💢چرا آیات‌الاحکام به ۵۰۰ آیه محدود می‌شود؟ ✔️حجت‌الاسلام محسن قمرزاده، مدیر گروه پژوهشی فقه قرآن و حدیث مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)🔻 🔹اکثریت علما، آیات‌الاحکام و فقه القرآن را یک عنوان گرفته‌اند، در حالی که این دو با هم تفاوت دارند و نیازمند اصطلاح‌شناسی است. آیات احکام آیاتی قسیم آیات عقاید، قصص و اخلاق هستند، آیات الاحکام آیاتی هستند که به هر نحوی حکم شرعی داشته باشند ولو اینکه سیاق یاری نکند. الان بحث بر سر این است که آیا آیات قصص و اخلاقی و … قرآن هم می‌تواند حکم فقهی به ما بدهد یا خیر؟ 🔸برخی بیش از ۱۳۰۰ آیه علمی شمارش کرده‌اند و این جای سؤال است که چگونه آیات فقهی را منحصر به ۵۰۰ آیه می‌کنیم؟ اگر دایره فقه‌القرآن را فقط به احکام عملی منحصر نکرده، بلکه به سمت احکام اعتقادی قلبی و جوانحی ببریم، آیات زیادی خواهیم داشت که احکام شرعی مانند حرمت شرک و حرمت سوء ظن به خداوند را به ما می‌دهد یا در مورد موضوعاتی مانند وجوب توبه، حرمت دروغ و غیبت و سایر احکام اخلاقی، کار کمتری صورت گرفته است. 🔹در بحث‌های فقه‌القرآن تنها یک تخصص لازم نیست، بلکه محقق فقه‌القرآن باید تمام شرایط یک فقیه را داشته باشد. محقق فقه‌القرآنی هم باید با حیطه فقهی و هم تفسیری آشنایی تخصصی داشته باشد تا به سمت یکی غش نکند. 👈 ادامه مطلب: https://b2n.ir/998920 🆔https://eitaa.com/ijtihad

💢امکان‌سنجی عزل نمایندگان مجلس در نظام حقوق اساسی ایران ✔️آیا می‌توان نمایندگان پارلمان را برکنار کرد؟ این پرسشی است که باید بااحتیاط به آن پاسخ داد، به خصوص اینکه نمایندگی و نماینده از مفاهیم و عناصر اصلی مردم سالاری هستند و در صفوف ابتدایی تحدید توسط زمامداران حضور دارند. با این حال صرف اهمیت مجلس و نمایندگی موجب کنار گذاشتن نظریات در مورد قابل عزل بودن نمایندگان نمی‌شود. این مقاله بر آن است تا امکان برکناری و عزل نماینده ی مجلس را در چارچوب نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران بررسی کند و در کنار آن، تجارب کشورهای دیگر را هم در این موضوع بنگرد. به نظر می‌رسد هرچند امکان عزل نماینده در نظام حقوق اساسی ایران در مقام نظریه وجود دارد، اجرای آن نیازمند فرایندی قانونی، شفاف، منطقی و به دور از هر گونه دخالت بازی های جناحی و سیاسی است و شاید نبود یا عدم اطمینان به مکانیسم اجرایی، ذهن محتاط حقوقدانان را به سمت غیرقابل عزل بودن نمایندگی در مقام اجرا سوق داده است. 👈 اینجا بخوانید: https://b2n.ir/289002 🆔https://eitaa.com/ijtihad

💢توصیه به دخالت ندادن فلسفه در فقه منطقی نیست ✔️حجت‌الاسلام محمدعلی عبداللهی، استاد پردیس فارابی دانشگاه تهران🔻 🔹توصیه به دخالت ندادن فلسفه تا وقتی که وجه آن روشن نباشد منطقی نیست. بنده وجهی علمی برای این توصیه نمی‌شناسم. تمام دانشهایی که در علم اصول دخالت دارند با واسطه در فقه نیز دخالت دارند. از این جهت تفاوتی میان کلام، صرف و نحو، منطق و فلسفه نیست. تنها چیزی که شاید بتوان گفت این است که خواندن فلسفه، شخص را از عرف و مفاهیم عرفی دور می‌کند. دشواری کار فقیه همین است که از سویی باید به فهم عرفی توجه کند و ریزه کاری‌های زندگی متعارف را بشناسد و از طرفی نیز باید فعل استنباط و رد فرع بر اصل را صورت دهد. اگر صرف توجه به عرف، زندگی متعارف و سیره متشرعه برای فقه کافی بود دیگر خواندن این همه دانش برای اجتهاد و عمل پیچیده استنباط ضروری نبود. 🔹وقتی استنباط فقیه برای کشف و فهم حکم شرعی در باب اجتماع امر و نهی بر بحث کلی طبیعی و ماهیت مبتنی است و یا وقتی تصویر شرط متأخر مبتنی است بر اینکه شرط به وجوب تعلق گرفته است یا واجب یعنی به معنای حرفی یا اسمی. تعلق شرط به هیأت محال است، چون هیأت معنای حرفی است و یا وقتی فقیه حکم دماء ثلاثه را در مصداق مرائه قرشیه استنباط می‌کند و به استصحاب عدم ازلی تمسک می‌کند نمی‌دانم چه کار می‌کند و چه چیزی را در چه چیزی دخالت می‌دهد؟ همین که به پذیرد عقل در این موارد دخیل است و کاری از عرف برنمی آید کافی است. اسم آن را دخالت عقل در فقه می‌گذاریم و از آوردن نام فلسفه پرهیز می‌کنیم. 👈 بیشتر بخوانید: https://b2n.ir/506693 🆔https://eitaa.com/ijtihad

💢چرا شهید صدر به‌اندازه‌ای که انتظار داریم معمولی نیست! ✔️کتاب «نا» روایتی است جامع از زندگانی شهید والامقام سید محمدباقر صدر که از سوی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر برای نخستین بار در آبان ماه عرضه شد. اینک پس از گذشت سه ماه از انتشار کتاب و استقبال مخاطبان، نشست نقد و بررسی کتاب «نا» با حضور حجت‌الاسلام‌ دکتر احمد رهدار، معصومه رامهرمزی، دکتر مریم برادران و میثم رشیدی برگزار شد و حاضران درباره این کتاب به گفت‌وگو پرداختند. 🔻نویسنده کتاب «نا» می‌گوید: سعی کردم شهید صدر یک انسان خیلی طبیعی باشد؛ هنوز در جامعه ما ورود به زندگی شخصی علما خوشایند نیست؛ منتها جاهایی تلاش کردم این کار را انجام دهم. جایی که اسباب‌کشی می‌کنند و صدر گوشه‌ای نشسته است و کار خود را می‌کند؛ یکی از سؤالات این بود که این نشان دهنده مشارکت نکردن این فرد نیست؟ و این بد نیست؟ گفتم این بوده و باید باشد. دغدغه‌های ذهنی او برایش اولویت است، کما اینکه وقتی به ماه عسل می‌رود همچنان همین است و خود صدر است و اولویت‌هایش با همسرش متفاوت است. چرا شهید صدر به‌اندازه‌ای که انتظار داریم معمولی نیست و باید رفتارهای عادی‌تری از او ببینیم؛ این یکی از سؤالات بنده نیز درباره شهید صدر بوده است. 👈 گزارش نشست: https://b2n.ir/604660 🆔https://eitaa.com/ijtihad

💢انحصار زکات به موارد ۹گانه در شرایط کنونی جای بررسی دارد ✔️استاد محمدجواد فاضل لنکرانی، رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)🔻 🔹باید هر سال از حوزه علمیه در باب مطالعات علمی در مورد زکات، مطالبه و پیگیری مستمر داشت. باید زکات از منظر فقه اجتماعی مورد بحث قرار گیرد و در این صورت ممکن است حتی احکام جدیدی هم ایجاد شود. یکی از مباحثی که باید در مورد زکات از منظر فقه اجتماعی مطرح شود، این است که اگر جامعه ۳۰ میلیون فقیر داشته باشد، آیا زکات باید منحصر به همان موارد ۹گانه فقهی باشد یا می‌توان در آن توسعه داد؟ 👈 ادامه مطلب: https://b2n.ir/084890 🆔https://eitaa.com/ijtihad

💢تآمین کسری بودجه از طریق مالیات تورمی پول مشروع است؟ 📚کتاب «بررسی فقهی سیاست مالیات تورمی» بررسی می‌کند 🔻اثر حاضر نگاه جامعی به جوانب مختلف مالیات تورمی به منظور کشف معانی و چهارچوب فقهی استفاده از آن و میزان انطباق با عدالت اقتصادی به عنوان مهمترین وظیفه دولت اسلامی دارد. برای رسیدن به این هدف ابتدا پیامدهای منفی مالیات تورمی بررسی شده؛ سپس با لحاظ ادله لفظی از قرآن و سنت و معیار مصلحت نظام از کلام بزرگان به کشف چارچوب فقهی استفاده از مالیات تورمی پرداخته و در پایان راهکارهایی نیز برای جانشین مالیات تورمی ارائه شده است. نویسنده معتقد است: «گرچه اکنون از مالیات تورمی استفاده می‌شود، ولی مشروعیت آن در هیچ بررسی فقهی اثبات نشده است. صرف اینکه دولت اسلامی اهداف و وظایف مقدسی دارد، مجوز این امر نمی‌شود که از ابزارها و روش‌های غیرموجه و بعضاً خلاف شرع برای رسیدن به آن‌ها استفاده کند.» 👈معرفی اثر: https://b2n.ir/119734 🆔https://eitaa.com/ijtihad/4530

💢مبانی فقهی ممنوعیت واردات واکسن آمریکایی ✔️حجت‌الاسلام دکتر وحدتی شبیری رئیس دانشگاه علوم اسلامی رضوی:🔻 🔹عناوین ثانویه‌ای وجود دارد که سلطه مطلق حقوقی را مقید می‌سازد؛ بدین منظور که به انسان این اجازه را نمی‌دهد که هر نوع تصرفی در مال یا جان خود انجام دهد. به تعبیر شیخ انصاری، عمومات مشرّع نیستند؛ یعنی عمومات تسلط انسان‌ها بر مال و جان خود نمی‌تواند مشروعیت بخش به عملی باشند که به لحاظ فقهی مشروعیت آن‌ها دچار تردید است لذا قاعده نفوذ حقوقی انسان‌ها بر جان و مال خویش محدود به تصرفاتی است که از نظر شرعی مشروعیت آن‌ها ثابت شده است. 🔹یکی از مخصصات قاعده تسلیط، حفظ جان و دفع ضرر است، خصوصاً در مواردی که ضرر محتمل دارای اهمیت ویژه‌ای باشد مانند حفظ جان مؤمنین و جامعه اسلامی. لذا با توجه به اینکه تأثیرگذاری این واکسن‌ها به تائید نرسیده و احتمال ضرر و آسیب در آن‌ها وجود دارد اجازه واردات و توزیع آن‌ها از نظر فقهی محل اشکال است. 🔹یکی از ویژگی‌های حکم حکومتی محدودیت در زمان و مکان است. حکم حکومتی مادامی است که بنا به شرایط زمان و مکان باقی باشد. رهبر معظم انقلاب نیز مادامی که در شرایط فعلی هستیم و مرحله آزمایش واکسن را طی می‌کنیم واردات واکسن آمریکایی و انگلیسی را ممنوع کردند که البته ممکن است این شرایط تغییر کند، اما به هر حال با توجه به شرایط کنونی، دولت و شرکت‌های واردات دارو و آحاد مردم نیز باید این حکم را ملاک عمل قرار دهند و نسبت به آن پای‌بند باشند. 👈 بیشتر بخوانید: https://b2n.ir/640665 🆔https://eitaa.com/ijtihad/4530

💢 سلسله نشست‌های تخصصی آشنایی با اصول و مبانی نظام اسلامی ✔️ باحضور علماء و اساتید برجسته درس خارج حوزه علمیه مشهد (بصورت حضوری و مجازی) ۱۶-۲۱ بهمن ماه ◾آدرس مجازی نشست‌ها: https://masathe4.lms2.hozehkh.com/ws/fajr99 🖼 اطلاعات و جزئیات بیشتر در پوستر 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢نسخ، اصلی تربیتی و جاری در فقه ✔️محمدامین امامی‌‌‌‌پناهمدرس مؤسسه فقاهت و تمدن اسلامی🔻 🔹یکی از آثار تربیتی مهمی که به واسطه نسخ در احکام رقم می‌خورد این است که ابتدا حکمی سنگین ابلاغ می‌شود تا به واسطه آن مکلفین مورد امتحان قرار گیرند و ایمان افراد و صداقت آنان سنجیده شود و سپس که غرض از آن حکم امتحانی حاصل شد، برداشته می‌شود چرا که چنین حکمی از ابتدا عند الله مطلوبیت واقعی و جدی نداشت بلکه صرفا امتحانی بود. 🔸یکی دیگر از روش‌های تربیتی این است که قبل از آن که مخاطب را با حکم واقعی و اصلی آشنا کنیم، حکم سنگین‌‌‌‌تر و سخت‌‌‌‌تری را به دوش او می‌گذاریم و بعد از مدتی، به عنوان «تخفیف» حکم اصلی و واقعی که از اول مد نظر بود و سبک‌‌‌‌تر است، مطرح کرده تا متربی احساس خوشی نسبت به این تخفیف و رهایی از آن تکلیف سنگین داشته باشد و راحت تر بتواند با آن حکم واقعی کنار بیاید و عمل کند. در حالی که اگر از همان ابتدا، حکم واقعی بیان می‌شد، پذیرش و عمل به آن به این راحتی رقم نمی‌خورد. 🔹نسخ؛ روشی عقلایی، تربیتی و فرا زمانی است. یکی از آسیب‌هایی که فقه و اصول هیچ گاه از آن مصون نبوده، نگاه تعبدی و توقیفی به آن است. کمتر دیده می‌شود که قبل از مواجهه با یک پدیده و سوال فقهی و اصولی به سنخ شناسی آن مسأله بپردازیم و ببینیم آیا مسأله ما امری توقیفی است که هیچ فهم و درکی از آن نداریم یا این‌که آن مسأله یک نکته کاملا عقلایی و فطری و وجدانی است که همه عقلاء در زندگی خود از آن استفاده می‌کنند و ضوابط روشنی در آن به کار می‌بندند. 👈بیشتر بخوانید: https://b2n.ir/007955 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢چرا دفتر فقه معاصر راه‌اندازی شد؟ ✔️استاد محمدمهدی شب ‌زنده‌دار، عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه🔻 🔹دفتر فقه معاصر به دنبال این است که مسائل مورد ابتلاء در عصر حاضر که با زندگی بشر عجین شده است را در کتب درسی حوزه بگنجاند تا طلاب و دانش پژوهان در مرحله سطح با آن‌‌‌‌ها و فروعات و ادله آن‌‌‌‌ها آشنا شوند و پس از آن خود به خود در درس‌‌‌‌‌های خارج هم مطرح می‌‌‌‌شود، زیرا بسیاری از دروس خارج هم براساس کتب سطح خواهد بود. 🔸بارها در محضر رهبری از کار دفتر فقه معاصر بحث شد، من خودم چند بار مطرح کردم، ‌آیت‌الله اعرافی هم بعد از این که مدیریت در اختیارشان قرار گرفت، نیز خدمت ایشان گزارش داد و مطرح کرد. خودم کتاب‌‌‌‌‌های منتشر شده را خدمت ایشان دادم و ایشان فرمودند: «من این‌‌‌‌ها را مطالعه کردم» و خیلی خوشحال شدند و فرمودند: «خیلی خوش سلیقه تنظیم شده است» و درباره مبحث تمسک به اطلاقات در موضوعات نوپیدا، خودشان فرمودند: «من هم در این جا حرف‌‌‌‌‌هایی دارم» و بار اخیری آقای اعرافی کتاب را خدمت ایشان تقدیم کرد که شاید چاپ دوم یا سوم بود که فرق‌‌‌‌‌هایی با چاپ اول داشت ایشان تا کتاب را گرفتند فرمودند: «این کارها کارهای حسابی است و این کارها باید انجام بشود» و خیلی پسندیدند و فرمودند: «من دعا می‌‌‌‌کنم» و خلاصه از این که حوزه دارد این کار را انجام می‌‌‌‌دهد و دنبال می‌‌‌‌کند خیلی ابتهاج پیدا کردند. 👈 ادامه: https://b2n.ir/083787 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢ابعاد فقهی و حقوقی به‌کارگیری قراردادهای هوشمند در نظام مالی ایران ✔️گزارش سیاستی بررسی ابعاد فقهی و حقوقی به‌کارگیری قراردادهای هوشمند در نظام مالی ایران توسط پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی منتشر شد. 🔻قرارداد هوشمند ازجمله تحولات فنّاورانه در عصر جاری است که در حال دگرگون‌سازی فرایندهای صنعت و کسب‌وکار است. با ظهور فنّاوری بلاک‌چین، قراردادهای هوشمند شکلی تازه‌ به‌خود گرفته و امکان اجرای شرایط قرارداد به‌صورت خودکار و بدون مداخلهٔ شخص ثالث را فراهم ساخته است. ازاین‌رو، قراردادهای هوشمند می‌تواند موجب افزایش سرعت فرایندها، صرفه‌جویی در هزینه‌ها، ارتقای شفافیت، افزایش کارایی فرایندهای کسب‌وکار و کاهش ریسک‌های احتمالی شود. امروزه صنعت بانکداری، بیمه، املاک و مستغلات، سلامت و بسیاری از صنایع دیگر در حال حرکت به‌سمت استفادهٔ بیشتر از قراردادهای هوشمند و بهره‌مندی از مزایای آن هستند. باوجوداینکه قراردادهای هوشمند موجی جدید از نوآوری در فرایندهای کسب‌وکار پدید آورده است، برخی چالش‌ها نیز پیش‌ِروی توسعهٔ آن وجود دارد. 👈 برای دریافت گزارش اینجا کلیک کنید: https://b2n.ir/389433 🆔 https://eitaa.com/ijtihad

💢قرارداد ریپو و شرط باز خرید در بیع ✔️استاد محمد عشایری: با خوانش برخی از فقهاء از بیع الخیار، می‌توان ریپو را از مصادیق آن دانست. بر اساس جستجویی که شیخ اعظم انصاری انجام داده، بیشتر فقیهان امامیه بیع الخیار را بدین صورت فهمیده‌اند که فروشنده در تمام مدت شرط شده، حق فسخ دارد. اما برخی فقیهان، بیع الخیار را در قالب «عقد به شرط بازخرید» قابل تصور دانسته‌اند. مثلا سید یزدی یکی از صورتهای قابل قبول برای بیع الخیار را ترکیبی از دو عقد معرفی کرده و تصریح کرده است که در بیع الخیار، فروشنده می‌تواند بازخرید مبیع را به همان ثمن پیشین شرط کند. برخی فقیهان دیگر مانند مامقانی، ایروانی، مدنی و امام خمینی(ره) از نظر فقهی این صورت از بیع الخیار را تأیید کرده و برخی ازهمین بزرگان تصریح کرده‌اند که چنین صورتی از بیع الخیار با ظهور برخی روایات بیع الخیار نیز مطابقت دارد. به نظر می‌رسد این تصویر از بیع الخیار، برمسئله این تحقیق کاملاً قابل انطباق است. ✔️استاد معصومی‌نیا: اینگونه برخورد با مسائل بانک باعث می‌شود که عملا فقه ما در موضع انفعال قرار گرفته و فقط به دنبال تصحیح عملکرد بانک‌ها باشد. در این صورت، فقط ربا را تصحیح کرده‌ایم و خروجی اقتصاد اسلامی ما همین وضع موجود خواهد بود. اگر بانک را به همین شکل بپذیریم، وجود اینگونه مشکلات طبیعی است. به نظر می‌رسد بهتر است تلاش خود را معطوف به اساس نظام مالی و اقتصادی کنیم. پذیرش بانک از باب اضطرار هم باید موجب شود که تلاش مضاعفی در راستای خروج از اضطرار داشته باشیم. 👈 گزاش تفصیلی این نشست را بخوانید: https://b2n.ir/886145 🆔 https://eitaa.com/ijtihad