مرکز پژوهشی رویش اندیشه و معرفت برگزار می‌کند: نشست علمی: خوانش قانون اساسی با رویکرد جایگاه انسجام اجتماعی در حکمرانی اسلامی ارائه‌دهنده: حجت الاسلام والمسلمین دکتر غفاری‌فر؛ عضو دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم دبیر علمی: سرکار خانم دکتر طاهره حیاتی زمان: پنجشنبه ۲۶ شهریورماه ۱۴۰۵ ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۲:۰۰ مکان: قم، خیابان صفائیه، کوچه ممتاز، چهارراه اول سمت چپ، پلاک ۲۹، مرکز پژوهشی رویش همراه با ارائه گواهینامه شرکت در نشست ثبت نام و کسب اطلاعات: @ruyesheandishe لینک شرکت در نشست: https://danaplus.net/joinPublic/meetingca0db90f0a554a99b9396b25260ae51d

سلسله یادداشت‌های معرفتی #نبض_معنا؛ #ضربان زندگی با آیه ها ♨️ایستگاه بیست و ششم سوره فتح (11) بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ لِّيُدْخِلَ ٱلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ جَنَّـٰتࣲ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّـَٔاتِهِمْۚ وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ ٱللَّهِ فَوْزًا عَظِيمࣰا(٥) تا مردان و زنان مؤمن را در بهشت‌هايى درآورد كه از زير [درختان آن] نهرها جارى است در حالى كه در آن جاودانه اند، و گناهانشان را از آنان محو كند، و اين [سرانجام نيك] نزد خدا كاميابى بزرگ است. این آیه یکی از زیباترین وعده‌های الهی به مؤمنان را بیان می‌کند که به توضیح مختصر آن می‌پردازیم: ۱. «لِّيُدْخِلَ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ» خداوند هدف نهایی این وعده و حکمت الهی را بیان می‌کند: وارد کردن مردان و زنان مؤمن به بهشت‌هایی که نهرها زیر درختان و قصرهایشان جاری است. نکتهٔ مهم این است که قرآن کریم در کنار «مؤمنین» صریحاً «مؤمنات» را نیز ذکر می‌کند؛ یعنی پاداش اخروی و ارزش ایمان نزد خداوند میان زن و مرد تفاوتی ندارد و هر دو در رسیدن به این مقام برابرند. ۲. «خَالِدِينَ فِيهَا» آن‌ها در این بهشت جاودانه‌اند؛ نه مرگی هست و نه خروجی. این خلود و جاودانگی، بالاترین درجهٔ نعمت است، زیرا نعمت اگر فانی باشد، آرامش کامل نمی‌آورد. ۳. «وَيُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ» در کنار ورود به بهشت، خداوند گناهانشان را می‌پوشاند و محو می‌کند. «تکفیر» از ریشهٔ «کفر» به معنای پوشاندن است؛ یعنی خداوند زشتی گناهان را می‌پوشاند و آثار آن را از بین می‌برد. این نشانهٔ فضل و رحمت واسعهٔ الهی است، چون مؤمن با توبه و ایمان، مستحق بخشش می‌شود. ۴. «وَكَانَ ذَٰلِكَ عِندَ اللَّهِ فَوْزًا عَظِيمًا» و این (ورود به بهشت و بخشش گناهان) نزد خداوند یک «فوز عظیم» و کامیابی بزرگ است. «فوز» به معنای رستگاری و رسیدن به خیر و نعمتِ نجات‌بخش است. تعبیر «عند الله» نشان می‌دهد که این کامیابی، معیار و ارزشش فقط نزد خداوند سنجیده می‌شود و از هر پیروزی دنیایی برتر و ماندگارتر است. نکات تربیتی و پیام‌های آیه: ۱) ایمان، شرط اصلی رسیدن به بهشت و آمرزش گناهان است. ۲) برابری زن و مرد در پاداش اخروی و ارزش‌گذاری الهی. ۳) جامعیت نعمت‌های اخروی: هم نعمت مثبت (بهشت و نهرها) و هم رفع نقص (محو گناهان). ۴) «فوز عظیم» تنها در سایهٔ ایمان و رحمت خدا حاصل می‌شود، نه با تلاش صرف دنیایی. این آیه در سیاق آیات قبل (که دربارهٔ فتح مبین و وعدهٔ نصرت الهی است) قرار دارد و نشان می‌دهد هدف نهایی از این فتح و پیروزی، رساندن مؤمنان به سعادت جاودانه است. (27 شهریور/۱) #محمد_صدرا_مازنی #ضربان_زندگی_با_آیه‌ها #نبض_معنا #جمعه‌ها_با_قرآن @karanne | کانال کرانه

🖼 بنده قاطعانه اعلام میکنم که ارتکاب هر آنچه به‌ضرر انسجام اجتماعی باشد، ممنوع است. ✍🏼بخشی از پیام رهبر معظّم انقلاب به‌ مناسبت هفته دولت | ۶/شهریور/۱۴۰۵ 🖨 نسخه کیفیت اصلی 💻 Rahbar.ir  | 📲 @Rahbar_ir

⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️ بسم الله الرحمن الرحیم "الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ طَيِّبِينَ ۙيَقُولُونَ سَلَامٌ عَلَيْكُمُ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ" روح مطهر فقیه اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) ومرجع عالی‌قدر جهان تشیّع، آیت الله العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) به لقاء الله پیوست. عمر بابرکت و زندگی پرافتخار آن مرجع عالیقدر، مشحون از ژرف اندیشی و مجاهدت علمی مستمر و تلاش مخلصانه در حفظ و اعتلای فقاهت اصیل و نشر معارف اسلام و پاسداشت از کیان تشیّع و خیرخواهی و دلسوزی برای مردم بود. ضمن عرض تسلیت این ضایعه جانگداز به پیشگاه مقدس صاحب الأمر حضرت بقية الله الاعظم، عجل الله تعالی فرجه الشریف،و حوزه های مبارکه علمیه و مردم شریف ایران و علاقه‌مندان مرجعیت در همه نقاط جهان، به اطلاع می‌رساند مراسم تشییع و تدفین پیکر مطهر ایشان، متعاقبا اعلام خواهد گردید. دفتر آیت الله العظمی شبیری زنجانی (قدس الله سره الشریف) @zanjani_net

برگزاری کارگاه روش ارزیابی برای ارزیابان استان فارس کارگاه مجازی "شیوه‌های وحدت رویه در ارزیابی آثار جشنواره علامه حلی(ره)" صبح روز سه‌شنبه 30 شهریور، با حضور جمعی از اساتید ارزیاب جشنواره‌های استانی و مدرسه‌ای استان فارس برگزار شد. در این کارگاه حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر مازنی، دبیر جشنواره کشوری علامه حلی(ره)، در خصوص شیوه‌های بررسی و نمره‌دهی به آثار جشنواره در سطوح مختلف ارزیابی توضیحاتی ارائه نمود. بررسی شاخص‌های ارزیابی آثار و چگونگی وحدت رویه در ارزیابی‌ها از دیگر موارد مطرح شده در این کارگاه بود. @karanne | کانال کرانه

دقیق در استنباط، وفادار به نص؛ (به مناسبت رحلت آیت الله شبیری زنجانی) ✍️ علی اسدی آیت‌الله سید موسی شبیری زنجانی(ره) از مراجع تقلید و فقهای بزرگ معاصر و از برخی جهات بی‌نظیر بود. از دوست دیرینه ایشان، آیت‌الله جعفر سبحانی، نقل شده است که: «ایشان در قم و نجف نظیر ندارد». ایشان در مقام استنباط احکام و فهم دین، بسیار «دقیق» و «وفادار به نص» بود؛ به همین سبب، نظرات او از «اصالت استناد» برخوردار بود. حتی در قنوت نماز و موارد دیگر فقط «دعاها و ذکرهای ماثور» را می خواند. تبحر و تسلط کم‌نظیر در «علم رجال» و شناخت راویان حدیث، وی را در جایگاهی منحصر‌به‌فرد قرار داده بود؛ به‌گونه‌ای که به خاطر آگاهی از جزئیات ریزِ رجال حدیث، برخی فضلا به شوخی می‌گفتند: ایشان حتی رنگ لباس زیر «زُراره» (راوی حدیث و از اصحاب امام صادق علیه‌السلام) را هم می‌داند! ایشان «درس خارج اصول» نمی‌گفت، اما سالیان متمادی در دارالتلاوة حرم حضرت معصومه (س)، روبروی مسجد اعظم به تدریسِ «درس خارج فقه» اشتغال داشتند. در دهه هشتاد شمسی، سال‌ها از کلاس‌های فقه ایشان بهره‌مند شدم و از نزدیک شاهد نگاه نافذ و دقیق ایشان بودم. درس فقه ایشان، برخلاف روال متداول بسیاری از مدرسان، ویژگی‌هایی منحصربه‌فرد داشت؛ ایشان با نگاهی جامع، نکات «اصولی» و «تفسیری» ارزشمندی را متناسب با موضوع درس بیان می‌کرد. نظرات فقهای نجف و حتی نوشته‌های فارسی را نیز مورد توجه قرار می‌داد و به جامعیت و غنای بحث می‌افزود. به یاد دارم در درس خارج «نکاح»، ایشان ضمن ستایش از قدرت تحلیل و تسلط شهید مطهری بر مسائل روز، با نگاهی نقادانه و دقیق، برخی روایاتِ مورد استناد ایشان را از نظر فنی، ضعیف قلمداد کردند. بیان ایشان، در عین صراحت و سادگی، کمی سنگین بود. از جمله شاگردان شناخته‌شده‌ای که در کلاس‌های ایشان در دهه هشتاد حضور داشتند، می‌توان به آقا سید حسن خمینی، آقای اشراقی (نوه دختری مرحوم امام)، آقا سید مصطفی و آقا سید مجتبی خامنه‌ای اشاره کرد. ایشان به‌ندرت به مسائل سیاسی ورود می‌کرد و معتقد بود که سیاست امری تخصصی است و او در این باره تخصص ندارد. مورد احترام همه گرایش‌های سیاسی بود. ایشان نماز بر پیکر مرحوم آیت‌الله منتظری را خواند و از احترام و جایگاه ویژه‌ای نزد رهبر شهید انقلاب برخوردار بود. بسیار ساده‌زیست، زاهد، با تقوا، پارسا و بی‌حاشیه بود. از خانه تا محل تدریس را همیشه پیاده و اغلب تنها می‌آمد. در میان راه، بارها دیدم که به پرسش‌های برخی افراد پاسخ می‌داد یا مشغول ذکر بود. از قدیم بسیاری از علما و فضلا، ایشان را با عنوان «آقا موسی» یاد می‌کردند؛ بسیار ساده و صمیمی. خود او نیز از بزرگان و علما با نامی ساده یاد می‌کرد؛ مثلاً وقتی نظرات امام راحل را در کلاس مطرح می‌کرد، با عنوان «مرحوم آقای خمینی» یاد می‌کرد. در اوایلِ شرکت در درس ایشان، از یاد کردنِ امام راحل با این عنوان ناراحت می‌شدم، چرا که ما بیش از دو دهه به عنوان «امام خمینی» عادت کرده بودیم؛ اما بعدها متوجه شدم که این کار از باب بی‌اعتنایی نیست، بلکه همه زندگی، گفتار و رفتارهای «آقا موسی» خاکی، ساده و زاهدانه است. حافظه بسیار شگفت‌انگیزی داشت. خاطرات شفاهی او در چند جلد با عنوان «جرعه‌ای از دریا» ثبت شده است. بیان جزئیات ریز و بسیار مشابه از سال‌های بسیار دور درباره شخصیت ها، ویژگی ها، کتاب ها و حوادث و تفکیک آن‌ها، واقعاً حیرت‌انگیز است. رحمت و رضوان خدا بر آن فقیه بزرگ، وارسته و پارسا باد.۱۴۰۵/۶۳۰ @ali_asadi_zanjani 💎@howzavian |  نویسندگان حوزوی

🔴 رهبر شهید انقلاب: تحمّل کنید؛ آینده از آنِ ماست؛ «دشمن رفتنی است؛ صبور باشید!» @karanne | کانال کرانه

ای زینب امام رضا(ع) اشفعی لنا @karanne | کانال کرانه

مرحوم آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی: حدود دو سال پیش بود كه ناهار خدمت آقا بودیم و اخوی نیز آن‌جا بودند. آقازاده‌هاشون سر سفره بودند. آقا به اخوی فرمودند كه پسرهای من كه طلبه شدند، به آن‌ها نگفتم طلبه بشوند، خودشان انتخاب كردند و البته من از انتخابشان خوشحال شدم. زمانی‌كه یكی از آن‌ها آمد به قم، من نگفتم بیاید درس شما، خودش درس شما را انتخاب كرد و من از این انتخابش هم خوشحال شدم. @karanne | کانال کرانه

آیت‌الله شبیری زنجانی؛ الگوی تحقیق و پژوهش (۱) آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی (ره) از قله‌های فقاهت است که شخصیت علمی ایشان، علاوه بر آثار و دستاوردهای علمی، از سوی بزرگان حوزه نیز مورد تأکید قرار گرفته است. در میان این گواهی‌ها، توصیف رهبری سوم انقلاب حضرت امام سید مجتبی خامنه‌ای از ایشان به عنوان عالمی محقق، ژرف‌نگر و مسلط بر فنون استنباط، جایگاه ویژه‌ای دارد. بررسی سیره علمی و شیوه تحقیق ایشان نشان می‌دهد که تحقیق در سیره پژوهشی ایشان نمود عینی داشته است: از تتبع گسترده و مراجعه مستقیم به منابع و نسخه‌های اصیل، تا نقد سند و متن، بررسی جامع اقوال و احتمالات، دقت در استنباط و مجاهده برای دستیابی به حقیقت. ازاین‌رو، می‌توان روش علمی ایشان را نه‌تنها به‌عنوان یک تجربه شخصی، بلکه به‌عنوان الگویی قابل مطالعه برای تربیت پژوهشگر و ارتقای فرهنگ تحقیق در حوزه مورد توجه قرار داد. در این نوشتار، ابتدا مقام علمی ایشان در بیان رهبر شهید (قدس سره) و گواهی مقام معظم رهبری (دامت برکاته) بر شخصیت و روش علمی ایشان بررسی می‌شود و سپس، مؤلفه‌های منش و روش پژوهشی آیت‌الله شبیری زنجانی بر اساس شواهد و نمونه‌های موجود تبیین خواهد شد. ادامه دارد (۱ مهر) #محمد_صدرا_مازنی @karanne | کانال کرانه

آیت‌الله شبیری زنجانی؛ الگوی تحقیق و پژوهش (۲) بخش اول: آیت الله شبیری در بیان رهبر شهید (قدس سره) و پیام امام سید مجتبی خامنه‌ای؛ ۱. انتخاب درس ایشان از سوی فرزندان برومند رهبر شهید انقلاب؛ کرسی تدریس آیت الله شبیری از درس‌های پر رونق حوزه محسوب می‌شد، بسیاری از طلاب نخبه که اینک از شخصیت‌های برجسته به شمار می‌روند افتخار شاگردی ایشان را دارند. قوت علمی و تسلط آن مرحوم در کلاس درس به حدی بود که رهبر شهید انقلاب از اینکه فرزندان برومندشان درس مرحوم آیت‌الله شبیری زنجانی را انتخاب کرده بودند، خرسند شدند. این نکته، گواهی بر جایگاه علمی و اعتبار درس ایشان در میان اهل علم است. ۲. گواهی رهبری سوم انقلاب بر روحیه تحقیقی ایشان رهبر معظم انقلاب در پیام تسلیت ارتحال ایشان، بر جایگاه پژوهشی و علمی آیت‌الله شبیری تأکید کرده و ایشان را عالمی دانسته‌اند که: ۱.همه عمر علمی خود را در مسیر تعلّم، تعلیم و تحقیق گذراندند؛ ۲.از سوی هم‌ترازان و استادان، به عنوان شخصی محقق و ژرف‌نگر شناخته می‌شدند؛ ۳.بر فنون مختلف مربوط به استنباط احکام شرعی تسلط داشتند؛ ۴.این تسلط با ظرائف و دقائق همراه بود؛ ۵.مجالس درس ایشان، حتی با تعداد اندک شاگردان، به عنوان مجالس تتبع و تدقیق شناخته می‌شد. بخش دوم: منش پژوهشی آیت‌الله شبیری زنجانی ۱. تحقیق‌محوری و روحیه پژوهشگری؛ از همان سال‌های آغازین طلبگی و دوران جوانی، نبوغ علمی، روحیه تحقیق و جدیت در مطالعه و پژوهش در آن مرحوم آشکار بود. بنابراین، پژوهش برای ایشان یک فعالیت تفننی یا مقطعی نبود، بلکه بخشی از هویت علمی و مسیر زندگی علمی ایشان به شمار می‌رفت. روحیه تحقیق، جدیت در مطالعه، استمرار پژوهش از ویژگی‌های ایشان بود. ۲. تتبع گسترده و بررسی جامع در روش ایشان، بررسی یک مسئله با چند منبع مشهور پایان نمی‌یافت؛ بلکه تلاش می‌شد تمام کتب استدلالی مرتبط با مسئله بررسی شود. زیرا ممکن است نکته‌ای در گوشه‌ای از آثار یک نویسنده و عالم یافت شود که: ۱.راهگشا باشد؛ ۲.یک ابهام را برطرف کند؛ ۳.یک احتمال جدید ایجاد کند؛ ۴. یا پژوهشگر را به مسیر صحیح نزدیک کند. ازاین‌رو یکی از ویژگی‌های روش پژوهشی ایشان تتبع گسترده برای کشف نکات پنهان و مغفول در منابع بود. ۳.اصالت منابع و مراجعه مستقیم به منبع؛ یکی از اصول مهم روش پژوهشی ایشان، عبور از نقل‌های واسطه‌ای (دست دوم) و مراجعه مستقیم به منابع اصلی (و دست اول) بود. ایشان بر این باور بودند که پژوهشگر نباید صرفاً به آنچه دیگران درباره یک دیدگاه نقل کرده‌اند اکتفا کند؛ بلکه باید خودِ منبع اصلی را ببیند. به همین دلیل در مسائل فقهی: ۱.به آرای فقها، به‌ویژه قدما، مراجعه مستقیم می‌کرد؛ ۲.از نقل‌های غیرمستقیم پرهیز می‌کرد؛ ۳.به کتب استدلالی مراجعه می‌کرد؛ ۴.و برای بررسی متون حدیثی، حتی نسخه‌های خطی را مورد توجه قرار می‌داد. ۴. نقد و اعتبارسنجی داده‌ها؛ یکی از جلوه‌های برجسته روش پژوهشی ایشان، اهتمام به نقد متون و اسناد بود. مراجعه به نسخه‌های خطی و مقایسه آنها، زمینه را برای: ۱.کشف تحریفات سندی؛ ۲.کشف تحریفات متنی؛ ۳.بررسی صحت سند؛ ۴.و دستیابی به متن معتبرتر فراهم می‌کرد. ۵.سند، متن، نسخه و نقل را بررسی می‌کرد تا تحریف، اشتباه یا نقل نادرست را شناسایی کند. ۵. جامعیت در بررسی اقوال؛ در بررسی یک مسئله، به یک یا دو دیدگاه اکتفا نمی‌کرد؛ بلکه تلاش می‌شد: ۱.اقوال مختلف بررسی شود؛ ۲.احتمالات مطرح‌شده مورد توجه قرار گیرد؛ ۳.مبانی و قواعد کلی بررسی شود؛ ۴.فروع مسئله بررسی شود؛ ۵.تطبیقات آن مورد توجه قرار گیرد؛ ۶.در نهایت، دیدگاه صحیح استخراج شود. بنابراین روش ایشان از «جمع‌آوری اقوال» فراتر رفته و به تحلیل جامع مسئله می‌رسد. ۶. تلاش برای رسیدن به حق؛ در روش ایشان، تحقیق برای تولید یک اثر علمی یا جمع‌آوری اطلاعات نبود؛ بلکه تحقیق وسیله‌ای برای رسیدن به حقیقت و نظر صحیح بود. ازاین‌رو در بررسی روایات، به نسخه‌های چاپی اکتفا نمی‌کرد و برای رسیدن به متن صحیح، به نسخه‌های خطی معتبر حدیثی مراجعه می‌کرد. این دقت گاهی به کشف تحریف در سند یا متن حدیث می‌انجامید و گاهی موجب تأکید بر صحت سند و متن می‌شد. ۷. نوآوری روشی نوآوری ایشان تنها در ارائه یک نظر جدید خلاصه نمی‌شد؛ بلکه در ابداع و توسعه روش پژوهش نیز دیده می‌شد. در کنار استفاده عمیق از میراث گذشتگان، در روش تحقیق نیز ابتکار داشت؛ نمونه آن روش ویژه ایشان در علم رجال برای تعیین طبقات، تنظیم اسانید و تشخیص مشترکات و مختلفات است. ۸. تبدیل درس به کارگاه پژوهش؛ درس ایشان علاوه بر انتقال اطلاعات؛ محل مراجعه به منابع، نقد اقوال، بررسی مبانی، تتبع و تمرین فرایند استنباط بود. این موارد تنها بیانگر بخشی از مقام پژوهشی آن بزرگ مرد علم و فقاهت به شمار می‌رود که به مناسبت ارتحال آن مرحوم به اهل تحقیق تقدیم می‌شود. (۱ مهر) #محمد_صدرا_مازنی @karanne | کانال کرانه

سلسله یادداشت‌های معرفتی #نبض_معنا؛ #ضربان زندگی با آیه ها ♨️ایستگاه بیست و هفتم سوره فتح (۱۲) بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَيُعَذِّبَ ٱلْمُنَٰفِقِينَ وَٱلْمُنَٰفِقَٰتِ وَٱلْمُشْرِكِينَ وَٱلْمُشْرِكَٰتِ ٱلظَّآنِّينَ بِٱللَّهِ ظَنَّ ٱلسَّوْءِۚ عَلَيْهِمْ دَآئِرَةُ ٱلسَّوْءِۖ وَغَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَۖ وَسَآءَتْ مَصِيرࣰا(٦) و مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرك را كه به خدا گمان بد مى برند عذاب كند؛ پيشامد بد زمانه فقط بر خودشان باد خدا بر آنان خشم گرفته، و لعنتشان كرده است و دوزخ را براى آنان آماده نموده و چه بد بازگشت گاهى است این آیه، در مقابل آیهٔ قبل قرار دارد و سرانجام دو گروه مقابل مؤمنان را بیان می‌کند. در آیهٔ قبل وعدهٔ بهشت و آمرزش به مؤمنان داده شد و در این آیه عذاب و خواری برای منافقان و مشرکان. ۱. «وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ» خداوند در ادامهٔ حکمت وعدهٔ خود، هدف دیگر را بیان می‌کند: عذاب کردن مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرک. نکتهٔ قابل توجه این است که همان‌طور که در آیهٔ قبل «مؤمنات» در کنار «مؤمنین» ذکر شد، اینجا نیز «منافقات» و «مشرکات» در کنار مردان آمده است؛ یعنی مسئولیت و کیفر اخروی نیز میان زن و مرد یکسان است و هیچ‌کس به بهانهٔ جنسیت از حساب و کتاب معاف نیست. ۲. «الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ» علت اصلی این عذاب و خواری، بدگمانی به خداوند است. این گروه به جای ایمان و اعتماد به وعده‌های الهی، به خدا گمان بد می‌بردند؛ مثلاً گمان می‌کردند خداوند پیامبرش را یاری نمی‌کند، یا وعده‌های قرآنی دروغ است، یا دین حق پیروز نمی‌شود. «ظن السوء» یعنی گمان بد و ناروا به خداوند، که ریشهٔ نفاق و شرک همین سوءظن به حکمت و قدرت الهی است. ۳. «عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ» این جمله در واقع پاسخ بدگمانی آنان است: همان پیشامد بد و بلا و شکستی که آنان برای مؤمنان انتظار داشتند، بر خودشان دور می‌زند و دامن خودشان را می‌گیرد. «دائرة» به معنای حادثه‌ای است که دور می‌زند و بازمی‌گردد؛ یعنی نقشه و گمان بد آنان به خودشان برمی‌گردد. ۴. «وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ» خداوند بر آنان خشم گرفته و آنان را لعنت کرده است. «غضب» خشم الهی در برابر سرکشی و بدگمانی است و «لعن» یعنی راندن از رحمت و لطف خداوند. این دو تعبیر نشان‌دهندهٔ شدت دوری آنان از رحمت الهی است. ۵. «وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا» و خداوند دوزخ را برای آنان آماده کرده است؛ و دوزخ چه بد سرانجام و بازگشت‌گاهی است. «ساءت مصیرا» تعبیری برای بیان نهایت زشتی و بدی این سرانجام است. در مجموع، این آیه در کنار آیهٔ قبل یک تقابل کامل ترسیم می‌کند: ایمان و حسن ظن به خدا، سرانجامش فوز عظیم و بهشت جاودان است؛ و نفاق و شرک و بدگمانی، سرانجامش خشم و لعنت الهی و دوزخ است. (۳ مهر/۱) #محمد_صدرا_مازنی #ضربان_زندگی_با_آیه‌ها #نبض_معنا #جمعه‌ها_با_قرآن @karanne | کانال کرانه