قسمت هفتم: کودتای بزرگ علیه «عقل» | غزالی و حمله به ابن‌سینا ⚔️🔥 #تاریخ_فلسفه #قسمت_۷ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: این فصل، نقطه‌ی عطف (و شاید آغازِ افول) عصر طلایی عقل‌گرایی است. داستانِ ظهورِ یک جریان قدرتمند که گفت: «فلسفه، دشمنِ ایمان است.» ۱. ظهورِ اشاعره: جریانی که معتقد بود انسان «اختیار» ندارد و همه چیز (حتی حرکت اتم‌ها) مستقیماً توسط خدا کنترل می‌شود. آن‌ها قانونِ «علت و معلول» را رد کردند تا جا برای «معجزه» باز شود. ۲. عملیاتِ غزالی: امام محمد غزالی، باهوش‌ترین منتقدِ فلسفه، کتاب «تهافت الفلاسفه» (تناقض‌گویی فیلسوفان) را نوشت. او با تیغِ تیزِ کلام، ساختمانِ فکری ابن‌سینا و فارابی را ویران کرد. ۳. سه کارتِ قرمز: غزالی فلاسفه را در ۳ مورد (مثل قِدَمِ عالم) رسماً تکفیر کرد. این حمله چنان کاری بود که فلسفه در جهان تسنن، دیگر هرگز کمر راست نکرد. 💡 درسِ کُدگشا: گاهی برای حفظِ «امنیتِ اعتقادی» (ایمانِ عوام)، نخبگان تصمیم می‌گیرند «عقلانیتِ آزاد» را محدود کنند. غزالی نشان داد که چگونه می‌توان با ابزارِ منطق، علیه خودِ منطق کودتا کرد. تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha

قسمت هشتم: انقلابِ «عشق» علیه «قانون» | ظهورِ قدرتِ نرمِ تصوف 🌪❤️ #تاریخ_فلسفه #قسمت_8 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: آیا دین فقط «باید و نباید» (فقه) است؟ تصوف، شورشی علیه قرائت‌های خشک و رسمی بود. این فصل، داستانِ سفر از «ترس» به «عشق» است. ۱. عبور از خط قرمز: رابعه عدویه «ترس از جهنم» را با «عشقِ خالص» جایگزین کرد. اما حلاج با گفتنِ «انا الحق» (من خدا هستم)، امنیتِ ساختارِ سیاسی-مذهبی را به چالش کشید و اعدام شد. این تقابلِ «تجربه‌ی فردی» با «حکومت» بود. ۲. سیستم‌سازیِ عرفان: عرفان که خطرناک شده بود، توسط غزالی با شریعت آشتی داده شد و توسط ابن‌عربی (با نظریه وحدت وجود) تبدیل به یک «فلسفه‌ی عمیق» شد. ۳. قدرتِ نرم: مولانا و شعر صوفیانه، اسلام را از یک «قانون» به یک «فرهنگِ جهانی» تبدیل کردند. 💡 درسِ کُدگشا: تصوف، «سوپاپ اطمینان» جامعه بود. اگر دین فقط «قانونِ خشک» باشد، می‌شکند. عرفان با تزریقِ «معنویت و انعطاف»، سیستم را در برابر فشارهای درونی بیمه کرد. تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha

قسمت نهم: آخرین سنگرِ عقل | پاتکِ بزرگ در آندلس 🇪🇸🛡 #تاریخ_فلسفه #قسمت_۹ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: در حالی که در شرقِ جهان اسلام (بغداد و ایران)، غزالی فلاسفه را گوشه‌ی رینگ برده بود، در غرب (اسپانیا)، سه غولِ فکری ظهور کردند تا پرچمِ عقل را دوباره بلند کنند: ۱. متوحد (گرگِ تنها): ابن‌باجه ایده‌ی جذابِ «انسانِ تنها» را مطرح کرد. او گفت در یک جامعه‌ی فاسد و بیمار، فیلسوف باید مثل یک «غریبه» زندگی کند تا ذهنش آلوده نشود. (اولین مانیفستِ استقلالِ فکری). ۲. رابینسون کروزوئه‌ی فیلسوف: ابن‌طفیل در رمانِ شاهکارِ «حیّ بن یقظان»، نشان داد که انسان بدونِ آموزش و جامعه، و تنها با «عقل و تجربه»، می‌تواند خدا را کشف کند. ۳. دفاعِ نهایی (ابن‌رشد): او بزرگترین وکیل‌مدافعِ ارسطو بود. ابن‌رشد مستقیماً به جنگِ غزالی رفت و گفت: اتفاقاً تنها کسانی که حق دارند قرآن را تفسیر (تأویل) کنند، فلاسفه هستند، چون زبانِ برهان را می‌فهمند. 💡 درسِ کُدگشا: ابن‌باجه به ما درسِ مهمی در امنیت شناختی می‌دهد: گاهی برای اینکه «سالم» بمانی، باید «تنها» بمانی. همرنگِ جماعت شدن در یک جامعه‌ی فریب‌خورده، خودکشی است. تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha

قسمت دهم: ارتقای نرم‌افزارِ ذهن | ظهورِ «نور» و «حکمت متعالیه» 💡✨ #تاریخ_فلسفه #قسمت_۱۰ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: آیا «استدلال خشک» برای رسیدن به حقیقت کافی است؟ در این فصل، شاهدِ بزرگترین «آپدیتِ سیستم‌عاملِ تفکر» در تاریخ ایران و اسلام هستیم: ۱. انقلابِ نور (سهروردی): شیخ اشراق فهمید که فلسفه مشاء (ارسطویی) مثل «دیدنِ آتش از دور» است. او مکتب «اشراق» را ساخت تا با ترکیبِ حکمتِ باستانِ ایران و فلسفه، انسان را به «داخلِ آتش» ببرد. دانش باید «چشیدنی» (ذوقی) باشد، نه فقط بحث کردنی. ۲. اَبَرسیستم (ملاصدرا): قرن‌ها بعد، ملاصدرا در دوران صفویه، شاهکارِ نهایی را خلق کرد: «حکمت متعالیه». او قرآن، عرفان، برهان (منطق) و اشراق را با هم ترکیب کرد و یک دژِ مستحکم ساخت که در آن، عقل و دل دیگر با هم نمی‌جنگند، بلکه هم‌افزایی دارند. 💡 درسِ کُدگشا: امنیت اعتقادیِ پایدار، تک‌بعدی نیست. ملاصدرا به ما یاد داد که برای شکست‌ناپذیر شدن، باید «جامع» بود. جداسازیِ «عقل» از «معنویت»، ذهن را آسیب‌پذیر می‌کند؛ قدرت در «ترکیب» این دو است. 🤖 نکته: تولید شده با هوش مصنوعی (احتمال خطای تلفظ). 🆔 @code_gosha

قسمت یازدهم: شورش علیه عقل | ریشه‌های فکریِ «بنیادگرایی» و «داعش» 🏴🚫 #تاریخ_فلسفه #قسمت_۱۱ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: چگونه جریان‌های تکفیری و سلفی در جهان اسلام متولد شدند؟ این فصل، داستانِ «خاموش کردنِ چراغِ عقل» است. ۱. مانیفستِ تحجر (ابن‌تیمیه): در این دوره، متفکرانی مثل ابن‌حزم و ابن‌تیمیه (پدران فکری وهابیت) ظهور کردند که گفتند: «منطق و فلسفه حرام است.» آن‌ها معتقد بودند باید عقل را تعطیل کرد و فقط ظاهرِ متنِ دین را گرفت. نتیجه؟ تولدِ قرائتی خشک و خشن از اسلام که هیچ انعطافی ندارد. ۲. تولدِ جامعه‌شناسی (ابن‌خلدون): در سمت دیگر، نابغه‌ای مثل ابن‌خلدون، مسیر را عوض کرد. او گفت به جای بحث‌های انتزاعیِ فلسفی، باید «قوانین جامعه و قدرت» را شناخت. او واقع‌گرایی بود که سیاست را علمی کرد. 💡 درسِ کُدگشا: تاریخ نشان می‌دهد هر جا «فلسفه و منطق» از دین حذف شود، «بنیادگرایی و خشونت» جای آن را می‌گیرد. امنیت اعتقادی یعنی مجهز بودن به ابزارِ استدلال. مومنی که منطق نداند، یا فریب می‌خورد یا تبدیل به بمب متحرک می‌شود. 🤖 نکته: تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha

قسمت دوازدهم: عملیاتِ نجاتِ تمدن | نبرد با «غرب‌زدگی» و «تحجر» 🌍🛡 #تاریخ_فلسفه #قسمت_۱۲ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: قرن ۱۹ و ۲۰، دورانِ «بحرانِ شناختی» جهان اسلام بود. غرب با تکنولوژی و قدرت آمده بود و مسلمانان احساسِ حقارت می‌کردند. سه استراتژی برای نجات طراحی شد: ۱. بیدارگران (سیدجمال و عبده): آن‌ها فهمیدند که مشکل از اسلام نیست، از مسلمانیِ ماست. راهکار: «بازگشت به عقلانیت» و «اتحاد سیاسی» (پان‌اسلامیسم). ۲. معمارِ بازسازی (اقبال لاهوری): او غرب را بلعید (فلسفه هگل و برگسون) اما در معده‌ی اسلام هضم کرد. اقبال نشان داد می‌توان مدرن بود اما هویتِ اسلامی را نفروخت. ۳. نقطه‌ی لغزش (سید احمدخان): تلاشی خطرناک برای تفسیرِ مادی (طبیعت‌گرایانه) از قرآن تا با علمِ غربی جور دربیاید. (ریشه‌ی انحرافاتِ تفسیری مدرن). 💡 درسِ کُدگشا: امروز هم دعوا همان است. یک جریان (مثل اقبال) دنبال «قوی شدنِ اسلام» با ابزار روز است. جریان دیگر (تجدیدنظرطلبان) دنبال «شبیه شدن به غرب» به قیمتِ حذفِ معنویت است. فرقِ این دو، مرزِ میان «احیا» و «استحاله» است. 🤖 نکته: تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha

قسمت سیزدهم: جنگِ داخلیِ ایدئولوژی‌ها | از «مارکس» تا «سید قطب» 🚩⚖️ #تاریخ_فلسفه #قسمت_۱۳ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: چرا جهان عرب در قرن اخیر روی آرامش ندید؟ چون ذهنِ انسانِ معاصر، صحنه‌ی درگیری دو نیروی ویرانگر شد: ۱. سکولاریسم و گسست: جریانی (مثل پوزیتیویسم) که راه نجات را در «قطع رابطه با سنت» و تقلیدِ کامل از علم و صنعتِ غرب می‌دید. آن‌ها می‌خواستند دین را به پستوی خانه بفرستند. ۲. رادیکالیسم (سید قطب): در واکنش به سکولارها، جریانی ظهور کرد که بر «حاکمیت انحصاری خدا» (حاکمیه) اصرار داشت و هرگونه قانون بشری را کفر می‌دانست. این تفکر، زیربنای گروه‌های جهادی و تکفیری شد. ۳. بازارِ مکاره‌ی ایسم‌ها: از اگزیستانسیالیسم تا مارکسیسم؛ روشنفکران عرب سعی کردند تاریخ خود را با عینکِ غربی تفسیر کنند، که نتیجه‌اش بحرانِ هویت بود. 💡 درسِ کُدگشا: این فصل به ما نشان می‌دهد که «افراط و تفریط» دو لبه‌ی یک قیچی هستند که ریشه‌ی یک تمدن را قطع می‌کنند. امنیت اعتقادی یعنی نغلتیدن به دامِ «غرب‌زدگیِ سکولار» و «تحجرِ تکفیری». راه نجات، بازتعریفِ هوشمندانه میراث (تُراث) در دنیای مدرن است، نه حذفِ صورت مسئله. 🤖 نکته: تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha

📚 چرا مغز ما فریب می‌خورد؟ نگاهی به مکانیسم‌های پنهان تصمیم‌گیری آیا تا به حال فکر کرده‌اید که چرا با وجود منطق، باز هم تصمیمات اشتباه می‌گیریم؟ این پست خلاصه‌ای از یک اثر برجسته روان‌شناسی است که معماری ذهن ما را در قالب سه دوگانگی مهم تحلیل می‌کند: ۱. جنگ بین دو سیستم فکری 🧠 ذهن ما میدان نبرد دو سیستم است: سیستم ۱ (شهودی): سریع، غریزی و احساسی. سیستم ۲ (تعمق‌گر): کُند، منطقی و محاسبه‌گر. بسیاری از خطاهای ما زمانی رخ می‌دهد که سیستم ۱ سکان را در دست می‌گیرد و سیستم ۲ خواب می‌ماند! ۲. انسان خیالی در برابر انسان واقعی ⚖️ اقتصاددانان اغلب انسان را موجودی کاملاً منطقی (Econs) فرض می‌کنند، اما در دنیای واقعی، ما «انسان‌هایی مستعد خطا» هستیم که تحت تأثیر احساسات و محیط قرار داریم، نه صرفاً سود و زیان ریاضی. ۳. خودِ تجربه‌گر در برابر خودِ به یاد آورنده 📸 این شاید عجیب‌ترین بخش ماجرا باشد! ما تصمیماتمان را بر اساس «تجربه واقعی» نمی‌گیریم، بلکه بر اساس «داستانی» که از آن تجربه در حافظه ساخته‌ایم عمل می‌کنیم. قانون اوج و پایان: ما فقط لحظات اوج (خوب یا بد) و لحظات پایانی یک تجربه را به یاد می‌سپاریم و «مدت زمان» آن را نادیده می‌گیریم. 💡 راهکار چیست؟ تلنگر (Nudge) با پذیرش اینکه ما دچار «سوگیری‌های شناختی» هستیم، نیاز به کمک داریم. رویکرد «پدرگرایی آزادی‌خواهانه» پیشنهاد می‌کند که بدون سلب آزادی انتخاب، با طراحی‌های هوشمندانه (Nudge) افراد را به سمت تصمیمات بهتر (مثل سلامت و پس‌انداز) هدایت کنیم. 🏢 نتیجه‌گیری برای سازمان‌ها اصلاح خطاهای ذهنی در سطح فردی بسیار دشوار است (چون سیستم ۱ همیشه فعال است)، اما سازمان‌ها می‌توانند با ایجاد فرآیندهای ساختارمند و استفاده از زبان دقیق، قضاوت‌های جمعی را بهبود بخشند و از دام خطاها بگریزند. #روانشناسی #تصمیم_گیری #دانیل_کانمن #Nudge #سیستم_فکری #اقتصاد_رفتاری @code_gosha

مثلث آگاهی: وقتی سخت‌افزار و نرم‌افزار به «شبکه» وصل می‌شوند تا امروز در کدگشا، ما انسان را از دو زاویه کاویدیم: ۱. سخت‌افزار (Hardware): با ساپولسکی و کانمن به اعماق مغز، هورمون‌ها و خطاهای سیستم ۱ و ۲ رفتیم تا بفهمیم «ماشینِ بدن» چطور کار می‌کند. ۲. نرم‌افزار (Software): با تاریخ فلسفه و مجید فخری، کدهایی را خواندیم که هزاران سال اندیشه بشری بر روی این سخت‌افزار نصب کرده است. ااما یک جای کار می‌لنگد! ⚠️ امروز، نه مغز ما همان مغز غارنشین است و نه ورودی‌هایمان محدود به کتاب‌های خطی. ما در عصر «انفجار اطلاعات» زندگی می‌کنیم. اگر مغز سخت‌افزار است و فلسفه نرم‌افزار، «رسانه» آن رابط (Interface) و شبکه‌ای است که ما را احاطه کرده و دائم در حال بازنویسی کدهای ذهنی ماست. فصل سوم کدگشا: نظریه رسانه 🌐 از این پس، ضلع سوم مثلث را تکمیل می‌کنیم. می‌خواهیم بدانیم: چگونه «ابزار» (از اینستاگرام تا هوش مصنوعی) نحوه تفکر ما را تغییر می‌دهد؟ آیا آنطور که مارشال مک‌لوهان می‌گفت، «رسانه همان پیام است»؟ چگونه اینترنت در حال تغییر فیزیکیِ ساختار مغز ماست؟ ما دیگر فقط به «درون» نگاه نمی‌کنیم؛ به «بیرون» و اتمسفری که در آن نفس می‌کشیم خیره خواهیم شد. به فصل جدید خوش آمدید. #کدگشا #نظریه_رسانه #سخت‌افزار_ذهن #فلسفه #مک‌لوهان #عصر_دیجیتال @Code_gosha

پادکست کتاب «برای درک رسانه‌ها» 🟢 رسانه پیام است: پیشگویی که ۵۰ سال زودتر اینترنت را دید 🔸 مارشال مک‌لوهان در این اثر کلاسیک و انقلابی، جمله‌ای گفت که تاریخ ارتباطات را لرزاند: «رسانه، پیام است». او استدلال می‌کند که محتوایی که مصرف می‌کنیم (اخبار، فیلم، متن) اهمیت کمتری نسبت به «ابزاری» دارد که از طریق آن محتوا را دریافت می‌کنیم. ابزارها (مثل تلویزیون یا گوشی هوشمند) ساختار ذهنی و عصبی ما را تغییر می‌دهند. 🔸 در فصل جدیدِ کانال کدگشا، پس از بررسی سخت‌افزار مغز و نرم‌افزار فلسفه، به سراغ «رابط‌ها» رفته‌ایم. مک‌لوهان معتقد بود رسانه‌ها «امتداد حواس انسان» هستند؛ چرخ امتداد پا، و اینترنت امتداد سیستم عصبی مرکزی ماست. درک این کتاب برای هر کسی که می‌خواهد بداند چرا در عصر دیجیتال این‌گونه فکر و رفتار می‌کند، حیاتی است. 🔸 این مجموعه پادکست که با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده، تحلیل و مروری بر مفاهیم پیچیده و عمیق این کتاب است. ما می‌خواهیم بدانیم چگونه تکنولوژی، بی‌سروصدا در حال بازنویسیِ کدهای رفتاری ماست و چرا ما معمولاً متوجه این تغییرات نمی‌شویم، درست مثل ماهی که متوجه آب نیست. 🔸 قسمت‌های مختلف این کتاب صوتی را می‌توانید به ترتیب در ادامه این پست بشنوید و دانلود کنید. #مک_لوهان #سواد_رسانه #علوم_شناختی #پادکست #تکنولوژی 🆔 @code_gosha

قسمت اول: رسانه پیام است | خوابِ مصنوعی با تکنولوژی #درک_رسانه_ها #قسمت_۱ 👆 در فایل صوتی بالا بشنوید: آیا تا به حال فکر کرده‌اید که چرا «لامپ» هیچ محتوایی ندارد (نه فیلم پخش می‌کند، نه خبر می‌گوید)، اما زندگی بشر را بیشتر از هر روزنامه‌ای تغییر داده است؟ مارشال مک‌لوهان در فصل اول، نگاه ما به تکنولوژی را زیر و رو می‌کند: ۱. محتوا؛ طعمه‌ای برای ذهن: مک‌لوهان معتقد است «محتوا» (مثلاً فیلمی که می‌بینید) مثل تکه گوشتی است که دزد برای پرت کردن حواس سگ نگهبان (ذهن) می‌اندازد. اثر اصلی، خودِ آن رسانه است که سرعت و الگوی زندگی ما را تغییر می‌دهد. ۲. سندروم نارسیس: هر تکنولوژی، امتداد بدن ماست (لباس امتداد پوست، چرخ امتداد پا). اما ما مثل نارسیس که عاشق تصویرش در آب شد، مسحورِ گجت‌هایمان می‌شویم و دچار نوعی «کرختی» (Narcosis) یا بی‌حسی می‌شویم. ما نمی‌فهمیم که این ابزار در حالِ جراحیِ سیستم عصبی ماست. ۳. انفجار به درون: در عصر الکتریک، دیوارها فرو ریخته‌اند. دنیا دیگر بزرگ نشده، بلکه به سمت درون منفجر شده (Implosion). ما ناخواسته درگیرِ زندگیِ همه شده‌ایم و این ریشه‌ی «عصر اضطراب» است. 💡 درسِ کُدگشا: در امنیت شناختی، ما اغلب نگرانیم که «دشمن چه دروغی می‌گوید؟» (جنگ محتوا). اما مک‌لوهان هشدار می‌دهد: خطرناک‌تر از پیام، «خودِ ابزار» است. اینترنت، فارغ از اینکه در آن قرآن بخوانید یا خبر فیک، ساختار مغز شما را از «خطی و متمرکز» به «موزاییکی و بی‌قرار» تغییر می‌دهد. ابزارها بی‌طرف نیستند؛ آن‌ها ویرایشگرِ مغز ما هستند. 🤖 نکته: تولید شده با هوش مصنوعی 🆔 @code_gosha