💢تأملی روش‌شناختی بر خطای «دوگانه پنداریِ فتوا و حکم حکومتی» در تحلیل فقهی سیاست هسته‌ای ✍ حجت‌الاسلام سیدمرتضی میرزاده اهری برخی نوشته‌های اخیر پیرامون امکان بازنگری در سیاست‌های راهبردی نظام اسلامی، با ادعای تکیه بر «فقه حکمرانی»، دچار آشفتگیِ مبنایی در دستگاه اصولی و فقهی شده‌اند که مصداق بارزِ «دفاعِ باطل از موضعِ حق» یا به‌تعبیری «دفاع بدتر از حمله» هستند. شماری از پژوهندگان با تفکیکِ میان فتوا و حکم حکومتی و طرحِ این گزاره که «حکم حکومتی می‌تواند بر خلافِ فتوای ولی‌فقیه باشد»، مرتکب خطاهای فاحش روش‌شناختی شده‌اند که نقد و تنقیح آن ضرورت دارد: ۱. بطلانِ دوگانهٔ «فتوای فردی» در برابر «حکم حکومتی» نویسنده گمان نموده فتوا ناظر به احکامِ فردی و شخصی است و حکم حکومتی ناظر به تدبیر عمومی. گویی فتوا نظر شخصیِ فقیه در دالانِ کتابخانه است و حکم حکومتی ابزار اجراییِ خیابانی! این نگاه، نشانگر رسوخِ تفکرِ «فقهِ فردگرا و حداقلی» به درونِ مباحث فقه سیاسی است. روی نظریهٔ فقهِ کلانِ نظام‌ساز -ملهم از اندیشه امام خمینی و خلف صالح ایشان رهبری شهید-، چه در مقامِ استنباطِ حکمِ اولی (فتوا) و چه در مقامِ صدورِ حکمِ حکومتی (ولایی)، چشم‌اندازِ فقیه، «تدبیرِ امت و حفظِ نظام» است. بنابراین، فتوای فقیه جامع‌الشرایط در امورِ عام‌البلوه، خالی از ملاحظاتِ کلانِ اجتماعی نیست که بتوان میان آن و حکمِ حکومتی دیوار کشید. ۲. محال بودنِ تناقض میان «فتوای ولی‌فقیه» و «حکم حکومتیِ او» از شگفت‌آورترین ادعاها این است که حکم حکومتی می‌تواند حتی با «فتوای خودِ ولی‌فقیه» هم تفاوت داشته باشد! این ادعا با مبانی فقهِ مصلحت و فلسفهٔ تشریعِ احکام حکومتی در تضاد است. بر مبنای فقه پویای امام خمینی، اگر مصلحتِ نظام و تزاحمِ احکام، اقتضای فعلِ خاصی (همچون بازنگری در ابعاد بازدارندگی) را داشته باشد، این مصلحت به مرتبهٔ «موضوع‌شناسیِ احکامِ ثانویه» یا تزاحمِ اهم و مهم صعود می‌کند و پیش از آنکه حکم حکومتی صادر شود، ملاکِ فتوای اولی را تخصیص یا تقیید می‌زند. فقیهِ حاکم، دو شخص نیست که با یک دست فتوا به حرمتِ مطلقِ یک پدیده بدهد و با دستِ دیگر (بدون تغییر مبنا و ملاک) حکمِ به جواز یا وجوبِ آن صادر کند؛ بلکه تغییرِ حکم، معلولِ دگرگونیِ «موضوع» یا «تزاحمِ ملاک‌ها»ست. ۳. خلطِ میانِ «تغییر موضوع و احکام ثانویه» با «تناقض‌گوییِ فقهی» آنچه در مواجهه با تحولاتِ بنیادینِ امنیتی و تهدیدهای فزایندهٔ نظام سلطه ضرورت دارد، تبیینِ دقیقِ قاعده‌مندِ «تغییر موضوعات» و «قاعدهٔ اضطرار و تقیهٔ حکومتی» است؛ نه تسلیم شدن در برابرِ استدلال‌های سست و التقاطی که شاکلهٔ فقهِ سیاسیِ شیعه را متزلزل جلوه دهد. فقهِ اهل‌بیت (ع) پویاتر و قاعده‌مندتر از آن است که برای توجیهِ مصلحتِ نظام، نیازمندِ پذیرشِ تناقض میانِ فتوا و حکمِ حاکم باشد. 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢امکان تحول دکترین دفاعی در فقه سیاسی؛ از فتوای ثابت تا حکم متناسب با ضرورت‌های دفاعی ✍️حجت‌الاسلام محمدعلی رنجبر یکی از نکات بسیار مهم در اندیشه دفاعی امام خمینی (ره)، تعبیری است که ایشان در تحریرالوسیله، در مبحث دفاع از بیضه اسلام به کار می‌برند: «بِأَيَّةِ وَسِيلَةٍ مُمْكِنَةٍ»؛ یعنی دفاع باید با هر وسیله ممکن انجام شود. این تعبیر، ظرفیت مهمی برای فهم پویایی دکترین دفاعی جمهوری اسلامی دارد؛ به این معنا که دکترین دفاعی یک نظام اسلامی لزوماً یک صورت ثابت و تغییرناپذیر ندارد، بلکه می‌تواند متناسب با سطح تهدید، ماهیت دشمن و میزان خطری که موجودیت جامعه اسلامی را تهدید می‌کند، تغییر کند. برای تبیین این مسئله باید به سه نکته توجه کرد: ۱. منطق امام خمینی: دفاع از موجودیت اسلام با هر وسیله ممکن ۲. دکترین دفاعی می‌تواند در شرایط متفاوت، تغییر کند ۳. تفاوت فتوا و حکم حکومتی؛ چگونه ممکن است دکترین دفاعی تغییر کند؟ 👈بخوانید: تطبیق بر مسئله سلاح هسته‌ای و دکترین دفاعی جمهوری اسلامی 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 گفتمان ضد استعماری شهید آیت‌الله خامنه‌ای و تبارشناسی آن در سیره فقیهان تاریخ معاصر 🎙حجت‌الاسلام محمدصادق ابوالحسنی منذر ❓ آیت‌الله خامنه‌ای چه جایگاهی در تاریخ مبارزات ضد استعماری فقهای شیعه دارد؟ ❓ اندیشه و سیره سیاسی ایشان چه نسبتی با تجربه‌هایی چون نهضت تنباکو، مشروطه و نهضت ملی‌شدن نفت برقرار می‌کند؟ ❓آیا می‌توان در اندیشه و سیره ایشان، افزون بر تداوم این میراث، از بازخوانی و صورت‌بندی متمایز آن در شرایط تاریخی جدید سخن گفت؟ 🗓 زمان: چهارشنبه ١٣ آبان‌ ۱۴۰۵، ساعت ۱۵:۳۰ تا اذان مغرب 🏛 مکان: قم، مدرسه علمیه معصومیه قم 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 نشست علمی «جایگزین نوین شرعی برای کارمزد قرض‌الحسنه» 🎙ارائه‌: حجت‌الاسلام‌ و‌المسلمین عباس نیاکان کازرونی 🎙ناقد: استاد سید محمدتقی علوی فریدنی 🗓زمان: سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۵ 🏢 مکان: قم، مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، سالن اندیشه 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🔻نشست مقدماتی همایش «گوهر فضیلت» 💠 نکوداشت عالم ربانی و فقیه پارسا آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید (ره) 🎙با حضور: ▫️آیت‌الله رضا استادی 🎙 سخنران علمی: ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین حمید پارسانیا 🎙 میزگرد فقهی و کلامی: ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین رضا برنجکار ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین محسن مروارید 🎙 میزگرد تربیتی و اجتماعی: ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین علی نهاوندی ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی مهدوی‌راد ▫️حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی مهدوی‌پور 🗓 زمان: چهارشنبه ۱۳ آبان‌ماه، ساعت ۱۸:۳۰ 🏛 مکان: قم، خیابان دورشهر (شهیدان فاطمی)، نبش کوچه ۹، مؤسسه آل‌البیت (علیهم‌السلام) 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📚فقه تکالیف الزامی کودکان ممیز و مراهق ✔️یکی از دغدغه‌های مشترک مربیان، اولیا و پژوهشگران علوم اسلامی، حدود و ثغور تکالیف شرعی و اخلاقی کودکان در آستانه بلوغ است. در انگاره سنتی و رایج فقهی، بر مبنای قاعده «رفع‌القلم»، کودک تا زمان بلوغ شرعی فاقد تکلیف شمرده می‌شود؛ اما نویسنده در این اثر با رویکرد مبتنی بر «اجتهاد نص‌محور و عقل‌گرا»، سه محور بنیادین را واکاوی کرده است: 1️⃣ مسئولیت تربیتی اولیا و مربیان: مکلف‌کردن ناگهانی نوجوان در آغاز سن بلوغ و بدون زمینه‌سازی تدریجی، با حکمت تشریع ناسازگار است. بار این مقدمه‌سازی بر دوش خانواده و مربیان است و در صورت کوتاهی آنان، عقل به معذوریت نسبی کودک حکم می‌کند. 2️⃣ پاسخ به چالش «کودک مراهق» و حفظ حقوق دیگران: نوجوانی که به بلوغ شرعی نرسیده اما توان تمیز و بزه دارد، نمی‌تواند به حقوق مالی، جانی یا آبرویی دیگران تعدی کند؛ در این کتاب مسئولیت اخروی و ضمانت‌های جبرانی چنین رفتارهایی تبیین شده است. 3️⃣ عقل‌گرایی به‌عنوان مخصص حدیث رفع‌القلم: احیای جایگاه عقل مستقل در فرایند استنباط و اثبات اینکه برخی تکالیف معقول و درک‌پذیر برای کودکان ممیز، می‌توانند مخصص اطلاق حدیث رفع‌القلم باشند. 🛒 تهیه اثر: https://nashrehowzeh.ir/p/d/2150 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢بازخوانی اصولی ساخت و نگهداری سلاح هسته‌ای در چارچوب تزاحم و مقدمات مفوّته ✍️حجت‌الاسلام سید مهدی شکوری یکی از مسائل قابل تأمل در فقه معاصر، تعیین نسبت میان حرمت استعمال سلاح هسته‌ای و حکم ساخت و نگهداری آن است. آیا حرمت استعمال، به‌واسطه تزاحم با وجوب اعداد قوه یا از طریق تحلیل مقدمات مفوّته، می‌تواند به ساخت و نگهداری سرایت کند؟ و در فرضی که ساخت به‌عنوان مقدمه تحقق یک تکلیف دفاعی در آینده ضرورت داشته باشد، ترک آن چه حکمی خواهد داشت؟ این نوشتار با تمرکز بر دو مبحث اصولیِ تزاحم و مقدمات مفوّته، مسئله را از دو جهت بررسی می‌کند. در مبحث نخست، با تفکیک تزاحم امتثالی، ملاکی و حفظی، نشان داده می‌شود که استقلال ساخت و استعمال و امکان جمع میان ساخت و ترک استعمال، مانع از تحقق تزاحم امتثالی است و تعدد موضوع نیز زمینه تزاحم ملاکی را منتفی می‌سازد. همچنین، تزاحم حفظی تنها در فرض احراز شرایط خاص آن قابل طرح است و صرف احتمال کاربرد نادرست، برای اثبات حرمت عام ساخت کفایت نمی‌کند. در مبحث دوم، مسئله بر اساس مبانی محقق خراسانی، محقق نائینی، شهید صدر و محقق خویی در باب مقدمات مفوّته تحلیل می‌شود. 👈 کلیک و مطالعه نمایید 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢ماهیت فتوای هسته‌ای؛ حکم اولی و نه تاکتیک «دروغ مصلحتی» خواندن فتوای هسته‌ای، تعبیری سخیف و تضعیف جایگاه فقاهت است ◻️تحولات شتابان نظامی، تشدید تهدیدها و ناکارآمدی مشهود سازوکارهای حاکم بر ساختارهای بین‌المللی، بار دیگر مسئله دکترین دفاعی جمهوری اسلامی ایران، به‌ویژه نسبت آن با «فتوای تاریخی تحریم سلاح‌های کشتار جمعی» را در کانون مباحثات راهبردی و محافل علمی قرار داده است. با اوج‌گیری این گفت‌وگوها، طیفی از آرا، پرسش‌ها و شبهات گوناگون پیرامون اعتبار، ماهیت و دوام این فتوا مطرح شده که نیازمند بررسی منسجم و مستدل، مبتنی بر مبانی فقهی و حقوق بین‌الملل است. 🔹در همین راستا، با حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین پورامینی، استاد حوزه و دانشگاه، دکتری حقوق بین‌الملل و نویسنده کتاب «فتوای هسته‌ای»، درباره مبانی فقهی، ابعاد حقوقی و ملاحظات راهبردی این فتوا و ضرورت بازخوانی و تبیین جامعیت و دوراندیشی آن به گفت‌وگو نشسته‌ایم. 🔸پورامینی ضمن بیان اینکه فتوای تحریم سلاح‌های هسته‌ای، حکمی شرعی و اولیه است که بر اساس مبانی اجتهادی و ادله اربعه استنباط شده و نه بر تقیه استوار است و نه تابع مصلحت‌سنجی‌های مقطعی و تاکتیکی است، از موضع‌گیری دقیق استاد علیدوست که با درایتی فقهی نسبت به مخاطرات تضعیف باورها و اعتقادات دینی مردم هشدار دادند، تقدیر کرد و نسبت به تعبیر ناروی «دروغ مصلحتی»، تأکید کرد: صیانت از اعتماد، ایمان و باور مردم به ساحت فقاهت و فتوای مرجعیت، یک خط قرمز هویتی است. 🔗 بخوانید 👈 متن گفتگو 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢زمان بازنگری در روند اقتصاد اسلامی فرا رسیده است/ باید از بانک عبور کرد! 🔹پروفسور «حبیب احمد» از پژوهشگران و نظریه‌پردازان برجسته اقتصاد اسلامی در جهان اسلام است. او در حال حاضر استاد کرسی شریعت اسلامی و اقتصاد اسلامی شارجه در دانشگاه دورهام انگلستان است. وی در دانشگاه‌های متعددی در سراسر جهان، از ایالات متحده تا بحرین و سنگاپور و اندونزی، تجربه تدریس و پژوهش دارد. همچنین در نهادهای برجسته مالی بین‌المللی از جمله بانک توسعه اسلامی وابسته به سازمان همکاری اسلامی، فعالیت داشته و برای خدمات خود جوایز بین‌المللی متعددی دریافت کرده است. از جمله این افتخارات، جایزه بانک توسعه اسلامی برای به عنوان شخصیت اثرگذار در اقتصاد اسلامی در سال ۲۰۲۲ می‌باشد. 🔹«حبیب احمد» یکی از پراستنادترین صاحبان مقالات درحوزه اقتصاد اسلامی است و کتاب‌ها و مقالاتی از او به فارسی ترجمه شده است. او در حاشیه هشتمین کنفرانس بین‌المللی مالیه اسلامی، که توسط دانشگاه دولتی حمد بن خلیفه قطر در دوحه برگزار شد، گفتگوی مهمی درباره اقتصاد اسلامی داشته است که در پرتال اسلامی وابسته به وزارت اوقاف قطر انتشار یافته و بسیار قابل توجه و حایز اهمیت است. در این گفتگو او به ارزیابی 50 سال تلاش برای دستیابی و اجرای اقتصاد اسلامی در جهان اسلام (اهل‌سنت) می‌پردازد. 👈 متن گفتگو را در «اجتهاد» بخوانید 👉 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🎞 مستند| آشنایی با شخصیت علمی و معنوی آیت‌الله میرزا حسنعلی مروارید 🔺 در آستانه برگزاری نشست مقدماتی همایش «گوهر فضیلت» 🔹 آیت‌الله مروارید (ره) قریب به چهل سال در حوزه علمیه مشهد به تدریس خارج فقه پرداختند و در تبیین معارف کلامی و اعتقادی و تبیین ضوابط دین‌شناسی در مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام جایگاهی ممتاز داشتند. 🔸ایشان عقل را راهی برای فهم وحی می‌دانستند و در کنار بنیه علمی استوار، به ساده‌زیستی، اخلاق و تربیت ممتاز شناخته می‌شدند. 🔹 انس مستمر با قرآن کریم، دعا، توسل و زیارت، از ویژگی‌های برجسته سلوک معنوی ایشان بود. نماز را محور سلوک و دعا و ذکر را از مهم‌ترین راه‌های تعالی انسان می‌دانستند و در عمل، الگویی از مراقبت و محاسبه نفس در متن زندگی روزمره، به‌دور از ریاضت‌کشی‌های متکلفانه بودند. 🗓 زمان: چهارشنبه ۱۳ آبان‌ماه، ساعت ۱۸:۳۰ 🏛 مکان: قم، خیابان دورشهر (شهیدان فاطمی)، نبش کوچه ۹، مؤسسه آل‌البیت (علیهم‌السلام) 🔗جزئیات مراسم: https://eitaa.com/ijtihad/18832 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

🎬فیلم دیده نشده از رهبر معظم انقلاب و حضور در دفتر حماس در تهران در پی شهادت یحیی سنوار 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

📣 نشست علمی «مرگ مغزی؛ موضوع شناسی پزشکی» 🎙ارائه: دکتر سیدحسین فتاحی (فوق تخصص جراحی توراکس و استاد تمام دانشگاه علوم پزشکی مشهد) 🎙در محضر استاد آیت‌الله اشرفی شاهرودی 🗓 زمان: چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۸:۱۵ 🏛 مکان: مشهد، خیابان آیت‌الله شیرازی (ره) ۱۶ 📍مسیریابی نشان | بلد | گوگل 🆔 https://eitaa.com/ijtihad