رمضان دوم: حسد قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ ... وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ    سوره فلق/۵ فیض مشرقی را آواز دادند که فلان در همسایگی تملق تو می‌کند. گفت این تنها یکی از ارکان حسد است. از شر او بخدا پناه باید برد تا به دو رکن دیگر نرسد. یعنی در مصیبت من شادی کند و در شادمانی من هلاک شود. از حسادت او ما را آن مایه زیان نرسد که خود او را. حسود آسوده ننشیند تا نعمت تو را بقیمت جان تباه کند. یکی از مریدان پرسید ما را از حسادت او هم سودی هست ؟ فیض گفت: بجای حسد رشک برید تا خیرخواه کهتران باشید و غبطه خوار مهتران.   فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه 🆔 @dinonline

رمضان سوم: غرور ...إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ ۖ فَلَا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَلَا يَغُرَّنَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ.    سوره لقمان/ آیه ۳۳ مجنون مغربی را آینه‌ پیش رو بود و زیرلب حدیث نفس می‌کرد. فیض از سر شیطنت پرسید: به چند می ارزی ؟ گفت: ما را قیمت نی چون از اندازه فزونیم. فیض گفت: آینه باژگونه کن تا اندازه بینی ! مجنون آه کشید و گفت امان از وهم و پندار. مرشدی کو ما را دست گیرد و اندازه حقیقی نماید. آدمی اسیر خیال و پندار خویش است. مال، جمال، علم و مقام چهار وسوسه خیال انگیزست که دزدانه در اندازه ما دست می‌برد و امر بر ما مشتبه می‌شود. فیض گفت: هول انگیزست، چاره در تربیت است! مغربی گفت: باید جان آدمی فربه شود تا در دام اوهام چارگانه نیفتد. غرور آینه کاستی‌های درون ماست. آدمی اگر سرشارست، طعمه غرور ناپایدار نیست. مال و جمال در بند زوال، علم میراث گذشتگان و مقام مایه هلاک است. فیض گفت: غفرالله لک، وسوسه پنجمی هم بیفزا و آن توهم تقواست. آه از غرور عبادت ! فضائل القوم فی شوارق الصوم / اخلاق عامه در روشنای روزه 🆔 @dinonline

🔻درباره آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای که پس از ۳۶ سال رهبری به شهادت رسید ✔️آیت‌لله سیدعلی حسینی خامنه‌ای، دومین رهبر انقلاب ایران، پس از 36 سال رهبری نظام اسلامی ایران صبح روز شنبه نهم اسفندماه 1404 در پی بمباران بیت ایشان در دفتر کار خود به شهادت رسید. 📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45899/ 🆔 @dinonline

🔻پایانِ مشترک و راز امید به آینده ✔️ایده هویت بخشِ اسلامگرایان سیاسی معاصر سنی و شیعه بر«مرجعیت نص دینی در عرصه های سیاسی-احتماعی» به لحاظ ایجابی و «مقاومت در برابر سلطه غرب» به لحاظ سلبی استوار بوده است. رهبران کاریزماتیک زیادی در پیشبرد این ایده سهم داشته‌اند اما سرنوشت اکثر آنها با شهادت رقم خورده است. 🔹«حسن البنا» رهبر بزرگترین جنبش اسلامی«اخوان المسلمین» در 1949 به شهادت رسید ولی اخوان، پس از او شکوفاتر شد. در سال 2004شهید «حسین الحوثی» با آن کاریزمای منحصر به فرد، شهید شد اما انصار الله پس از او به ضریب غیر قابل تصوری دست یافت. همانگونه که شهادت شهید«محمدباقر صدر» نیز مسیر حزب الدعوه عراق را آتشین تر از قبل کرد. 🔸با شهادت «سید عباس موسوی» در سال 1992،جوانی 32 ساله بنام «سید حسن نصرالله» به رهبری جنبش حزب الله رسید و سخت نبود ختم سرنوشت او با شهادت را حدس زد. همین منطق با شهادت «شیخ احمد یاسین» و سپس شهید «رنتیسی»، شهید «هنیه» و شهید «سنوار» در حماس تکرار شد و آخرین مورد این مسیر شهادت «آیت الله خامنه‌ای» در ایران بود. 🔹 تجربه نشان می‌دهد سرنوشت بیشتر ایدئولوگ‌های اسلام سیاسی معاصر با شهادت رقم خورده است و با وجود اهمیت نقش رهبرانِ کاریزماتیک، باید پذیرفت که آنها علت العلل مانایی اسلامگرایی معاصر نبوده‌اند بلکه ایده هویت بخش، نخ تسبیح پیوند دهنده دلبستگان و راز امیدواری به آینده این مسیر است. (به نقل از کانال مطالعات جهان عرب) 🆔@Arabworld2023 🆔 @dinonline

🔻زنان و جنگ ✍ سمیه عرب‌خراسانی(عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه ادیان و مذاهب) ✔️نظریات و مفاهیم علوم اجتماعی متهم به زمینه سکولاری و برخاسته از تمدنی غیر بومی_ایرانی هستند. و البته انتقاد درستی است. اما نه به آن معنا که قابل استفاده در هیچ تبیینی نباشند. نظریه‌ها، جز نظریات عددی که مناسبات طبیعی را می‌سنجند، همواره در معرض ابطال قرار دارند. این اتفاقا از نقاط قوت حوزه علوم اجتماعی است که تغییرات را به نفع باقی ماندن نظریه‌ها نادیده نمی‌گذارد. اما نکته مهمتر آن‌که مفاهیم علوم اجتماعی بسیار دور_بردتر از نظریات هستند. نظریات زمانمند و مکانمند هستند اما مفاهیم اغلب فرازمانی و فرامکانی هستند. و این باعث می‌شود قابل استفاده برای تبیین موقعیت‌های مختلف، در سطوح متفاوت باشند. آلن تورن در کتاب پارادایم اجتماعی اشاره دارد سرنوشت و آينده جوامع زنانه خواهد بود. شواهد این پیش بینی در اغلب جوامع در هر دو سوی مؤثر و مخرب قابل مشاهده است. در ایران پس از انقلاب اسلامی بویژه در حین جنگ تحمیلی نشانه‌های زنانه شدن جامعه ایرانی دیده می‌شود. حضور زنان در مجلس و پیگیری امور زنان و خانواده، تحصیل، اشتغال و مهمتر از همه حضور در جنگ دوازده روزه از نشانه‌های مثبت این تحول جنسیتی است. حضور پررنگ در اغتشاشات سال 88 و 98 و بویژه غائله مهسا 1401و بویژه تر در دیماه 1404 سویه سیاسی و اغلب منفی حضور زنان است. اما قصه این شب‌های ایران نمایش متفاوتی از زنان است. در هیچ یک از حضورهای جنبشی زنان حضور خانوادگی با همراهی کودکان و نوزادان دیده نشده است. این شب‌ها تماشاگر جمع‌هایی هستم که مادران با فرزندان خردسال و نوجوان، زیر آسمان باز و با اطلاع از خطر اصابت موشک از سمت دشمن کودک کش گردهم می ایند. تصویر مادرانی که با کودکان در خانه هستند و آن‌ها را از خطر حفظ می‌کنند، تبدیل به مادران و همسران و دخترانی شده است که پس از افطار خانواده را آماده کرده و به سمت خیابان‌ها گسیل می‌شوند. پرچم دست می‌گیرند و صدای آن‌ها در شعار دادن بر صدای مردان غلبه دارد. زنانه شدن آينده جوامع ضرورتا به معنای جایگزینی زنان بجای مردان نیست بلکه به معنای دو صدایی شدن جامعه و پرورش فرزندانی است که در تماشای این حضور، نوع متفاوتی از انسانیت چند وجهی و آموزه‌های جنسیتی را خواهند آموخت. ایران برای همه ایرانیان است و نیاز به حضور موثر همه آنان دارد. ایران امروز نسخه متفاوتی از کنشگران فعال و تأثیرگذار را اقتضا دارد که الگوی سومی از مردانگی، زنانگی، والدگری و کنشگری در عرصه پارادایم سوم بشریت، فارغ از غربی و شرقی و مبتنی بر آموزه‌های دینی را ارائه دهد. فراموش نکنیم که دین در فهم جهانی امروز نه متغییری حاشیه‌ای و وابسته بلکه متغیری مستقل و مؤثر و بیش از یک باور قلبی و اعتقاد ذهنی است. پ.ن: چند روزی که زیر موشکباران پراکنده آسمان تهران باشید کم کم می‌توانید تخمین بزنید که صدای انفجار چقدر نزدیک و چه میزان از دلهره نیاز دارد. لرزش پنجره، بهم خوردن درها، لرزش زمین، صدای حرکت جنگنده، صدای پدافند. در عین حال در دلت پروانه‌ها پرواز می کنند که کدام خانه ویران شده و چند عزیز همشهری و هموطن را از دست داده‌ایم.به امید روزهای پرافتخار و پیروزی. الیس الصبح بقریب 🆔 @dinonline

🔻نظام ولایت فقیه؛ سرمایه اجتماعی و نوسازی سیاسی در جمهوری اسلامی ✍علی آقاجانی ✔️پس از شهادت رهبر معظم انقلاب و نظام جمهوری اسلامی، حضرت آیت الله‌العظمی شهید سیدعلی خامنه‌ای(قدس سره)، فصل نوین و حساسی از حیات جمهوری اسلامی در حال رقم خوردن است. این وجیزه بخشی از مقاله‌ای است که پیش از این نگاشته شده و در آن به برخی مباحث و راهکارهای نوسازی و نهادمندی نظام در تطبیق با تحولات و نوآمدی های سیاسی-اجتماعی پرداخته شده است. این نکات شاید بتواند پیش، حین و پس از طی کردن سازوکارهای موجود راهگشا باشد و به پایداری بیشتر نظام سیاسی در دوره التهابات اجتماعی-سیاسی کمک رساند. پس از دهه ها لزوم نوعی بازطراحی و نوسازی که به نشاط و روزآمدی نظام سیاسی در عرصه عمومی بینجامد احساس می شود. در نظام جمهوری اسلامی ایران، نظریه ولایت‌مطلقه فقیه به‌عنوان محور مشروعیت‌سیاسی و دینی شناخته می‌شود. از سوی دیگر سرمایه‌اجتماعی، به‌مثابه مؤلفه‌ای‌بنیادین در توسعه‌سیاسی و انسجام‌‌اجتماعی، نقش تعیین‌کننده‌ای در پایداری نظام‌های حکمرانی ایفا می‌کند. بررسی نسبت این دو مفهوم، به‌ویژه در بستر نظریه‌های فقهی و اجتماعی، ضرورتی علمی و عملی دارد، زیرا می‌تواند به درک عمیق‌تری از چگونگی تعامل میان مبانی‌دینی و الزامات‌اجتماعی مدرن منجر شود و راهکارهایی برای تقویت همبستگی جامعه ارائه دهد. تحلیل‌تطبیقی دیدگاه‌های فقهی درباره ولایت‌فقیه و ارزیابی تأثیرات آن بر مؤلفه‌های سرمایه‌اجتماعی، از جمله اعتمادعمومی، مشارکت‌مدنی و انسجام‌فرهنگی، با تأکید بر ظرفیت‌های بالقوه این‌نظریه برای تقویت انسجام جامعه‌اسلامی و پاسخگویی به چالش‌های معاصر امری لازم است. ولایت فقیه، در صورتی که با نهادمندی، عدالت، عقلانیت‌دینی و رضایت‌عمومی همراه باشد، سرمایه‌اجتماعی را تقویت می‌کند و به پایداری‌نظام کمک می‌نماید، در حالی که تمرکزگرایی، فقدان شفافیت و عدم نهادمندی؛ اعتماد و مشارکت‌عمومی را تضعیف می‌نماید و می‌تواند به کاهش همگرایی و انسجام‌اجتماعی منجر شود، که این امر ضرورت بازنگری نهادگرایانه را برجسته می‌سازد. پیشنهادهای تقویت نهادمندی در جهت نوسازی سیاسی مانندانتخاب مستقیم ولی‌فقیه توسط مردم، تقویت آموزش‌عمومی درباره ولایت‌فقیه، توقیت دوره رهبری، تقویت نظارت‌عمومی و رسانه‌ای بر ولی‌فقیه، تعبیه دوباره رهبری شورایی به عنوان یکی از امکانات در دسترس و… می تواند به تاب آوری توامان سیاسی و اجتماعی و تطابق صدر و ذیل ساختار اجتماعی بینجامد. ولایت‌فقیه و سرمایه‌اجتماعی نه درتقابل، بلکه درتعامل سازنده قابل فهم‌اند. بازخوانی فقهی-اجتماعی این نسبت، زمینه‌ساز بازطراحی نهادهای دینی و مدنی در جهت تحقق عدالت و انسجام‌اجتماعی است و می‌تواند الگویی برای حکمرانی دینی-مردمی در طول زمان ارائه دهد، که در آن مشروعیت الهی با اراده مردمی هم‌آوا شود. این کار برای تداوم ایده ولایت فقیه در طول زمان امری لازم و ضرور است و هیچ منفافاتی با اصالت دینی ندارد بلکه کارآمدی و همگرایی اجتماعی را تقویت می کند. 📎 پیوند به متن کامل این مقاله در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45911/ 🆔 @dinonline

عبدالکریم سروش: مردم باید هوشیار باشند مردم ما هموطنان داغ‌دیده و عزادار باید به هوش باشند و فریب مکر و خدعه دشمن را نخورند. آن‌هایی که اکنون در داخل کشور این سختی‌ها، بمباران‌ها، خونریزی‌ها و ویرانی‌ها را تحمل می‌کنند، دل قوی دارند و بدانند ایران باقی خواهد ماند و دشمنان ناکام خواهند ماند. نیروهای ما با ایمان و شجاعت کامل می‌جنگند و سد محکم مقابل تجاوزگران شده‌اند. منابع ملی، تاریخی و آینده نسل‌های ما هرگز نباید وابسته به تجاوزگران شود. بی‌طرفی در برابر بمباران و غارتگری، نهایت بی‌خبری و بی‌وجدان است. /ایسنا 🆔 @dinonline

🔻اِولین آندرهیل، تأملی در مفهوم مراقبه ✔️اولین آندرهیل (1941-1875) متفکر و عرفان‌پژوه انگلیسی بود. او با نگارش بیش از 40 کتاب به یکی از چهره‌های مهم قرن بیستم تبدیل شد. او را احیاگر مفهوم قدسیت به عنوان رسالت هر مسیحی می‌دانند. وی در خصوص عرفان و سلوک عارفانه به تأمل پرداخته بود. یکی از مباحث وی در خصوص "مراقبه" بود. او برای ورود به این بحث، ابتدا مراتب مختلف زندگی را تبیین می‌کرد. 📎متن کامل این مطلب را در ستون «با متفکران معاصر» بخوانید! http://www.dinonline.com/16847/ 🆔 @dinonline

🔻شب قدر و سرنوشت انسان؛ آیا سرنوشت امری قطعی است یا تغییرپذیر؟ ✍محمدتقی سهرابی‌فر ✔️انسان‌ها به ویژه دین‌داران کم‌وبیش به داشتنِ سرنوشتی از پیش تعیین شده باور دارند. آیات و احادیث بسیاری نیز بر این مهم دلالت دارد. اما پرسش مهم آن است که آیا سرنوشت‌ها قابل تغییرند؟ یا اینکه انسان‌ها با سرنوشتی از پیش قطعیّت یافته مواجه هستند؟ 📎 پيوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/42930/ 🆔 @dinonline

🔻عقلانیتِ قرآنی و پیامدِ آن ✔️محمدتقی سهرابی فر(استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم) در مقاله «عقلانیت قرآنی و پیامد آن» به واکاوی مفهوم «تعقّل» در قرآن می‌پردازد و از تفاوت بنیادین آن با عقلانیت رایج در سایر دانش‌ها پرده برمی‌دارد. به باور نویسنده، قرآن کریم به‌کارگیری واژه «عقل» را برای ابزار فهم کافی نمی‌داند و در عوض «قلب» را به‌عنوان کانون اندیشه معرفی می‌کند؛ قلبی که می‌اندیشد، اما هم‌زمان عرصه تزاحم میل‌ها، انگیزه‌ها و رذایل یا فضایل اخلاقی است. این مقاله با نگاهی نو به این پرسش اساسی پاسخ می‌دهد که چرا در منطق قرآن، تهذیب نفس و پالایش قلب، پیش‌شرطی ضروری برای دستیابی به فهمی استوار و پرهیز از استدلال‌های خطرناک و گمراه‌کننده است. 📎 پیوند به متن کامل این مطلب در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/45913/ 🆔 @dinonline

🔻نگاه اجتماعی و پویای امام موسی صدر به رمضان و شب قدر ✍سیدعلی بطحایی : : به باور امام موسی صدر معنای شب قدر، به‌شدت با مفهوم روزه در ماه رمضان مرتبط است… ماه رمضان، دوره آموزشی است که سرنوشت انسان را مشخص می‌کند و معنایش این است که سرنوشت او طی سال آینده بر اساس چارچوبی که در ماه رمضان طراحی می‌شود… و در نتیجه، ایام قدر آن هنگام که آدمی به این دوره آموزشی می‌رسد، به درجه کاملی رسیده است. ایشان معتقد است این درجه به طبیعت حال در دهه آخر ماه رمضان قرار دارد و بنابراین بسیاری از روایات تأکید دارد که شب قدر یکی از شب‌های دهه آخر ماه رمضان است. در برخی از روایات آمده است که هر انسانی شب قدری دارد که با شب قدر انسان دیگر تفاوت دارد و این معنا کاملاً بر مفهومی که از ارتباط میان شب قدر و روزه برگرفتیم، منطبق است. 📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/32394/ 🆔 @dinonline

🔻نگاه اجتماعی و پویای امام موسی صدر به رمضان و شب قدر ✍سیدعلی بطحایی : : به باور امام موسی صدر معنای شب قدر، به‌شدت با مفهوم روزه در ماه رمضان مرتبط است… ماه رمضان، دوره آموزشی است که سرنوشت انسان را مشخص می‌کند و معنایش این است که سرنوشت او طی سال آینده بر اساس چارچوبی که در ماه رمضان طراحی می‌شود… و در نتیجه، ایام قدر آن هنگام که آدمی به این دوره آموزشی می‌رسد، به درجه کاملی رسیده است. ایشان معتقد است این درجه به طبیعت حال در دهه آخر ماه رمضان قرار دارد و بنابراین بسیاری از روایات تأکید دارد که شب قدر یکی از شب‌های دهه آخر ماه رمضان است. در برخی از روایات آمده است که هر انسانی شب قدری دارد که با شب قدر انسان دیگر تفاوت دارد و این معنا کاملاً بر مفهومی که از ارتباط میان شب قدر و روزه برگرفتیم، منطبق است. 📎 پیوند به متن کامل این یادداشت در سایت دین‌آنلاین https://www.dinonline.com/32394/ 🆔 @dinonline