مشاهیر و کمرنگ کردن سایر ابعاد، تصویری گزینشی و هدفمند از آنان ارائه میدهد که لزوماً با واقعیت تاریخی و تصویر حقیقی شخصیتها انطباق کامل و دقیق ندارد. بنابراین، زندگینامه ها نه تنها به عنوان منبعی برای شناخت تاریخ، بلکه به عنوان اثری تاریخی با سویههای تفسیری و ایدئولوژیک نیز هستند و در مطالعه آنها باید دقت لازم انجام پذیرد. سبک شناسی زندگینامه¬ مشاهیر تاریخی گویای این مهم است که مولفان آنها از دو روش «اکتشاف» و «اجتهاد» در نگارش زندگینامه ها استفاده کرده اند از این رو به دو گونه کلی تقسیم پذیر هستند.
در گونه نخست، که از آن با عنوان " زندگینامه اکتشافی-تاریخی" یاد می¬کنیم، نویسنده زندگینامه به بازیابی جایگاه و شخصیت مولفان منابع تاریخی میپردازد. این بازیابی از طریق بررسی اخبار و منابع تاریخی همعصر یا اندکی پس از درگذشت ایشان صورت میگیرد، چرا که در این بازه زمانی، شخصیت و اعتبار مولف نزد دیگران شکل گرفته و تثبیت شده است.
وظیفه اصلی نویسنده در این گونه از زندگینامهها، کشف، بازیابی، گردآوری و گزارش اخبار تاریخی مرتبط با شخصیت مورد نظر است. نویسنده در این رویکرد، از هرگونه تفسیر، تحلیل یا داوری شخصی اجتناب ورزیده و صرفاً به ارائه گزارشی جامع از اخبار و اطلاعات موجود بسنده میکند.
به بیان دیگر، نویسنده زندگینامه اکتشافی، از رفع تعارضات، حذف و تقدیم اخبار، و یا هرگونه عمل اجتهادی خودداری کرده و تلاش میکند تصویری کامل و بیطرفانه از شخصیت مورد بررسی را در اختیار مخاطب قرار دهد. هدف غایی در این نوع زندگینامه¬نویسی، ارائه مجموعهای جامع و مستند از اخبار تاریخی، بدون اعمال نظر و سلیقه شخصی نویسنده زندگینامه است.
گونه دوم, «زندگینامه اجتهادی-تفسیری» نام دارد، نقش محوری در نگارش این گونه از زندگینامه مشاهیر بر عهده نویسنده آن است. این نوع از زندگینامه نویسی، بیش از آنکه بر اخبار و اسناد تاریخی متکی باشد، به گزینش، گزارش، تفسیر، تحلیل، حدس و اجتهاد نویسنده آن استوار است. از این رو، ممکن است از یک شخصیت، چندین زندگینامه متفاوت ارائه شود، زیرا زاویه دید و نوع تحلیل مؤلفان آنها با یکدیگر متفاوت است, لذا احتمال خطا و حتی تناقض در تصویر ارائه شده از شخصیتهای تاریخی در این گونه از زندگینامهها وجود دارد.
ساختارمندی، انسجامبخشی، برخورداری از هسته مرکزی، رویه و پوسته، سوگیری، تقدیم و تاخیر اخبار، حذف و ترجیح در حل اخبار متعارض، از جمله اوصاف زندگینامههای اجتهادی است. نظر به تفاوت استعداد نویسندگان، طیف وسیع و متنوعی از این گونه زندگینامهها متصور است. علیرغم تفاوت این گونه زندگینامهها با یکدیگر، تلاش برای ارائه تصویری منسجم و اجتناب از پراکندگی اخبار، از جمله مولفههای مشترک آنها است. نویسندگان زندگینامههای اجتهادی تلاش میکنند اخبار را در ساختاری منسجم و به گونهای ارائه نمایند که برآیند آنها، تصویر مطلوب ایشان از شخصیت را در ذهن خواننده ترسیم نماید.
•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈•
@OstadRad