#یادداشت_علمی ✍ یکی از فواید بحث منصرف و غیر منصرف 🔎چندین سال در فکر فایده این بحث نحوی به سر بردم تا در نهايت برای به دست آوردن معنای واژه (مَجَّان) به فرهنگ نامه ها مراجعه کردم. در "تاج اللغة و صحاح العربيّة" اثر "اسماعیل بن حَمّاد جوهرى" با عبارت پیش رو مواجه شدم :"... أخَذَهُ (مَجَّاناً) أي بِلا بَدَلٍ وَ هُوَ فَعَّالٌ لِأنَّهُ مُنْصَرِفٌ...". ترجمه : آن را مجانی گرفتم یعنی بلا عوض. این واژه از آن رو که منصرف است بر وزن (فَعَّال) می باشد. 📑توضیح : به وضوح روشن است که از منصرف بودن این واژه در تعیین وزن آن و در نتیجه در شناسایی حروف اصلی آن بهره گرفته شده است. با این تفاصیل ماده اصلی آن (م ج ن) می باشد. 🔻"جوهری" افزون بر رسالتی که به عنوان یک فرهنگ نویس داشته، تحقق اهدافی همچون آموزش و توجه دادن به نکات ویژه ادبی را نیز دنبال می کرده است. با توجه به روش وی در فرهنگ نامه اش می توان هدف از بیان چنین تعلیلی را اشاره به یکی از کاربردهای بحث منع صرف دانست. (۱) 🔻صورت مفصل استدلال "جوهری": اگر این واژه غیرمنصرف بود دو عامل در منع صرف آن نقش داشت: ۱-وصف بودن ۲- (ان) زائده از آنجایی که این واژه منصرف است پس حداقل یکی از این دو عامل را ندارد و آن دارا نبودن (ان) زائده است؛ چرا که وصف بودن آن قطعیست. بدین ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که حرف (ن) در آخر آن حرف اصلی است و وزن این واژه نمی‌تواند (فَعْلَان) باشد. 🔻اگر چه این فایده گستره وسیعی را در بر نمی‌گیرد، اما نشان می‌دهد که مبحث منصرف و غیرمنصرف بی‌فایده نیست و یکی از فواید آن، "کمک به تشخیص ساختار واژه" است؛ فایده‌ای که دانش نحو را در خدمت پیشبرد اهداف دانش صرف قرار می‌دهد. 🔻امید است با جستجویی فراگیرتر به دیگر فواید این مبحث دست یابیم و در راستای تکمیل و ارتقای این نوشتار بکوشیم. ➖➖➖➖ پانوشت : ۱- البته می توان با احتمال پردازی چنین گفت از آن رو که برخی وزن این واژه را (فَعْلَان) و با حروف اصلى (م ج ج) قلمداد کرده اند، "اسماعیل بن حماد جوهری" بیان چنین تعلیلی را ضروری دانسته است اما تا کنون به چنین خطایی از سوی کسی دست نیافته ایم لذا این مطلب از حیطه احتمال پا فراتر نمی گذارد. ✍ علی حسامی کرمانی (کانال از گوشه و کنار پژوهش) 🔸مجموعه علمی ابن‌سکّیت اهوازی ره 🆔@feghhalloghat

با تشکر از دقت نظر و راهنمایی های استاد براریان در ارائه فرسته پیش رو.