✅ معرفی کتاب: توصیف فلسفی علم؛خوانش ویتگنشتاینی از ساختار انقلاب‌های علمی 🔵 فیلسوفان متعددی شباهت میان آموزه‌های فلسفی کتاب ساختار انقلاب‌های علمی تامس کوهن با فلسفه‌ی ویتگنشتاین متأخر را نشان داده‌اند؛ اما باید توجه کرد که حاصل تأثیر بنیادینی که کوهن از ویتگنشتاین گرفت نه صرفاً مجموعه‌ای از آموزه‌های فلسفی،‌ بلکه شیوه‌ی فلسفه‌ورزی او بود. 🔵 از نظر ویتگنشتاین، اندیشه‌ی فلسفی رایج ــ متأثر از علوم طبیعی ــ به‌دنبال «تبیین» امور است و، از این رو، در میان انبوهی از نظریه‌ها سرگشته و حیران است، در حالی‌که کار فلسفه صرفاً «توصیف» است و باید از هر نوع تبیینی در فلسفه پرهیز کرد. در واقع، آن‌چه کوهن از ویتگشنتاین وام گرفت همین شیوه‌ی فلسفه‌ورزی بود که آن را برای فهم تحول و تطور «علم» به کار بست. 🔵 همه‌ی شباهت‌های بعدی میان آموزه‌های فلسفی کوهن با ویتگشنتاین پیامد همین شیوه‌ی فلسفه‌ورزی است. کتاب توصیف فلسفی علم می‌کوشد تا پس از ایضاح شیوه‌ی فلسفه‌ورزی ویتگنشتاین متأخر، خوانشی جدید از کتاب ساختار انقلاب‌های علمی تامس کوهن عرضه کند تا بسیاری از ابهام‌های مطرح‌شده در خصوص آن رفع شوند. ✍️ نویسنده: غلامحسین مقدم حیدری 👈 لینک کتاب _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ گالیله و فلسفه علم 🔘 بخش اول 🔵 این که گالیله در سال ۱۶۳۳ از کوپرنیک گرایی اش توبه کرد چه معنایی داشت؟ آیا این ماجرا پیروزی ای برای تاریک اندیشی مذهبی و شکستی برای پرس و جوی آزاد علمی بود؟ آیا نشانه‌ی این بود علم و دین را گریزی جز نبرد عقیدتی و نهادین با یکدیگر نیست؟ معلوم است که قضیه پیچیده تر از این حرف ها بود. در ماجرای گالیله، همه طرف های درگیر اتفاق نظر داشتند که هم جست و جوی دانش درست درباره جهان از طریق مشاهده طبیعت کاری درست و منطقی است و هم بنا نهادن عقاید خود بر پایه کتاب مقدس. تعارض نه میان علم تجربی و دین اقتدارگرا که میان نگرش های مختلف موجود در کلیسای کاتولیک درباره نحوه تفسیر طبیعت و کتاب مقدس بود، به ویژه آنجا که این دو مغایر هم می نمودند. با درک درست از مقدمات محاکمه گالیله، سایه ای که اصلاحگری پروتستان قرن پیش بر آن افکنده بود و سیاست دربار پاپ در آن زمان، می توانیم پی ببریم که این مسائل چگونه به آن ماجرای غریب در سال ۱۶۳۳ انجامید، آن هم تقریبا یک قرن پس از آنکه نیکولائوس کپرنیکوس در سال ۱۵۴۳ در کتابش به نام گردش افلاک آسمانی از اخترشناسی خورشید خورشید مرکز دفاع کرده بود. 🔵 ما عموما دانش خود را درباره‌ی جهان از چهار منبع استخراج می کنیم: حواسمان، قدرت تفکر منطقی مان، گواهی دیگران و حافظه مان. نخستین نکته آشکاری که باید به آن اشاره کرد این است که همه استدلال ما ممکن است نادرست باشد، آدم های دیگر ممکن است عمدا یا سهوا ما را گمراه کنند، و اکثرمان خوب می دانیم که ( مخصوصاً با افزایش سن) آنچه به خاطر می آوریم چقدر ممکن است ناقص یا تحریف شده باشد. همه تلاش علم نوین را می‌توان در این نکته خلاصه کرد که علم نوین می خواهد این رشته های نسبتاً سست را به هم ببافد و به صورت شبکه استوار از دانش درآورد.پس تجربه حسی یک شخص، برای آنکه پذیرفته آید، باید به تأیید بسیاری کسان دیگر برسد و آن را تصدیق و تقویت کنند. 📚 منبع: کتاب علم و دین، نوشته تامس دیکسون _ـ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ جلسه دفاع از پایان‌نامه کارشناسی ارشد 🔘 عنوان: بنیان های فلسفی در نظریه های علمی آلبرت اینشتین دانشجو: امیرمحمد علی پور استاد راهنما: دکتر حامد منوچهری کوشا و دکتر مهدی گلشنی داوران: دکتر جعفر آقایانی چاوشی،‌ دکتر علیرضا منصوری زمان:چهارشنبه ۲۵ شهریور ، ساعت ۹.۳۰ صبح مکان: ساختمان آموزش شریف، طبقه چهارم (محل موقّت گروه فلسفه علم شریف) ◆ انجمن علمی فلسفه علم شریف _ـ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: رویکردی نو به مسئله آغازمندی زمانی عالم در چهارچوب فلسفه صدرایی 🔵 در تاریخ جهان اسلام، غالباً متکلّمین بر حدوث زمانی عالم و فلاسفه بر قدم آن اصرار داشته‌اند. در این میان،ملاصدرا بر اساس نظریه حرکت جوهری، معتقد به حدوث زمانی تجدّدی و آن‌به‌آن عالم جسمانی است، ولی در عین حال وجود آغاز زمانی را برای عالم نمی‌پذیرد. 🔵 در نوشتار حاضر پس از بازنگری در مفهوم حدوث و آغازمندی زمانی عالم در چهارچوب فلسفه صدرایی، به نقد تفصیلی مهم‌ترین براهین اقامه شده علیه حدوث زمانی عالم پرداخته شده‌است. بدین ترتیب نشان داده شده‌است که می‌توان ضمن پذیرش و دفاع از مبانی فلسفه صدرایی و حدوث زمانی تجدّدی معرفی شده توسط ملاصدرا، سخن او را در ردّ آغازمندی عالم نپذیرفت. در نهایت استدلال شده است که نه تنها بین حکمت متعالیه و آغازمندی عالم تعارضی نیست، بلکه مبانی حکمت متعالیه به ارائه تبیینی سازگار از آغازمندی عالم، و رد براهین اقامه شده علیه آن، کمک شایان توجّهی می‌کند. 🔵 بدین ترتیب تصویر نوینی از حدوث زمانی عالم به دست می‌آید، که در آن عالم هم آغازمند است و هم حادث است به حدوث زمانی تجدّدی. این دیدگاه را می‌توان «نظریه عالم آغازمند سیال» نامید.این تصویر ضمن بهره‌مندی از مبانی متقن فلسفه صدرایی، می‌تواند در حل برخی از مسائل و تعارضات احتمالی بین‌رشته‌ای نیز راهگشا باشد. ✍️نویسنده: حامد منوچهری کوشا _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ تبیین‌هایِ ما از مفهومِ مقدماتیِ پدیدارشناسی، نشان می‌دهد که سرشتِ ذاتیِ آن در فعلیتِ آن به‌مثابه‌یِ یک «جریان» فلسفی نهفته نیست. «امکان» فراتر از «فعلیت» قرار دارد. ما تنها با دریافتِ پدیدارشناسی به‌مثابه‌یِ یک «امکان» است که می‌توانیم آن را بفهمیم. 👤 مارتین هایدگر 📚 منبع: Introduction: The Exposition of the Question of the Meaning of Being (Stambaugh translation) _ـ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ مفهوم جسم در فیزیک و فلسفه 🔰گروه علمی حکمت طبیعی، جلسه ۲ 🎤هم‌اندیشی اعضاء گروه 🗓 چهارشنبه ۱۴۰۵/۰۶/۲۵، ساعت ۱۶ 🖇حضوری و مجازی 🏢 قم، خیابان ۱۹ دی، کوچه ۱۰،فرعی اول سمت چپ، اتاق جلسات مجمع عالی حکمت اسلامی 💻 لینک حضور در جلسه https://vc2.hekmateislami.com/rooms _ـ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: الحاد جدید در ایران 🔵 خداناباوری یا الحاد جدید موضوعی درخور تأمل در جامعه ما است. کتاب حاضر سه گام را در مسیر فهم پدیدۀ خداناباوری برداشته است: گام نخست، مروری اجمالی بر وضعیت الحاد در فضای آکادمیک جهانی و تحلیلی از ادبیات الحاد جدید یا طبیعت‌گرایی علمی؛ گام دوم، پژوهش و پیمایشی میدانی، کیفی و کمی، برای ارزیابی وضعیت چالش‌های مبنایی ناظر به اندیشۀ دینی و خداباورانه، به‌ویژه چالش‌های مبتنی بر نگاه و نظریات جدید علمی در میان دانشگاهیان علوم طبیعی جدید؛ و گام سوم، بررسی و ارزیابی نسبت فضای پژوهشی فلسفی-الهیاتی داخل کشور (با تمرکز بر مجلات پژوهشی) با اصل مسئلۀ الحاد و طبیعت‌گرایی جدید و چالش‌های آن برای اندیشۀ خداباورانه است. 🔵 این سه گام این نکته را برجسته می‌کنند که چالش‌های جدید پیش‌روی اندیشه‌های دینی و خداباورانه در گستره و عمق قابل‌توجهی، فضای نخبگانی و دانشگاهی جامعه ما را درگیر خود کرده است. 👤 نیما نریمانی 👈 لینک کتاب _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ گالیله و فلسفه علم 🔘 بخش دوم 🔵 مشاهدات ساده درباره خواص اشیاء را باید با آزمایش هایی دقیق که نحوه عملکرد آن خواص در شرایط مختلف را با دقت بیشتری می آزمایند تکمیل کرد. قدرت ادراک بشر فی نفسه محدود است که البته اختراع تلسکوپ و میکروسکوپ در اوایل قرن هفدهم، و اختراع بسیاری ابزار های پیچیده تر دیگر از آن زمان به بعد، گستره و درستی مشاهدات و اندازه گیری ها را به شدت افزایش داده است. اما بدون استفاده از عقل و منطق نه می‌توان آزمایش ها را طراحی کرد و نه می‌توان از مشاهدات چیزی دریافت. فرضیه های نظری درباره ماهیت واقعیت و استدلال درباره شواهد آزمایشی لازم در تأیید یا رد آنها پیش نیازهای معرفت علمی اند. سرانجام اینکه دانشمندان متخصص باید منابع دانش خود را ذکر و زنجیره استدلالی خود را تبیین کنند تا گواهی آنها پذیرفته شود. انتشار نتایج علمی در رساله ها، کتاب ها، مجله های تخصصی و امروزه به صورت داده های الکترونیکی نیز حافظه ای جمعی و کاملاً مستند را در اختیار ما قرار می‌دهد که امکانی به مراتب فراتر از تکیه بر حافظه ی تنها یک نفر را فراهم می کند. 🔵 دانشی که به این نحو به دست می‌آید دارایی بی بدیل جوامع بشری محسوب می شود. این دانش به ما توانایی می‌دهد که نه تنها جهان طبیعی بلکه یکدیگر را اداره کنیم. فرانسیس بیکن، یکی از مهمترین هواداران علم در انگلستان قرن هفدهم، نوشته است که «دانش بشر و قدرت بشر یکی است؛ زیرا آنجا که علت دانسته نیست، معلول را نمی توان پدید آورد». به عبارت دیگر، فهم سازوکار پنهان طبیعت باعث می شود که آدمیان ماشین ها و دارو هایی پدید آورند که وضع بشر را بهبود می بخشند. بیکن در دفاع از دانش جدید آن دوران هم نوشته است که «همه دانش انگار نهالی است که خداوند خود کاشته»، و‌ گسترش و شکوفایی اش در آن روزگار نیز حاصل مشیت الهی بوده است. 📚 منبع: کتاب علم و دین، نوشته تامس دیکسون 👈 بخش قبلی _ـ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه‌ی فیزیکِ ریاضی 🔵 یک فلسفه‌یِ معتبر برای فیزیکِ ریاضی، [باید] میانِ فلسفه‌یِ ریاضیات و فلسفه‌یِ فیزیک توازن ایجاد کند و با پرداختن به مواردِ زیر، مسئله‌یِ «کاربست‌پذیریِ عامِ ریاضیات» را [نیز] تیزتر و دقیق‌تر کند: الف: «ریاضیاتی‌شدنِ تصویرِ جهان» در دوران مدرنِ متقدم ب: بارِ نظری (Theory-laden) بودنِ اهدافِ مدل‌هایِ ریاضیِ فیزیکِ مدرن ج:کارآمدیِ نامعقولِ ریاضیات در علومِ طبیعی» از نظر ویگنر. 🔵 با اتکا به یک بررسیِ تاریخی، پیشنهاد می‌کنم که نظریه‌هایِ فیزیکِ ریاضی، سازه‌هایی «پیشینی» (a priori) و «معناساز» هستند؛ سازه‌هایی که قراردادی‌اند اما به‌هیچ‌وجه دلبخواهی نیستند و بهترین توصیف برای آن‌ها، «فرضی» (hypothetical) است.مدل‌هایِ این نظریه‌ها متعاقباً میانِ نظریه و طبیعت، یعنی میانِ امرِ «پیشینی» و امرِ «پسینی» (a posteriori)، وساطت می‌کنند.» 🔵 مدل‌ها با ایفای نقش معیارهای ویتگنشتاینی یا اشیاء مقایسه‌ای که باید در برابر طبیعت، آن‌گونه که توسط مدل‌های داده‌ای نشان داده می‌شود، قرار گیرند، میانجیگری می‌کنند، جایی که مقایسه از طریق استنتاج جایگزین انجام می‌شود. این عمل متعادل‌سازی، واقع‌گرایی را به خطر می‌اندازد. ✍️ نویسنده: Klaas Landsman _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ آیا روش علمی، ما را ناگزیر به الحاد می‌رساند؟ 🔵 وقتی دانشمند برای توضیح یک پدیده به خدا، روح یا عامل فراطبیعی متوسل نمی‌شود، آیا این یعنی علم ثابت کرده است که چنین اموری وجود ندارند؟ مایکل روس، فیلسوف علم، در فصل «طبیعت‌گرایی و روش علمی» میان دو مفهوم که اغلب با یکدیگر خلط می‌شوند تمایز می‌گذارد: طبیعت‌گرایی روش‌شناختی و طبیعت‌گرایی متافیزیکی. 🔵 طبیعت‌گرایی روش‌شناختی می‌گوید علم، هنگام توضیح پدیده‌ها، در پی علل و سازوکارهای طبیعی می‌گردد و برای ساختن یک توضیح علمی نیازی به ارجاع به خدا یا دیگر عوامل فراطبیعی ندارد. اما طبیعت‌گرایی متافیزیکی ادعایی بسیار قوی‌تر است: اینکه اساساً هیچ واقعیت فراطبیعی‌ای وجود ندارد. پرسش اصلی روس دقیقاً همین‌جاست: آیا از این‌که علم در روش خود به امر فراطبیعی متوسل نمی‌شود، می‌توان نتیجه گرفت که امر فراطبیعی اصلاً وجود ندارد؟ 🔵 پاسخ او این است که چنین نتیجه‌ای دست‌کم بدیهی و خودکار نیست. به بیان ساده‌تر، میان این دو گزاره فاصله‌ای فلسفی وجود دارد: «برای توضیح علمی این پدیده نیازی به فرض خدا نداریم» و «پس خدا وجود ندارد.» 🔵 گزاره نخست درباره روش علم است؛ گزاره دوم درباره ساختار نهایی واقعیت. گذر از اولی به دومی به استدلالی مستقل نیاز دارد و صرفِ موفقیت علم در ارائه توضیحات طبیعی، به‌تنهایی این فاصله را پر نمی‌کند.این تمایز یک نتیجه مهم برای بحث «علم و دین» دارد. علم می‌تواند نشان دهد که بسیاری از پدیده‌هایی که زمانی با دخالت مستقیم نیروهای فراطبیعی توضیح داده می‌شدند، با سازوکارهای طبیعی قابل توضیح‌اند. اما از این واقعیت نمی‌توان بی‌واسطه نتیجه گرفت که علم، به‌عنوان علم، درباره وجود یا عدم وجود هر واقعیت فراطبیعی حکم نهایی صادر کرده است. 🔵 البته این سخن به معنای اثبات خدا یا درستی دین هم نیست. استدلال روس بسیار محدودتر و از نظر فلسفی دقیق‌تر است: باید میان آنچه روش علمی اجازه ورودش را به یک توضیح علمی نمی‌دهد و آنچه فلسفه درباره موجودات واقعاً موجود در جهان انکار می‌کند تفاوت گذاشت.شاید بنابراین یکی از پرسش‌های مهم فلسفه علم این باشد: آیا طبیعت‌گرایی صرفاً قاعده بازی علم است، یا تصویری کامل از تمام آن چیزی است که واقعاً وجود دارد؟ 📚 منبع: Michael Ruse, “Naturalism and the Scientific Method,” in The Oxford Handbook of Atheism, Oxford University Press, pp. 383–397. _ـ_ـ_ـ_ـ_ #برش_کتاب #طبیعت_گرایی 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ رازِ «پیکان زمان» در نهایت به این پرسش ختم می‌شود: چرا شرایط جهان آغازین به گونه‌ای خاص تنظیم شده بود؛ یعنی در پیکربندی‌ای با «آنتروپیِ پایین» که امکان وقوع تمامیِ آن فرایندهای جالب‌توجه و برگشت‌ناپذیرِ بعدی را فراهم کرد؟. 👤 شان کارول 📚 منبع: From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time. 2010. (p. 3) _ـ_ـ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute