بزرگداشت قرآن‌پژوهی راد ✍️ اکبر ایرانی اواخر دهۀ ۶۰ که در مرکز دارالقرآن مدرسۀ آیةالله گلپایگانی به جمع فهارس نسخ خطی علوم قرآنی شیعی و تصحیح تفسیر العروة‌الوثقی شیخ بهایی مشغول بودم، با مردی فروتن و‌ متخلق به اخلاق الهی به نام #عبدالوهاب_طالقانی که رئیس آن مرکز بود آشنا شدم و از فیض وجودش بهره‌ها بردم. گاهی به دفتر مجلۀ کیهان اندیشه مرحوم محمدجواد صاحبی سر می‌زدم. مشاور رسالۀ ارشدم مرحوم سید جعفرمرتضی جبل‌عامِلی مورخ برجستۀ تاریخ اسلام بود و کم‌کم با رسول جعفریان و بعد با جناب مهدوی‌راد آشنا شدم. من با آثار قلمی مهدوی‌راد در مجلۀ "حوزه" که در هر شماره تفسیری را معرفی می‌کرد، آشنا شدم. او تحت‌تأثیر سبک نوشتاری مرحوم محمدرضا حکیمی بود و‌ روش او را تقلید می‌کرد و در فارسی‌نویسی بین طلاب قم به نوگرایی و فارسی‌نویسی گرایش پیدا کرده بود و این برای من جالب بود.‌ البته تکرار کلمه "قبیلۀ قلم" در نوشته‌هایش گوشنواز نبود، ولی شیرین‌نویس بود و بسیارخوان. من پس از مرحوم آیة‌الله معرفت در قم از لحاظ گسترۀ مباحث تفسیری و قرآنی، دو نفر را بیشتر نمی‌شناسم که روی تفاسیر قرآنی، شیوه‌های تفسیری، تفاسیر عصری و نقد و نظر گونه‌های تفسیری این‌قدر کار کرده‌ باشند، یکی همین جناب مهدوی‌راد و دیگری محمدعلی ایازی بوده و هست که مراتب ارادت به این دو بزرگوار روشن است. شکوفایی مهدوی‌راد با راه‌اندازی کتابخانۀ علوم قرآنی در قم توسط حجة‌الاسلام آقای سیدجواد شهرستانی، وارد مرحلۀ تازه‌ای شد. اینکه شهرستانی داماد خوش‌فکر یک مرجع تقلید شیعه یعنی آیةالله سیستانی، عزم جزم کند تا بخشی از وجوهات واصله را صرف تأسیس زنجیره‌ای از کتابخانه‌های تخصصی در قم کند و در "صید اهل نظر" و به‌گزین کردن افرادی مستعد صائب باشد و صاحب، امری درخور تحسین است و به گمانم در تاریخ مرجعیت شیعی بی‌مثال است. من آنها را پنج‌تن آل شهرستانی می‌نامم. حجج اسلام مهریزی(فقه)، معراجی(حدیث)، مهدوی‌راد(قرانی)، جعفریان(تاریخ اسلام) و عابدی(فلسفه و کلام)، البته بعدها دیگران هم به این جمع اضافه شدند. توفیق داشتم در سفرهای سوریه و لبنان و مصر هم‌راهشان باشم. هریک برای خرید کتب عربی در نمایشگاه‌های بین‌المللی کشورهای عربی شرکت می‌کردند و برای کتابخانه‌های خود، با چه شور و شوقی دهها کارتون کتاب فراهم می‌کردند. آنها از لحاظ فکری در دو طیف مختلف بودند، اما دوست و رفیق گرمابه و گلستان، اهل شوخی و مزاح در حد اعلی. یادم هست در مصر باهم سوار شتر شدیم و دور اهرام ثلاثه چرخیدیم، یکی با تندی از روشنفکری که گاه در قبض بود و گاه در بسط، با طعنه سخن می‌گفت و مهدوی‌راد در جواب می‌گفت: اگر تو هم مثل او در وقت سخنرانی کتک‌خورده بودی، این‌طور او را به باد انتقاد نمی‌گرفتی؟ و مهدوی‌راد اصولاً در میان همقطاران خود مواضع معتدل‌تری داشت. یادم هست در نمایشگاه کتاب مصر دنبال خرید نوارهای ام‌کلثوم بود تا شیوۀ آواز و لحن موسیقایی او را مورد مطالعه قرار دهد. بعدها نوشته‌هایش را در مجله قرآنی بینات، مجله نقد و نظر، پژوهش‌های قرآنی و ... پیگیری می‌کردم. او وقتی اوایل دهه هفتاد مجلۀ "آینه پژوهش" را راه انداخت، الگویی متفاوت در میان نشریات فکری در قم پیش گرفت. شکل و شمایل مجله به مجلۀ "نشر دانش" دکتر پورجوادی می‌نمود و زود طرفداران بسیار پیدا کرد. سرمقاله‌های مهدوی‌راد با آن قلم روان خواندنی هم تازه بود. البته ادامۀ راه را به فرزندش سپرد، قطع مجله تغییر و محتوای آن پر و پیمان شد تا جایی که تعداد صفحات این دوفصلنامه به ۷۰۰ صفحه رسید که به نظرم برای یک مجله با این زمان کوتاه، مجال خواندن را می‌گیرد و به تورق محدود می‌کند که الحق جزء نشریات کم‌نظیری است که با شمارگان بالا در قم منتشر می‌شود و این چیزی نیست جز حافظۀ تاریخی‌ای که مهدوی‌راد ایجاد کرده و اعتماد اهل قلم را نسبت به خود جلب نموده است. پیشتر مجید جلیسه در خانه کتاب نکوداشتی برای ایشان گرفته بود. اما خبر نداشتم که قرار است در قم هم برای ایشان مجلس بزرگداشتی ترتیب داده شود، مناسب دیدم با نوشتن این یادداشت، ادای دینی کنم به این پژوهشگر کتابشناس و محقق مطالعات قرآنی. یازدهم دی ۱۴۰۴ @Mirasmaktoob_irani .

🎧 صوت نشست علمی: ⏪ فضایل امام علی علیه السلام ؛ از ستیز تا غلو 🔶 ارائه کننده : حجت الاسلام دکتر علی راد : دانشیار دانشگاه تهران . •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

روایت ارجاع شهرت شافعی به فضیلت امام علی (ع) ؛ دلالت های تاریخی و فرهنگی 🖋علی راد در تاریخ فقه و حدیث عامّه شخصیت های بودند که شهرت و آوازه خود را مدیون , عنایت و لطف امام علی (ع) می دانستند . برای نمونه در چرایی نامداری و آوازه فقه محمد بن ادریس شافعی ( 150 – 204 ق ) , موسس و فقیه نامدار فقه شافعی, چنین روایت شده است که او حضرت علی (ع) را در خواب دید که با او مصافحه نمود و انگشترش را در انگشت شافعی نهاد . خواب شافعی چنین تعبیر شد که مصافحه امام علی (ع) امان یافتن از عذاب و انگشتر در دست نمودن توسط آن امام همام شهرت یافتن به بلندای شهرت امام علی (ع) در شرق و غرب جهان است . متن این روایت به گزارش خطیب بغدادی چنین است: « أخبرنا أبو الحسن محمد بن أحمد بن إبراهيم بن شاذي الهمداني قال نبأنا أبو نصر منصور بن عبد الله الهروي الصوفي بهمذان قال : سمعت أبا الحسن المغازلي يقول سمعت المزني يقول سمعت الشافعي يقول رأيت علي بن أبي طالب في النوم ، فسلم علي وصافحني ، وخلع خاتمه وجعله في إصبعي ، وكان لي عم ففسرها لي فقال لي أما مصافحتك لعلي فأمان من العذاب ، وأما خلع خاتمه فجعله في إصبعك فسيبلغ اسمك ما بلغ اسم علي في الشرق والغرب » ( تاریخ بغداد , ج 2 , ص 58). تحلیل و ارزیابی : یک. این روایت با صرف نظر از اعتبار سنجی آن گویای این دلالت تاریخی است که در قرن دوّم و سوم هجری نام و آوازه امام علی (ع) در شرق و غرب جهان طنین انداز بود و شخص شافعی یا طرفداران وی آرزو داشتند که در سایه سار و پرتو آن به چنین شهرتی در جهان دست پیدا کنند لذا پیش فرض تاریخی این روایت مسلّم دانستن نام حضرت علی (ع) به مثابه نماد شهرت فراگیر نزد عام و خاص در قرن دوم هجری است . این لایه از دلالت تاریخی روایت نمی تواند موضوع یا برساخته راوی باشد بلکه امری مشهور و مسلّم در گفتمان فرهنگی و دینی مسلمانان در قرن دوّم و سوّم هجری است که شهرت یافتن فقه شافعی بر آن استوار شده است . دو. این روایت دو انگاره سعادتمندی در آخرت و شهرت در دنیا را با نام امام علی (ع) پیوند زده و از آندو در پیش فرض های شهرت فقه شافعی بهره مند است . مصافحه علوی با اشخاص , نماد رهایی از آتش جهنم و سعادتمندی شخص است . انگشتر علوی نماد شهرت یافتن و نامداری در جهان است و زمینه توفیق شخص را در حرفه و شغل او پدید می آورد . این تعبیر از مصافحه و انگشتر علوی نزد معبرّان قرن دوّم هجری پذیرفته شده بود و شهرت فقه شافعی بر این انگاره های تعبیر خواب استوار است و نمی تواند موضوع و برساخته باشد . سه. ابوابراهیم اسماعیل بن یحیی مُزَنی مصری (۱۷۵-۲۶۴ ق) شاگرد بدون واسطه شافعی بود که فقه شافعی را از او فراگرفت . این روایت در بازه زمانی حیات مزنی نقل میشود که شافعی هر چند مشهور است ولی دامنه شهرت او در جهان فراگیر نشده است لکن در روند تاریخی پیش بینی مزنی یا تعبیر خواب شافعی به واقعیت پیوست و شافعی تا کنون از مشاهیر فقه در جهان اسلام است حال اینکه شمار زیادی از فقیهان در تاریخ به فراموشی سپرده شدند . چهار. طرفداران مذاهب فقهی در رقابت های خود با یکدیگر به دنبال این بودند که علت ویژه و منحصر به فرد , فرا مادی و ملکوتی برای شهرت و اعتبار فقه خود تبیین کنند . ارجاع این شهرت و اعتبار به لطف و عنایت امام علی (ع) از چنان قوت و مقبولیتی برخوردار بود که جریان رقیب به دلیل شخصیت ممتاز و بی نظیر حضرت علی (ع) جرأت انکار و رد آن را نداشت . بر فرض اعتبار این روایت , شافعی یا مزنی از ظرفیت این انگاره رایج در گفتمان دینی قرن دوّم و سوّم هجری به خوبی بهره بردند هر چند فرضیه اعتبار اصل خواب شافعی نیز مخدوش نیست و هم چنان در بوته امکان قرار دارد. نتیجه اینکه علی رغم تلاش گسترده جریانهای عترت گریز, نام و آوازه علی علیه السلام در بلندای تاریخ و به فراخنای فرهنگ مسلمانان هم چنان در اوج و فراز بوده و هست به گونه ای که نخبگان مذاهب در آرزوی این بودند و هستند که هُمای سعادت و شهرت به لطف و عنایت آن حضرت بر سَر ایشان سایه افکند. •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

╭─┈┈ علی ای همای رحمت ╰───────────────

خجسته میلاد مولود کعبه حضرت امام علی(ع) مبارک باد. @khaneh_ketab_adabiat

💢مولود کعبه در کشاکش نفی و تعمیم (بخش اول) بازخوانی رویکرد علامه سید محمد هادی میلانی ✍️ علی راد آیت الله میلانی در تدوین اثر ارزشمند "قادتنا کیف نعرفهم" روشی مبتنی بر تحلیل و نقد دقیق نظریات رقیب اتخاذ نموده است. این رویکرد، نه تنها بیانگر تسلط ایشان بر موضوع، بلکه نشان دهنده تعهد به ارائه تصویری جامع و مستدل از فضائل و مناقب اهل بیت (ع) است. در واقع، نقد نظریه رقیب، از ارکان مهم در روش شناسی ایشان محسوب می شود. میلانی با اشراف کامل به فرضیه ها، نظریه ها و شبهاتی که از سوی جریان های معاند در جهت نفی، انکار، تردید و تضعیف جایگاه اهل بیت (ع) مطرح شده است، به شکلی مستقیم و غیرمستقیم به نقد و بررسی آنها می پردازد. این نقدها، صرفاً پاسخگویی به اتهامات نیستند، بلکه فرصتی برای تبیین دقیق تر و مستندتر حقایق تاریخی و اعتقادی فراهم می آورند. با این روش، آیت الله میلانی نه تنها خواننده را با دیدگاه های مختلف آشنا می سازد، بلکه با ارائه استدلال های قوی و مستند، امکان انتخاب آگاهانه و مبتنی بر تحقیق را برای او فراهم می آورد. در نتیجه، "قادتنا کیف نعرفهم" اثری صرفاً تاریخی نیست، بلکه یک اثر تحلیلی و نقادانه است که خواننده را به تفکر و بررسی دقیق در خصوص جایگاه و فضائل اهل بیت (ع) دعوت می کند. به این ترتیب، نقد نظریه رقیب، نقشی حیاتی در تحقق هدف اصلی کتاب، یعنی شناخت صحیح و عمیق قادتنا، ایفا می کند. هرچند آیت‌الله میلانی به صراحت از نام نظریه‌پردازان رقیب و یا منابع آن‌ها یاد نمی‌کند، لیکن با دقت در استدلال‌ها، شواهد تاریخی و تحلیل‌های ارائه شده در کتاب، بر خواننده آگاه آشکار می‌شود که ایشان با نگاهی دقیق و اشراف کامل به نظریات مخالف، به رد و ابطال آن‌ها مبادرت ورزیده است. به عبارت دیگر، ساختار کلی کتاب و استدلال‌های موجود در آن، خود پاسخی ضمنی و مستدل به این نظریات محسوب می‌شود. تولد امام علی(ع) در داخل کعبه از جمله حوادث شگرف در حیات ایشان است لذا هماره محدّثان, تاریخ نویسان و سیره نگاران به این مهم در شرح و حال آن حضرت جستاری را به این واقعه اختصاص داده اند, برخی نیز در اثری مستقل و به تفصیل به آن پرداخته اند. آیت الله میلانی نیز ناگزیر از این است که به این مهم بپردازد زیرا این واقعه از جمله نشانگان ویژه ای است که تمایز شخصیت حضرت علی را از دیگران در مرحله تولد اثبات می کند لذا در اندیشه شیعه از اهمیت و کارکرد زیادی برخوردار است. نقد و بررسی ادعاهای رقیب درباره این واقعه از تاریخ و سیره حضرت علی نمونه‌ای برجسته از رویکرد آیت‌الله میلانی در نقد نظریه رقیب است. به طور کلی در جبهه نظریه رقیب چندین مسئله و چالش درباره این واقعه ادعا شده است: عدم تواتر, عدم انحصار به علی(ع). مولف کتاب قادتنا کیف نعرفهم جستار «علی ولید الکعبة» را در مقام نقد هر یک از این انگاره ها تنظیم کرده است, روایات برگزیده, استنادات تاریخی و ادبی آیت الله میلانی در این بخش گویای این مهم است که قصد پنهان او نقد و رد هر یک از این پنداره ها بوده است. این مهم برای خواننده ای که با دیدگاه های شناخته شده در واقعه تولد امام علی در داخل کعبه آشنایی کامل دارد, روشن است. •┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

💐 با عرض تبریک یگانه مولود کعبه : کانال طومار نقد💐

•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad

•┈┈••✾•🌿🌺🌿•✾••┈┈• @OstadRad