🔵 مختار بودن انسان 🔷 ما مختار بودن خودمان را با علم حضوری درک می‌کنیم و مختار بودن دیگران را با علم حصولی و استدلال (بررسی آثار و نشانه‌های اختیار در کردار و گفتار) می‌فهمیم که امری نزدیک به بدیهی است. 🔹بنابراین شبهات مربوط به جبر و اختیار، شبهه در برابر بدیهی است. .

🔴 شبهه‌ای درباره جبر و اختیار 🔷 شبهه نخست (علم مطلق خدا مستلزم جبر): 1️⃣ خدا می‌داند که «الف» کار «ب» را انجام می‌دهد. 2️⃣ علم خدا مطابق با واقع است ضرورتاً. 3️⃣ پس «الف» کار «ب» را ضرورتاً انجام می‌دهد. 4️⃣ پس تحقق کار «ب» از فاعل «الف» به خواست «الف» بستگی ندارد. 🟢 پاسخ 🔷 هر کاری که انجام می‌شود با وصف ضرورت انجام می‌شود. علم ذاتی مطلق خدا به غیر خود به معنای آگاهی خداوند از این ضرورت و قطعیت است. تحقق این ضرورت وابسته به اجزای علت تامه است که خواست «الف» جزئی از آن است. 🔹به بیان دیگر، خدا می‌داند که «ب» از آن جهت که «الف» آن را می‌خواهد، قطعاً واقع می‌شود. .

🔴 شبهه‌ای دیگر درباره جبر و اختیار 🔷 شبهه دوم (اختیار مطلق خدا مستلزم جبر): اگر هر کاری که هر کسی انجام می‌دهد، به خواست خداوند است (توحید افعالی)، پس خواست هیچ فاعلی غیر از خدا در فعلش مؤثر نیست. اختیار مطلق خدا مستلزم جبر انسان است. 🟢 پاسخ 🔷 اجتماع دو یا چند فاعل مختار بر یک فعل ممکن است (علل طولی، مباشر و غیرمباشر). 🔶 تمثیل برای رفع استبعاد: تصور کنید یک نویسنده خیالی را که با واسطه دست خود می‌نویسد. حرکت دست آن نویسنده، دو علت فاعلی مختار دارد: نویسنده و تصورکننده این صورت ذهنی. .

🔵 نتایج نظری خداشناسی 1️⃣ نیازمندی دائمی مخلوقات به خداوند؛ 2️⃣ توحید در مالکیت و ربوبیت تکوینی خداوند نسبت به موجودات دیگر؛ 3️⃣ توحید در مالکیت و ربوبیت تشریعی؛ 4️⃣ نفی اومانیسم و سکولاریسم و لیبرالیسم؛ 5️⃣ نیازمندی به خداوند هنگام دارایی و نداری (الهی انا الفقیرُ فی غِنایَ فَکیفَ لااَکونُ فقیراً فی فقری)؛ 6️⃣ تفاوت علیت خداوند با علیت پدیده‌های مادی (با کشف علت‌های گوناگون، علیت خدا نفی نمی‌شود)؛ 7️⃣ درک رابطه نزدیک با خدا (در رابطه عین‌الربطی هیچ واسطه‌ای میان موجود رابط و طرف ربط نیست). .

🔵 نتایج عملی خداشناسی 1️⃣ احساس خشوع و پرهیز از گردن‌کشی و طغیان (اِنَّ الاِنسانَ لَیَطغَی اَن رَآهُ استَغنَی)؛ 2️⃣ توحید در استعانت و اصالت ندادن به اسباب و علل مادی و در عرض خدا قرار ندادن آن‌ها⏪ دعا و تضرع؛ 3️⃣ سپاس‌گزاری از خدا در زبان و عمل (و قلیلٌ مِن عِبادیَ الشَّکور)؛ 4️⃣ نداشتن ترس از دیگران و رودربایستی از دوستان و اثرپذیری از بدخواهان (اَلا اِنَّ اَولیاءَ اللهِ لا خَوفٌ عَلَیهِم و لا هُم یَحزَنون)؛ 5️⃣ محبت عمیقی که از آگاهی به توجه و عنایت شدید و دائمی خدا که در عین بی‌نیازی به ما دارد، حاصل می‌شود. 🔷 به‌طور کلی ریشه همه فضایل اخلاقی و سعادت انسان، توحید است و ریشه همه رذایل اخلاقی و شقاوت او، شرک و دوری از خدا است. .

پایان🌷

🔵 کانال‌های چکیده مبانی 🔵 🔷 چکیده مطالب کتاب‌ها در کانال‌های زیر به‌صورت نموداری و دسته‌بندی‌شده ارائه شده است. 🔗کانال معرفت‌شناسی در ایتا @m1_epistemology 🔗کانال خداشناسی در ایتا @knowinggod 🔗کانال انسان‌شناسی در ایتا @eshmkh27 🔗کانال فلسفه اخلاق در ایتا @m4_moralphilosophy 🔗کانال فلسفه حقوق در ایتا @philosophy_of_law 🔗کانال فلسفه سیاست در ایتا https://eitaa.com/joinchat/2751136229C719c802c49