📌 حق مردم در ارزيابى مدیران نظام
✍️ محمد ملک زاده
يكى از زمينههاى ايجاد و گسترش مشاركت سياسى مردم در جامعه را مىتوان از طریق نقد و ارزیابی عملکرد کارگزاران اسلامی مورد بررسى قرار داد. اين اصل را مىتوان يكى از مهمترين عوامل بقأ و سلامت نظام اسلامى دانست؛ زیرا با باز نمودن فضاى لازم جهت طرح اظهار نظرها و نصيحتهاى خير خواهانه از سوى مردم، مىتوان مسئولان را در راه رسيدن به اهداف عاليه و مقدس اسلامى يارى رساند. در انديشه و تفكر اسلامى، مردم داراى حق اظهار نظر، سؤال و استيضاح نسبت به عملكرد كارگزاران و مسئولان حكومتى مىباشند. در جامعه اسلامى مردم وظيفه دارند نسبت به سرنوشت سياسى و اجتماعى خود و ساير افراد جامعه بى تفاوت نمانند و در مقابل كارگزاران و حاكمان سياسى نيز مىبايست زمينه توسعه مشاركت فعال مردم را در امور سياسى و اجتماعى فراهم آورند.
اميرمؤمنان على (ع) با بر شمردن حقوق دوجانبه حاكم و مردم، مسئله نصيحت را در كنار اطاعت و وفا نمودن به بيعت خويش با امام قرار مىدهد: «اى مردم! من بر شما حقى دارم و شما نيز بر من حقى... اما حق من بر شما اين است كه به بيعت خود وفا كنيد و در نهان و آشكار، نصيحت و حق خير خواهى را ادا نماييد». بديهى است كه تحقق و اجراى صحيح این اصل نيازمند فراهم شدن مقدماتى است كه بهترين نمونه آن را مىتوان در سيره حاكمان معصوم (ع) مشاهده كرد:
نخست؛ نصيحت پذيرى حاكم و ترغيب و تشويق مردم به اين امر میباشد. حضرت على (ع) همواره به فرمانداران خود توصيه مىكرد كه سخن منتقدان و آمران به معروف را بشنوند و خود نيز داوطلبانه در اين كار پيشقدم بود و از اين رو به مالك اشتر توصيه مىكند: «هرگز مگو كه من اميرم پس فرمان مىدهم و بايد اطاعت شوم زيرا كه اين كار مايه سياهى دل و تباهى دين و زوال نعمتهاست».
دوم؛ برداشتن موانع دست و پاگیر ميان حاكم و مردم است. زمانى مىتوان عملکرد یک مسئول را مورد نقد و ارزیابی قرار داد که دسترسى عموم به او با سهولت امكانپذير و يا ابزار رساندن نصايح مردمى به وى فراهم باشد. همانگونه كه در عصر حاكميت معصوم رواج داشت. مردمىترين حكومتها را مىتوان در نمونه حكومت علوی سراغ گرفت. نمونهاى كه در آن دسترسى مردم به حاكمان و مسئولان به سهولت امكانپذير بود و هر كس به راحتى مىتوانست نظر يا خواستهاش را بدون واهمه يا مانعى بر زبان آورد. امير مؤمنان على(ع) در عهدنامه معروفش به مالك اشتر اكيداً سفارش مىنمود كه هرگز به مدت طولانى خود را از مردم پنهان مساز چرا كه اين امر سبب ايجاد نوعى محدوديت و بىاطلاعى کارگزار از امور مملكتى خواهد بود. خود ايشان از مردم مىخواست تا با وى صريح و بىپرده و به دور از رعايت تشريفات و ملاحظه كارىهاى مرسوم با زمامداران ستمگر و مستبد سخن گويند و از پناه بردن به تكلف و تصنع در رفتار خويش بپرهيزند. از این همه می توان دریافت که دولت علوی، کامل ترین الگوی حکمرانی اسلامی است.
#سیاست
#مردمداری
#نویسندگان_حوزوی
@HOWZAVIAN