🔹 در گویش دزفولی، اسامی اوقات شبانه روز معمولاً برگرفته از فعل و انفعالات جوﱢی و یا کارهایی است که در آن ساعت خاص انجام می گیرند.
آب تَنّاب"آب تنها" = سحری ماه رمضان در دقایق آخر(آب اخری که قبل اذان خورده میشود که وقت تنگ و لحظه آخری هست)
درمورد معنای واژه
آب تناب
مفهوم اصلی این واژه برمیگردد به سالیان دور که مردم دسترسی به رادیو و اینگونه وسایل نداشتند و حتی چه بسا از داشتن یک ساعت شماطه دار محروم بودند و لذا در ایام ماه مبارک رمضان، برای سحوری و اذان صبح و هنگام افطار امیدشان به مسجد محل و نیز افراد مومن و خیر داوطب اطلاع رسانی بود. این افراد تحت نظارت پیش نماز مسجد، از گلدسته های مسجد و به موازاتش از بالاترین نقطه پشت بام منازل خود، ورود به وقت افطار و یا بیدارشدن برای تناول سحوری و نیز ورود به اذان صبح را جار میزدند.
دقایقی مانده به اذان صبح با جارزدن کلمه "آب تناب" که درواقع همان "آب تنها" بوده، خبر میدادند که تنها به قدر نوشیدن آب تا اذان صبح وقت باقی مانده است.
بعدها این لفظ آب تنها یا همان آب تنآب به عنوان نماد اعلام باصطلاح امروزی دقیقه نود هر کاری به کار برده میشده. وقتی که برای شروع انجام کاری ضروری ثانیه هایی بیشتر وقت نداری و اصطلاحا میگی: تو آب تنها گیر کردم و ...
اوسَر = موقع خوردن سحری
او سون = آن زمان (آن هنگام)
اَی سر = موقع افطار
ای سون = اینک (حالا)، این زمان
بُنگروز = (بانگ روز)به معنی موقع اذان سحر و نزدیکی های صبح
پَسین= عصر
جلِنگی ظور یا ظور جِلِنگَکی = موقع گرمای ظهر که هیچ سایه ای وجود ندارد و سایه ها زائل میگردند
خُروس خون = پاس سوم شب، هنگام خواندن خروسان
سَرشوم= سرشب
شَوَق دَمون = به معنی وقت دمیدن شفق و آغاز روز است. لیکن در این اصطلاح از کلمه شفق بجای فلق که به معنی شکافته شدن و پدید آمدن آفتاب است استفاده شده است زیرا شفق سرخی متمایل به زردی پس از فرو شدن آفتاب غروب است در سوی مغرب ولی فلق یا فجر ، هنگام طلوع آفتاب زرتاب و از سوی مشرق
عفتو زَنون(عفتو پَم) = پهن شدن آفتاب است
عَفتُو لیل بیلی = اندکی به غروب مانده
قیرِی عَفتو = نهایت آفتاب بعد از ظهر
لِنگ ظُور = ظهر، فرا رسیدن ظهر
نُها ظُور = پیش از ظهر
برگرفته از:
سایت چمدان آبی
دانشنامه دزفول
🔹 اصطلاحات دزفولی در مورد باران
✍ در مورد بارش باران در زبان دزفولی کلمات متعددی موجود است که وضع، مقدار و موقعیت بارش باران را تعیین می کند تعدادی از این کلمات به شرح زیر است:
بارون نیف نیف = به معنی دانه های خیلی ریز باران
بارون تیپ تیپ = این بارون به صورت قطرات ریز و منظم و خفیف نزول می کند به طوریکه از این باران حرکت آب بر روی زمین مشاهده نمی شود و کل قطرات باران جذب خاک میگردد و از نظر زراعت بهترین نوع باران است.
بارون تَلیسی = بارانی که همه چیز را کاملا خیس میکند
بارون تِی پِی گُلُپِیْ = قطرات این باران بسیار درشت و برابر پر دهن آب است به صورت رگبار می باشد و مدت زمان آن کوتاه است
بارون دُمْبِ عَسْبِی = بارانی که به صورت مداوم و متراکم و یکنواخت باشد
بارون جِیحُونی = بارانی که آب مانند رودخانه ی جیحون روی زمین جاری میشود.
بارون دَرز اِشْکِن = بارانی که مقدار آن کافی باشد و زمین خشک را کاملا مرطوب کند و درزها و شکافهای زمین را از بین ببرد.
بارون رَفْ رَفْ = مقدار باران کم، قطرات ریز و به صورت متناسب است
بارون شِلَقْ لَقِی = باران به صورت رگبار و مداوم
بارون مَرْزُقِی = بارانی که جریان ناودانها به حداکثر برسد
بارون نخاله بِیْز = بارانی که قطرات آن متوسط ولی فاصله ی قطرات کم باشد.
✳️ آدرس سایت
🔵 (چمدان آبی) 🔵
دانشنامه شهرستان دزفول⬇️
https://chamadaneabi.ir/
✳️ شما جهت عضویت در کانال
🔵 (چمدان آبی) 🔵
در پیامرسان ایتا می توانید روی آدرس و یا لینک زیر کلیک نمائید.⬇️
@chamadaneabi
https://eitaa.com/chamadaneabi
radiodezful-02-07-16.mp3
زمان:
حجم:
7.6M
#پسین_همدلی
🔵بخش آشنایی با کلمات و اصطلاحات گویش دزفولی توسط آقای محمدحسین درچین در برنامه پسین همدلی
قسمت و بخش اول
🔸پخش شده در برنامه یکشنبه ۱۴۰۲/۰۷/۱۶
🔘برنامه پسین همدلی هر روز پس از پخش اذان مغرب و مناجات
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
📻رادیو دزفول،همیشه با مردم
🔺FM94.2
🔻AM1602
@dezful_irib
هدایت شده از 📻رادیو دزفول
پسین همدلی -کلمات دزفولی-02-07-17.mp3
زمان:
حجم:
12.7M
#پسین_همدلی
🔵بخش آشنایی با کلمات و اصطلاحات گویش دزفولی توسط آقای محمدحسین درچین در برنامه پسین همدلی- بخش دوم
🔸پخش شده در برنامه دوشنبه۱۴۰۲/۰۷/۱۷
🔘برنامه پسین همدلی هر روز پس از پخش اذان مغرب و مناجات
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
📻رادیو دزفول،همیشه با مردم
🔺FM94.2
🔻AM1602
@dezful_irib
🔹 کاربردهای "ری"( = صورت) در دزفولی⬇️⬇️⬇️
- اَو ری مبارکت
- دیر اَ ری یت
- ری یت روما
- ری فگری
- ری یوم نِی
- ری یش مری افسره
- ری قرچنی
- ری کَبَه
- ری بوزوری
- ری تشتولوزه
- ری می ری
- ری ته دام رو وم دعوت
- ری یش مری کوچیه
- ری بری
- فگر اَ ریاش توکه بکنه
- ریاش روما
- تیک ری خیر
- ری یش خیره
- ری یش خیر با
- کم ری
- پر ری
- ری چرقو
- ری قُشه
- ری اوله اولی
- ری نوک نوکو
- نقیص با ری یش
- ری بخیر
- مری شری می ری یت هی
- ری گشون
- ری یوم سیه
- ری سفید
- ری بون (بوم)
- ری یَه
- ری در وَسی
- ری ماس
- ری روغن
- ری پیل (ری شه پیل کورد)
- ری رومنیده
ری مُچّه (ری یش کتی مچه اس - مقابل ری بوزوری)
ری گشیده (ری گشیده خفتیده)
ری یش گشس (روش باز شد)
اَ ری نمروه
ری دراز
ری گرد
ری کلیچه ای
دو ری
سیل ری اش کن احوال ا دلش پرس
ری مرق
ری مُچّه
اَ ریاش توتوق باره
چپِ ری
ری دار
ری سَلَه
ری شیر
ری ماس
🔹 با ما همراه باشید در ادامه لغات و کلمات و اصطلاحات دزفولی در سایت و کانال
چمدان آبی دانشنامه دزفول
🔵 در سایت چمدان آبی می خوانید
🔹 حروف یکسان و معانی متفاوت⬇️⬇️⬇️
✍ ساخت کلماتی با حروف یکسان و معانی متفاوت که با تغییر اعراب و گاهی اعراب یکسان ولی تغییر در شکل تلفظ و استرس روی حروف پدید می آید
برای مثال کلمه "کله"
کلَّه = همه رو
کلَه = بی نمک
کلَّه = چادری که عروس را زیر آن میبرند
کلَه = سر
کلَه = کلاه
کلَه = کله پاچه
کلَه = ناقصه
کُلَه = خونه کبوتر ها، اتاق محقر و کوچک
کلَه = به معنی کُنده ، مثل قیچی و چاقو که کُل باشند یعنی نمیبُرن
🔹 لوازم خانگی قدیم در لهجه دزفولی
جفنه = لگن يا تغار چوبي براي تهيه خمير
مجري = صندوقچه اي چوبي براي نگهداري اسناد و مدارك
مسقنه = تُنگي مسي و یا از جنس برنج و مخروطي شکل كه از پایین پهن بوده و دهانه اي گشاد داشت و براي حمل و نگهداري آب استفاده مي شد
هزار پيشه = صندوقچه اي چوبي كه درون آن قسمت بندي شده و براي نگهداري قوري و استكان و نعلبكي مورد استفاده قرار مي گرفت
🔵 هفته پُست
بر کارکنان محترم و پرتلاش و سخت کوش اداره پُست دزفول مبارکباد. 🙏
🔹 مدیران اداره پُست دزفول پس از پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون⬇️⬇️⬇️
🔹عبدالحمید خلقتی
(۱۳۶۲ تا ۱۳۷۱)
🔹 … محمدی خباز
🔹 غلامرضا ستایش مهر
🔹 مهران عابدزاده
🔹 اولین پستچی دزفول
مرحوم حاج عبدالرضا عطاران
یادش گرامی باد.
🔹 فحش های مؤدبانه و نفرین های دزفولیهای قدیم در حالتهای مختلف در سایت چمدان آبی دانشنامه دزفول
✍ این کلمات قبلا کاربرد زیادی داشته است ولی باید گفت که اکثر کلماتی که ذکر می شود در حال منقرض شدن هستند، زبان شیرین دزفولی را پاس بدارید.⬇️
اچه ایطوری
اشکمو
اووق دلم شیوس
بقمی
بوریکه
پُکویی
پیر قرو
تله قوین اشکمو
تییه بُق
چته شرری
چرقو
چلیس
چو خشک
دلت سُس کنایا
دمبلی درارا
رییش مری افسره
ریقو
ریمیز
ری نحس
سق کنایا
سندونی کنا
فچکه حبه
فچکی
فگری
قررو
قوینه
کرچ کلول
کوچ نحص
گربه
گداگسنه پاپتی
گو گیز
گیل گراش
عار نمگرش
عززی مگراش
عزیمه گرات
عنتر
عنتر بوگندو
لیق دراز
لیوه
مال بیخر
مال نبخیر
مر کری
مری گیزی
موله
نیمه گله
وحصو - وحسو
ورسایا
ورچنایا
ورراج
وزه کنا
وقه براش
وقی برات یا وقی زنات
یه توی کنایا
یه پری زناش
یه ماری گزات
یتیم بولعز
یتیم سرخوور
🔹 آخرین قسمت کلمات و اصطلاحات دزفولی در پیام بعدی را داشته باشید.
سایت چمدان آبی دانشنامه دزفول همواره همراه شماست.
🔹 لغات دزفیلی را به هنگام خداحافظی
واژگان، کلمات و اصطلاحات دزفولی – در سایت چمدان آبی
دانشنامه دزفول
https://chamadaneabi.ir/kalamat-dezfuli/
اَبُولفَضل بیدارِ جونِت = حضرت ابوالفضل نگهدار جانت
بِ اَمونِ خدا = به امان خدا
بِی ضرر بِی خطر = بی ضرر و بی خطر
بِی قضا، بی بلا = بدون قضا و بلا
تَندُرُس = تندرست
خدا بِ هَمرات = خدا به همراهت
خدا پُشتُ پَناهِت = خداوند پشت و پناهت
دَستِ خدا بِ هَمرات = دست خدا به همراهت
دَسِ علی بِ هَمرات = دست علی به همراهت
صِحَت سَلُومَت = به صحت و سلامت
وِداعَتِ حِضرَتِ عباس = در نگهداری حضرت ابوالفضل العباس
✳️ آدرس سایت
🔵 (چمدان آبی) 🔵
دانشنامه شهرستان دزفول⬇️
https://chamadaneabi.ir/
✳️ شما جهت عضویت در کانال
🔵 (چمدان آبی) 🔵
در پیامرسان ایتا می توانید روی آدرس و یا لینک زیر کلیک نمائید.⬇️
@chamadaneabi
https://eitaa.com/chamadaneabi