در زمان شاه عباس_ هنگامی که خان و خان‌زادگی(شیوه ارباب رعیتی و فئودالیسم) بسیار باب بود، خان ظالم و مرفهی بود به‌نام "حسن‌خان" روزی از روزها وقتی حسن‌خان در حین مستی با دو نفر از کسانی که بسیار پایین‌تر از اون بودن(به نام‌های پاشا و جوغان) اتفاقی افتاد که آغاز این داستان بود. پاشا به حسن‌خان گفت تو که انقدر پول داری و رفیق خوب مایی، بیا و دوتا اسب رشید و رعنا بهمون بده. حسن‌خان به مهتر دانای عمارتش(به نام علی کیشی) که سال‌های سال خدمتش رو کرده بود گفت که دوتا از بهترین اسب‌های عمارت رو بیاره و به این دو نفر ببخشه. علی دوتا اسب کم‌سن رو آورد و وقتی حسن‌‌خان مواخذه‌ش کرد که "من گفتم رشیدترین اسب‌های عمارت، اونوقت تو برای من دوتا بچه آوردی؟"، علی گفت من سال‌هاست تو این شغلم و میدونم اسب خوب چه اسبیه، اینا یه‌مقدار که قد بکشن همونی میشن که شما میخواین. حسن‌خان این حرف رو توهین به خودش تلقی کرد و به جلاد گفت که سر علی رو بزنن؛ اما پاشا پیشنهاد دیگه‌ای کرد: به ازای دوتا اسب دوتا از چشم‌های علی رو دربیاریم! #historical

وقتی علی به خونه رفت به پسرش گفت: از این به بعد اسم تو اورشان نیست، اسمت کوراوغلیه! علی و پسرش به کوهستان چن‌لیبل فرار می‌کنن(مادرش فوت کرده بوده) و اون دوتا اسب رو که اسماشون قیرآت و دورآت بودن رو با خودشون می‌برن تا بزرگشون کنن. سال‌ها میگذره و بعد از فوت علی، کوراوغلو با دوتا از اسباش به شهر برمی‌گرده و اسم و رسمی به‌هم میزنه و گماشته‌های زیادی دور خودش جمع میکنه(چون بالاخره یکی پیدا شده بود که در مقابل خان‌های ظالم بایسته)

در این میان روزی نامه‌ای به‌دست کوراوغلو میرسه: نامه‌ای از نگار، دختر حسن‌خان! در این نامه نگار به کوراوغلو نوشته بود که از ظلم و ستم‌های پدرش و از اینکه اون رو تو خونه حبس کرده خسته شده و عاشق کوراوغلو شده، چون اون تنها کسیه که جرعت مقاومت رو پیدا کرده و این تنها چیزی بود که نگار از همسر آینده‌ش انتظار داشت. کوراوغلو، نگار رو از خونه‌شون فراری داد و مراسم ازدواج باشکوهی_بدون اطلاع حسن‌خان_رو برگزار کردن. توصیفی رو از نگار دیدم که خیلی به دلم نشست: " او تنها همسر کوراوغلو نبود، او هم‌رزم، مشاور و صدای عقل جمعی چن‌لیبل است."

در این هنگام حسن‌خان، پاشا و جوغان داشتن برای کورواوغلو نقشه می‌ریختن تا یه‌طوری بتونن سرکوبش کنن. از اونجایی که جربزه این کارو نداشتن، تصمیم بر این شد که قیرآت_ که اسب خود کوراغولو بود رو بدزدن، ولی حتی جربزه این کار ساده رو هم نداشتن. پاشا رو به نوکرای تو عمارت گفت که هرکس بتونه قیرآت رو بدزده و برای من بیاره، من دختر زیبام رو به عقدش در میارم. جوان ترسو و حقه‌بازی به نام حمزه که به کچل‌حمزه معروف بود داوطلب این‌کار شد.

کچل‌حمزه جلوی راه کوراوغلو سبز شد و وانمود کرد حسن‌خان اون رو انداخته بیرون و الان آواره‌ست و دنبال غذا و سرپناه می‌گرده. کوراوغلو قبول میکنه تا حمزه یکی از گماشته‌هاش بشه و میگه تو از این به‌بعد کچل‌حمزه نیستی، گل‌حمزه هستی. ماه‌ها میگذره و حمزه حتی نمی‌تونست با دوز و کلک قیرآت رو بدزده. یه‌روز دورآت رو به یه‌جای دور میبره و وقتی کوراوغلو با فکر اینکه دورآت گمشده به دنبالش میره، قیرآت رو به دست حمزه میسپره و حمزه اون رو می‌دزده و میبره به عمارت خان.

زمانی که حمزه داشت تو روز عروسی‌ش با دختر پاشا درباره شجاعت‌های خودش و خواری کوراوغلو حرف میزد و گنده‌گویی می‌کرد، کوراوغلو اول در نقش عاشیق(عاشیق به کسایی میگن که سه‌تار می‌زنن و به‌معنای عاشقه همون) برای عروسی حمزه ظاهر میشه و بعد یه گوشت‌مالی حسابی میدتش و قیرآت رو برمی‌گردونه.

تئاتر رو تا اینجا اجرا کرده بودن براساس کتاب "کوراوغلو و کچل‌حمزه" نوشته صمد بهرنگی. ادامش رو یه کتاب سیو کردم که میخونم ببینم چی شده ادامش میام میگم بهتون.

می‌دونید چی خیلی به دلم نشست کوراوغلو نگارو "جان نگاریم" صدا می‌کرد. شالشو درآورد انداخت دور کمر نگار کشوند طرف خودش چرخوند دختره رو گفت اینطوری قراره بدزدمت منیم نگاریم💆🏻‍♀

عموم ادبیات آذربایجان خونده. امروز حرفای جالبی زد، چندتاشو بگم بهتون. سو به ترکی یعنی آب، خیلی قدیما عوض سو، بو می‌گفتن. الان دیگه سو نمیگن ولی مشتقاتش موجوده. مثلا: بوز(یخ)، بولوت(ابر)، بوخار(بخار) یا مثلا کلمه ایل به معنای اتصال چیزهای زیاد هست: ایل و طایفه هم از همین میاد، یا ایلیشماخ(در هم پیچیدن)، ایلمَک یا ایلمَه(جنبش/گره کوچک زدن در فرش‌بافی)، ایلان(مار)

مبحث ریشه‌شناسی کلمات همیشه جالب و بوسیدنی بوده برای من🫀

چند هفته پیش یک سفر کاملا تفریحی و زنانه به خط فضایی کارمان و به‌مدت یازده دقیقه با حضور لورن سانچز(نامزد جف بزوس)، کیتی پری(ستاره پاپ)، گایل کینگ(میزبان برنامه صبحگاهی شبکه سی‌بی‌اس)، کریان فلین(تهیه‌کننده فیلم)، آماندا نگوین(فعال اجتماعی) و آیشا بو(دانشمند سابق موشک ناسا) توسط کمپانی بلو اوریجین صورت گرفت. در ابتدا گفته شد که این سفر کوتاه صرفا تفریحی بوده، ولی بعد از انتقادهای زیاد مردم گفتن که خواستیم گسترش علم و دانش در بین زنان رو رواج بدیم. کاربرهای زیادی اعتراض کردن به این رویداد، از قبیل: _می‌گویید به زمین اهمیت می‌دهید و برای خاطر آن به سفر فضایی می‌رود اما این سفر را شرکتی ترتیب داده که یک تنه در حال نابودی زمین است. _این همه پول خرج این سفر فضایی می‌شود در حالی که بسیاری حتی قدرت خرید تخم‌مرغ هم ندارند. هدف این سفر چیست؟ اکتشافات فضایی برای پیشبرد دانش و کمک به بشر بود. آن‌ها چه کاری در راستای این هدف انجام دادند؟ بلو اوریجین تصمیم گرفته سلبریتی‌های دیگه‌ای رو هم به سفر تفریحی بفرسته و مردم اسم مسافران این اتفاق رو گذاشتن "سلبریتی‌های حریص" پ.ن: عده‌ای هم با دقت‌ خیلی ریزشون سند و مدرک درآوردن که این سفر جعلی و الکی بوده، کمپانی اومده نقض کرده و خب این طبیعیه و هر خبر راست باشه یا دروغ پشتش این‌چیزا هم هست🤷

چرا بلو اوریجین باعث آب شدن یخ‌های قطبی شده؟(اینو از چت‌جی‌بی‌تی کمک گرفتم.) بحث درباره اثرات زیست‌محیطی فعالیت‌های شرکت‌های فضایی، از جمله بلو اوریجین (Blue Origin)، موضوعی پیچیده است که از چندین زاویه قابل بررسی است. اگرچه این شرکت با شعار «برای پیشرفت خیرخواهانه بشریت» فعالیت می‌کند، اما منتقدان و فعالان محیط‌زیست دلایل مشخصی برای انتقاد از آن‌ها دارند. ۱. آلودگی اتمسفری و لایه‌ی اوزون یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌ها، گازهای منتشر شده از موتورهای موشک در هنگام پرتاب است. - ذرات سیاه (Soot/Black Carbon): موتورهای موشک که از سوخت‌های فسیلی یا ترکیبات هیدروکربنی استفاده می‌کنند، مقدار زیادی کربن سیاه (دوده) در لایه‌های بالای جو (استراتوسفر) منتشر می‌کنند. این ذرات می‌توانند نور خورشید را جذب کرده و باعث گرمایش بیشتر اتمسفر شوند و همچنین با تخریب لایه‌ی اوزون در ارتباط هستند. - تغییر شیمیایی جو: پرتاب‌های مکرر می‌توانند باعث تغییر در ترکیب شیمیایی لایه‌های حساس جو شوند که اثرات آن در بلندمدت هنوز کاملاً شناخته شده نیست. ۲. اثر کربن و تغییرات اقلیمی هر پرتاب موشک، انرژی بسیار زیادی مصرف می‌کند. اگرچه بلو اوریجین در موتورهای خود (مانند موتور BE-4) از متان مایع (LNG) استفاده می‌کند که نسبت به سوخت‌های قدیمی‌تر «پاک‌تر» تلقی می‌شود، اما باز هم فرآیند استخراج، انتقال و احتراق این سوخت‌ها منجر به تولید گازهای گلخانه‌ای می‌شود که در مقیاس جهانی به گرمایش زمین کمک می‌کند. ۳. پسماند فضایی (Space Debris) با افزایش تعداد پرتاب‌ها برای ایجاد شبکه‌های ماهواره‌ای (مانند پروژه‌های بزرگ برای اینترنت ماهواره‌ای)، خطر افزایش زباله‌های فضایی بسیار زیاد است. این زباله‌ها نه تنها در مدار زمین، بلکه در مسیرهای حرکت به سمت ماه و خارج از منظومه زمین نیز مشکل‌ساز می‌شوند. مدیریت این پسماندها از نظر زیست‌محیطی در مقیاس "محیط خارج از جو" یک چالش جدی است. ۴. اثرات محلی و اکوسیستم‌ها محل‌های پرتاب معمولاً در مناطق بکر یا نزدیک به مناطق حساس زیست‌محیطی هستند. - آلودگی صوتی: صدای بسیار بلند پرتاب‌ها می‌تواند باعث اختلال در حیات وحش و مهاجرت حیوانات در نزدیکی سایت‌های پرتاب شود. - آلودگی‌های شیمیایی محلی: احتمال نشت سوخت‌ها یا مواد شیمیایی در حین آماده‌سازی یا در صورت بروز حادثه، می‌تواند اکوسیستم‌های آبی و خاکی اطراف سایت‌های پرتاب را تهدید کند. ۵. پارادوکس "فرار از زمین" یک نقد فلسفی-زیست‌محیطی که اغلب مطرح می‌شود این است: منتقدان معتقدند تمرکز ثروتمندان و شرکت‌های بزرگ بر ساخت زیرساخت‌هایی برای استعمار فضا (مانند ایستگاه‌های فضایی یا سکونت در ماه)، نوعی بی‌توجهی به بحران‌های واقعی زمین است. از دیدگاه آن‌ها، این پروژه‌ها به جای حل مشکلات زیست‌محیطی زمین، صرفاً راهی برای فرار از پیامدهای تخریب زمین توسط طبقه مرفه فراهم می‌کنند.