جلسه 17 اصول المعارف 98/2/22

جلسه 17 اصول المعارف پرسش وپاسخ

جلسه ۱۸ اصول المعارف ۹۸/۲/۲۳

جلسه ۱۸ اصول المعارف پرسش وپاسخ

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین ولعنة الله علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین جلسه 17 اصول المعارف الالهیة، یکشنبه 22/2/98 خلاصه: تبیین این که هر چیزی، عرضی وقابل سلب است، به جز ذات احدیت، وتاثیر این مطلب بر معرفت خداوند متعال، وبیان کیفیت اثبات علم وقدرت خداوند نسبت به اشیاء از طریق خلق، وابطال طریقه فلاسفه برای اثبات علم وقدرت از راه کمال دانستن آنها. نکات: ۞موجودات ومعدومات یا بهش التفات داریم یا التفات نداریم، اگر التفات نداریم میشود مجهول مطلق، واگر بهش التفات داریم یا ذات شیء را در شکل وصورت وحالت خاصی میتوانیم بشناسیم، اگر نتوانیم آن ذات را نتوانیم بشناسیم او ذات احدیت است، واگر ذاتش قابل شناخت را دارد یا میشناسیم مثل مثلت ودرخت وانسان ویا نمیشناسیم مثل جبرئیل وجنّ، و ائمه علیهم السلام که مقاماتشان لاتحصی است، پس ذات احدیت نه مجهول مطلق است ونه مثل سائر اشیاء قابل شناخت است. ۞تمام حقائقی که قابلیت شناخت را دارند، همه چیزشان عارضی است، به معنای این که قابل سلب است، وقابل سلب بودن یا به سلب صفت از موصوف با بقاء موصوف است مثل سلب مائع از آب ویخ میزند، وگاهی صفت وجود است، که اگر صفت وجود از هویتی گرفته شود جوهر معدوم میشود، پس صفت مائع بودن پس از سلب موصوفش باقی است ولی وقتی صفت موجودیت را از شیء میگیرد معدوم میشود. هم حیوان ناطق بودن از انسان قابل سلب است وهم جالس بودن از انسان قابل سلب است، از حیث قابل سلب بودن مساوی هستند، پس موجودیت غیر قابل سلب از هویت من نیست، بله انسان با وصف انسانیت وحیوان ناطق بودن، انسانیت وحیوان ناطق برایش ضروری است، همانطور که جالس برای جالس به وصف جالس بودن ضروری است. نتیجه اعتقادی این بحث: در ما سوی الله تعالی "کل ما یمکن فیه" ای چیزی که سلبش میشود کرد، "یمتنع فی صانعه"، لذا در خداوند جهت امکانی وجود ندارد، پس در باره خداوند معنا ندارد بگوئیم عالم باشد یا نباشد، پس حتما عالم است، لذا فرض علم وجهل غلط است، زیرا ذات غیر متجزی است، ۞یکی از نقاط اساسی اختلاف بین توحید الهی وحقیقی با توحید بشری این است که توحید الهی میگوید هر چه در خلق هست وجود وعدم او در خدا غلط است، خدا جهت امکانی در او نیست، یعنی هر چیزی که جائز الوجود وعدم است او در خدا نیست، ولی اینها میگویند کل ما یمکن فیه وجب فیه، همه چیز در خدا واجب است، علم واجب است قدرت واجب است، جسمیت واجب است، قیام واجب است، هر چه جنبه وجودی دارد در خدا باید باشد، واسمش را میگذارند "کمال"، اگر بگویند هر چه وجودی است باید در خدا باشد بهشون اعتراض میشود که نجاست هم وجودی است پس باید در خدا باشد، ولذا تعبیر را عوض میکنند ومیگویند هر کمالی در خدا هست، پس این که آنچه در خدا بشود واجب است، از اساس غلط است، زیرا هر چه بشود در خدا بشود جهت امکانی است، واین محال است در خدا باشد، مثلا علم ممکن است باشد پس در خدا واجب است، این غلط است، علمی که جهت امکانی دارد یعنی ممکن است باشد، پس محال است در خدا باشد. ۞ما ثبوت علم برای خدا را از این جهت نمیکنیم که چون کمال هست پس در خدا هست، خیر، ما خدا را متعالی از کمال ونقص میدانیم، چیزی که خداوند به داشتنش کامل وبه نداشتنش ناقص باشد، میشود امکان وجودی، استجماع صفات کمال در خدا غلط است، ما عالم بودن خدا را از اینجا ثابت میکنیم، نمیگوئیم مهندسی که ساختمان را بنا کرده باید این علم را میداشت، این به خدا قیاس نمیشود، زیرا مهندس وجود وعدم علم برایش ممکن است، موضوعا متفاوت است، من عرف الله بالقیاس لایزال الدهر فی التباس، ما قدرت خدا را از این راه ثابت میکنیم موجودی که عالم را خلق کرده است قادر است، نه این که اگر قادر نبود ناقص بود، زیرا هر چه با قدرت کامل شود بدون قدرت ناقص میشود، ما احتمل الزیاده کان ناقصا وما کان ناقصا لم یکن تاما، چیزی که نقص وکمال در او راه دارد دائما قابل زیاده است وبینهایت نخواهد شد. علم وقدرت خدا را به این عالم که اثبات کردیم، خدا یا نباید عالم باشد ویا اگر عالم بود علمش دیگر محدودیت ندارد، یا خدا نباید قادر باشد ویا اگر قادر هست کل کائنات را میتواند جابجا کند، زیرا خلق لا من شیء میکند. ۞این که در روایت دارد نسبت به خدا دارد غیر متناه، بعدش هم دارد غیر متجزّ، که به نکته غیر متناهی بودن خداوند اشاره میکند. اگر کسی یک کیسه پنجاه کیلوئی را جابجا کرد، از کجا معلوم بتواند کیسه صدکیلوئی را جابجا کند، زیرا قدرت در ما متجزی است ومتناسب با آنچه است که در وجود ما هست، وهمینطور علم من به اندازه ای به شیئ تعلق میگیرد که حواس من بتواند در ارتباط با او باشد وگنجایش معین دارد، سلولهای مغزی که پر شد باید خداوند مغز دیگر بدهد تا آن را بکار بگیریم، پس محدودیت علم وقدرت همیشه منشأش محدودیت ذات ما است به جهت اجزاء معین ما، ولی خداوند که میتواند خلق کند به دلیل خلق عالم، وقدرت خ

داوند از باب انرژی نیست که بگوئیم به اندازه وجود پشه است نه فیل، او لا من شیء خلق میکند، بدون ماده است، مثلا کسی که چک مینویسد به اندازه حسابش چک میکشد، ولی کسی که به فرض محال پول خلق میکند دیگر برایش فرق بین مبالغ چک نمیکند، واگر یک فعل انجام داد یعنی همه افعال را میتواند انجام بدهد، واگر یک چیز را بداند همه چیز را میداند، زیرا رابطه عالم ومعلوم از حیث سلولهای مغزی وتوانائیهای بدن وجود ندارد. ۞شوری نمک هم ذاتیش نیست، زیرا اگر کلر وسدیمش را تفکیک کنین سمّ خطرناک خواهد شد، اصل وجودش هم از او قابل سلب است، خدا میتواند معدومش کند، نمک به شرط نمک بودن شور است وروغن به شرط روغن بودن چرب است، ۞فلسفه میگوید ذاتا عدمِ وجود محال است، پس هر وجودی واجب الوجود است، پس اصلا ممکن نداریم وبحث از امکان برا سرگرمی است. کسی رفت پیش آقای طباطبائی وگفت برا من اثبات کنید ضرورت وجود واجب الوجود را، بهش گفت شما واقعیت را قبول ندارین؟، گفت نه من واقعیت را هم قبول ندارم، بهش گفت شما واقعا واقعیت را قبول ندارین؟، گفت خیر من واقعا واقعیت را قبول ندارم، بهش گفت ثبت المطلوب، شما اصل واقعیت را قبول داری والواقعیة هی واجبة الوجود، پس واجب الوجود اثبات شد. این برهان بود؟! خب اون طرف میگوید تمام عالم برایش وجود وعدم مساوی است اثبات کن ذاتی که عدمش برایش محال باشد، میگوید "وجود محال است معدوم باشد"، آقا مفهوم وجود در او كه عدم نخوابیده است، نقیض یکدیگر هستند، ومصداقا هم چیزی که موجود است بشرط موجود بودن معدوم نیست، از کجایش ضرورت را اثبات کردید، این که هر کمونیستی قبول دارد در ودیوار وعالم به شرط موجود بودن موجود هستند، شما بیا استحاله عدم را برای ذات خالق اثبات کن. اگر شما این ها را میگوئید پس چرا در کتابها مینویسین الموجود إما واجب وإما ممکن، میگوید اگر اینها را نگوئیم کسی فلسفه نمیخواند، سرت را گرم کردیم ودر آخر میگوئیم سخن از امکان برا سرگرمی است، چون يك وجود هست و بود واجب و صمد از ممكن اين همه سخنان فسانه چيست (هزار ویک نکته ص668) ما وضعناه اولا ان فی الوجود علة و معلولا بحسب النظر الجليل قد آل آخر الأمر بحسب السلوك العرفاني- إلى كون العلة منهما أمرا حقيقيا و المعلول جهة من جهاته و رجعت عليه المسمى بالعلة و تأثيره للمعلول إلى تطوره بطور و تحيثه بحيثية لا انفصال شيء مباين عنه (الاسفار ج2ص301) چند جلد کتاب در اثبات علت ومعلول نوشت بعدا معلوم شد علت ومعلول نداریم، همه چیز خود خدا است، آقای حسن زاده میگوید ذات هم علت است وهم معلول: نظر فوق حكم عقلى كه حكم كشف و شهود است اين است كه ذات، مجمع أضداد و متصف به ضدين و جامع نقيضين است.(ممد الهمم ص493) ضرورت زوجیت برای زوج هم به شرط زوج بودن است، وگرنه هویت خارجیه دو سیب اگر یک دانه کنارش بگذارید فرد میشود، ۞علم وقدرت در صورتی ثابت میشود که خداوند فاعل مختار باشد، والا اگر عالم تطوّر باشد محال است بتوان برای خدا علم وقدرت اثبات کرد، واز حدوث عالم قدرت اثبات میشود. ۞بتجهیره الجواهر، خداوند مجسّم الاجسام است، پس جسم بودن جسم ضروری نیست، نه به این معنا که غیر جسم را جسم کند، بلکه به این معنا که جسم را خلق میکند، پس چه جعل بسیط باشد که خلق جسم باشد وچه جعل مرکب باشد که خمیر را نان کند، هر دو قابل سلب از اشیاء است.

بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله رب العالمین وصلی الله علی محمد وآله الطاهرین ولعنة الله علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین جلسه 17 اصول المعارف الالهیة، یکشنبه 22/2/98 خلاصه: تبیین این که هر چیزی، عرضی وقابل سلب است، به جز ذات احدیت، وتاثیر این مطلب بر معرفت خداوند متعال، وبیان کیفیت اثبات علم وقدرت خداوند نسبت به اشیاء از طریق خلق، وابطال طریقه فلاسفه برای اثبات علم وقدرت از راه کمال دانستن آنها. نکات: ۞موجودات ومعدومات یا بهش التفات داریم یا التفات نداریم، اگر التفات نداریم میشود مجهول مطلق، واگر بهش التفات داریم یا ذات شیء را در شکل وصورت وحالت خاصی میتوانیم بشناسیم، اگر نتوانیم آن ذات را نتوانیم بشناسیم او ذات احدیت است، واگر ذاتش قابل شناخت را دارد یا میشناسیم مثل مثلت ودرخت وانسان ویا نمیشناسیم مثل جبرئیل وجنّ، و ائمه علیهم السلام که مقاماتشان لاتحصی است، پس ذات احدیت نه مجهول مطلق است ونه مثل سائر اشیاء قابل شناخت است. ۞تمام حقائقی که قابلیت شناخت را دارند، همه چیزشان عارضی است، به معنای این که قابل سلب است، وقابل سلب بودن یا به سلب صفت از موصوف با بقاء موصوف است مثل سلب مائع از آب ویخ میزند، وگاهی صفت وجود است، که اگر صفت وجود از هویتی گرفته شود جوهر معدوم میشود، پس صفت مائع بودن پس از سلب موصوفش باقی است ولی وقتی صفت موجودیت را از شیء میگیرد معدوم میشود. هم حیوان ناطق بودن از انسان قابل سلب است وهم جالس بودن از انسان قابل سلب است، از حیث قابل سلب بودن مساوی هستند، پس موجودیت غیر قابل سلب از هویت من نیست، بله انسان با وصف انسانیت وحیوان ناطق بودن، انسانیت وحیوان ناطق برایش ضروری است، همانطور که جالس برای جالس به وصف جالس بودن ضروری است. نتیجه اعتقادی این بحث: در ما سوی الله تعالی "کل ما یمکن فیه" ای چیزی که سلبش میشود کرد، "یمتنع فی صانعه"، لذا در خداوند جهت امکانی وجود ندارد، پس در باره خداوند معنا ندارد بگوئیم عالم باشد یا نباشد، پس حتما عالم است، لذا فرض علم وجهل غلط است، زیرا ذات غیر متجزی است، ۞یکی از نقاط اساسی اختلاف بین توحید الهی وحقیقی با توحید بشری این است که توحید الهی میگوید هر چه در خلق هست وجود وعدم او در خدا غلط است، خدا جهت امکانی در او نیست، یعنی هر چیزی که جائز الوجود وعدم است او در خدا نیست، ولی اینها میگویند کل ما یمکن فیه وجب فیه، همه چیز در خدا واجب است، علم واجب است قدرت واجب است، جسمیت واجب است، قیام واجب است، هر چه جنبه وجودی دارد در خدا باید باشد، واسمش را میگذارند "کمال"، اگر بگویند هر چه وجودی است باید در خدا باشد بهشون اعتراض میشود که نجاست هم وجودی است پس باید در خدا باشد، ولذا تعبیر را عوض میکنند ومیگویند هر کمالی در خدا هست، پس این که آنچه در خدا بشود واجب است، از اساس غلط است، زیرا هر چه بشود در خدا بشود جهت امکانی است، واین محال است در خدا باشد، مثلا علم ممکن است باشد پس در خدا واجب است، این غلط است، علمی که جهت امکانی دارد یعنی ممکن است باشد، پس محال است در خدا باشد. ۞ما ثبوت علم برای خدا را از این جهت نمیکنیم که چون کمال هست پس در خدا هست، خیر، ما خدا را متعالی از کمال ونقص میدانیم، چیزی که خداوند به داشتنش کامل وبه نداشتنش ناقص باشد، میشود امکان وجودی، استجماع صفات کمال در خدا غلط است، ما عالم بودن خدا را از اینجا ثابت میکنیم، نمیگوئیم مهندسی که ساختمان را بنا کرده باید این علم را میداشت، این به خدا قیاس نمیشود، زیرا مهندس وجود وعدم علم برایش ممکن است، موضوعا متفاوت است، من عرف الله بالقیاس لایزال الدهر فی التباس، ما قدرت خدا را از این راه ثابت میکنیم موجودی که عالم را خلق کرده است قادر است، نه این که اگر قادر نبود ناقص بود، زیرا هر چه با قدرت کامل شود بدون قدرت ناقص میشود، ما احتمل الزیاده کان ناقصا وما کان ناقصا لم یکن تاما، چیزی که نقص وکمال در او راه دارد دائما قابل زیاده است وبینهایت نخواهد شد. علم وقدرت خدا را به این عالم که اثبات کردیم، خدا یا نباید عالم باشد ویا اگر عالم بود علمش دیگر محدودیت ندارد، یا خدا نباید قادر باشد ویا اگر قادر هست کل کائنات را میتواند جابجا کند، زیرا خلق لا من شیء میکند. ۞این که در روایت دارد نسبت به خدا دارد غیر متناه، بعدش هم دارد غیر متجزّ، که به نکته غیر متناهی بودن خداوند اشاره میکند.

اگر کسی یک کیسه پنجاه کیلوئی را جابجا کرد، از کجا معلوم بتواند کیسه صدکیلوئی را جابجا کند، زیرا قدرت در ما متجزی است ومتناسب با آنچه است که در وجود ما هست، وهمینطور علم من به اندازه ای به شیئ تعلق میگیرد که حواس من بتواند در ارتباط با او باشد وگنجایش معین دارد، سلولهای مغزی که پر شد باید خداوند مغز دیگر بدهد تا آن را بکار بگیریم، پس محدودیت علم وقدرت همیشه منشأش محدودیت ذات ما است به جهت اجزاء معین ما، ولی خداوند که میتواند خلق کند به دلیل خلق عالم، وقدرت خداوند از باب انرژی نیست که بگوئیم به اندازه وجود پشه است نه فیل، او لا من شیء خلق میکند، بدون ماده است، مثلا کسی که چک مینویسد به اندازه حسابش چک میکشد، ولی کسی که به فرض محال پول خلق میکند دیگر برایش فرق بین مبالغ چک نمیکند، واگر یک فعل انجام داد یعنی همه افعال را میتواند انجام بدهد، واگر یک چیز را بداند همه چیز را میداند، زیرا رابطه عالم ومعلوم از حیث سلولهای مغزی وتوانائیهای بدن وجود ندارد. ۞شوری نمک هم ذاتیش نیست، زیرا اگر کلر وسدیمش را تفکیک کنین سمّ خطرناک خواهد شد، اصل وجودش هم از او قابل سلب است، خدا میتواند معدومش کند، نمک به شرط نمک بودن شور است وروغن به شرط روغن بودن چرب است، ۞فلسفه میگوید ذاتا عدمِ وجود محال است، پس هر وجودی واجب الوجود است، پس اصلا ممکن نداریم وبحث از امکان برا سرگرمی است. کسی رفت پیش آقای طباطبائی وگفت برا من اثبات کنید ضرورت وجود را، بهش گفت شما واقعیت را قبول ندارین؟، گفت نه من واقعیت را هم قبول ندارم، بهش گفت شما واقعا واقعیت را قبول ندارین؟، گفت خیر من واقعا واقعیت را قبول ندارم، بهش گفت ثبت المطلوب، شما اصل واقعیت را قبول داری والواقعیة هی واجبة الوجود، پس واجب الوجود اثبات شد. این برهان بود؟! خب اون طرف میگوید تمام عالم برایش وجود وعدم مساوی است اثبات کن ذاتی که عدمش برایش محال باشد، میگوید "وجود محال است معدوم باشد"، آقا مفهوم وجود در او كه عدم نخوابیده است، نقیض یکدیگر هستند، ومصداقا هم چیزی که موجود است بشرط موجود بودن معدوم نیست، از کجایش ضرورت را اثبات کردید، این که هر کمونیستی قبول دارد در ودیوار وعالم به شرط موجود بودن موجود هستند، شما بیا استحاله عدم را برای ذات خالق اثبات کن. اگر شما این ها را میگوئید پس چرا در کتابها مینویسین الموجود إما واجب وإما ممکن، میگوید اگر اینها را نگوئیم کسی فلسفه نمیخواند، سرت را گرم کردیم ودر آخر میگوئیم سخن از امکان برا سرگرمی است، چون يك وجود هست و بود واجب و صمد از ممكن اين همه سخنان فسانه چيست (هزار ویک نکته ص668) ما وضعناه اولا ان فی الوجود علة و معلولا بحسب النظر الجليل قد آل آخر الأمر بحسب السلوك العرفاني- إلى كون العلة منهما أمرا حقيقيا و المعلول جهة من جهاته و رجعت عليه المسمى بالعلة و تأثيره للمعلول إلى تطوره بطور و تحيثه بحيثية لا انفصال شيء مباين عنه (الاسفار ج2ص301) چند جلد کتاب در اثبات علت ومعلول نوشت بعدا معلوم شد علت ومعلول نداریم، همه چیز خود خدا است، آقای حسن زاده میگوید ذات هم علت است وهم معلول: نظر فوق حكم عقلى كه حكم كشف و شهود است اين است كه ذات، مجمع أضداد و متصف به ضدين و جامع نقيضين است.(ممد الهمم ص493) ضرورت زوجیت برای زوج هم به شرط زوج بودن است، وگرنه هویت خارجیه دو سیب اگر یک دانه کنارش بگذارید فرد میشود، ۞علم وقدرت در صورتی ثابت میشود که خداوند فاعل مختار باشد، والا اگر عالم تطوّر باشد محال است بتوان برای خدا علم وقدرت اثبات کرد، واز حدوث عالم قدرت اثبات میشود. ۞بتجهیره الجواهر، خداوند مجسّم الاجسام است، پس جسم بودن جسم ضروری نیست، نه به این معنا که غیر جسم را جسم کند، بلکه به این معنا که جسم را خلق میکند، پس چه جعل بسیط باشد که خلق جسم باشد وچه جعل مرکب باشد که خمیر را نان کند، هر دو قابل سلب از اشیاء است.

جلسه 19 اصول المعارف 98/2/24

جلسه 19 اصول المعارف پرسش وپاسخ

جلسه 20 اصول المعارف 98/2/25

جلسه 20 اصول المعارف پرسش وپاسخ