علامه طباطبایی با تفسیر قرآن به قرآن نتیجه گرفته است که عبارت "الذين آمنوا" كلمه تشريف و مخصوص به سابقين اولين از مؤمنين است (ترجمه تفسير الميزان، ج‌۱، ص۳۷۳). یکی از استدلال‌های او معادل بودن با سبقوا در آیه يَقُولُونَ رَبَّنَا اِغْفِرْلَنٰا وَ لِإِخْوٰانِنَا اَلَّذِينَ سَبَقُونٰا بِالْإِيمٰانِ وَ لاٰ تَجْعَلْ فِي قُلُوبِنٰا غِلاًّ لِلَّذِينَ آمَنُوا (حشر١٠) است. استدلال دیگر الحاق مؤمنین به الذين آمنوا است که نشان دوئیت این دو است. استدلال دیگر در آیه مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ است که با آوردن كلمه معه فهمانده كه همه اين فضيلت‌ها خاص مسلمانان عصر اول است. آقای محمد سروش محلاتی در شرح این‌دیدگاه نظریه اختصاص خطابات قرآنی به عصر نزول را تشریح کرده‌ است. علامه طباطبایی نمی‌خواهد از این تفسیر، محدود بودن آیات به زمان را نتيجه بگیرد چون در ادامه می‌گوید: لحن احترام‌آميزى كه در اينگونه خطابها هست، مخصوص ايشانست اما تكليفى كه در آنها است، وسعت و تنگى آن اسباب ديگرى دارد غير آن اسباب كه سعه و ضيق خطاب را باعث مى‌شود، هم چنان كه آن تكاليفى كه بدون خطاب يا ايها الذين آمنوا بيان شده، وسيع است و اختصاصى به يك عصر ندارد (همان، ص۳۷۴). اگر عمیق‌تر بخواهیم‌ شبهه عصری بودن خطابات قرآنی را بررسی کنیم می‌توان بر این نظریه نکته مهمی افزود و آن‌ اینکه معنای سابقین عصری و زمانی نیست، رُتبی هم هست: اَلسّٰابِقُونَ اَلْأَوَّلُونَ (برائت١٠٠) نشان می‌دهد علاوه بر سابقون در عصر نزول، سابقون‌الاخرون هم وجود دارند و آیات وَاَلسّٰابِقُونَ اَلسّٰابِقُونَ... ثُلَّةٌ مِنَ الاَوَّلينَ وَ قَليلٌ مِنَ الآخِرِينَ(واقعه۱۰الی۱۳) نشان می‌دهد سابقون فقط از اولین نیستند و در آخرین هم مصداق پیدا می‌کنند گرچه در عصر نزول سابقین بیشتر بودند ولی ملاک تشخیص، عصر و زمان نیست بلکه مرتبه ایمان است. سبقت اصلی نه اولین بودن زمانی بلکه سبقت بر خیر است: فَاسْتَبِقُوا اَلْخَيْرٰاتِ (مائده٤٨)، ثُمَّ أَوْرَثْنَا اَلْكِتٰابَ اَلَّذِينَ اِصْطَفَيْنٰا مِنْ عِبٰادِنٰا فَمِنْهُمْ ظٰالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سٰابِقٌ بِالْخَيْرٰاتِ بِإِذْنِ اَللّٰهِ (فاطر٣٢). معیت با پیامبر در سوره فتح هم فقط همزمانی با ایشان نیست چون استجابت دعوت رسول در هر زمان ممکن و میسر است. پس دیدگاه علامه‌طباطبایی را می‌توان‌تصدیق کرد که خطاب یاایهاالذین آمنوا خطاب به سابقين‌از اهل ایمان است اما‌‌سبقت زمانی منظور نیست و اساسا قرآن را نمی‌توان زمانمند و تاریخمند تفسیر کرد. این خطای نومعتزله و غرب‌گرایان است که قرآن را مادی و زمینی می‌پندارند و برای عصر نزول ارزش بیش از حد قائل می‌شوند و گاه از تحلیل دیدگاه علامه طباطبایی به نفع تفسیر عصری استفاده می‌کنند‌. سروش محلاتی می‌گوید علامه این نظریه‌اش را ادامه نداده در حالی‌که از لوازم آن تغییر نگاه به قرآن و جهان در خصوص معنای مؤمن و کافر است. تغییر معنای مؤمن نتیجه درستی است ولی آیا ملاک این تغییر عصری است؟ وی گفته‌ اصل بر اختصاص خطابات به عصر نزول است و تعمیم آن متمم و قواعدی دیگر می‌خواهد. یکی از این قواعد اشتراک در صنف و درنظر گرفتن گذر زمان است. اما با تفسیر فوق، دیگر نیازی به متمم خارجی و قواعد مستقل نیست بلکه خود حقیقت آیات ما را راهنمایی می‌کند که حقیقت خطاب یاایهاالذین آمنوا و سابقین چیست؟ این خطاب به کسانی است که با سبقت بر خیر بر ایمان و جامعیت خود افزوده یا اینکه استعداد یا ادعا و تمنای چنین سبقتی را دارند. در زمان پیامبر زمینه چنین سبقت بیشتر فراهم بود و اکنون نیز وجود دارد. @estentagh

-نهی از ارتباط با فرد مهین و مظنون -سخت‌گیری و لجاجت سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۳۵ ۲۹آذر۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

- نهی از دوستی با دشمن دوست -نصیحتت خالص را کن، چه نیک چه زشت! سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۳۶ ۶دی۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

-غیظ و غضب -تبدیل دوستی و دشمنی سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۳۷ ۱۳دی۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

-تصدیق ظن خیر -زهد و رغبت به دیگران سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۳۸ ۲۰دی۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

-لف و نشر در نامه۳۱ - حقیقت معنای "اِعلَم" -نتایج تقسیم دوگانه رزق سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۳۹ ۲۷دی۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

- آیا "خضوع در حاجت" همیشه قبیح است؟ -اصلاح مثوا یعنی چه؟ سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۴۰ ۴بهمن۱۴۰۲ (شب۱۳رجب) @estentagh @rezakarimi

- جزع - الامور اشباه و تکرار تاریخ سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۴۱ ۲۵بهمن۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

- موعظه یا زدن؟ - نقش عزائم‌الصبر و یقین در زدودن غم سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۴۲ ۲اسفند۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

-مقتصد خودش را به خدا واگذار می‌کند. -هوای نفس تشخیص گناه را هم از بین می‌برد. سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۴۳ ۹اسفند۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

- دور و نزدیک همیشه آنطور نیست که می‌پنداریم. -ضیق مذهب نشانه دوری از حق است. - "هر چه می‌خواهد دل تنگت بگو" برای شرح صدر است. -اقتصار مکمل اجتناب از ضيق است. - شعر سعدی ترجمه دقیقی برای آیه لئن شکرتم لازیدنکم نیست! -مروری مجدد بر محورهای نامه امام سیری در نامه۳۱ #نهج_البلاغه قسمت۴۴ ۱۶اسفند۱۴۰۲ @estentagh @rezakarimi

"مسلمانِ لیبرال" تناقض است. کاش مدعی این جمله حداقل می‌فهمید اندیشمند هم‌مسلکش چرا گفته روشنفکری دینی پارادوکسیکال است، فهم امثال دکتر داوری که روشنفکری دینی را آهن‌گچی دانست، دیگر بماند. ایشان معتقد است دین و تجدد را نمی‌توان یکی کرد و می‌گوید: اگر کسی بگوید به نام دین عاقلانه و نه با خشونت، بلکه از روی مهر و معرفت و صفا، در مقابل ظلم قدرتهای جهانی می‌ایستم، نام این وضع را روشنفکری دینی می توان گذاشت. آزادی اسلام بر اساس توحید است ولی آزادی لیبرالی بر اساس اومانیسم است. آزادی با جهاد منافاتی ندارد ولی یک غرب‌گرا جهاد عقیدتی (جهاد برای رفع فتنه) را خشونت‌طلبی و نفی آزادی می‌نامد. اقتصاد لیبرال بازار آزاد را با سوداگری و طمع‌ورزی و مصرف‌گرایی عرضه می‌کند اما اسلام گرچه به ملائکه موکل بر بازار معتقد است اما حب دنیا را رأس همه خطاها می‌داند. امیرالمؤمنین در نهج‌البلاغه حریت و تفرد را توصیه می‌کند اما این توصیه‌ها لیبرالیستی نیست چون با ولایت ولیّ ملازم است. کدامیک از این اصول خلاف لیبرالیسم و تجدد نیست؟ یادداشت دکتر داوری اردکانی درباره جمع دین و تجدد https://www.cgie.org.ir/fa/news/143096 @rezakarimi