Iranquality
❔ـAPQC PCF چیست و چرا برای طراحی فرآیندها مهم است؟
اگر دنبال یک مرجع استاندارد برای «طراحی، طبقهبندی و بهبود فرآیندهای سازمانی» هستید، چارچوب طبقهبندی فرآیندهای APQC (PCF) یکی از معتبرترین گزینههای جهانی است.
ـAPQC (مرکز بهرهوری و کیفیت آمریکا) این چارچوب را برای ایجاد «زبان مشترک فرآیندی» و امکان مقایسه و بهینهکاوی (Benchmarking) بین سازمانها ارائه کرده است.
📢فرآیندهای اصلی (سطح کلان) در APQC PCF:
1⃣ Develop Vision and Strategy
2⃣ Develop and Manage Products and Services
3⃣ Market and Sell Products and Services
4⃣ Deliver Physical Products
5⃣ Deliver Services
6⃣ Manage Customer Service
7⃣ Develop and Manage Human Capital
8⃣ Manage Information Technology (IT)
9⃣ Manage Financial Resources
🔟 Acquire, Construct, and Manage Assets
1⃣1⃣ Manage Enterprise Risk, Compliance, Remediation, and Resiliency
1⃣2⃣ Manage External Relationships
1⃣3⃣ Develop and Manage Business Capabilities
✏️چارچوب طبقهبندی فرآیندهای این مرکز (PCF) به سازمانها کمک میکند تا فرآیندهای خود را با یک زبان مشترک، ساختارمند و قابل مقایسه طراحی کنند.
⭐️ دو نکته مهم (که خیلی به درد فضای ایران میخوره):
➖1 مالی و اقتصادی فقط “پشتیبانی” نیست! (در مطالب قبلی خدمتون اشاره کردیم)
در APQC،«مدیریت منابع مالی» (Manage Financial Resources) جزو فرآیندهای اصلی سازمان حساب میشه. یعنی نگاه درست اینه که مالی فقط ثبت سند و پرداخت نیست؛ بخشی از موتور تصمیمگیری و سلامت کسبوکار است.
➖2 ازسال 2018 به بعد، مدیریت ریسک (ERM) شده کارِ اصلی سازمانها
ـ APQC یک فرایند اصلی مشخص دارد برای:
🔹ـManage Enterprise Risk, Compliance, Remediation, and Resiliency
🔹یعنی مدیریت ریسک سازمانی (ERM)، انطباق، اصلاح و تابآوری؛ چون سازمان امروز باید آمادهٔ شوکها، بحرانها و تغییرات سریع (تاب آوری) باشد.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی:
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
🩸قاتل خاموش کیفیت؛ وقتی یک تغییرِ یکثانیهای کارخانه را به آتش میکشد!
در ویرایش ۲۰۲۶، هماهنگی و یکپارچگی بند 8.5.6 (تغییرات در حین عملیات تولید و ارائه خدمت) با بند 6.3 (برنامهریزی تغییرات کلان) و بند 8.3.6 (تغییرات طراحی) بسیار پررنگتر شده است.
این تغییرات به دو صورت اتفاق میافتند که هر دو مشمول بند ۸-۵-۶ هستند:
▫️تغییرات برنامهریزیشده (Planned Changes): پروژههای بهبود، ارتقای خط، جایگزینی ماشینآلات قدیمی، یا تغییر طراحی بر اساس تقاضای مهندسی.
▫️تغییرات اضطراری / موقت (Emergency/Temporary Changes): خرابی ناگهانی ابزار، تمام شدن ناگهانی یک ماده اولیه در انبار و جایگزینی موقت آن، یا خرابی یک دستگاه و انتقال کار به دستگاه قدیمیتر (Deviations / Waivers).
▫️این تغییرات را بر اساس مدل جهانی 4M+E (یا 5M) به پنج دسته اصلی تقسیم میکنیم:
1⃣ تغییر در نیروی انسانی و مهارتها (Man)
• تغییرات پرسنلی که مستقیماً روی عملیات اثر دارند:
• جابجایی یا تعویض اپراتورهای کلیدی: مثلاً جایگزینی یک جوشکار دارای گواهینامه یا تکنسین آزمایشگاه با نیروی جدید بدون آزمون ارزیابی مهارت.
• تغییر چیدمان شیفتهای کاری: افزایش ساعات شیفت شب یا فشردهسازی نوبتهای کاری که ممکن است خطای انسانی را بالا ببرد.
2⃣ تغییر در ماشینآلات، تجهیزات، ابزار و نرمافزار (Machine & Software)
• هر تغییری در سختافزار، ابزارآلات یا کدهای کنترلی:
• تعویض قطعات یدکی غیرمعادل: جایگزینی یک بیرینگ، سنسور یا المنت کوره با برندی دیگر با مشخصات حرارتی/دینامیکی متفاوت.
• بهروزرسانی نرمافزارها و PLC: تغییر در کدها، فرمولاسیون سیستمهای اتوماسیون صنعتی (SCADA/PLC) یا پورتالهای ثبت سفارش خدماتی.
• تغییر ابزار برادهبرداری یا قالب: تعویض جنس اینسرت تراشکاری، هندسه مته یا سنبهماتریس قالب تزریق پلاستیک.
3⃣ تغییر در مواد اولیه و قطعات نیمهساخته (Material)
• تغییراتی که در زنجیره تأمین یا مشخصات مواد رخ میدهد:
• تغییر سورس/تأمینکننده مواد: خرید رزین، ورق فولادی یا روغن صنعتی از یک پتروشیمی یا نورد دیگر با گریدی مشابه ولی رفتار متالورژیکی متفاوت.
• تغییر در مشخصات فنی کمکی: تغییر چسب، حلال، شویندههای شستشوی سطوح یا گاز محافظ جوشکاری (مثلاً تغییر نسبت آرگون به CO2).
4⃣ تغییر در روشها، دستورالعملها و پارامترها (Method)
• تغییرات در فرآیند اجرا و تنظیمات عملیاتی:
• تغییر پارامترهای تنظیمی خط: افزایش سرعت نوار نقاله، بالا بردن دمای کوره، تغییر فشار پرس یا زمان پخت رنگ.
• تغییر توالی عملیات (Rerouting): ادغام دو مرحله ماشینکاری یا تغییر ترتیب ایستگاههای مونتاژ برای بالا بردن راندمان.
• اصلاح دستورالعملهای کاری: تغییر در روش بازرسی، عیبیابی یا تست هیدرواستاتیک قطعات.
5⃣ تغییر در شرایط محیطی (Environment)
• دگرگونی در بستر فیزیکی محل تولید یا خدمت:
• جابجایی فیزیکی خط: انتقال یک دستگاه حساس به کنار دستگاه پرس ضربهای (انتقال ارتعاش به سنسورها).
• تغییرات دما و رطوبت کارگاه: تغییرات فصلی یا نقص در چیلرهای اتاق تمیز (Clean Room) در صنایع دارویی، غذایی یا الکترونیک.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
❌خط قرمزِ کیفیت: چرا جمله “اِشکالی نداره” یعنی فاجعه!
▫️۸-۶ ترخیص محصولات و خدمات
سازمان باید ترتیبات از پیشبرنامهریزیشده را در مراحل مناسب اجرا کند تا بررسی شود که الزامات محصولات و خدمات برآورده شده است.
ترخیص محصولات و خدمات برای مشتری نباید انجام شود مگر اینکه ترتیبات برنامهریزیشده با موفقیت تکمیل شده باشند، مگر اینکه توسط مرجع مربوطه و در صورت لزوم توسط مشتری تایید شده باشد.
اطلاعات مدون باید به عنوان مدرکی از ترخیص محصولات و خدمات در دسترس باشد. اطلاعات مدون باید شامل موارد زیر باشد:
الف) شواهد انطباق با معیارهای پذیرش؛
ب) قابلیت ردیابی تا شخص یا اشخاصی که اجازه ترخیص را صادر کردهاند.
▫️۸-۷ کنترل خروجیهای نامنطبق
▫️۸-۷-۱ سازمان باید اطمینان حاصل کند که خروجیهایی که با الزامات انطباق ندارند، شناسایی شده و برای جلوگیری از استفاده یا تحویل ناخواسته آنها کنترل میشوند.
سازمان باید اقدامات مناسبی را بر اساس ماهیت عدمانطباق و تاثیر آن بر انطباق محصولات و خدمات انجام دهد. این شامل عدمانطباقهای شناساییشده پس از تحویل محصولات یا در طول یا پس از ارائه خدمات نیز میشود.
سازمان باید با خروجیهای نامنطبق به یک یا چند روش زیر برخورد کند:
الف) اصلاح (تصحیح)؛
ب) تفکیک، جداسازی، بازگرداندن یا تعلیق ارائه محصولات و خدمات؛
ج) اطلاعرسانی به مشتری؛
د) اخذ مجوز برای پذیرش تحت ارفاق (امتیاز).
هنگامی که خروجیهای نامنطبق اصلاح میشوند، سازمان باید انطباق با الزامات را مجدداً تأیید کند.
▫️۸-۷-۲ اطلاعات مدون باید به عنوان شواهدی از موارد زیر در دسترس باشد:
الف) ماهیت عدمانطباق؛
ب) اقدامات انجامشده؛
ج) هرگونه ارفاق یا امتیاز اخذ شده؛
د) مرجع تصمیمگیرنده در خصوص اقدامِ مربوط به عدمانطباق.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
⚜انواع تستهای کیفیت (بخش اول)
🖊تستها و آزمونهای کیفیت، قلب تپنده مدیریت کیفیت و بازرسی هستند. برای اینکه محصولی نهایی، بینقص و قابل اعتماد به دست مشتری برسد، باید از فیلترهای مختلفی بگذرد.
در ادامه، انواع تستهای کیفیت را به ترتیب منطقی (از سادهترین و ابتداییترین تست تا پیشرفتهترین آنها) و سپس مفهوم نمونهبرداری و استاندارد آن را به زبان ساده و با مثالهای کاربردی بررسی میکنیم.
🔸بخش اول: انواع تستهای کیفیت (به ترتیب فرایند بازرسی)
منطق ترتیب تستها معمولاً بر اساس سادگی، هزینه و زمان است؛ یعنی ابتدا با تستهای سریع و کمهزینه شروع میکنیم و در صورت قبولی، سراغ تستهای پیچیدهتر و تخریبی میرویم.
1⃣ تستهای ظاهری و ابعادی (Visual & Dimensional)
│
▼
2⃣ تستهای عملکردی (Functional Tests)
│
▼
3⃣ تستهای غیرتخریبی (NDT)
│
▼
4⃣ تستهای مکانیکی و خواص ماده (Mechanical & Material Tests)
│
▼
5⃣ تستهای محیطی و شرایط سخت (Environmental Tests)
│
▼
6⃣ تستهای طول عمر و دوام (Reliability & Life Tests)
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
⚜انواع تستهای کیفیت (بخش دوم)
1⃣ تستهای ظاهری و ابعادی (Visual & Dimensional Tests)
❔ چیست؟ بررسی ظاهر محصول با چشم یا تجهیزات ساده اندازهگیری برای اطمینان از نداشتن عیبهای سطحی و منطبق بودن ابعاد با نقشه.
هدف: حذف سریع قطعاتی که آسیب فیزیکی دیدهاند یا سایز آنها اشتباه است (با حداقل هزینه).
مثال:
ظاهری: بررسی بدنه یک شیر صنعتی یا شیشه تولیدی برای تأیید عدم وجود ترک، خط و خش، یا عدم یکنواختی رنگ.
ابعادی: اندازهگیری قطر بیرونی یک لوله یا رزوه یک پیچ با کولیس یا میکرومتر.
2⃣ تستهای عملکردی (Functional Tests)
چیست؟ بررسی اینکه آیا محصول وظیفه اصلی خود را طبق مشخصات در شرایط عادی درست انجام میدهد یا خیر.
هدف: اطمینان از کارکرد درست محصول قبل از بستهبندی یا نصب.
مثال:
فشردن دکمه روشن/خاموش یک پمپ آب و سنجش دبی (میزان دبی خروجی آب).
باز و بست کردن یک شیر پروانهای برای اطمینان از روان بودن گیربکس و آببندی کامل در فشار کاری مشخص.
3⃣ تستهای غیرتخریبی (Non-Destructive Testing - NDT)
چیست؟ بازرسی عیوب داخلی یا سطحی قطعه بدون وارد کردن هیچگونه آسیب به خود قطعه.
هدف: کشف ترکها و حفرههای پنهان درون ساختار قطعه بدون از بین رفتن آن.
مثال:
تست مایعات نافذ (PT): اسپری کردن مایع رنگی روی خط جوش لولههای پایپینگ برای دیدن ترکهای مویی سطحی.
تست اولتراسونیک (UT): فرستادن امواج صوتی به داخل یک آجر نسوز یا قطعه ریختهگری سنگین برای پیدا کردن مک (حباب هوا) یا ترکهای داخلی.
تست رادیوگرافی (RT): عکسبرداری با پرتو ایکس از خطوط جوش مخازن تحت فشار.
4⃣ تستهای مکانیکی و خواص ماده (Mechanical & Material Tests)
چیست؟ آزمونهایی که معمولاً روی نمونهها (کوبنها) یا خود قطعه انجام میشود تا خواص فیزیکی و شیمیایی جنس ماده سنجیده شود (اکثراً تخریبی هستند).
هدف: اطمینان از اینکه متریال اولیه یا قطعه ساختهشده استحکام و متریال استاندارد را دارد.
مثال:
تست کشش (Tensile Test): کشیدن یک قطعه فولادی یا پلاستیکی تا زمان شکستن برای تعیین نقطه تسلیم و مقاومت نهایی.
تست سختیسنجی (Hardness Test): وارد کردن یک فروکننده الماسه به سطح قطعه برای سنجش میزان سختی (مثلاً سختی رولرهای یک کانوایر).
تست ضربه (Impact Test): بررسی میزان تردی و مقاومت قطعه در برابر ضربه ناگهانی در دماهای مختلف.
5⃣ تستهای محیطی و شرایط سخت (Environmental Tests)
چیست؟ قرار دادن محصول در شرایط شبیهسازیشده محیطی (دما، رطوبت، گرد و غبار، لرزش، محیطهای خورنده) تا مشخص شود در اقلیمهای مختلف چه رفتاری دارد.
هدف: اطمینان از عملکرد محصول در شرایط واقعیِ سخت کارکردی.
مثال:
تست پاشش نمک (Salt Spray Test): قرار دادن قطعات رنگشده یا گالوانیزه در کابین بخار نمک برای بررسی میزان مقاومت به خوردگی و زنگزدگی.
تست شوک حرارتی (Thermal Shock): گرم و سرد کردن سریع نسوزها یا قطعات الکترونیکی برای سنجش مقاومت در برابر ترکخوردگی ناگهانی.
تست IP (درجه حفاظت): تست نفوذ آب و گرد و غبار به داخل باکسهای برقی یا سنسورهای صنعتی.
6⃣ تستهای طول عمر، دوام و قابلیت اطمینان (Reliability & Life Tests)
چیست؟ کار کشیدن مداوم از محصول در شرایط عادی یا تسریعشده (Accelerated) تا زمان از کار افتادن، جهت تخمین عمر مفید (MTBF).
هدف: مشخص شدن نقطه ضعف محصول در طول زمان و تعیین مدت زمان گارانتی.
مثال:
تست خستگی (Fatigue Test): اعمال دورهای و چند میلیون باره بار روی فنر خودرو تا زمان شکستن.
تست عمر تسریعشده (ALT): روشن نگه داشتن مداوم یک قطعه الکترونیکی در دمای ۸۵ درجه و رطوبت بالا به مدت ۱۰۰۰ ساعت، برای شبیهسازی ۱۰ سال کارکرد در شرایط عادی.
تست چرخه باز و بست: باز و بسته کردن مداوم جکهای نیوماتیک یا درب یخچال تا ۵۰,۰۰۰ بار جهت بررسی میزان سائیدگی اورینگها و پکینگها.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
Iranquality
⚜نمونهبرداری و استاندارد نمونهبرداری به زبان ساده:
وقتی یک محموله ۱۰,۰۰۰ تایی قطعه وارد کارخانه میشود، بررسی ۱۰۰ درصدی قطعات هم بسیار گران است، هم زمانبر، و در مورد تستهای تخریبی (مثل تست کشش) اصلاً غیرممکن است!
اینجاست که از نمونهبرداری (Sampling) استفاده میکنیم.
❔مفهوم نمونهبرداری چیست؟
نمونهبرداری یعنی انتخاب تعدادی محدود از قطعات یک محموله به صورتی که این تعداد، نماینده واقعی کل محموله باشند، تا با تست آنها درباره قبول یا رد کل محموله تصمیمگیری کنیم.
استاندارد نمونهبرداری چیست؟ (آشنایی با ISO 2859 / MIL-STD-105E)
معروفترین استاندارد نمونهبرداری در جهان ISO 2859-1 (یا معادل آمریکایی آن MIL-STD-105E) است که در ایران نیز با عنوان استاندارد ملی ISIRI 3991 شناخته میشود.
این استاندارد بر اساس مفهومی به نام AQL (Acceptable Quality Limit) یا حد کیفیت قابل قبول کار میکند.
AQL یعنی چه؟
AQL حداکثر درصد قطعات معیوبی است که خریدار حاضر است در یک محموله بپذیرد.
مثلاً AQL = 1.0 یعنی در کل محموله، حداکثر ۱٪ خرابی برای ما قابل قبول است.
برای عیوب بحرانی (Critical) معمولاً AQL = 0 یا 0.1 انتخاب میشود.
برای عیوب عمده (Major) مثلاً AQL = 1.0 تا 2.5.
برای عیوب جزیی (Minor) مثلاً AQL = 4.0.
استاندارد نمونهبرداری چطور کار میکند؟ (توضیح گامبهگام با مثال)
فرض کنید شما مدیر کیفیت هستید و یک محموله ۵,۰۰۰ عددی از یک قطعه وارد انبار شده است. AQL مورد نظر شما ۱.۵ تعیین شده و سطح بازرسی را نرمال (General Inspection Level II) انتخاب کردهاید.
برای تصمیمگیری طبق جدول ISO 2859 گامهای زیر طی میشود:
گام ۱: پیدا کردن کد نمونهبرداری
با توجه به سایز محموله (۵,۰۰۰ عدد)، جدول اول استاندارد به شما یک حرف لاتین میدهد.
برای سایز ۳,۲۰۱ تا ۱۰,۰۰۰، حرف کد برابر با L است.
گام ۲: مراجعه به جدول اصلی (تعیین تعداد نمونه و معیار قبول/رد)
با تقاطع حرف L و AQL = 1.5 در جدول اصلی استاندارد:
تعداد نمونه (Sample Size): ۲۰۰ عدد
عدد قبول (Ac - Accept): ۷
عدد رد (Re - Reject): ۸
گام ۳: تصمیمگیری عملی
شما ۲۰۰ عدد را به صورت کاملاً تصادفی از نقاط مختلف محموله برداشت کرده و تست میکنید:
اگر ۷ عدد یا کمتر قطعه معیوب پیدا شد 👈 کل محموله ۵,۰۰۰ تایی تأیید و قبول میشود.
اگر ۸ عدد یا بیشتر قطعه معیوب پیدا شد 👈 کل محموله ۵,۰۰۰ تایی ریجکت (مردود) میشود. (باید به تامینکننده عودت داده شود یا ۱۰۰٪ سورت گردد).
۳ نکته کلیدی در نمونهبرداری استاندارد:
1⃣ تصادفی بودن (Random Sampling): نمونهها نباید فقط از روی جعبهها یا جعبههای جلویی دستچین شوند؛ باید از بالا، وسط، پایین و عمق پالتها به صورت کاملاً شانس متساوی انتخاب شوند.
2⃣ سطوح بازرسی (Inspection Levels):
سطح نرمال (Level II): حالت عادی بازرسی.
سطح سختگیرانه (Tightened):
اگر تامینکننده چند بار محموله خراب فرستاد، سیستم به این سطح منتقل شده و تعداد نمونهها یا سختگیری بیشتر میشود.
سطح کاهشیافته (Reduced): اگر کیفیت تامینکننده همواره عالی بود، تعداد نمونهها کمتر میشود تا هزینه بازرسی کاهش یابد.
3⃣ انواع پلنهای نمونهبرداری:
تکمرحلهای (Single Sampling): یک بار نمونه برمیداریم و تصمیم میگیریم (روش توضیح دادهشده بالا).
دومرحلهای (Double Sampling): ابتدا تعداد کمی نمونه میگیریم؛ اگر وضعیت مرزی بود، مرحله دوم نمونهبرداری انجام میشود تا تصمیم نهایی گرفته شود.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایران کیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404
لطفا در ایتا مطلب را دنبال کنید
مشاهده در پیام رسان ایتا
❗️وقتی شاخصها دروغ میگویند!
🏛️در معماری فرایندها دو جریان کلان وجود دارد:
- جریان اداری و عملکردی
- جریان مالی و اقتصادی
که هر دو باید بالهای پرواز نظام مدیریت فرآیند باشند.
🪽با یک بال نمیشه پرید.
جریانِ ارزش با تمرکز بر شاخصهای مالی در معماری فرآیندها باید ایجاد شود.
معماری فرآیندی که “زبانِ مالی” بلد نباشه و “هزینه دوبارهکاری” یا “خواب سرمایه” رو نشان ندهد ، سازمان را سرآمد و موفق نخواهد کرد.
🍀کانال ایران کیفیت🍀
پل های ارتباطی :
🟢 لینک کانال ایران کیفیت در بله
🟠 لینک کانال ایران کیفیت در ایتا
🟣 لینک کانال ایران کیفیت در روبیکا
🔴 لینک کانال ایران کیفیت در آپارات
🔵 لینک کانال ایرانکیفیت در سروش
⚪️ لینک کانال ایران کیفیت در تلگرام
📱09123339762
📱09302604404