چمدان آبی(دانشنامه دزفول)
🔹کلمات دوست داشتن و محبت کردن در گویش دزفولی انیسُم = ای انیس من جگَرُم = ای کسی که مانند جگرم هست
🔹اصطلاحات دزفولی در مورد ناراحتی و عصبانیت افراد
غشق خوردَن = غم و غصه خوردن
جزِح = حرص و جوش خوردن
یرا یَرا = خود خوری کردن
زحِ ِ وِلا = تحت فشار روحی قرار گرفتن
زرج ِرُح = آزرده شدن روح و روان
بلازِ بَرَه آسمون = شعله ور شدن از عصبانیت
نیلِش بالا اومَسَ = از عصبانیت به رنگ نیل در آمده یا کبود شده
ا جِلدِ جومَه دِرومَ = از کوره در رفتن
🔹واژگان دزفولی در مورد بیماری های پوستی ⬇️
تُرپ = نوعی جوش که بر اثر گزیدگی حشرات به وجود می آید
اُولَه = آبله
قُلّاب = تاول
حَفَس = دانه های کوچکی که بر اثر استفاده از چیزی که به آن حساسیت داریم روی پوست ایجاد می شود، کهیر
دُمبُل = دُمل یا کیست
اُولَه اُولی = پوستی که در اثر جوش، صافی خودش رو از دست داده و جای جوش روی آن باقی مانده
سُروزَه = سرخک
سوز َک = جوش
مُتَک = زگیل
تُری = تبخال
نِشون = خال
جَرَب = گال
خشکی = اگزمای پوستی
مَ گِرَک = لکه های تیره رنگ پوستی(در قدیم معتقد بودند که این لکه ها در اثر ماه گرفتگی در زمان بارداری مادر در جنین به وجود می آید)
✳️ آدرس کانال
🔹 (چمدان آبی - دانشنامه دزفول)
🔹محمدحسین دُرچین
در پیامرسان ایتا ⬇️
@chamadaneabi
🔹پیر اکبر یا (اکبر زرین کلاه) در دزفول کجاست؟
✍بقعه پیر اکبر نزدیک رودخانه دزفول در زیر پل جدید کناره جاده ساحلی در نزدیکی مسجد پشت قاپی(محله قلعه) قرار دارد و به اکبر زرین کلاه مشهور است. سید اکبر زرین کلاه که معروف به پیر اکبر یا پیر زرین کلاه است سید و از سادات موسوی از اولاد موسی بن جعفر (ع)است و از اهالی اصفهان بوده است. سید اکبر مردی بود اهل ریاضت و عارف و عابد که بیشتر اوقات خود را به راز و نیاز و ذکر خدا در همین محل دفنش سپری میکرده است. آرامگاه سید و یا پیر اکبر درکناره شرقی رودخانه دزفول در محدوده قلعه و در نزدیکی پل جدید یا جاده ساحلی و در پایین مسجد پشت قاپی(محله قلعه) از محلات نعمتی خانه که در گذشته آن را طواحین دیم می گفتند قرار دارد. وی را به این دلیل زرین کلاه گویند که همواره لباس رزم برتن و کلاهی زرین بر سر داشت و از منتظران واقعی امام عصر(عج) می باشد. برخی از مردم وی را یاور و سرباز امام زمان ع می دانند. به هر حال نقل است که ایشان زنده و در قید حیات هست و مرقد ایشان منبع خیر و برکت برای شهر و مکان مقدسی برای بر آورده شدن حاجات مردم می باشد.
🔹پیر حبش – دزفول
بقعه پیرحبش، مردی کامل، زاهد، پارسا، صادق و عابد از کشور حبشه بوده است. ایشان از غلامان حضرت علی (ع) بوده است.
✳️ آدرس کانال
🔹 (چمدان آبی - دانشنامه دزفول)
🔹محمدحسین دُرچین
در پیامرسان ایتا ⬇️
@chamadaneabi
چمدان آبی(دانشنامه دزفول)
معرفی پیر داعی در محله داعیان یا دوعیون نزدیک باغ گودول به موازات جاده ساحلی در سایت و کانال چمدان آ
🔹معرفی پیر داعی در سایت چمدان آبی دانشنامه دزفول
✍ یکی از ادبای دزفول سیدعبدالله داعی دزفولی” شاعر، عالم، عارف، حکیم، طبیب و مورخ ” است که نود و هشت سال سن داشته است. سیدعبدالله داعی از سادات جلیل صفوی و از فرزندان سید خواجه علی فرزند شیخ صدرالدین موسی فرزند شیخ صفیالدین اردبیلی است. طایفه ایشان را در دزفول رودبندی مینامند. سیدعبدالله داعی در سال ۱۱۵۸ هجری قمری در دزفول متولد و دیده به جهان گشود و در سال ۱۲۵۶ هجری قمری وفات یافت. وی در اصفهان در خدمت حجت الاسلام حاج سید محمدباقر به تحصیل اشتغال داشته و علم حکمت و کلام و طب و تصوف را در محضر مرحوم آقا محمد بیدآبادی فرا گرفته و در ادبیات و تاریخ نیز آثار کاملی دارد. چند دیوان شعر سروده که یکی از آنها را عبدالله خان ساعدالسلطنه سردار اکرم همدانی در سال ۱۳۱۵ قمری از فرزندان ایشان گرفته و معلوم نیست چه شده است. آرامگاه وی در محله کرناسیون دزفول(باغ گودول)قرار داشته و به خاطر قدمت بالا و دست نخورده ماندن از نظر تاریخی به شماره ۷۰۹۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. چند دیوان شعر سروده و همچنین مؤلف کتاب های با ارزشی می باشد.پیر داعی – دزفول
یکی از ادبای دزفول سیدعبدالله داعی دزفولی” شاعر، عالم، عارف، حکیم، طبیب و مورخ ” است که نود و هشت سال سن داشته است. سیدعبدالله داعی از سادات جلیل صفوی و از فرزندان سید خواجه علی فرزند شیخ صدرالدین موسی فرزند شیخ صفیالدین اردبیلی است. طایفه ایشان را در دزفول رودبندی مینامند. سیدعبدالله داعی در سال ۱۱۵۸ هجری قمری در دزفول متولد و دیده به جهان گشود و در سال ۱۲۵۶ هجری قمری وفات یافت. وی در اصفهان در خدمت حجت الاسلام حاج سید محمدباقر به تحصیل اشتغال داشته و علم حکمت و کلام و طب و تصوف را در محضر مرحوم آقا محمد بیدآبادی فرا گرفته و در ادبیات و تاریخ نیز آثار کاملی دارد. چند دیوان شعر سروده که یکی از آنها را عبدالله خان ساعدالسلطنه سردار اکرم همدانی در سال ۱۳۱۵ قمری از فرزندان ایشان گرفته و معلوم نیست چه شده است. آرامگاه وی در محله کرناسیون دزفول(باغ گودول)قرار داشته و به خاطر قدمت بالا و دست نخورده ماندن از نظر تاریخی به شماره ۷۰۹۸ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. چند دیوان شعر سروده و همچنین مؤلف کتاب های با ارزشی می باشد.
🔹برگزاری نخستین نماز جمعه دزفول در مسجد ساکیان
✍در زمان حکومت شاهزاده محمدعلیمیرزا دولتشاه فرزند ارشد فتحعلیشاه قاجار در خوزستان از طرف ایشان پسرخالهاش محرابخان فرزند ناظمالملک حسینخان ساکی به حکومت شهر دزفول گماره میشود.
این ایام مقارن با سکونت برخی افراد خاندان مشایخ انصاری در شهر دزفول بوده و از این رو چون محرابخان ارتباط تنگاتنگی با بزرگان این دودمان و سایر بزرگان و علمای این شهر همانند شیخ محسن معزی دارد، بزرگان و خانواده مشایخ انصاری را در قلعه خود واقع در همین محله کنونی ساکیها استقرار میدهد.
از آنجایی که شیخ حسین انصاری بزرگ آن زمان این دودمان تمایل به برگزاری نماز جمعه دارد، در نتیجه با رایزنی با محرابخان ساکی و ترمیم مسجد ساکیها برای نخستین بار نماز جمعه در شهر دزفول به امامت ایشان در مسجد ساکیها برگزار میگردد.
در منابع تاریخی خاندان انصاری در این باره چنین آمده است:
“شیخ حسین نخستین شخصیت خاندان انصاری در عصر خود بود و در دزفول مجلس درسی داشته و مرجعیت در فتوی و فیصله امور شرعیه در آن زمان بدو منتهی گشت و شیخ[مرتضی انصاری] قسمت زیادی از دروس مقدماتی را نزد او فرا گرفت.”
در بخشی دیگر از این نوشتهها آمده: “فامیل ساکی یکی از فامیل های معروف دزفولست، جهت وی مسجدی در محله خود بنا نهادند که در آن اقامه جمعه و جماعت مینمود. این مسجد فعلاً به مسجد ساکیان شهرت دارد”.
شیخ حسین بعد از سال ۱۲۵۳ [هجری قمری] در دزفول بدرود حیات گفته و از آن زمان و با آمدن شیخمرتصی انصاری تا اواخر قاجار نماز جمعه دزفول عموماً در مسجد ساکیان برقرار بوده است.
هم چنین امام جماعت مسجد ساکیان از زمان فتحعلیشاه قاجار تا هم اکنون با خاندان سبط شیخ انصاری بوده و بزرگان و مشایخ این دودمان در مراسمات مذهبی بویژه در ایام محرم پیشاپیش هیئت ساکیها به عزاداری میپردازند.
مرحوم پدرم داستانهایی از ارتباطات بزرگان این خاندان و همچنین سایر دودمانهای متنفذ مذهبی و سیاسی دزفول با بزرگان ایل ساکی برایم نقل کرده که در جای خود به آنها اشاره خواهد شد.
اسنادی در باب ارتباط نزدیک ساکیها با مشایخ انصاری در دست بوده که در کتاب جامع تاریخ سیاسی اجتماعی ایل ساکی منتشر خواهند شد.
گفتنی اینکه: از محرابخان ساکی نسل بزرگی بجا مانده که در شهرهای دزفول و اندیمشک زندگی میکنند. خواجهرضا(جد پدری شادروان حاج علیعباس جهانفر ساکی) و خواجهعباس(جد پدری حاج حمید ساکیپور)، خواجه حسن ، خواجه حسین ساکی و … از مهمترین رؤسای پرنفوذ ایل ساکی و از بازماندگان با نام و نشان محرابخان ساکی در اواخر عصر قاجار و پهلوی اول بودند.
داود ساکی حسینخانی – نویسنده – تاریخپژوه و روزنامهنگار – کتاب: تاریخ سیاسی اجتماعی ایل ساکی
🔹منبع:
سایت و کانال چمدان آبی(دانشنامه دزفول)
دکتر قیصر امینپور در دوم اردیبهشت ماه ۱۳۳۸ در گُتوند بین شهرهای دزفول و شوشتر به دنیا آمد.
دوران کودکی و تحصیلات ابتدایی را در زادگاهش گذراند و برای ادامه تحصیل به دزفول رفت.
امینپور در سال ۱۳۵۷ دیپلم تجربی گرفت و سپس تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته دامپزشکی در دانشگاه تهران آغاز کرد. وی در سال ۱۳۵۸ با انصراف از رشته دامپزشکی، به جمع دانشجویان علوم اجتماعی پیوست.
قیصر امینپور مجدداً در سال ۱۳۶۳ تغییر رشته داد و تحصیلات خود را در رشته زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران دنبال کرد و در سال ۱۳۶۶ به دریافت مدرک کارشناسی نائل آمد. وی در همان سال به ادامه تحصیل پرداخت و در سال ۱۳۶۹ مدرک کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی را کسب کرد و در ادامه این راه در بهمن ماه سال ۱۳۷۶ با دریافت مدرک دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران فارغالتحصیل شد.
قیصر از زمره شاعرانی بود که از همان آغاز فعالیتهای حوزه هنری به جمع گروه شعر آنجا پیوست و همگام با سایر شاعران فعال حوزه هنری در بسیاری از شبهای شعر برگزار شده در جبهههای دفاع مقدس شرکت کرد و در مناطق مختلف عملیاتی به شعرخوانی پرداخت.
وی عضو شورای شعر و ادبیات حوزه بود و در تشکیل جلسات شعرخوانی و نقد و بررسی شعر و تشویق و ترغیب شاعران جوان انقلاب نقش مؤثر و ارزندهای داشت. فعالیتهای امینپور در حوزه اندیشه و هنر تا اواخر سال ۱۳۶۶ ادامه یافت.
🔹منبع: سایت و کانال چمدان آبی
🔹در سایت و کانال چمدان آبی می خوانید شرحی بر بقاع دزفول
🔹پیر زنگی
✍️در ورودی مسجدی به نام پیرزنگی در کنار بابا حزقیل خ شریعتی مزاری وجود دارد که منسوب است به شخصی به نام پیرزنگی
🔹پیر فراش – دزفول روستای قلعه چیتی
✍️بقعه متبرکه سیدمحمد ابن حضرت امیرالمؤمنین(ع) معروف به پیرفراش در آبادی پیر فراش نزدیک روستای قلعه چیتی، در کنار جاده و سمت راست آن از درون خرابهای که به دیوار باغی شباهت دارد، گنبد آجری شکوهمندی در میان درختان سرسبز کنار جلوهگر است. در چوبی کوچکی به حیاط بقعه باز میشود و درست روبروی در ورودی به حیاط، مدخل بقعه واقع است. مدخل بقعه به سمت شرق نگاه میکند و مرکب از دیواری آجری است که از پنج دهنه با طاق قوسی تشکیل شده و دهانه وسطی بزرگتر و طاق آن خراب و قسمتی از هلالی آن باقی مانده است. خادم این بقعه حاچ پولاد آبروشن می باشد.
✳️ آدرس سایت چمدان آبی (دانشنامه دزفول)
https://chamadaneabi.ir/
✳️ آدرس کانال چمدان آبی
در پیامرسان ایتا ⬇️
@chamadaneabi
🔹محمدحسین دُرچین
چمدان آبی(دانشنامه دزفول)
عیدی صابرزاده معروف به(عیدی گربه) متخلص به صابر مدیحه سرای دزفولی شاعری که از دل مردم سخن می گفت و
🔹عیدی صابرزاده (معروف به عیدی گربه) متخلص به صابر
✍️ دوازدهم آبان ماه سالروز درگذشت شاعر توانا و مدیحه سرای دزفولی مرحوم عیدی صابرزاده (معروف به عیدی گربه) است بی شک اکثر همشهریان و همزبانان با اشعار طنز و اجتماعی و انتقادی ایشان کم و بیش آشنایند.
وی از دهه چهل به وادی شعر و ادب و سرودن ترانه های بیاد ماندنی و شاد محلی دزفولی و نوشتن نوحه، مارضایی، شعرفارسی، درترویج و انتشار واژه گان و ضرب المثل های مختص و قدیمی دزفولی که گویش نیاکان ماست همت بسیار گمارد و حاصل آن صدها ترانه شعر و آواهای شیرین دزفولی میباشد. وی در ساخت نوحه های عاشورایی به زبان دزفولی نو ظهور است و به تأسی از ایشان این سبک رواج پیدا کرده و تا کنون نیز ادامه دارد مرحوم عیدی صابرزاده ارادت خاصی به اهلبیت(ع) و خصوصا امام حسین(ع ) و یاران و خاندان ایشان داشت و درسال ۱۳۴۲ عتبات عراق را زیارت کرده بود. بیشترین خدمت مرحوم صابرزاده زنده کردن زبان و آداب و رسوم و سنتهای دزفولی و کاربردی کردن واژه های از یاد رفته دزفولی در سطح جامعه امروزی است. نوارهای شعر انتقادی، اجتماعی و فکاهی وی علاوه در کشور ایران بلکه در کشورهای دور دست و در اختیار دزفولی تباران بزرگوار قرار گرفته و از شنیدن اشعار و ترانه های آن لذت برده و خاطراتشان زنده شده است. عیدی صابرزاده معروف به(عیدی گربه) بحق از احیاء کنندگان فرهنگ و رسوم محلی در شعر دزفولی است ایشان هزارها بیت شعر، نوحه، مثل، طنز، خاطره و ترانه و تصنیف بیاد ماندنی دارد. در سالهای دهه 1350 الی 1380 خانه وی سرای شعرا، مداحان، خوانندگان و هنرمندان بصورت شبانه روزی بود و از این بابت هیچ دستمزدی دریافت نمی نمود و با عشق و علاقه به خدمتش ادامه می داد.
عیدی صابرزاده متولد ۱۳۰۹ و متوفی به سال ۱۳۸۲ و مزارش در قطعه قدیمی بهشت علی قراردارد. وی دارای دو همسر و نه فرزند بود که در زمان حیاتش فرزند ارشدش بنام علیرضا و پس از وفاتش فرزند مداح و رزمنده اش عبدالرضا صابرزده فوت نمودند، سرودن شعر و مداحی و هنرمندی در فرزندان و نوه های مرحوم عیدی صابرزاده هنرمندانه همچنان ادامه دارد. وی از ابتداء به شغل رانندگی بصورت آزاد، شهرداری دزفول، کامیون و راننده سازمان امور عشایر دزفول مشغول بود ایشان بازنشسته امور عشایر دزفول بود وی در سحرگاه 12 آبان ماه ۱۳۸۲ در تهران دچار سکته قلبی شد و دار فانی را وداع گفت.
🔹مگو عیدی که کل شعرات چرندن
🔹 اگر خوب یا بدن کلشون سی خندِن
✳️ آدرس کانال
🔹 (چمدان آبی - دانشنامه دزفول)
🔹محمدحسین دُرچین
در پیامرسان ایتا ⬇️
@chamadaneabi
چمدان آبی(دانشنامه دزفول)
تصاویری از بقعه امامزاده رودبند شامل: تصویری قدیمی نمای جدید ضریح مطهر و تصاویر منقش در ایوان اصلی
🔹پیر رودبند – دزفول
* آقا رودبند خطاب به رودخانه دز فرمود : ای آب، بحق خالقی که ترا خلق نموده؛ مسدود شو!
✍این بقعه در شمال غربی دزفول در محله رودبند واقع گردیده است و در اطراف آن قبرستان قدیمی قرار گرفته و مشرف به رودخانه میباشد. بنای این بقعه متبرکه را به زمان امیر تیمور گورکانی نسبت دادهاند و در زمان شاه عباس نیز مرمت شده است. بنای بقعه رودبند در کنار رودخانه و حدوداً ۲۵ متر بالاتر از سطح رودخانه ساخته شده است. ارتفاع گنبد آن ۱۸ متر، مخروطی شکل و به رنگ سفید میباشد. این امامزاده بزرگوار در منطقه دزفول مورد احترام بسیار بوده و در ایام سوگواری سالار شهیدان، مردم دزفول و اطراف به پاس احترام و بر اساس سنتی قدیمی بصورت دستجات عزاداری در این محل به عزاداری می پردازند. لازم به ذکر است که این بزرگوار در دزفول بنام سلطان سیدعلی سیاهپوش بن موسی الکاظم(ع)، معروف به آقا رودبند میباشد. سیّد سلطانعلی رودبند: نوادۀ شیخ صفی الدین اردبیلی و جدّ سادات داعی و رودبندی، این بنای کوشک مانند با گنبد بلند پلکانی در دورۀ امیر تیمورگورکانی ساخته و در دورۀ شاه عباس صفوی تعمیر و تجدید بناء شده است. این بنای تاریخی مذهبی به حضرت سید سلطانعلی از نوادههای امام موسی الکاظم(ع)منسوب است. ایشان که به سیدعلی سیاهپوش و پیر رودبند معروف بود در اردبیل زندگی میکرد و جهت ارشاد مردم دزفول به این شهر آمد.سید سلطانعلی که ارادت خاصی به امام حسین (ع) داشت، به احترام شهادت او همیشه سیاه به تن میکرد، به همین دلیل به او لقب سیاهپوش دادند. بعدها محله سیاهپوشان نیز در دزفول به کمک سیدعلی ساخته شد. انتخاب نام رودبند نیز به دلیل کراماتی بوده که ایشان برای ارشاد مردم دزفول به کار برده است. به اذن او رودخانه خروشان دز در محل بقعه کنونی او آرام شد تا مردم اعتقاد بیشتری پیدا کنند. از آن پس او را با نام آقا رودبند میشناختند. بقعه امامزاده رودبند در زمان امیرتیمور گورکانی ساخته شد. بعدها در عصر صفوی و بعد از آن نیز چندین بار این بنا مرمت و بازسازی شدهاست. در نهایت این بنای زیبای تاریخی با شماره ۲۵۴۹ در آثار ملی ایران بهثبت رسید. آخرین تعمیرات سال ۱۴۰۴ بوده است. بقعه امامزاده رودبند(سید علی سیاهپوش) با گنبد زیبای مضرس (پلکانی) به دستور امیر تیمور گورکانی که از اراتمندان سید علی بوده ساخته شده و در زمان شاه عباس صفوی دستور تجدید بنا و مرمت برخی قسمت داده شده است. در کتاب مجمع الابرار در خصوص صاحب بقعه آورده شده است: سید علی سیاهپوش با ۲۲ واسطه به امام موسی کاظم (ع) می رسد و از اجداد سادات صفوی است. سید علی در ابتدا اردبیل بوده که برای زیارت به کاظمین می رود و در بارگاه امام محمدتقی (ع) ، شبی در خواب به خدمت امام جواد (ع) مشرف شده می شود و حضرت از وی می خواهد که برای ارشاد مردم به شهر دزفول مراجعت کند. اسرایی که امیر تیمور در بازگشت از جنگ و عبور از دزفول می آورد به شفاعت سید علی از مرگ نجات پیدا می کنند و به احترام آقا که همیشه عزادار امام حسین(ع) بوده، لباس سیاه پوشیده و خادم حضرت شده بعدها محله سیاهپوشان را در شهر دزفول تشکیل دادند. بعد از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ مردم دزفول برای اتحاد بیشتر، بقعه رودبند را برای تجمع عزاداران در نظر گرفتند و هر ساله با شکوه خاصی ارادتمندان امام حسین(ع) از این محل عبور می کنند. بنای زیبای بقعه و نمای مشرف به رودخانه دز، محل زیبایی را برای گردشگران بوجود آورده است. در محله روبند یا رود بند در شمال غربی شهر دزفول و در ارتفاعی مشرف بر رودخانه، بقعه پیر رود بند قرار دارد. گنبد این بنا مضرس و دارای ۲۰ سطح است. تاریخ ساخت این بنا به دوره تیموریان ۷۷۱- ۸۴۵ هجری قمری تعلق دارد ولی مرمت آن مربوط به روزگار شاه عباس صفوی و به سال ۱۰۳۰ هجری قمری است. بنای این بقعه را به زمان گورکانیان و به دستور امیر تیمور گورکانی نسبت داده اند و در زمان شاه عباس اقدام به مرمت آن شده است. بقعه رودبند در تپه ای به ارتفاع ۲۲ متر قرار گرفته است و دارای گنبد سفید مخروطی شکل به ارتفاع ۱۸ متر می باشد.مولف کتاب ریحانه الادب وفات سید سلطان علی سیاهپوش را در روزسه شنبه ۱۸ رجب سال ۸۳۰ ق دانسته است. البته سید داعی در تذکره سال وفاتش را در۷۹۹ هجری قمری می داند به دستور امیر تیمور گورکانی که به سبب وقوع قضیه ای نسبت به سید ارادتی پیدا کرده بود ساختمانی بر مزارش بنا نهادند.
✳️ آدرس سایت چمدان آبی (دانشنامه دزفول)
https://chamadaneabi.ir/
✳️ آدرس کانال چمدان آبی
در پیامرسان ایتا ⬇️
@chamadaneabi
🔹محمدحسین دُرچین