📌جمهوری اسلامی، از تثبیت نظام تا اثبات قدرت 🔹وَلَمّا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَاستَوى آتَيناهُ حُكمًا وَعِلمًا (قصص/۱۴) 🖋و هنگامى كه به رشدهايش رسيد و (به پاى خود) به درستى ايستاد، به او حاكميت و دانشى (وحيانى) داديم.... ( ترجمه صادقی تهرانی) انقلاب اسلامی با حضور میدانی مردم پیروز شد و با مشارکت سیاسی مردم به نظام جمهوری اسلامی تبدیل شد. نظام در سالهای نخست خود و در میانه یک جنگ بزرگ و هم‌زمان با درگیری‌های چندگانه و ترورهای داخلی، دو‌ رییس جمهور و چندین شخص مؤثر دیگر مثل بهشتی و باهنر را را در فاصله‌ای کوتاه از دست داد. چند سال بعد هم بنیانگذار انقلاب رحلت کرد و رهبر جدید جایگزین شد و با این همه مشکلی در مسیر تثبیت نظامِ برآمده از انقلاب اسلامی ایجاد نشد. من در آن سالها تصویر روشنی از سیاست و جامعه نداشتم. امروز گمان می‌کنم بخشی از آن ثبات مسیر، نتیجه انرژی فراوان آزادشده با انقلاب، حماسه دفاع مقدس و جایگاه شخص بنیانگذار و رهبری نظام بوده است. در سال ۷۶ یعنی کمتر از ۲۰ سال پس شکل‌گیری جمهوری اسلامی و با انتقال آرام قدرت از هاشمی به خاتمی، دیگر این نکته برجسته شد که جمهوری اسلامی یک نظام تثبیت شده است. زیرا هاشمی به‌عنوان یکی از دو شخصیت اصلی نظام، در یک انتخابات آزاد و روشن، قدرت را به نسل بعدی تحویل داده بود. اتفاقی که در بسیاری از کشورهای انقلابی پیش نمی‌آمد. بار دیگر وقتی بود که هاشمی رفسنجانی در انتخابات مجلس ششم در سال ۷۸، شکستی سنگین را تجربه کرد. با آنکه هوادار هاشمی بودم ولی این شکست به روشنی برایم پیام‌آور تثبیت غیرقابل بازگشت نظام و پذیرش انتخابات و صندوق رأی به‌عنوان تنها راه انتقال قدرت بود. چنان‌که نیمه‌ماندن دولت سیزدهم در سال ۱۴۰۳ هم تأثیری در مسیر نظام نگذاشت و امروز جمهوری اسلامی به دوازدهمین مجلس و چهاردهمین دولت رسیده است. در کنار فرایند تثبیت اما نشانه‌های دیگری نیز دیده می‌شود. یکی از نشانه‌ها حذف گسترده بسیاری از نیروهای سیاسی است. به گونه‌ای که تا کنون چهار رییس جمهور پیشین گرفتار رد صلاحیت و محدودیت در فعالیت سیاسی شده‌اند. نشانه دیگر، رخداد گاه‌به‌گاه موجی از ناآارامی در کشور است. ناآرامی‌های سال ۱۳۸۸، سال ۹۸، ماجرای مهسا در سال ۱۴۰۱ و ماجرای غمبار دی‌ماه ۱۴۰۴ نمونه‌های شاخص آن هستند. و گویا عقلانیت درون نظام نتوانسته است چاره‌ای اساسی برای آن دست‌وپا کند. اما پس از چهل و هفت سال، گذار از جنگ دوازده روزه و آن‌ ترورهای سنگین و پی‌درپی، و سپس شهادت آیت‌الله خامنه‌ای گویا دلالتی دیگر دارد؛ اگر ترور و شهادت رهبری نظام طراحی شده بود تا زمینه‌ساز بحران داخلی باشد، انتخاب رهبر جدید، در اوج جنگ، و نگرانی از آشوبهای احتمالی داخلی، می‌تواند نشان‌گر فراتر رفتن از تثبیت و رسیدن به قدرت! باشد؛ در سال ۱۴۰۴ اکثریت مطلق جمعیت کشور را نسلی تشکیل می‌دهد که نه انقلاب را تجربه کرده، نه بحران‌های دهه شصت و نه جنگ هشت ساله و نه حتی درگذشت رهبر مقتدر و بنیان‌گذار جمهوری اسلامی را. می‌توان نتیجه گرفت پیش‌ران این نظام دیگر لزوما احساسات برآمده از انقلاب، کاریزمای امام خمینی و خاطرات جنگ نیست. بلکه این عقلانیتِ نهادینه‌شده در مجموعه سازمان جمهوری اسلامی است که این ثبات را در دل خود دارد. این عقلانیت برآیند ده‌ها تجربه‌ جمعی تلخ و شیرین در طول این پنج دهه است. چنانچه نظام جمهوری اسلامی بتواند این روزها را نیز از سر بگذراند، آنگاه جمهوری اسلامی ایران، افزون بر یک نظام تثبیت‌شده، قدرتی خواهد بود که دیگران باید آن را بپذیرند و با آن کنار بیایند. مهمترین عامل رسیدن به این جایگاه را در درجه اول دخالت مردم می‌دانم؛ که در دو شکل حضور توده‌وار، و مشارکت مدنی و سیاسی خود را نشان می‌دهد. حضور میدانی ازجمله راهپیمایی‌های متعدد سالانه و مثل ۲۲ دی ۱۴۰۴ و نیز حضور تاریخی و ماندگار در شب‌های رمضان پس از شهادت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای سهم چشم‌گیری در تقویت نرم‌فزار جمهوری اسلامی دارد. از سوی دیگر باید دانست که حضور میدانی مردمی اگر همراه با کاستی در مشارکت سیاسی و مساهمت در تصمیم‌سازی باشد، این نرم‌افزار دچار کژکارکردی خواهد شد. و گویا بخش‌هایی از تصمیم‌گیران نظام حضور توده‌وار را بسنده می‌دانند و نیازی به سویه دیگر حضور مردم یعنی مشارکت مدنی و سیاسی نمی‌بینند. انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰، انتخابات اسفند ۱۴۰۲ و تیرماه ۱۴۰۳ را می‌توان شاهد این گرایش دانست. ادامه راه جمهوری اسلامی تا رسیدن به نقطه قدرت، نیازمند گسترش و تقویت جایگاه مردم در عقلانیت سازمانی جمهوری اسلامی است. تقویت این عقلانیت باید به سمتی باشد که این عقلانیت تبدیل به یک نرم‌افزار خودبنیاد شود، و این مهم در گام نخست وابسته به ترمیم و بهبود جایگاه مردم در تصمیم‌ساز‌ی‌های نظام جمهوری اسلامی است. گاه‌نگاشت ۱۶۸ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

◀️ خیابان «ایران»! روزها و شب‌های عجیبی بر ایران می‌گذرد که به گمانم یگانه و بی‌مانند است. نمی‌دانم آیا در جریان انقلاب سال ۱۳۵۷ هم ملت ایران چنین تجربه‌ای را از سر گذرانده‌ است یا نه؟ نمی‌دانم در طول تاریخ چند هزار ساله ایران, چند بار ایران در چنین موقعیتی بوده است و یا حتی چند کشور در جهان این وضعیت را تجربه کرده‌اند. 🔹امروز ۲۴ اسفند ۱۴۰۴, پانزده روز از جنگ گذشته و امروز چهارده روز است که مردم هر شب بدون تعطیلی در خیابان‌ حاضر می‌شوند. ▪️از یک طرف بزرگترین قدرت‌های نظامی جهان به ایران حمله‌ کرده‌اند, و جنگی بر پا شده که نه از یک سمت کشور و نه در مرزها، که در سراسر کشور و با همراهی چند کشور دور و نزدیک تحمیل شده است. ▪️از یک طرف بالاترین مقام سیاسی-مذهبی کشور به همراه عالی‌رتبه‌ترین فرماندهان نظامی در نخستین روز هجوم دشمن کشته شده‌اند. ▪️از سمت دیگر با احتمال ترور رهبر جدید و دیگر سران کشور روبه‌رو هستیم که خوبه‌خود اداره کشور را به چالش می‌اندازد . ▪️از سوی دیگر نگران تکرار یک بحران آشوبناک داخلی با هدایت دشمن خارجی هستند که به تازگی از سر گذرانده‌اند. ▪️و بالاخره زندگی در زیر سایه تحریمی چندین ساله که اقتصاد و درآمد مردم را چند برابر ضعیف کرده است! 📌و حالا گروه‌های بسیار زیادی از مردم هر شب بدون هراس از بمب و موشک و بدون دلهره از مرگ در خیابان‌ها شعارهای حماسی فریاد می‌زنند. و پلیدترین دیوهای جهان هر شب ستارگانی از آسمان این کشور فرو می‌کشند و این آسمان غمزده باز هم سرشار از ستاره‌ها است. ✅ آیت‌الله شهید، رهبر پیشین ایران چند باری از پیچ تاریخی سخن گفته بود. و من امروز گمان می‌کنم ما این روزها و شبها در تندترین حالت این پیچ تاریخی قرار گرفته‌ایم. سرنوشت آینده ایران دقیقا در این شب‌ها و روزها نوشته می‌شود. 🔹اگر فرهنگ و تمدن ایران گذشته را پادشاهان پی‌ریزی کرده و ساخته‌اند، اما امروز ساختار آینده ایران را مردمی می‌سازند که در خیابان سراسری ایران بدون واهمه از هرگونه خطر، فریاد می‌زنند: پاینده ایران! 🔹هر یک از زنان, مردان و کودکانی که این شب‌ها در خیابان بزرگی به نام ایران راهپیمایی می‌کنند، با هر قدم آجری از آجرهای بنای آینده ایران را روی هم می‌گذارند. ▪️و آنان که در خانه مانده‌اند گویا سهمشان در ساخت بنای ایران فردا را فراموش کرده‌اند. گاه‌نگاشت ۱۶۹ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

زنده و جاویدباد یاد شهیدان‌مان! دوستی زیر این تصویر حاشیه زده بود که چو تخته پاره بر موج، رها! رها! رها! من و نوشتم رقصی چنین میانه میدانم آرزوست! با خود می‌اندیشم وقتی هیاهوی جنگ و خون و آتش تمام می‌شود، نام‌های بزرگ در یادها می‌مانند، بر در و دیوارهای شهر نمایانده می‌شوند، در بزرگراه‌ها بر تابلو‌ها می‌نشینند، هر روز در رسانه‌ای یاد می‌شوند، و به نام‌شان همایش می‌گیرند و گرد هم می‌آيند و برایشان یادمان می‌سازند. اما دریغ! چه بسیار گمنام‌هایی که از یادها می‌روند، و جز بر قاب عکسی کوچک بر طاقچه‌ خانه‌ی محقر یک مادر شهید جایی پیدا نمی‌کنند. و دریغ‌تر! آن که روزگار حتی همان قاب عکس کوچک را نیز از او دریغ کرده باشد. و مگر جاودانگی را بر زبان‌ها می‌جویند؟ جاودانه کسی که ردی از خود بر هستی کشیده باشد، می‌گویند سه چهارم دنیا دریا است! و اینک رضا رک‌جان در دل همه دریاهای جهان و در ملکوت آسمان‌ها جاوید است! و در قلب همه آنان که او را نمی‌شناسند، اما می‌دانند که بدون این ناشناخته‌ها هیچ امیر و سرداری به امیری و سرداری شناخته نمی‌شد. زنده و جاویدباد یاد شهیدان‌مان گاه‌نگاشت ۱۷۰ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

باسمه در پایان روز جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ ما ایرانیان نه از یک‌سال که گویا از درازنای چندین سال بیرون آمدیم! سالیانی تلخ و ناگوار. و امروز که پنجره سال تازه را می‌گشاییم، در انبان‌مان نه شادی، که کوله‌باری از خاطره داریم از جاماندگان در سال ۱۴۰۴ که جانشان را بر سر ایران گذاشتند. نام‌های بلندی که هر کدامشان برای افتخار یک ملت بس است. پلیدترین جفاکاران جهان جان ما را آزردند و خواستند که ایران، ایران نباشد.اما ایران سرزمین مهرِ تابان و مهربانی بی‌پایان است و سرفراز خواهد ماند. در آغاز سال ۱۴۰۵ خدای بزرگ ما را میهمان دو عید رمضان و نوروز کرده است، از او بخواهیم که این دو عید آغازی باشند بر پایان رنج‌های ایران. و دعا کنیم که ما را بر دشمنان پیروزی ببخشد، فردایمان را به‌تر از امروز و هر روزمان را نوروزی روشن سازد و روشنای امید را در دل ایرانیان زنده بدارد. آمین گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

تلبیس ابلیس در زمانه‌ی ما! در حدیث آمده است که ابلیس آنگاه که رانده شد از حضرت ربّ ‌العزه درخواست کرد تا چندان مهلتش دهد که تا روز بازپسینش مرگ نباشد، و رب العزه او را اجابت فرمود و باز در حدیث است که تمنا کرد که چندان که بنی‌آدم را ذریه می‌دهی مرا دوچندان ده، و نیز خواست که به هر هیبت که خواهد درآید، و ربّ العزه همه را عنایت فرمود. و من می‌اندیشم این که ابلیس را مرگ نیست، شاید بدین معنی باشد که ابلیس از پی هر مردنی دوباره پدیدار می‌شود! و از همین جا است که ذریه او چند مقابل آدمیان شده است. و این که می‌تواند به هر هیبت که خواهد درآید، نه به این معنی است که همان ابلیس که از طایفه جنّیان بود در چهره‌ای خود را بنمایاند و باز از دیده‌ها نهان شود، بل شاید چُنین باشد که ابلیس از پس هر مرگی در کالبدی تازه پای در جهان بگذارد و آدمی‌زادگانِ هر روزگاری ابلیسی تازه ببینند که او را نیازموده باشند و او هر بار بنی‌آدم را بفریبد که می‌خواهم تو را به درخت جاودانگی رهنمون شوم. و چنین است که ابلیس تا روز بازپسین می‌میرد و باز زنده می‌شود و هر بار در چهره‌ای. ابلیس را به اذن خدای تعالی مرگ نیست، و اینک که روزگار ماست، ابلیس باز کالبدی نو یافته و در چهره آدمیان در آمده و نامی تازه بر خود نهاده است. بینامین نتانیاهو و دونالد ترامپ اجابت خواسته‌های ابلیس‌اند در زمانه ما! ابلیس‌های روزگار ما مانند نیای خویش، مردمان را به آزادی و آسایش وعده می‌دهند و سپس رها و رسوایشان می‌کنند، چنان که ابلیس با نیای آدمیان کرد و از فردوس برین به دیر خراب‌آبادش کشاند. ولی چه باک! که حضرت باری در کتاب عظیم و آیت شریفش فرمود ابلیس را بر بندگان من سلطنتی نخواهد بود. ابلیس سلطان آنانی است که تسلیم سلطنتش باشند و تن به تولای او بدهند! و امروز ایرانیان در آزمونی سهمگین گرفتار تلبیس ابلیس زمانه خویش‌اند. که از پیش رو، پشت سر و از یمین و شِمال به ایشان هجوم آورده است. و ایرانیان به‌مَثَل، ابراهیم‌اند که ابلیس را به سنگ راند و فرزند را به قربا‌ن‌گاه برد و بندگی به نهایت رساند و حضرت ربّ العزه امامتش عطا کرد. بر آستان رب العزّه جبین بساییم و دعا کنیم که ایرانیان از این آزمون سربلند بیرون شوند، و حضرت باری چنان‌که وعده کرده است امامت و وراثت زمین را به ایشان عطا کند، که پاداشِ رجم ابلیس مقام امامت است. گاه‌نگاشت ۱۷۱ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل بیست و هشتمین شب حضور ایرانیان در خیابان ایران .

آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای؛ ▪️یک) مرجع شهید آیت‌الله #سید_علی_حسینی_خامنه_ای، مرجع تقلید بسیاری از شیعیان جهان، در تاریخ ۹ اسفند ۱۴۰۴ مطابق با ۱۰ رمضان ۱۴۴۷ قمری در حمله هوایی نیروهای آمریکایی و صهیونیستی به شهادت رسید. او را می‌توان تنها مرجع تقلید شهید شیعه دانست. مرجعیت در قم با حضور آیت‌الله عبدالکریم حائری در سال ۱۳۰۱ش آغاز و با حضور آیت‌الله سید حسین بروجردی در دهه ۱۳۲۰ و ۱۳۳۰ تثبیت شده‌ بود و قم در کنار عراق یکی از دو مرکز مهم مرجعیت شیعه به شمار می‌رفت. در عراق پس از درگذشت آيت‌الله سید ابوالقاسم خوئی در سال ۱۳۷۱ش مرجع نامداری که از نسل گذشته باشد نبود. در ایران نیز در سال ۱۳۷۳ شمسی پس از درگذشت آیت‌الله محمدعلی اراکی مرجع کهن‌سال حوزه علمیه قم، مرجعیت نخستین نسل از مراجع تربیت‌شده در حوزه قم به پایان رسید. آیت‌الله اراکی آخرین حلقه از زنجیره شاگردان آیت‌الله حائری، مؤسس حوزه علمیه قم بود. جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و جامعه روحانیت مبارز تهران در فهرست‌هایی جداگانه مجتهدانی را برای مرجعیت معرفی کردند که در هر دو فهرست نام آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای نیز وجود داشت. که از سال ۱۳۶۸ش منصب رهبری نظام جمهوری اسلامی ر بر عهده گرفته بود. طلاب جوان و نیروهای انقلابی نیز شعار هم رهبری هم مرجعی، خامنه‌ای را جا انداختند. آيت‌الله خامنه‌ای هیچ‌گاه به روش مرسوم سایر مراجع تقلید رساله توضیح المسائل منتشر نکرد. پیش از دوران رهبری نیز درس خارج دایر نکرده بود. او کتاب‌های متعدد فقهی ننوشته بود و در دوران رهبری نیز هر چند درس خارج دایر کرده بود ولی مشغولیت‌ اصلی او یعنی رهبری نظام جمهوری اسلام اجازه نمی‌داد که او هم‌چون سایر فقیهان آثار مفصل اصولی و فقهی بنویسد. و از نظر فقهی نیز او را با فقیهان طراز اول تاریخ شیعه مقایسه نمی‌کردند. آيت‌الله خامنه‌ای در یک سخنرانی مرجعیت خارج از ایران را پذیرفت و مرجعیت داخل را بر عهده مراجع دیگر دانست. با این حال عموم شیعیان به این تقسیم‌بندی و نیز سوابق حوزوی کاری نداشتند و بسیاری از ایشان در ایران و سایر کشورها از او تقلید کردند. عالمان و استادان فراوانی نیز در حوزه‌های علمیه از مرجعیت ایشان حمایت کردند و آیت‌الله خامنه‌ای به زودی جایگاه یکی از پرنفوذترین مراجع تقلید شیعه را به خود اختصاص داد. کسانی هم‌چون آیت‌الله شیخ حسینعلی منتظری و برخی شاگردانش با مرجعیت او مخالفت کردند، ولی این مخالفت با پاسخی بسیار سنگین از سوی هوادارن آیت‌الله خامنه‌ای روبه‌رو شد. در واقع مرجعیت آیت‌الله خامنه‌ای مرهون تلاش‌های حوزوی، درس خارج و شبکه شاگردان در حوزه نبود. مرجعیت او را (فارغ از امور معنوی) باید نتیجه تلاش‌های بسیار گسترده روحانیان انقلابی، تربیت‌شدگان اسلام سیاسی و نیز حمایت‌های نظام سیاسی مستقر دانست که تحقق آرمان‌های انقلاب اسلامی ایران را در گرو وحدت جایگاه رهبری و مرجعیت می‌دیدند. پیش از شهادت آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای فقیهان و عالمان شیعه دیگری نیز شهید شده‌اند. اگر فقیهانی مثل شهید اول و ثانی و قاضی نور‌الله شوشتری و دیگران را نیز به معنای اصطلاحی مرجع تقلید بدانیم، باید آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای را پرنفوذترین مرجع شهید تاریخ تشیع بدانیم. ولی اگر همانند برخی پژوهشگران، شکل‌گیری سازمان مرجعیت تقلید را نتیجه تحولات قرن سیزده قمری به بعد بدانیم، آن‌گاه باید گفت تا پیش از شهادت آیت‌الله خامنه‌‌ای تاریخ مرجعیت شیعه، مرجع تقلید شهید نداشته است و بعید است در تاریخ تشیع بتوان شهیدی را شناسایی کرد که جایگاه اجتماعی او با آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای قابل مقایسه باشد. گاه‌نگاشت ۱۷۲ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای ▪️دو) اسلام‌گرای شیعه آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای یک اسلام‌گرای شیعه محسوب می‌شد. گاه منظور از اسلام‌گرایی، گرایش به اسلام سیاسی و خوانش سیاسی از اسلام است که در ادبیات سیاسی بنیادگرایی خوانده می‌شود. در این کاربرد از اسلام‌گرایی، اسلام در مقابل سایر مکتب‌های بشری است و معتقدان به آن زیست دنیایی خود را نیز بر اساس باور دینی برنامه‌ریزی می‌کنند. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای به‌این معنا حتما یک اسلام‌گرای مخالف سکولاریسم بود و بلکه عمر نزدیک به ۹۰ساله خود را صرف همین آرمان کرد. در کاربردی دیگر اسلام‌گرایی در برابر شیعه‌گرایی قرار دارد. در این نگاه که البته بی‌ارتباط با کاربرد نخست نیست، اسلام‌گرایان نگاهی جمعی به عالم اسلام دارند و خود را در هر مذهبی که باشند عضوی از عالم اسلام می‌دانند. در واقع اسلام‌گرایی در مقابل هویت‌گرایی شیعی و هویت‌گرایی سنی قرار می‌گیرد. جریان اخوان المسلمین را می‌توان یک جریان اسلام‌گرای سنی دانست، ولی سلفی‌گری در لباس وهابیت را باید در هویت‌گرایی سنی دسته‌بندی کرد. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای یک اسلام‌گرای شیعه بود. که در جوانی آثار اخوانی‌ها را ترجمه و ترویج می‌کرد. قاب‌های تصاویر او در کنار احمد یاسین، فتحی شقاقی، اسماعیل هنیه، و دیگر مبارزان فلسطینی از یک طرف، و رابطه ويژه و یگانه او با سید حسن نصرالله، عماد مغنیه و مجموعه حزب‌الله از سویی دیگر، نشانه اسلام‌گرایی شیعه‌محور اوست. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای هم به آرمان فلسطین و قدس تعلق خاطر داشت، هم شیعیان لبنان در قلبش جای داشتند و این هر دو، نشانه‌های مبارزه جدی و عمیق او با رژیم اشغالگر است که آن را دشمن اصلی اسلام در منطقه می‌دانست. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای با آن که بر عناصر هویت شیعی تأکید بسیار داشت و خود با برگزاری مراسم فاطمیه یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های هویت شیعی را تقویت می‌کرد؛ با این وجود هیچ‌گاه مرزبندی‌های هویتی را برجسته نمی‌کرد و دامن‌زدن به شکاف مذهبی را خلاف آرمان اسلام‌گرایی می‌دانست. او یکبار به امام خمینی یادآور شده بود که برخی مسلمانان به معاویه احترام می‌گذارند و از آن پس امام خمینی در سخنانش، طعنی بر معاویه وارد نکرد. خودش نیز در یک سخنرانی در سفر کردستان تصریح کرد که ما نمی‌خواهیم کسی را شیعه کنیم. در کارنامه آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای در سال‌های نخست می‌توان به بنیا‌ن‌گذاری دو تشکیلات مذهبی اشاره کرد؛ «مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)» که در راستای تقویت باورمندان و محبان اهل‌بیت(ع) فعالیت می‌کند و «مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی» که هدف آن از نامش پیدا است. گاه‌نگاشت ۱۷۳ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای ▪️سه) گسترش فرهنگ قرآنی 🔹آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای از معدود روحانیان شناخته‌شده‌ای بود که در اندیشه و رفتار تبلیغی‌اش،‌ قرآن جایگاهی ویژه داشت. ▫️در سال ۱۳۵۳ش در مشهد تلاش کرد چارچوب اندیشه کلی اسلامی را بر پایه آیات قرآن پردازش کند. خلاصه این جلسات بعدها به شکل یک کتاب کوچک و سپس متن کامل آن در قالب کتابی مفصل منتشر شد. نگاه آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای به قرآن نگاهی نظام‌مند است. در جایگاه نماز جمعه، ریاست جمهوری و رهبری نیز در سخنرانی‌های عمومی‌اش استناد به آیات قرآن فزونی داشت. ▫️اکنون و در پس سال‌ها، کتاب‌هایی منتشر می‌شود که هر جلد به تفسیر یک سوره اختصاص دارد و روی جلد هر یک از آن‌ها نام آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای به عنوان نویسنده ثبت شده است. در مقدمه کتاب‌ها روشن می‌شود که آیت‌الله خامنه‌ای در تمام سال‌های مسئولیت سیاسی، همیشه جلساتی برای تفسیر داشته است. ▫️در ایران چند سالی هست که روز اول رمضان با جلسه قرائت قرآن در حسینیه امام خمینی و با حضور آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای همراه است. فیلم‌های منتشر شده از گفت‌وگو‌های او با قاریان بزرگ مصری را بسیاری دیده‌اند و از علاقه‌ وافرش به قرائت مصطفی اسماعیل آگاهند. و توصیه‌هایش به قاریان قرآن را شنیده‌اند که حتی درباره پوشش ظاهری آن‌ها هم نگرانی‌هایی داشت. درباره وقف و ابتدا در قرائت و تلاش برای انتقال معنای آيه در قرائت توصیه‌های کارشناسی می‌کرد. ▫️حفظ قرآن را سفارش می‌کرد و در مرداد ماه ۱۳۹۰ تأکید کرد که باید دست‌کم یک میلیون حافظ قرآن ترییت شود و همان‌ را هم بسیار کم دانست. حفظ قرآن را مقدمه تدبر در قرآن می‌دانست و از آرزویش سخن گفت که ده یا پانزده میلیون ایرانی داشته باشیم که با معارف قرآنی آشنا باشند. گاه‌نگاشت ۱۷۴ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

📖چند خاطره فقهی از آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای ✍️محمدکاظم حقانی فضل 🔸آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای، در دهه نخست دوران جمهوری اسلامی، نماینده مجلس و سپس رئیس‌جمهور بود که منصب شرعی محسوب نمی‌شدند، ولی هم‌زمان از سوی امام خمینی به امامت جمعه تهران منصوب شده بود و در اولین انتخابات خبرگان رهبری نیز به‌عنوان یکی از برگزیدگان مردم تهران به مجلس خبرگان راه یافت که شرط آن اجتهاد دست‌کم در حد تجزی است. در جلسه روز ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ نیز برخی از اعضای خبرگان به اجتهاد مطلق ایشان شهادت دادند. 🔹شاید نخستین حضور رسانه‌ای شهید آیت‌الله سید علی خامنه‌ای با موضوع فقه، به دی ماه سال ۱۳۶۶ برگردد، جایی که درباره حیطه اختیارات ولی‌فقیه در خطبه‌های نماز جمعه سخن گفت و اختیارات ولی‌فقیه را در چارچوب احکام اولیه شرعی دانست. 💠 برای مشاهده کامل متن اینجا کلیک کنید:🔻 🔗 https://riicj.com/news/9473/ 🔖 #رهبر_شهید #فقه_معاصر 🔗www.riicj.com 🔗eitaa.com/riicj_com

آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای؛ ▪️چهار) زن؛ فردیت یا خانواده؟ ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای، در برابر گزینه‌های زن برای خانواده، و زن منهای خانواده، شاید در پی الگوی زن در خانواده بود؛ گویا چشم‌اندازش آن بود که نه فردیت زن، خانواده را دچار کاستی و سستی کند، و نه خانواده حقوق زن در جایگاه یک فرد را به محاق ببرد. همان که الگوی سوم نیز خوانده شد. ▫️معصومه ابتکار در کتاب خاطراتش ماجرای انتخابش به ریاست سازمان محیط زیست در دولت هفتم جمهوری اسلامی ایران را نقل کرده است. سازمان محیط زیست یک نیروی نظامی به اسم محیط‌بانان دارد و رئیس سازمان محیط زیست در واقع فرمانده محیط‌بانان نیز هست، نکته اصلی این خاطره اجازه آیت‌الله خامنه‌ای است که با فرماندهی زنان بر یک نیروی نظامی همراهی کرده است. او خانم مرضیه دباغ را نیز در جایگاه فرماندهی نظامی ستوده بود. ▫️در آذر ماه ۱۴۰۳ آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای که در جمع زنان و به مناسبت میلاد حضرت فاطمه زهرا(س) سخن می‌گفت اعتقاد خود مبنی بر جواز تقلید زنان از مجتهد زن را علنی کرد و توضیح داد که در برخی موضوعات زنانه، زنان بهتر می‌توانند موضوع فقهی را تشخیص بدهند. ▫️چندین سال پیش از آن هم در بحث سهم الارث زنان، باز هم در یک سخنرانی عمومی توضیح داد که این که می‌گویند زن از اموال غیر منقول ارث نمی‌برد حرف آخر فقهی نیست و نظر خودش را نیز بیان کرد که با نظر رایج فقهی همراه نبود و معتقد بود زنان از اموال غیرمنقول هم ارث می‌برند. ▫️نگاه آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای به جایگاه زنان را می‌توان در رفتار و تعامل او با جامعه زنان نیز کشف کرد، در زمان رهبری او دو بار زنان به وزارت رسیدند، پدیده‌ای که در جامعه مذهبی تازگی داشت و بسیاری از متدینان انتظار آن را نداشتند. و نکته مهم‌تر آن که در کابینه چهاردهم، یک وزارت زیربنایی بر عهده وزیر زن نهاده شد و آیت‌الله خامنه‌ای در سخنرانی علنی خود درباره کابینه موافقت کلی خود با اعضای کابینه را اعلام کرد. ▫️سال‌های چندی در دیدارهای عمومی با آیت‌الله خامنه‌ای که در حسینیه امام خمینی برگزار می‌شد، آقایان در صحن اصلی حسینیه و روبه‌روی ایشان می‌نشستند و زنان در طبقه بالاتر، چنان که در اکثریت مطلق مساجد و حسینیه‌های ایران رایج است. اما چند سالی هست که در برخی دیدارها خانم‌هاو آقایان در عرض هم می‌نشینند و بین ایشان یک مانع کوتاه قرار دارد. این مانع فقط از اختلاط زن و مرد جلوگیری می‌کند ولی زنان را پرده‌نشین نمی‌کند. ▫️سخنرانی همه ساله برای زنان در مناسبت‌های مختلف به‌ویژه هفته بزرگداشت مقام زن، سخنرانی زنان در دیدارهای خاص مثل دیدار دانشجویان و نخبگان و مانند آن در کنار سخنرانی مردان نیز از پدیده‌هایی است که نشان‌گر اهتمام آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای به حضور اجتماعی زنان است. ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای چندهمسری را برای مردان هر چند جایز می‌دانست، ولی استحباب آن را قبول نداشت و مشهور است که در دفتر و تشکیلات بیت آیت‌الله خامنه‌ای تعدد زوجات ممنوع است و اگر مردی دو همسر داشته باشد نمی‌تواند با مجموعه بیت همکاری داشته باشد. و از او نقل کرده‌اند که گفته بود حتی به شوخی هم از چندهمسری در برابر همسرتان سخن نگویید. ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای در ازدواج دختران، اذن پدر را به صورت احتیاط واجب شرط می‌دانست به‌گونه‌ای که بدون اجازه پدر، عقد دختر باکره باطل است، ولی در این مورد اجازه تقلید از مراجع دیگر را می‌داد. پس از ازدواج نیز خروج زن از خانه را نیازمند اجازه شوهر دانسته است. ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای در سخنرانی‌های خود بارها تصریح و تأکید کرده بود که وظیفه اصلی زنان،‌ مادری و مدیریت خانواده است و کارهای دیگر نباید وظیفه اصلی را به حاشیه ببرد. گاه‌نگاشت ۱۷۵ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .

آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای؛ ▪️پنج) مردم‌سالاری هدایت‌شده (بخش یکم) ▫️به نظر می‌رسد نتیجه عملکرد آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای در دوران رهبری ۳۷ ساله، تثبیت انتخابات و صندوق رأی به عنوان یکی از مهم‌ترین ارکان مردم‌سالاری است. هر چند او این مردم‌سالاری را به نوعی هدایت‌شده و مهارشده می‌دید و در صورتی که لازم می‌دانست تلاش می‌کرد در انتخابات تأثیر بگذارد؛ چه از جایگاه رهبری، و چه از جایگاه یک کنشگر سیاسی که هوادارانی تلاش‌گر و گسترده داشت و می‌توانست به آن‌ها تکیه کند. علی شریعتی در یکی از کتاب‌هایش از دموکراسی متعهد سخن گفته بود. شاید بتوان نتیجه کنش‌های انتخاباتی آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای را تثبیت دموکراسی متعهد ارزیابی کرد. ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای به لحاظ نظری جمهوریت و دخالت مردم در سرنوشت خودشان را برآمده از آموزه‌های اسلام می‌دانست. در سال ۱۳۹۲ با تعبیر حق الناس ادبیات جدیدی را ایجاد کرد. او برگزاری انتخابات را تکلیف شرعی می‌دانست و تصریح کرد که رأی مردم تزیینی نیست. و توضیح داد که حتی اگر مردم هم متوجه نشوند کسی حق ندارد نتیجه انتخابات را تغییر دهد، و این کار تضییع حقوق مردم است و انتخابات را پایدارترین وسیله برای حفظ حقوق مردم توصیف کرد. ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای پیش از رسیدن به مقام رهبری، چهار بار از مردم رای گرفته بود؛ یک‌بار برای دور اول مجلس شورای اسلامی، دو بار برای ریاست جمهوری و یک‌بار برای دور نخست مجلس خبرگان رهبری. هنوز در ایران هیچ رئیس جمهوری نصاب رأی او در دور اول ریاست جمهوری‌اش را به دست نیاورده است. در سال‌های رهبری آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای، برای ۹ دوره مجلس شورای اسلامی، ۱۰ دوره ریاست جمهوری، ۵ دوره مجلس خبرگان، ۶ دوره شوراها و یک همه‌پرسی قانون اساسی انتخابات برگزار شده است. ▫️آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای بر برگزاری مرتب انتخابات تأکید داشت و می‌توان گفت یکی از خطر قرمزهایش انتخابات بود. در انتخابات مجلس هفتم در سال ۱۳۸۲ که به علت رد صلاحیت‌های گسترده و اعتراض سران دو قوه، شایعه تأخیر انتخابات بر سر زبان‌ها بود، در پاسخ نامه سران دو قوه بر برگزاری انتخابات در زمان مقرر تأکید کرد و پس از انتخابات هم در پیامی به مهدی کروبی رئیس مجلس قبلی از مجاهدتهای او در برگزاری انتخابات تشکر کرد. ▫️او همیشه از هفته‌ها پیش از انتخابات درباره آن سخن می‌گفت، دعوت به مشارکت می‌کرد و سعی می‌کرد معیارهای انتخاب گزینه مطلوب را تبیین کند. به جز انتخابات دومین دوره شوراها که به جز یک جمله تقریبا چیزی نگفت. همیشه در نخستین ساعت شروع رأی‌گیری، در همان حسینیه همیشگی رأی خود را به صندوق می‌انداخت و چند جمله‌ی هم سخن می‌گفت، به جر دومین دوره انتخابات شوراها که در یک سفر از پیش‌‌برنامه‌ریزی شده به سفر استانی رفت تا در روز انتخابات در شهری کوچک باشد و طبق قانون نتواند در انتخابات شرکت کند. در آن روز هم با حضور در کنار صندوق رأی بر اهمیت انتخابات تأکید کرد. ▫️در ریاست جمهوری پنجم که تنها ۵۳ روز پس از آغاز رهبری خودش بود، به‌روشنی از نامزدی هاشمی رفسنجانی سخن گفت و حمایت کرد. پس از آن از هیچ نامزد یا فهرستی نام نبرد و البته همیشه از فضای کلی توصیه‌های او گمانه‌زنی‌هایی می‌شد. در انتخابات پر سر و صدای ریاست جمهوری هفتم یا همان دوم خرداد مشهور، گفته شد که نظرش به انتخاب علی‌اکبر ناطق نوری است و حتی آیت‌الله مهدوی کنی نیز به نوعی این شایعه را تأیید کرد. ولی آیت‌الله بعد از انتخابات گفت من هرگز نام کسی را نبردم. و فقط سی میلیون رأی از خدا خواستم. در انتخابات خبرگان در سال ۱۳۹۴ یک فهرست را بدون اشاره مشخص، فهرستی انگلیسی توصیف کرد. در انتخابات ۱۳۸۸ روز بعد از مناظره‌ بسیار جنجالی و بی‌سابقه بین دو نامزد اصلی، در حرم امام خمینی به سخنان یکی از نامزدها پاسخ گفت و او را نقد کرد، ولی سخنان نامزد دیگر را، یک هفته بعد از برگزاری انتخابات پاسخ داد. گاه‌نگاشت ۱۷۶/۱ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل ادامه در بخش دوم👇👇 .

آیت‌الله شهید سید علی خامنه‌ای؛ ▪️پنج) مردم‌سالاری هدایت‌شده (بخش دوم) ادامه بخش نخست 👆👆 ▫️در دوره‌های مختلف انتخابات گوناگون، اعتراض‌های فراوانی به سازکار تایید صلاحیت‌ها به‌ویژه مسئله نظارت استصوابی وجود داشت. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای بارها از نظارت استصوابی دفاع کرد. با این وجود در انتخابات نهم ریاست جمهوری به طور رسمی در تأیید صلاحیت نامزدها دخالت کرد و در نامه‌‌ای به شورای نگهبان دو نفر از کاندیداها را به افراد تأیید صلاحیت شده افزود. چنان که در انتخابات چهاردهم ریاست جمهوری نیز هر چند نامه‌ای علنی در کار نبود، ولی به‌زودی روشن شد که تأیید صلاحیت مسعود پزشکیان حاصل نظر آیت‌الله بوده است. آیت‌الله خامنه‌ای در انتخابات دوازدهم ریاست جمهوری نیز پشت بلندگو به یک نامزد مشهور بدون نام‌بردن از او توصیه کرد که در انتخابات ریاست جمهوری ثبت نام نکند. ▫️در ۳۷ سال دوران رهبری آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای، آمار مشارکت در انتخابات روند ثابتی نداشت و نرخ مشارکت گاه بسیار بالا و گاه بسیار پایین بود. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای در موارد بسیاری، پس از انتخابات و اعلام نتایج، پیامی خطاب به ملت صادر می‌کرد. معمولا در این پیام‌ها انتخابات را پرشکوه دانسته و از ملت تشکر می‌کرد. ولی بعد از چند انتخابات از جمله خبرگان دوم در سال ۶۹ یا انتخابات مجلس و خبرگان در سال ۱۴۰۲ که با مشارکت پایینی برگزار شد، چنین پیامی صادر نشد. ▫️در چند انتخابات برداشت عمومی این بود که نتیجه انتخابات خلاف نظر آیت‌الله خامنه‌ای است. این سخن در دوم خرداد ۱۳۷۶، مجلس ششم و نیز انتخابات ریاست جمهوری یازدهم بیشتر گفته می‌شد. آیت‌الله خامنه‌ای در نتیجه هیچ انتخاباتی دخالت نکرد و حتی در انتخابات مجلس ششم که دبیر شورای نگهبان در نامه‌ای به دنبال ابطال انتخابات تهران بود آیت‌الله خامنه‌ای فقط با ابطال صندوق‌های مشکل‌دار موافقت کرد. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای، بعدها فاش کرد که کسانی به او گفته‌ بودند انتخابات دوم خرداد را باطل کند ولی به گفته خودش تشر محکمی دریافت کرده بودند. آیت‌الله در انتخابات بسیار جنجالی سال ۱۳۸۸ هم با همه اعتراض‌ها، راهپیمایی‌ها و حتی درگیری‌های خیابانی بر حفظ نتیجه اعلام‌شده انتخابات پایداری کرد. ▫️مطبوعات آزاد، بخشی از جامعه مدنی هستند که در کنار بقیه نهادهای مدنی بقای مردم‌سالاری را تضمین می‌کنند و در ادبیات سیاسی رکن چهارم دموکراسی شمرده می‌شوند. در نیمه دوم دهه ۱۳۷۰ شمسی مطبوعات و روزنامه‌ها سهم زیادی در شکل‌گیری فضای سیاسی ایران داشتند. آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای در یک سخنرانی گفت روزنامه‌ها همیشه آزاد بوده و هستند و اتفاق تازه‌ای نیفتاده است. اکنون در مقابل روزنامه‌هایی که سخنان باطل می‌نویسند، باید روزنامه‌هایی باشند که پاسخ‌شان را بدهند. در همان روزگار مجلس قانونی تصویب کرد و فعالیت نشریات را با محدودیت‌های زیادی روبه‌رو کرد و وقتی مجلس ششم خواست آن قانون را برگرداند، آیت‌الله #سید_علی_خامنه_ای با حکم حکومتی مانع آن شد. و در همان ماه‌ها بود که چندین نشریه با دستور سعید مرتضوی دادستان بدنام تهران تعطیل شدند. آیت‌الله خامنه‌ای برخی مطبوعات را لانه دشمن دانسته بود. گاه‌نگاشت ۱۷۶/۲ گاه‌نگاشت‌های محمدکاظم حقانی‌فضل .