Iranquality
⚜«راز بند ۸-۵ ایزو ۹۰۰۱: آیا محصولتان کنترل میشود، یا فقط ادای کنترل را درمیآورید؟»
بخش اول بندهای ۸-۵-۱ الی ۸-۵-۳
پایش و اندازهگیری ناقص، مثل حرکت با سرعت ۱۸۰ کیلومتر در جاده مهآلود کوهستانی با چراغهای خاموش است! متأسفانه در بسیاری از کارخانهها و شرکتهای خدماتی، تستها و بازرسیها به فرمپرکنی صوری و «تیکزدنهای کاغذی» تقلیل پیدا کرده است؛ غافل از اینکه خطای پایش، مستقیماً گلوی برند را میفشارد.
بررسی تغییرات نسبت به ویرایش ۲۰۱۵ :
ساختار و شمارهبندی کلی بند ۸-۵-۱ تا ۸-۵-۳ در پیشنویس ۲۰۲۶ استخوانبندی موفق سال ۲۰۱۵ را حفظ کرده، اما رویکرد تفسیری، وزن الزامآور و دامنه کاربرد آن در چند محور دستخوش تحول کیفی شده است:
1⃣ ارتقای مفهوم پایش به پایش بلادرنگ و هوشمند (۸-۵-۱ بندهای b و c): در ۲۰۲۶ پایش دیگر صرفاً اندازهگیری پس از واقعه (Post-mortem) نیست؛ تاکید بر استفاده از ابزارهای پایش آنلاین، حسگرها و تفکیک قاطعانه «معیارهای کنترل فرآیند» از «معیارهای پذیرش محصول نهایی» است.
2⃣ پوکا-یوکه و رویکرد شناختی به خطای انسانی (۸-۵-۱ بند g): اگر در ۲۰۱۵ به دورههای آموزشی بسنده میشد، در ۲۰۲۶ سیستم از شما انتظار دارد که خطای انسانی را با خطاناپذیرسازی، حذف فاکتورهای خستگی و بازطراحی ارگونومیک محیط مهار کنید.
3⃣گسترش دایره اموال مشتری و تأمینکننده (۸-۵-۳): با پررنگ شدن تحول دیجیتال، یادداشت بند ۸-۵-۳ صراحتاً بر محافظت از «دادههای شخصی (Personal Data) و مالکیت معنوی (IP)» همپای قالبها و تجهیزات فیزیکی تاکید دارد.
4⃣ ردیابی دیجیتال و تابآوری (۸-۵-۲): الزام بند d بر حفظ اطلاعات مدون برای امکانپذیر ساختن ردیابی معکوس در زمان بحران و ریکال، با ساختارهای بارکد و ردیابی سیستمی همراستا شده است.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
🔺«مثلث طلایی تضمین کیفیت در فرآیندهای ویژه: مهار کیفیت قبل، حین و بعد از نقطه بیبازگشت»
▫️قسمت اول:
تعریف علمی و استاندارد «فرآیند ویژه» (Special Process)بر اساس مراجع مرجع بینالمللی از جمله:
استاندارد ISO 9000 (بند ۳-۴-۱ یادداشت ۵) و ISO 9001:2026 (بند ۸-۵-۱-f)
«فرآیندی که انطباق خروجیِ حاصل از آن نتواند به آسانی یا از لحاظ اقتصادی با پایش یا اندازهگیریِ بعدی تصدیق گردد، فرآیند ویژه نامیده میشود. در این فرآیندها، نواقص و عیوب ممکن است تنها پس از بهکارگیری محصول یا حین ارائه خدمت آشکار شوند.»
استانداردهای هوافضا و خودرویی (AS9100 / IATF 16949 و NADCAP):
«فرآیندی که در آن ویژگیهای نهایی قطعه مستقیماً ناشی از پارامترهای حین عملیات بوده و آزمونهای غیرمخرب روتین کفایت اثبات سلامت ۱۰۰ درصدی ساختار متالورژیکی یا شیمیایی آن را ندارند.»
به زبان ساده مهندسی:
فرآیند ویژه یعنی «نقطه بدون بازگشت». شما نمیتوانید برای اطمینان از استحکام یک مخزن، تمام جوشهای آن را تست کشش مخرب بزنید! پس کیفیت باید در تار و پود فرآیند تضمین شود، نه در بازرسی محصول نهایی.
۳. مهمترین مصادیق فرآیندهای ویژه در صنایع مختلف
1⃣ اتصالات ذوبی و مکانیکی: جوشکاری (Welding)، لحیمکاری سخت و نرم (Brazing & Soldering).
2⃣ پوششدهی و حفاظت سطحی: رنگآمیزی صنعتی (Industrial Coating)، آبکاری و پوششهای گالوانیزه/آندایزینگ (Electroplating/Anodizing)، متالایزینگ و پاشش حرارتی (Thermal Spraying).
3⃣ فرآیندهای متالورژیکی و تغییر ساختار: عملیات حرارتی (Heat Treatment شامل کوئیلینگ، تمپرینگ، آنیلینگ، کربورایزاسیون).
4⃣ تولید مواد غیرفلزی و کامپوزیتها: فرآیندهای پخت لاستیک (Vulcanization)، پخت رزینها و چسبهای ساختاری، لمینیت کامپوزیتها.
5⃣ صنایع شیشه و نسوز: فرآیند ذوب، فرمدهی و تنشزدایی (Annealing) در فورهارث و فیدر شیشه.
6⃣ فرآیندهای بهداشتی و دارویی: استریلسازی تجهیزات پزشکی و اتاق تمیز (Sterilization / Autoclaving).
7⃣ آزمونهای غیرمخرب (NDT): خودِ تستهای NDT (رادیوگرافی، آلتراسونیک، ذرات مغناطیسی) به عنوان فرآیند ویژه طبقهبندی میشوند، چون نتیجه آزمون کاملاً وابسته به مهارت بازرس و کالیبراسیون تجهیز است.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
🔺«مثلث طلایی تضمین کیفیت در فرآیندهای ویژه: مهار کیفیت قبل، حین و بعد از نقطه بیبازگشت»
▫️قسمت دوم:
۴. متدولوژی تضمین کیفیت در فرآیندهای ویژه: چرخه سهگانه (قبل، حین و بعد)
برای تضمین کیفیت این فرآیندها، تکیه بر بازرسی نهایی مساوی با خودکشی صنعتی است. باید سیستم کنترل سهسطحی مستقر شود:
الف) اقدامات قبل از فرآیند. (صلاحیتسنجی و صحهگذاری)
ب) اقدامات حین فرآیند.(پایش پارامترهای بحرانی)
ج) اقدامات بعد از فرآیند.(تستهای تکمیلی و مدارک)
1⃣ اقدامات قبل از فرآیند (Before):
تمرکز بر «ورودیها و صلاحیتها». آیا دستورالعمل اثباتشده داریم؟ آیا ابزارها دقیقند؟ آیا مجری متخصص است؟ ماده مصرفی سالم است؟
2⃣ اقدامات حین فرآیند (In-Process):
تمرکز بر «پایش پارامترهای کلیدی فرآیند (Key Process Parameters)». در فرآیندهای ویژه، محصول چک نمیشود، بلکه شرایط محیطی و پارامترهای دستگاه ثانیهبهثانیه رصد میشوند.
3⃣ اقدامات بعد از فرآیند (After):
تمرکز بر «آزمونهای غیرمخرب، تستهای شاهد (Witness Coupons) و مستندسازی ردیابی».
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
🔺«مثلث طلایی تضمین کیفیت در فرآیندهای ویژه: مهار کیفیت قبل، حین و بعد از نقطه بیبازگشت»
▫️بخش سوم:
۵. نمونه اجرایی و عملیاتی: چکلیست فرآیند «جوشکاری» (Welding)
اقدامات تضمین کیفیت بر اساس استانداردهای ASME Sec IX، AWS D1.1 و ISO 3834 به شرح زیر است:
▪️گام اول: اقدامات قبل از فرآیند (Before Welding) — «مهار شرایط اولیه»
🔸صحهگذاری دستورالعمل جوشکاری (WPS & PQR):
🔸تدوین دستورالعمل جوشکاری (WPS) و اثبات آزمایشگاهی آن از طریق گزارش تایید دستورالعمل (PQR) با انجام تستهای کشش، خمش و ضربه روی نمونه کوپن.
🔸احراز صلاحیت جوشکار (Welder Performance Qualification - WPQ):
🔸جوشکار باید گواهینامه معتبر در پوزیشن، ضخامت و متریال مربوطه داشته باشد (دارای کد شناسایی و تاریخ معتبر تمدید ۶ ماهه).
🔸کنترل ماده پایه و مواد مصرفی (Base & Filler Metal):
🔸بررسی گواهینامههای سازنده (MTC) سیمجوش، الکترود و پودر جوشکاری؛ مطابقت با آنالیز شیمیایی و مشخصات فنی.
🔸پخت و نگهداری الکترودها:
🔸بررسی دمای کوره مادر (Oven) و اون دستی جوشکار (Quiver) جهت هیدروژنزدایی الکترودهای قلیایی (مانند E7018) برای جلوگیری از ترک هیدروژنی (Cold Cracking).
🔸بازرسی هندسه اتصال و آمادهسازی لبهها (Fit-up Inspection):
🔸چک کردن زاویه پخ (Bevel Angle)، فاصله ریشه (Root Gap)، اندازه پاشنه (Root Face) و تراز بودن عدم هممحوری (Mismatch/Hi-Lo).
🔸تمیزکاری سطح و پیشگرمایش (Preheat):
🔸زدودن هرگونه زنگ، چربی، رنگ و رطوبت تا فاصله ۵۰ میلیمتری لبهها، و اندازهگیری دمای پیشگرم با گچ حرارتی (Tempilstik) یا پیرومتر کالیبره.
گام دوم: اقدامات حین فرآیند (In-Process Welding) — «پایش متغیرهای ضروری»
پایش پارامترهای الکتریکی:
🔸اندازهگیری و ثبت آمپراژ، ولتاژ، سرعت حرکت دست یا تورچ (Travel Speed)، نوع قطبیت (DCEP/DCEN) و مطابقت لحظهای آن با محدوده مجاز WPS.
🔸کنترل و محاسبه حرارت ورودی (Heat Input Control):
🔸محاسبه میزان انرژی ورودی برای جلوگیری از افت چقرمگی و تخریب ناحیه متاثر از حرارت (HAZ)
کنترل دمای بینپاسی (Interpass Temperature):
اطمینان از اینکه دمای قطعه قبل از اجرای پاس بعدی از حد مجاز بالاتر نرود (برای حفظ ساختار دانه و خواص مکانیکی).
سربارهزدایی و بازرسی پاس ریشه (Root Pass):
سنگزنی و تمیزکاری کامل گل جوش (Slag) در هر پاس، بررسی پاس ریشه با ذرهبین یا مایع نافذ جهت اطمینان از عدم وجود ترک یا ذوب ناقص قبل از پر کردن پاسهای بعدی.
پایش گاز محافظ:
کنترل دبی جریان گاز (Flow Rate) و خلوص گاز محافظ (مثلاً آرگون ۹۹.۹۹٪ یا ترکیب با $CO_2$).
گام سوم: اقدامات بعد از فرآیند (After Welding) — «ارزیابی سلامت و تکمیل شناسنامه»
🔸بازرسی چشمی ۱۰۰ درصدی (Visual Testing - VT):
🔸بررسی عیوب ظاهری با گیجهای جوشکاری (Cam Gauge) شامل گرده اضافی، بریدگی کنار جوش (Undercut)، پر نشدن شیار، پاشش جرقه و تحدب/تقعر گرده جوش.
🔸عملیات حرارتی پس از جوشکاری (PWHT - Post Weld Heat Treatment):
🔸در صورت الزام استاندارد، انجام تنشزدایی حرارتی با پایش دقیق نمودار دما-زمان کوره یا المنتهای سرامیکی (نرخ حرارتدهی، دمای نگهداری و نرخ خنکسازی).
🔸آزمونهای غیرمخرب حجمی و سطحی (NDT):
🔸انجام رادیوگرافی (RT) یا التراسونیک (UT/PAUT) برای کشف عیوب درونساختاری، و تست ذرات مغناطیسی (MT) یا مایع نافذ (PT) برای عیوب سطحی مطابق درصد تعریفشده در ITP (طرح بازرسی و آزمون).
🔸تست کوپنهای شاهد (Production Test Coupons):
🔸در پروژههای حساس، آزمایش تخریب مکانیکی روی کوپن شاهد که همزمان با قطعه اصلی جوشکاری شده است.
🔸تکمیل مستندات، ردیابی و نقشه جوش (Weld Map):
🔸ثبت شماره جوشکار، شماره گزارش NDT و تاریخ اجرای جوش بر روی نقشه ساخت (Weld Map) جهت ایجاد قابلیت ردیابی کامل (Traceability).
جمعبندی مدیریتی برای مخاطبان کانال «ایران کیفیت»
«در فرآیندهای معمولی، ما محصول را اندازه میگیریم؛ اما در فرآیندهای ویژه، ما انضباط فرآیند را اندازهگیری میکنیم.»
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
لطفا در ایتا مطلب را دنبال کنید
مشاهده در پیام رسان ایتا
⚜رازهای موفقیت ارزیابی سطح اهتمام به تعالی در جایزه ملی کیفیت ایران
✅در سطح اهتمام به تعالی شما در مورد محورهای زیر مورد ارزیابی قرار خواهید گرفت :
- محور تعهد و رهبری مدیریت
- محور آموزش و توسعه منابع انسانی (مرتبط با جایزه ملی کیفیت ایران )
- محور خودارزیابی
- محور مدیریت پروژه ها بهبود (شناسایی و تعریف پروژه های بهبود، و گزارش پیشرفت و عملیاتی بودن )
- و ....
💯سطحِ اهتمام در جایزه ملی کیفیت، تنها یک گواهینامه نیست؛ بلکه یک نقشهراه برای تثبیتِ فرهنگِ کیفیت و تعالی در سازمانِ شماست.
ارزیابی، فرصتی است برای دیدنِ نقاطِ کوری که در روزمرگیها نادیده گرفته میشوند.
🗺تعالی، یک مقصد نیست؛ یک سفر است یک جریانِ مستمر است.
🚀ما در کانال ایران کیفیت، همسفر شما خواهیم بود.
🎁هدیه ویژه ایران کیفیت به همراهان سطح *«اهتمام به تعالی»*
حضور در جایزه ملی کیفیت ایران، نیازمند دقت و آمادگی است.
برای تسهیل مسیر شما، «چکلیست پرسشنامه جایزه ملی کیفیت ایران» را به صورت رایگان در اختیار اعضای کانال قرار میدهیم.
نحوه دریافت هدیه:
1⃣ ابتدا عضو کانال ایران کیفیت در پیام رسان بله باشید.
2⃣ برای دریافت فایل، به آیدی @irannquality در بله پیام دهید و عبارت «دریافت چکلیست» را ارسال کنید.
لطفا در ایتا مطلب را دنبال کنید
مشاهده در پیام رسان ایتا
📢«راز بندهای ۸-۵-۴ و ۸-۵-۵ ایزو ۹۰۰۱؛ چگونه قطعه میلیاردی در مسیر جاده به ضایعات تبدیل شد؟»
▫️۸-۵-۴ محافظت و نگهداری (Preservation)
سازمان باید خروجیها را در حین تولید و ارائه خدمت، تا حدی که برای اطمینان از انطباق با الزامات ضروری است، محافظت و نگهداری نماید.
یادداشت: محافظت میتواند شامل شناسایی، جابهجایی و حملونقل داخلی، کنترل آلودگی، بستهبندی، انبارش، انتقال یا حملونقل خارجی، و حفاظت فیزیکی/محیطی باشد.
▫️۸-۵-۵ فعالیتهای پس از تحویل (Post-delivery activities)
سازمان باید الزامات مربوط به فعالیتهای پس از تحویلِ مرتبط با محصولات و خدمات را برآورده سازد.
در تعیین دامنه و گستره فعالیتهای پس از تحویل که مورد نیاز است، سازمان باید موارد زیر را در نظر بگیرد:
🔹(a): الزامات قانونی و مقرراتی؛
🔹(b): پیامدهای ناخواسته بالقوه مرتبط با محصولات و خدمات آن؛
🔹(c): ماهیت، کاربرد و طول عمرِ در نظر گرفتهشده برای محصولات و خدمات؛
🔹(d): الزامات مشتری؛
🔹(e): بازخورد مشتری.
📕یادداشت: فعالیتهای پس از تحویل میتواند شامل اقداماتی ذیل تعهدات گارانتی، تعهدات قراردادی مانند خدمات نگهداری و تعمیرات، و خدمات تکمیلی مانند بازیافت یا امحاء نهایی باشد.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایرانکیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
❔ـAPQC PCF چیست و چرا برای طراحی فرآیندها مهم است؟
اگر دنبال یک مرجع استاندارد برای «طراحی، طبقهبندی و بهبود فرآیندهای سازمانی» هستید، چارچوب طبقهبندی فرآیندهای APQC (PCF) یکی از معتبرترین گزینههای جهانی است.
ـAPQC (مرکز بهرهوری و کیفیت آمریکا) این چارچوب را برای ایجاد «زبان مشترک فرآیندی» و امکان مقایسه و بهینهکاوی (Benchmarking) بین سازمانها ارائه کرده است.
📢فرآیندهای اصلی (سطح کلان) در APQC PCF:
1⃣ Develop Vision and Strategy
2⃣ Develop and Manage Products and Services
3⃣ Market and Sell Products and Services
4⃣ Deliver Physical Products
5⃣ Deliver Services
6⃣ Manage Customer Service
7⃣ Develop and Manage Human Capital
8⃣ Manage Information Technology (IT)
9⃣ Manage Financial Resources
🔟 Acquire, Construct, and Manage Assets
1⃣1⃣ Manage Enterprise Risk, Compliance, Remediation, and Resiliency
1⃣2⃣ Manage External Relationships
1⃣3⃣ Develop and Manage Business Capabilities
✏️چارچوب طبقهبندی فرآیندهای این مرکز (PCF) به سازمانها کمک میکند تا فرآیندهای خود را با یک زبان مشترک، ساختارمند و قابل مقایسه طراحی کنند.
⭐️ دو نکته مهم (که خیلی به درد فضای ایران میخوره):
➖1 مالی و اقتصادی فقط “پشتیبانی” نیست! (در مطالب قبلی خدمتون اشاره کردیم)
در APQC،«مدیریت منابع مالی» (Manage Financial Resources) جزو فرآیندهای اصلی سازمان حساب میشه. یعنی نگاه درست اینه که مالی فقط ثبت سند و پرداخت نیست؛ بخشی از موتور تصمیمگیری و سلامت کسبوکار است.
➖2 ازسال 2018 به بعد، مدیریت ریسک (ERM) شده کارِ اصلی سازمانها
ـ APQC یک فرایند اصلی مشخص دارد برای:
🔹ـManage Enterprise Risk, Compliance, Remediation, and Resiliency
🔹یعنی مدیریت ریسک سازمانی (ERM)، انطباق، اصلاح و تابآوری؛ چون سازمان امروز باید آمادهٔ شوکها، بحرانها و تغییرات سریع (تاب آوری) باشد.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی:
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404