کلنل محمدتقیخان پسیان، زاده تبریز، مشهور به اولین خلبان ایران؛
و البته علاوه بر خلبانی مسلط بر زبان آلمانی_عربی و... ، موسیقی(پیانو)، ریاضیات، و البته مشغول به فعالیتهای سیاسی بود و برای مجله کاوه مقاله هم می نوشت.
جالبیش اینجاست که فقط وقتی ۲۲ سالش بوده تونسته فرمانده کل گردان همدان بشه.
بعد از جنگ جهانی اول، کلنل پسیان همراه با ملیّون ایران، به مبارزه علیه روسها پرداخت. در بین مبارزات ملیّون ایرانی، آوازه شجاعت کلنل در گوشه کنار کشور پیچید و از همون موقع رضاخان کلنل رو رقیب خود احساس کرد.
روزی به طور اتفاقی آنها در یک شهر کنار هم قرار گرفتند، اواخر جنگ جهانی اول بود. پسیان فرماندهی گردان را در همدان بر عهده داشت و رضاخان فرمانده قزاقهای همدان بود. وقتی پسیان در حمله معروف "مصلی" روسها رو خلع سلاح کرد و همدان رو از منطقه نفوذ نیروهای روسیه خارج کرد، به قزاقها گفت: "شما اگرچه در مقطعی با روسها همکاری داشتید اما چون ایرانی هستید اسلحهتان را زمین بگذارید" رضاخان از این کار امتناع کرد و پسیان یکی دم گوش رضاخان خوابوند و گفت: تو چه ایرانی هستی که تحت امر قوای اشغالگر به وطن خودت حمله میکنی؟
شش سال بعد در اوایل مهرماه شورش کردها در شمال(ناحیه بجنورد، شیروان و قوچان)پایهریزی شد. دولت مرکزی، پسیان را یاغی معرفی کرده بود و سردار معزز(حاکم بجنورد) که تا مدتها پیش به کلنل وعده پشتیبانی از حکومت مستقل او در خراسان رو داده بود ،از همکاری سر باز زد و کردهای قوچان رو مسلح و برای حمله به ژاندارمها تشویقشان کرد. کلنل برای سرکوبی قیام به کوههای داوودلی قوچان رفت اما اونجا به دلیل کمی نفرات تا آخرین گلوله خود جنگید و در تاریخ ۱۲ مهر سال ۱۳۰۰، فردی اجیرشده سرش رو در ازای سه قِران! جدا کرو و به شهادت رساند.
تحرکات خوانین خراسان، ارسال نیرو و محاصره و بریدن سر او با تحریک رضاخان پهلوی بود؛ با هدف اینکه انتقام سیلی که از پسیان خورده بود رو بگیره.
اقدامات کلنل پسیان در زمان کوتاهی که در خراسان حکومت میکرد:
ارزان کردن ارزاق(بهخصوص نان)
ایجاد بیمارستان موقتی برای بیماران
ایجاد پست قرنطینه برای کنترل شیوع بیماریهای واگیردار
ساخت مدارس جدید
ساخت اولین انبار ذخیره گندم برای جلوگیری از گرانی و قحطی
دستورات مقابله با اعتیاد
سنگفرش کردن پیادهروها و توسعه برقکشی شهر
و....
یکی از اقدامات دیگش هم این بود که بعد از برگشت به ایران(در آلمان تحصیلات هوانوردی رو ادامه داده بود)، شروع کرد به هنرجویان نظامی آموزش نظامی داد، و این در حالی بود که اون زمان فقط یه مقدار اتومبیل از اروپا به ایران راه پیدا کرده بود.
ایرج میرزا(دوست کلنل) و عارف قزوینی براش شعرای خیلی قشنگی نوشتن.
محمود دولتآبادی هم کتاب "زوال کلنل" رو برگرفته(نه صددرصد منطبق) از زندگی کلنل پسیان نوشته:)))
پ.ن: مشهد رفتنی یه سری به مزارش بزنید.