eitaa logo
پژوهش‌های تاریخ اسلام
3.6هزار دنبال‌کننده
274 عکس
30 ویدیو
10 فایل
مرکز پژوهش های تاریخ اسلام لینک دعوت به کانال: @chsiqs قم، خیابان دورشهر، روبروی کوچه ۲۱ تلگرام: https://t.me/chsiqs جهت ارتباط با ادمین: @Chsi_qs نکات تاریخی که توسط ادمین در کانال گذاشته می‌شود، به معنای موافقت و تایید مرکز با مضمون آن نکات نیست.
مشاهده در ایتا
دانلود
📜عتاب با زبان علی(ع) 🔹بنا به نقل ابن‌اعثم کوفی، تاریخ‌نگار قرن چهارم و شيخ مفيد در كتاب حديثی الامالی و شیخ طوسی، خطبه عتاب‌گونه با زبان علی(ع) با نام «خطبه زينب بنت علی» گزارش شده است. 🔺خُزَیمهٔ اسدی: در آن روز به زینب دختر علی نگاه کردم؛ هرگز خطیبی را رساتر از او ندیده بودم، چنان‌که گویی از زبان امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب سخن می‌گفت. 🏷قال خزيمة الأسدي: ونظرت إلى زينب بنت علي يومئذ ولم أر حفرة قط أفصح منها كأنها تنطق عن لسان أمير المؤمنين علي بن أبي طالب ... 📚الفتوح: ۵، ۱۲۱؛ الامالی، ۳۲۱؛ الامالی، ۹۲. 🔸به باور ابن طیفور، عالم قرن سوم، بانویی که این خطبه عتاب‌گونه را به زبان امام علی(ع) ایراد نموده، ام كلثوم بوده است. 📚بلاغات النساء: ۲۸. 🔸 الآبی، عالم قرن پنجم و ابن حمدون، عالم قرن هفتم، این خطبه را با عنوان «خطبة ام كلثوم بنت علي» گزارش کرده‌اند. 📚نثر الدرر: ۴، ۱۹ و التذكرة الحمدونية: ۶، ۲۶۴. 🔺لازم به ذکر است منصور بن حسين الآبی توسط كسی توثيق نشده و تنها منتجب الدين رازی، عالم قرن ششم، با عبارت «فاضل، عالم، فقيه» از او ياد كرده است. 📚فهرست: ۱۰۵. 🔺به باور امام خمینی(ره)، این مسئله مخدوش است و دلالتی بر توثيق منصور بن حسين الآبي وجود ندارد. 📚 كتاب الطهارة: ۳، ۳۶۵. 🔺 به نظر شیخ مرتضی بروجردی، فضیلت‌گویی یاد شده، مبتنی بر حدس اجتهادی است نه حس و توثيقی كه مبتنی بر حدس اجتهادی باشد، اعتبار ندارد. 📚المستند فی شرح العروة الوثقی: ۳۳۲. 🔺از طرفی «منتجب‌الدین»، هم‌دوره با «آبی» نبوده است. نهایتاً این عبارت، دلالت بر فقه «آبی» دارد نه تخصص در تاریخ. 🔺با توجه به اينكه مورخانی نظیر ابن اعثم کوفی و شيخ مفيد و محدثی همچون شيخ طوسی در قرن چهارم و پنجم اين خطبه را از آنِ حضرت زينب دانسته‌اند، و مورخ ديگری «ابن طيفور» را تأييد نكرده، انتساب خطبه ياد شده به «ام‌كلثوم» منتفی است. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜معرفی کتاب 🔸تاریخ‌ نوشته‌های سه قرن پایانی (۷–۱۰) هزاره اول هجری در جهان اسلام را از حیث تنوع موضوعات و شیوه متفاوت تاریخ‌نگارانه می‌توان بر قرون میانه ترجیح داد. با پایان‌یافتن روزگار عباسیان و شکل‌گیری حکومت‌های مقتدر در شرق و غرب جهان اسلام، هم حوزه سرزمینی تاریخ‌نگاری توسعه یافت و هم در روش مورخان تغییرات چشمگیری ایجاد شد. 🔹 مورخان مسلمان به فراخور موضوعات از روش روایی فاصله گرفتند و نمونه‌های فراوانی از تاریخ‌نوشته‌ها با روش تحلیلی عرضه شد. 🔸آشنا‌شدن نویسندگان با روش‌ها و مکاتب جدید تاریخ‌نگاری موجب ایجاد رویکردهای علمی در این دوره شد. نمونه آن، تقی‌الدین احمد بن علی مقریزی (م۸۴۵ ق.) مورخ عصر ممالیک است. آثار او هم به جهت روش و تأثیر از مکتب ابن‌خلدون و هم به سبب غلبه نگاه فلسفی-تاریخی برجسته شده است. 🔹 در این کتاب، آثار این مؤلف از دریچه فلسفه تاریخ بررسی گردیده است. 📚فلسفه تاریخ در آثار تقی الدین احمد بن علی مقریزی نویسنده: زهرا روح اللهی امیری ناشر: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تعداد صفحات:۳۳۹ص سال انتشار: 1404 https://t.me/chsiqs @chsiqs
پژوهش‌های تاریخ اسلام
📜علویان و طبرستان 🔸به گزارش ابن اسفندیار، تاریخ‌نگار قرن هفتم، رابطهٔ مردم طبرستان و علویان رابطه‌
📜 عالمان برجسته طبرستان 🔸به گزارش شیخ صدوق، ابوالعباس احمد بن محمد دینوری (م۳۴۰ق) و ابوجعفر محمد بن امیدوار طبری از جمله شاگردان ابومحمد حسن بن حمزه علوی طبری(مرعشی)(م 358ق)[فقیه شیعه امامیه در طبرستان] بوده‌اند. 📚معانى الاخبار: ۳۱۳. 🔹ابن ابی الحدید معتزلی، عالم قرن هفتم، خاندان بنو جریر را از خانواده‌های سرشناس شیعی در مازندران می‌داند. 📚شرح نهج البلاغه: ۲، ۳۶. 🔸صفدی، عالم قرن هفتم، حضور خاندان ابن شهرآشوب را در فاصله‌ی سال‌های 489 تا 495 ق در ساری گزارش کرده است. 📚الوافی بالوفیات: ۴، ۱۱۸. 🔹ابن شهر آشوب، عالم قرن ششم، ابوالعلاء سروی(ساروی م 360ق) را جزو شاعران شیعه امامیه، در مازندران ذکر کرده است. 📚مناقب آل ابی طالب: ۲، ۲۳۱. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜 سکه‌های مشروعیت‌ساز دولت علویان 🔸 دولت علویان طبرستان(حک۲۵۰ـ۳۱۶ق) با درج آیات قرآن بر سکه‌ها، در پی تأکید بر انتساب خویش به خاندان پیامبر(ص) بودند. 🔺 در دوران حکومت علویان، دو آیه بر دینارهای ضرب جرجان، در سال۲۵۸ق و نیشابور، در سال۲۶۲ق، نقش بسته است: ✔️آیه ۳۹ سوره حج: «أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا...» ✔️بخشی از آیه ۳۳ سوره احزاب: «إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ...» 📚سکه‌های ایران در دوره اسلامی از آغاز تا برآمدن سلجوقیان: ۴۶۷. 🔗سایت سکه‌های تاریخی 🌐https://www.zeno.ru/ @chsiqs
پژوهش‌های تاریخ اسلام
📜خاندان متقدم شیعه امامیه: خاندان ابورافع 🔹ابن سعد، در گزارشی نقل می‌کند ابورافع، نامش اسلم بود و ا
📜خاندان متقدم شیعه امامیه: خاندان آل اعین 🔸به باور شیخ طوسی، آل اعین بزرگ‌ترین خاندان علمی شیعی در شهر کوفه بود. بسیاری از افراد این خاندان از اصحاب ائمه و راویان بزرگ و فقها بوده‌اند و کمتر شخصیتی از آنان است که ناقل حدیث نباشد. راویان آل اعین بالغ بر شصت نفر بوده‌اند. 🔺شیخ طوسی، روایتی از امام صادق(ع) گزارش می‌کند که چهار تن نزد من محبوب‌ترند: بُرَید بن‌ معاویة بَجَلی، محمد بن مسلم، ابوبصیر و زراره بن اعین. 🔺 روایات ذمّ زراره، ضعیف و یا ناشی از شرایط خاص سیاسی و تقیه است. 📚الفهرست: ۱۳۱-۱۳۲. 🔹«رسالة ابی غالب الزراری الی ابن ابنه فی ذکر آل اعین تالیف احمد بن محمد بن محمد بن سلیمان بن حسن بن جهم بن بکیر بن اعین شیبانی کوفی بغدادی، معروف به ابوغالب زراری»، تألیف قرن چهارم، از جمله آثاری است که به صورت تک‌نگاری در مورد خاندان اعین نگاشته شده است. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜اخلاق امام حسین(ع) 🔹به گزارش محمد بن طلحه شافعی، عالم قرن هفتم، سجایای اخلاقی امام حسین(ع) مشهور است. ایشان، مهمان را احترام می‌گذاشت و به جوینده می‌بخشید، با خویشاوندان ارتباط برقرار می‌کرد، و به نیازمندان بخشش می‌کرد. به سائل یاری می‌رساند، برهنه را می‌پوشاند، گرسنه را سیر می‌کرد، به بدهکار عطا می‌نمود، و از ناتوان حمایت می‌کرد و به یتیم مهربانی نشان می‌داد، و نیازمند را کمک می‌کرد و کمتر اتفاق می‌افتاد که مالی به دست او برسد و آن را بین مردم توزیع نکند. 🏷و قد اشتهر النقل عنه(ع) أنه كان يكرم الضيف و يمنح الطالب و يصل الرحم و ينيل الفقير و يسعف السائل و يكسو العاري و يشبع الجائع و يعطي الغارم و يشد من الضعيف و يشفق على اليتيم و يعين ذا الحاجة، و قل أن وصله مال إلا فرقه. 📚مطالب السؤول فی مناقب آل رسول: ۲۵۴ـ۲۵۵ https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜حج امام حسین(ع) 🔸به گزارش ابن ابی شیبه، محدث قرن سوم، حسین بن علی(ع) پیاده به حج می‌رفت، در حالی‌که مرکب‌هایش در کنار او در حال حرکت بودند. 📚المصنف فی الاحادیث و الاثار: ۴، ۵۴۱. 🔹ابن کثیر، تاریخ‌نگار و محدث قرن هشتم، روایتی را گزارش کرده که آن حضرت ۲۵بار پیاده به حج رفته، در حالی‌که مرکب‌های ایشان، جلوی حضرت حرکت می‌کردند. 📚البدایه و النهایه: ۸، ۲۰۷. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜 بخشش امام حسین(ع) 🔹به گزارش ابن صباغ مالکی، عالم قرن نهم، روایت شده که یکی از غلامان امام حسین(ع) کار ناشایستی انجام داد که سزاوار تنبیه بود، پس از آن حضرت دستور داد که وی تنبیه شود. او گفت: مولای من خداوند فرموده«الکاظمین الغیظ» امام فرمود: او را رها کنید که من خشم خود را فرو خوردم. او گفت:«والعافین عن الناس» حضرت فرمود: من هم از تو درگذشتم. او گفت:«والله یحب المحسنین» آل‌عمران، ۱۳۴.امام فرمود: تو در راه خدا آزادی. 📚فصول المهمه فی معرفه الائمه: ۲۶۷. 🔺به گزارش اربلی، عالم امامیه قرن هفتم، در این روایت، امام حسین(ع) فرمود: تو در راه خدا آزاد هستی و دو برابر آنچه تاکنون به تو بخشیدم، برایت پرداخت خواهد شد. 📚کشف الغمه فی معرفه الائمه: ۲، ۲۰۷. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜تاریخ از زبان امام سجاد(ع) 🔹طبری، گزارش می‌کند، روزی عبدالملک به اهالی مدینه نامه نوشت و از آن‌ها [در مورد آن زنی که طبق آیه ۵۰ سوره احزاب خود را بر رسول خدا(ص) بخشید] پرسش کرد. امام سجاد(ع) به آن سؤال پاسخ داد و مصداق آیه را زنی مؤمنه از خاندان اسد به نام أم شریک معرفی کرد. 🏷كتب عبد الملك إلى أهل المدينة يسألهم، قال: فكتب إليه علي، قال شعبة: وهو ظني علي بن حسين، قال: وقد أخبرني به أبان بن تغلب، عن الحكم، أنه علي بن الحسين الذي كتب إليه، قال: هي امرأة من الأسد يقال لها أم شريك، وهبت نفسها للنبي. 📚تفسیر طبری: ۲۰، ۲۸۹. 🔺به گزارش ابن سعد، امام سجاد(ع) آن زن را أم شریک الدّوسیه معرفی کرده است. 🏷عَنْ [عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ أَنَّ النَّبِيَّ - صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ - تَزَوَّجَ أُمَّ شَرِيكٍ الدَّوْسِيَّةَ] . 📚طبقات الکبیر: ۸، ۱۲۲. 🔸 کلینی، در گزارشی بیان می‌کند، امام سجاد(ع) یک‌بار برای سعید بن مسيب، راوی حدیث و از تابعین و فقهای هفتگانه عصر امام، شرح نسبتاً مبسوطی از علت و شرایط هجرت رسول‌خدا(ص) بیان کردند و به پرسش‌های او پاسخ دادند. 📚 الکافی: ۸، ۳۳۹-۳۴۰. 🔹به گزارش شیخ طوسی، کشی عالم رجالی قرن چهارم، نقل کرده است که سفیان بن لیلی شخصی بود که پس از ماجرای صلح امام حسن(ع) ایشان را «یا مذل المؤمنين» خطاب کرد. امام، ضمن‌ آرام نمودن، از او خواسته که در قضاوت تعجیل نکرده و سپس علت صلح را برای او بیان کرده است. 📚اختیار معرفه الرجال: ۱، ۱۱۱-۱۱۲. 🔺 قاضی نعمان مغربی یا ابن حیون، عالم قرن چهارم، گزارش می‌کند همین شخص بعدها امام سجاد(ع) را نیز ملاقات می‌کند. امام، سفیان را مورد خطاب قرار داده و فرمایش امام حسن(ع) را به او یادآوری می‌کند. 📚شرح الاخبار فی فضائل ائمةالاطهار: ۳، ۴۴۸. @chsiqs
📜اول آموزش فقه، بعد تجارت 🔹کلینی، در گزارشی از اصبغ بن نباته روایت می‌کند که از امیرالمؤمنین(ع) شنیدم که بر منبر می‌فرمود: ای جماعت تاجران! اول فقه، بعد تجارت. اول فقه، بعد تجارت. اول فقه، بعد تجارت. والله که ربا در این امت، از راه رفتن مورچه بر سنگ صاف پنهان‌تر است. ایمان‌تان را با راستی بیامیزید که تاجر، فاجر است و فاجر در دوزخ. مگر آن که بر اساس حق بدهد و بستاند. 🏷عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ع يَقُولُ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ التُّجَّارِ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ الْفِقْهَ ثُمَّ الْمَتْجَرَ وَ اللَّهِ لَلرِّبَا فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ أَخْفَى مِنْ دَبِيبِ النَّمْلِ عَلَى الصَّفَا شُوبُوا أَيْمَانَكُمْ بِالصِّدْقِ التَّاجِرُ فَاجِرٌ وَ الْفَاجِرُ فِي النَّارِ إِلَّا مَنْ أَخَذَ الْحَقَّ وَ أَعْطَى الْحَقَّ. 📚الكافي: ۵، ۱۵۰. https://t.me/chsiqs @chsiqs
📜عباس بن علی بن ابیطالب 🔺نگاره فوق" نبرد حضرت ابالفضل العباس(ع) با دشمنان در علقمه " از ملا محمد فضولی 📚 حدیقه السعدا: قرن ۱۶ م. 🔹ابن عنبه، تاریخ‌نگار قرن نهم، از امام‌صادق(ع) روایتی گزارش می‌کند که فرمودند: عمويمان عبّاس بن على(ع)، بینشی ژرف و ايمانى استوار داشت. همراه ابا عبدالله(ع) جهاد کرد و آزمونى نيكو داد و به شهادت رسيد. 🏷...كان عمّنا العباس بن علي نافذ البصيرة صلب الايمان جاهد مع أبي عبد الله وأبلى بلاء حسنا ومضى شهيدا 📚عمدة الطّالب في أنساب آل أبي طالب: ۱، ۳۵۶. 🔸شیخ صدوق، روایتی از امام سجاد(ع) گزارش می‌کند، برای حضرت عباس(ع) منزلتی است که جمیع شهدا تا روز قیامت به او غبطه می‌خورند. 🏷...وإن للعباس عند الله تبارك وتعالى منزلة يغبطه بها جميع الشهداء يوم القيامة. 📚الامالی: ۴۶۸. @chsiqs
🔺نگاره " امام زین العابدین(ع) به زیارت حجرالاسود می‌رود"، از جامی 📚سلسله الذهب. قرن ۱۶م. 🔺شیخ مفید، در گزارش مفصلی ذکر می‌کند هنگامی که امام سجاد(ع) در ایام حج با استقبال مردم، حجرالاسود را استلام کرد، هشام بن عبدالملک، زمان خلافت عبدالملک، برای بی‌اهمیت نشان‌دادن مقام امام، وانمود کرد که او را نمی‌شناسد. در همان هنگام، فَرَزدَق با سرودن قصیده میمیه در ستایش امام سجاد(ع)، نقشه هشام را خنثی کرد. 📚الإختصاص: ۱۹۱. @chsiqs