بسم الله الرحمن الرحیم
🔰نماز فیلسوف
سیری اجمالی در رساله«ماهية الصلاة» بوعلی سینا.
✍تلخیص و توضیح: جواد محمدی/ بخش اول-گزارش محتوا
🔺مقدمه اول:
مولف عظیم الشان در پایان رساله می نویسد:
«...این بود آنچه اراده کردم به طریق اختصار در این رساله بیان نمایم، هرچند برای اشخاص ظاهربین بهره و نصیب اندک است، ولی برای اهل تحقیق نصیب و بهره وافر دارد و مسلم است آنکه حظش اکمل است ثوابش بیشتر است».
🔺مقدمه. دوم:
شیخ الرئیس در رساله «ماهية الصلاة» که به زبان عربی نگاشته شده است، ضمن تحلیل ماهیت و حقیقت نماز بر اساس مبانی حکمت سینوی، به ظرایفی توجه نموده و از زوایایی به موضوع نگریسته که اولا خاص او است و ثانیا برای امروز ما هم بسیار قابل استفاده است. در گزارش اجمالی محتوای رساله حتی الامکان از اصطلاحات تخصصی فلسفی پرهیز شده است تا برای عموم قابل استفاده باشد.
🔹خداوند آفرینش را با عقل(برترین جوهر) آغاز و با عاقل؛ یعنی انسان(برترین موجود) به اتمام رسانده است.
🔹انسان، عالم اکبر است و خداوند دو وجه به او داده است: عقل و جسم.نه عقلانی و مجرد محض است مانند فرشتگان و نه جسمانی محض به سان حیوانات. ظاهرش از جنس مادیات و باطنش از جوهر مجردات است.
🔹انسان به حسب این دو جنبه حامل سه روح یا سه مرتبه روحی است: روح طبیعی(نباتی)، روح حیوانی و روح انسانی(نفس ناطقه و عقل). او به واسطه این ارواح به همه عالم شباهت دارد، با دو روح اول شبیه گیاهان و حیوانات و با سومی شبیه فرشتگان است.
🔹ارتباط انسان با عالم مجردات(ملکوت) از طریق همین روح انسانی یا نفس ناطقه یا عقل است، عقلی که برای شناخت صحیح خداوند خلق شده است. حقیقت عبادت چیزی جز کسب معرفت صحیح الهی نیست، بنابراین لازم نیست آیه «و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون» را به «لیعرفون» تفسیر نماییم.
🔹بر همین اساس، حقیقت نماز نیز معرفت یافتن خالصانه به ذات و صفات خداوند متعال است[چرا که فعل عقل و نفس ناطقه است].
🔹با توجه با اینکه انسان دارای دو بعد مادی و غیر مادی یا ظاهری و باطنی است، نماز نیز دو نوع دارد: نماز ظاهر و نماز باطن.
🔹نماز ظاهر همان تعداد رکعات و اوقات و اجزای ظاهری نماز است که صاحب شرع مقدس افراد مکلف را به انجام آن ملزم ساخته و آن را ستون و اصل دین برشمرده است:«لا ایمان لمن لا صلاة له»(حدیث نبوی). همین نماز ظاهری شریف ترین و عالی ترین طاعات مربوط به جسم و بدن است. نماز باطن نیز شناسایی و عرفان حق تعالی است.
🔹نماز ظاهری، در واقع، سیاست و مدیریت برای نظام عالم جسمانی است به منظور ایجاد مشابهت میان جسم و روح و پیروی جسم از روح و ترقی از مرحله جسمانی به مرحله روحانی.
🔹چون خداوند می دانست همگان لیاقت نماز باطنی و رسیدن به مقام شامخ عقل و مدارج عالی انسانی را ندارند، نماز ظاهری را به عنوان یک نوع مدیریت و ریاضت بدنی به منظور مخالفت کردن با هواهای نفسانی[ارواح نباتی و حیوانی] قرار داد تا انسان شبیه چهارپایان نشود.
🔹نماز باطنی و حقیقی مشاهده نمودن حق تعالی با قلب پاک و نفس مجرد از عیوب و آرزوهای حیوانی است. این همان نمازی است که حدیث قدسی «المصلی یناجی ربه»؛ یعنی نمازگزار با پروردگارش مناجات می کند، در شأن آن وارد شده است، چرا که عاقل دارای عقل مجرد و فرا مادی است که می تواند با خدایی که فراتر از ماده و عوارض مادی است به مناجات بنشیند. آیه کریمه «ان الصلاة تنهی عن الفحشاء و المنكر» نیز به این نماز اشاره دارد[نماز و نیایش فیلسوف و حکیم].
ادامه دارد...
#نماز
#نماز_فیلسوف_1
#ابن_سینا
@nasimehayaat
بسم الله الرحمن الرحیم
🔰نماز فیلسوف
سیری اجمالی در رساله «ماهیة الصلاة» بوعلی سینا
✍ تلخیص و توضیح: جواد محمدی/ بخش دوم و پایانی- تحلیل و نتیجه گیری
🔺مقدمه اول: شیخ الرئیس نماز ظاهر را بر اهل ظاهر و نماز باطن را بر عاقلان و کسانی که ظرفیت درک امور باطنی را دارند لازم و واجب می شمرد. او انگیزه خود از تالیف این رساله را چنین ذکر می کند:
«هنگامی که دیدم بعضی از عقلا[عاقل به حسب عرف و نه کسی که صاحب عقل بالفعل است] در خصوص نماز ظاهری سستی می کنند و به مقام باطنی هم نرسیده اند، شرح و تقریر آن را لازم و واجب دیدم تا شخص عاقل تأمل نماید و این فضل کامل را جستجو کند و بداند که که نماز ظاهری و ریاضتی بر چه کسی لازم و نماز باطنی و حقیقی بر کدام افراد واجب است و نیز بداند چگونه سلوک بندگی و مداوت بر نماز و لذت بردن از مناجات با پروردگار به وسیله روح انسانی، نفس ناطقه، بصیرت و حدس [عرفانی] و نه با بدن و زبان و چشم و حس، ممکن شده است.»
🔺مقدمه دوم: بوعلی نگارش این رساله ارزشمند را با وجود مشغله فراوان و فراغت اندک در مدتی کمتر از نیم ساعت نگاشته است!
«كتبت هذه الرسالة بعون اللّه و حمده و منّه الوافر الجزيل فى مدة أقصر و أقل من نصف ساعة مع عوائق كثيرة و فراغة يسيرة.»
این مطلب از سویی نشان دهنده نبوغ ایشان و از دیگر سو اهتمام این دانشمند بزرگ به دین و ستون دین؛ یعنی نماز است. این خود نشان می دهد تهمت هایی را که مخالفان او مبنی بر الحاد و بی دینی شیخ الرئیس نثار او کرده اند هیچ پایه و اساسی نداشته است، چنانکه خود نیز سروده است:
کفر چو منی گزاف و آسان نبود
محکم تر از ایمان من ایمان نبود
در دهر چو من یکی وآن هم کافر
پس در همه دهر یک مسلمان نبود
---------
🔹چه بسیار شنیده ایم که برخی به بهانه های مختلف به همین نماز ظاهری نیز نمی پردازند. مثلا برخی نوجوانان و جوانان می پرسند ما در خلوت یا در دل خود با خدا سخن می گوییم، آیا خواندن نماز ضرورتی دارد؟
با تحلیل دقیق و عمیق ابن سینا مشخص می شود که همین نماز جسمانی خود یک «ریاضت شرعی» و وجه تمایز انسان از بهایم است. همچنین همین نماز جسمانی و ظاهری، به شرط اخلاص، به تدریج جسم و بعد مادی را مطیع و پیرو روح و عقل نموده و او را به سطح نماز باطنی و محضر خداوند عظیم بار خواهد داد.
🔹روشن است که منظور این حکیم الهی از مداومت بر نماز ظاهری، جواز سبک شمردن نماز و یا حتی توقف در آن مرحله نیست، بلکه تأکید حکیمانه بر از دست ندادن حداقل ها و جلوگیری از سقوط در زمره چهارپایان و شیاطین است.
آب دریا را اگر نتوان کشید
هم به قدر تشنگی باید چشید.
🔹از بیان شیخ الرییس چنین بر می آید که مداومت بر همان نماز ظاهری، با حصول شرایط شرعی، باعث یک نوع رشد یا شکوفایی و فعلیت عقلی در انسان و به قول حکمای صدرایی اشتداد و قوت وجودی می شود. از رهگذر نماز صاحبان عقل بالقوه، به اندازه عروج صلاتی، فعلیت یافته و با عالم عقول و مجردات، خصوصا محضر خداوند سبحان انس می گیرند.
🔹نماز باطنی و حقیقی، کشف لذتبخش معنوی رسول الله در خلوت عقل و نفس مطهر ایشان با خداوند بوده است، او می نویسد:
«این نماز باطنی و حقیقی بر سید ما و مرشد دین ما محمد مصطفی(ص) در شبی که از بدنش تجرد پیدا کرد ... واجب شد، پس با پروردگارش با نفس ناطقه و عقلش مناجات کرد. عرض نمود: پروردگارا امشب لذت ناشناخته ای را یافتم، راهی برای تداوم آن برای من قرار ده و مسیر رسیدن به آن را در هر وقتی آسان گردان! در پاسخ، خداوند متعال او را به نماز امر کرده و فرمود«نمازگزار با پروردگارش نجوا می کند.»
🔹شیخ الرئیس در پایان، عرضه مطالب رساله بر افرادی که قلب شان در اغوای هوای نفس غرق شده است را حرام اعلام می کند:«من ارایه این رساله را بر کسی که به واسطه هوای نفسش گمراه شده و بر قلب او مهر[گمراهی] خورده است حرام می کنم، چرا که ...کوران از تصور لذت بینایی ناتوانند!... از آنانکه برخودار از فیض عقل و نور عدل هستند درخواست دارم که راز مرا [در میان نا اهلان]منتشر نکنند.»
این بیان شیخ که مبتنی بر یک واقعیت تربیتی است باید به جد مورد توجه قرار گیرد، چرا که عرضه مطالب عالی عقلی و معنوی به نا اهلان و کسانی که حالت عناد دارند، چه بسا باعث انکار و تمسخر و افزایش ظلمت و سیه روزی آنان شود.
پند گفتن با جهول خوابناک
تخم افکندن بود در شوره خاک
🔹پایان سخن، از باب «ختامه مسک»، این رباعی زیبا از حجت الحق ابن سینا است، که:
تا باده عشق در قدح ریخته اند
واندر پی عشق، عاشق انگیخته اند
با جان و روان «بوعلی»، مهر علی
چون شیر و شکر به هم درآمیخته اند
#نماز
#نماز_فیلسوف_2
#بوعلی_سینا
@nasimehayaat
---🔹💠🔹---🔹💠🔹---🔹💠🔹---
🔸نسیمی از قرآن
فرد یا جامعه ای که نماز را ضایع گرداند؛ خواه نا خواه اسیر و دنباله رو شهوت ها خواهد شد.
«فَخَلَفَ منۢ بَعدِهِم خَلفٌ أَضَاعُواْ ٱلصَّلَوٰةَ وَٱتَّبَعُواْ ٱلشَّهَوَٰتِۖ فَسَوفَ يَلقَونَ غَيًّا»(مریم/٥٩)؛آن گاه، پس از آنان جانشينانى به جاى ماندند كه نماز را تباه ساخته و از هوسها پيروى كردند، و به زودى [سزاى] گمراهىِ [خود] را خواهند ديد
#نسیمی_از_قرآن_4
#تدبر_در_قرآن
#نماز
---🔹💠🔹---🔹💠🔹---🔹💠🔹---
@nasimehayaat
---🔸💠🔸---🔸💠🔸---🔸💠🔸---
بسم الله النور
💠 نسیمی از قرآن
🔹🔸«...فَلَمَّا رَأَينَهُۥٓ أَكبرنَهُۥ وَقَطَّعنَ أَيدِيَهُنَّ...»(یوسف/۳۱)
هنگامى كه او را ديدند به حقيقت در نظرشان بزرگ [و بسيار زيبا] يافتندش و [از شدت شگفتى و حيرت به جاى ميوه] دست هايشان را بريدند.
🔹درک زیبایی و عظمت حقیقی، آدمی را متأثر و چه بسا متحول می سازد. زنان مصر وقتی زیبایی یوسف صدیق(ع) را دیدند(فَلَمَّا رَأَينَهُ)، پی به بزرگی و عظمت او و آن جمال الهی بردند (أَكبرنَهُ)، این درک از آن جمال ملکوتی و فرشته سان آنان را از خود بیخود و فانی در یوسف کرد، طوری که دست را به جای میوه بریدند و نفهمیدند.(وَ قَطَّعنَ أَيدِيَهُنَّ).
🔸 آیا اگر نماز گزار در هنگام گفتن «الله اکبر» و «تکبیرة الاحرام» درکی از جمال و جلال الهی داشته باشد، اثری از خود او باقی می ماند؟ آیا همه منیت ها، کبر ها و خودبینی های او نخواهد مرد؟
#نسیمی_از_قرآن_۲_۱۱
#تدبر_در_قرآن
#بزرگی_خداوند
#نماز
---🔸💠🔸---🔸💠🔸---🔸💠🔸---
@nasimehayaat
بسم الله الرحمن الرحیم
💠 حکمت های قرآنی
مقام #ولایت بر رکن #نماز استوار شده است، تقرب به صاحبان آن مقام؛ یعنی رسول خدا(ص)، مولا امیرالمومنین علی و امامان (ع)، که همان تقرب به خداوند بزرگ است، بدون توجه کافی به #نماز امکان پذیر نخواهد بود.
🔹| «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ» (مائده/ ۵۵) |🔹
▫️#حکمت_های_قرآنی_۱۸
▫️#نماز
▫️#ولایت
🔰اینجا نسیمی از حیات جاری است👇
@nasimehayaat | نسیم حیات
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
🔺اگر به جا آوردن #نماز برایت سنگین است، حتما این #نماز_عاشقانه را تماشا کن!
#تلنگر
🔰اینجا نسیمی از حیات جاری است👇
@nasimehayaat | نسیم حیات
بسم الله الرحمن الرحیم
💠 حکمت های قرآنی
#نماز و #یاد خدا #بزرگتر از آن است که اثری از #غیر_خدا که نشانه بارز آن #گناهان و #زشتی ها است، برجای بگذارد!
«ٱتلُ مَآ أُوحِيَ إِلَيكَ مِنَ ٱلكِتَٰبِ وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَۖ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ تَنهَىٰ عَنِ ٱلفَحشَآءِ وَٱلمُنكَرِۗ وَ لَذِكرُ ٱللَّهِ أَكبَرُۗ وَٱللَّهُ يَعلَمُ مَا تَصنَعُونَ.» (عنکبوت/ ٤٥).
▫️#حکمت_های_قرآنی_۳۲
▫️#نماز
🔰اینجا نسیمی از حیات جاری است👇
@nasimehayaat | نسیم حیات
بسم الله الرحمن الرحیم
💠 حکمت های قرآنی
شاید جای مهر نماز بی توجه و بدون حضور بر پیشانی ما بماند، ولی اثر بندگی آن، آن چنان که باید، بر قلب ما نخواهد ماند!
نماز برای #یاد خدا و ادراک #حضور او است.
«إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَ أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» (طه/ ۱۴)
#حکمت_های_قرآنی_۴۸
#نماز
#ذکر_خدا
#حضور
🔰اینجا نسیمی از حیات جاری است👇
@nasimehayaat | نسیم حیات