بصورت افقی مطالعه شود

بسم الله الرحمن الرحيم آيت الله العظمي جوادي آملي (تفسير سوره مبارکه حمد جلسه دهم)   . . . پس خدا رب العالمين است بالقول المطلق و چون قرآن براي هدايت انسان است و تربيت انسان است، مهمترين عاملي كه انسان را هدايت مي‌كند،‌ مسأله معاد است. زيرا اگر كسي مسئوليت را هم فراموش بكند، اگر مسئوليت را فراموش بكند و روز حساب را هم فراموش بكند،‌ اعتقاد به اينكه خدايي هست و اعتقاد به اينكه خدا هم اين عالم را مي‌‌پروراند و رب است باز هم سودي ندارد. اگر معتقد بود در برابر همه كارهايش مسئول است و روزي بايد در برابر همه كارهايش احضار بشود، آن است كه در تهذيب و تزكيه او مؤثر است. لذا در تدبير انساني و تربيب انساني و رب بودن انسان، مسأله قيامت مطرح است. چون خداي رب عالمين است قيامت دارد، اگر قيامت نمي‌داشت معنايش اين بود كه مدبر انسان نيست. انسان را به چي مي‌پروراند؟ انسان را مثل يك درخت است كه بپروراند او را نمو بدهد انسان را مثل حيوان مي‌پروراند؟ يا انسان را تنتقلون من دار الي دار، از عالمي به يك عالمي مي‌پروراند؟ تا به هدف نهايي برسد. انسان را به چي مي‌پروراند؟ پرورش انسان، ربوبيت انسان بدون معاد ممكن نيست. يعني اگر انسان با مرگ از بين برود و نابود بشود كه به مقصد نمي‌رسد. اگر معادي نباشد و اگر حساب و كتابي نباشد اگر هدفي نباشد تدبير انسان و پرورش انسان به چي خواهد بود ؟ خداي سبحان كه رب عالمين است، سموات و ارض را مي‌پروراند زمين را مي‌پروراند اما انسان را چگونه مي‌پروراند؟ انسان مثل يك حيوان يا يك درخت است كه چند صباحي سبز و خرم بشود بعد پژمرده و خشك بشود و ديگر هيچ؟‌ يا انسان يك موجود نامتناهي است كه بالاخره اين مراحل را يكي پس از ديگري بايد پشت سر بگذارد و طي كند؟ لذا در تدبير انسان كه مهمترين بخش تربيت انساني است مسأله قيامت را مطرح مي‌كند. مي‌فرمايد:‌ «مالك يوم الدين» همين مالك يوم الدين بودن خداي سبحان هم دليل ديگري است بر محمود بودن او. اوست كه روز قيامت را مطرح مي‌كند. خدا را شكر مي‌كنيم كه قيامتي دارد خدا را شكر مي‌كنيم كه ما را رها نگذاشت. خدا را شكر مي‌كنيم كه دربرابر كارهاي خير ما به ما پاداش مي‌دهد. خدا را شكر مي‌كنيم كه قيامتي دارد ما به ترس از قيامت تن به خيلي از تباهي و آلودگي نمي‌دهيم. اگر قيامتي نبود انسان درنده بود و قرآن كريم وقتي دليل تباهي مجرمين را ذكر مي‌كند، مي‌فرمايد دليلش اين است كه اينها قيامت را فراموش كردند. «لهم عذاب شديد بما نسوا يوم الحساب» چون قيامت را از ياد بردند دست به تباهي زدند. ممكن نيست كسي به ياد قيامت باشد و گناه بكند و اگر خداي سبحان رب است مدبر است و مربي است و تدبير انسان جز از راه قيامت ممكن نيست لذا در اين بخشي كه حمد خدا را با اين ادله اثبات مي‌كنند، يكي از بهترين حدود وسطي براي اثبات محمود بودن خدا مسأله قيامت است. لذا فرمود مالك يوم الدين. چون خدا مالك روز جزاست. . . والحمد لله رب العالمين

📚 درس اخلاق تاریخ: 1383/09/05