eitaa logo
نوآورد؛ رسانه انتقادی علوم اجتماعی
251 دنبال‌کننده
28 عکس
2 ویدیو
0 فایل
مشاهده در ایتا
دانلود
نوآورد؛ رسانه انتقادی علوم اجتماعی
📌وقتی ظریف جای علت و معلول را تغییر می‌دهد! 🖋حسین قتیب 🔗متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید #نوآورد
. ♦️آقای ظریف، مائو ۲۳ سال پیش از دیدار با نیکسون پایان سدهٔ تحقیر چین را اعلام کرده بود! 🔸️محمدجواد ظریف می‌گوید با جرئت نشستن پشت میز مذاکره با آمریکا به «سدهٔ تحقیر چین» پایان داد. ظاهراً در این روایت، تاریخ باید کمی جابه‌جا شود تا نتیجهٔ سیاسی موردنظر آقای به دست آید. 🔸️آنچه در تاریخ چین «سدهٔ تحقیر» نامیده می‌شود، معمولاً به دوره‌ای از جنگ اول تریاک در ۱۸۳۹ تا تأسیس جمهوری خلق چین در ۱۹۴۹ اشاره دارد؛ دورانی که با مداخلات قدرت‌های خارجی، قراردادهای نابرابر، از دست رفتن حاکمیت بر بخش‌هایی از سرزمین چین و اشغالگری ژاپن همراه بود. 🔸️در روایت رسمی حزب کمونیست چین، پیروزی انقلاب ۱۹۴۹ و تأسیس جمهوری خلق، نماد پایان این دوره و بازیابی حاکمیت ملی است. البته برخی روایت‌های تاریخی، پایان این دوران را به تحولات دیگری، از جمله پیروزی بر ژاپن در ۱۹۴۵، پیوند می‌دهند. اما هیچ‌یک از این تاریخ‌گذاری‌های اصلی، پایان سدهٔ تحقیر را به سفر نیکسون در ۱۹۷۲ نسبت نمی‌دهند. 🔸️بنابراین، اگر قرار باشد ادعای آقای ظریف را بپذیریم، باید قبول کنیم که مائو در سال ۱۹۴۹ انقلاب کرد، جمهوری خلق را تأسیس کرد، در سال ۱۹۶۴ به دست یافت، در سال ۱۹۷۱ کرسی چین در را به دست آورد، اما همچنان منتظر بود تا در سال ۱۹۷۲ با دست بدهد و تازه سدهٔ تحقیر کشورش پایان یابد! 🔸️مشکل فقط این جابه‌جایی تاریخی نیست. آقای ظریف مهم‌ترین متغیرهای را نیز از روایت خود حذف می‌کند. 🔸️نیکسون و کیسینجر برای پایان‌دادن به تحقیر چین راهی پکن نشده بودند. آمریکا درگیر جنگ سرد بود، با شوروی رقابت می‌کرد و می‌خواست از شکاف عمیق میان پکن و مسکو برای تغییر موازنهٔ قدرت استفاده کند. 🔸️چین نیز پس از درگیری‌های مرزی با شوروی در سال ۱۹۶۹، نزدیکی به آمریکا را فرصتی برای کاهش تهدید امنیتی خود می‌دید. 🔸️این همان دیپلماسی مثلثی مشهور نیکسون و کیسینجر بود؛ محاسبه‌ای مبتنی بر منافع و موازنهٔ قدرت، نه مراسمی برای اعطای عزت به ملت چین. 🔸️از قضا، آمریکا تا سال ۱۹۷۹ جمهوری خلق چین را به رسمیت نشناخت و همچنان دولت مستقر در تایوان را نمایندهٔ قانونی چین می‌دانست. حتی سفر تاریخی نیکسون نیز به شناسایی فوری جمهوری خلق منجر نشد. 🔸️اگر پایان تحقیر چین به نشستن مائو روبه‌روی رئیس‌جمهور آمریکا وابسته بود، چرا برقراری روابط رسمی دیپلماتیک هفت سال دیگر طول کشید! چینِ سال ۱۹۷۲ کشوری نبود که با دست خالی به امید کسب احترام راهی مذاکره شود. 🔸️این کشور پیش‌تر به توان هسته‌ای دست یافته بود، صدها میلیون نفر جمعیت داشت، از موقعیت ژئوپلیتیکی تعیین‌کننده‌ای برخوردار بود و نمایندگی آن در و کرسی دائمی شورای امنیت در سال ۱۹۷۱ به جمهوری خلق منتقل شده بود. مائو از موضع یک قدرت بزرگ، هرچند همچنان فقیر و دارای آسیب‌پذیری‌های جدی، مذاکره می‌کرد. مهم‌تر اینکه واشنگتن نیز برای این گشایش انگیزهٔ راهبردی داشت. 🔸️البته این به معنای انکار اهمیت تصمیم مائو برای نزدیکی به آمریکا نیست. 🔸️گشایش سال‌های ۱۹۷۱ و ۱۹۷۲ یکی از تحولات بزرگ دیپلماسی قرن بیستم بود. اما تفاوت بزرگی وجود دارد میان اینکه بگوییم مائو با استفاده از یک فرصت راهبردی، موقعیت بین‌المللی چین را تقویت کرد و اینکه ادعا کنیم با جرئت مذاکره با آمریکا به سدهٔ تحقیر چین پایان داد. 🔸️حتی جهش اقتصادی چین نیز عمدتاً با اصلاحات دنگ شیائوپینگ از سال ۱۹۷۸ و تغییرات گسترده در سیاست‌های اقتصادی داخلی آغاز شد. به عبارت دیگر، چین ابتدا حاکمیت سیاسی خود را تثبیت کرد، سپس در شرایط جنگ سرد از موقعیت راهبردی‌اش برای گشایش دیپلماتیک بهره برد و در مرحله‌ای دیگر، با اصلاحات اقتصادی مسیر را تغییر داد. 🔸️تبدیل این فرایند پیچیده به داستان اعتمادبه‌نفس مائو در ، بیشتر به خطابهٔ سیاسی شباهت دارد تا تحلیل تاریخی. 🔸️از آقای ظریف، با آن سابقهٔ طولانی دیپلماتیک، انتظار می‌رود بداند که در روابط بین‌الملل، قدرت‌های بزرگ صرفاً به احترام جرئت طرف مقابل مذاکره نمی‌کنند. آن‌ها زمانی مذاکره می‌کنند که منافعشان اقتضا کند. 🔸️نیکسون به پکن رفت چون آمریکا به تغییر موازنهٔ قدرت نیاز داشت، نه چون ناگهان تصمیم گرفته بود به تحقیر تاریخی چین پایان دهد. رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله |سایت 🆔@newavard
📌کلهرودی، «حنائی» که رنگ ندارد… 🖋امیرمحمد ایروانی 🔗متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
. ♦️تاک‌شوهای اینترنتی ایرانی در تابستانی که گذشت به یکباره یک چهره تکراری را دوره می‌چرخاندند: . از محمد فاضلی تا علی ضیا همگی پای منویات جوانی نشستند که هم اهل قلم است، هم کافه‌دار است، هم با و عکس دارد و هم پست‌هایش در ا وایرال می‌شود. آیا کلهرودی یک پدیده است و با توانایی‌های خود به یکباره چنین محبوب شد یا پشت برکشیده‌شدنش در فضای اجتماعی و دیگری را باید جستجو کرد؟‌ 🔸️برجسته ‌کردن کلهرودی صرفا یک پروژه شخصی نیست نمادی از تلاش یک جریان - فرهنگی و رسانه‌ای برای تربیت و معرفی سمپات‌های رسانه‌ای و تبلیغاتی مورد پسند _زد در رسانه‌های اجتماعی است. برای همین کلهرودی را باید در شبکه روابطی که حول آن کنش می‌کند فهم کرد. 🔸️برای فهم این پدیده باید به شبکه‌ای از سرمایه‌ها و روابط نگاه کرد؛ سرمایه‌هایی که گاه خانوادگی‌اند، گاه اجتماعی، گاه فرهنگی و نهادی و گاه نمادین که می‌توانند به یکدیگر نیز تبدیل شوند. 🔸️ *در واقع هیچ آدمی از صفر شروع نمی‌کند، او بر پایه‌های سرمایه‌های مادی و غیر مادی خانوادگی و شبکه دوستانه می‌ایستد، انباشتی سرمایه‌ای که فرد مصمم است بر آنها بیفزاید.* 🔸️ بوردیو ترکیب و تبدیل سرمایه‌های افراد را به خوبی توضیح می‌دهد: گاهی فردی با سرمایه‌ای سیاسی و موروثی و با ابتنای بر آن، سرمایه‌ اقتصادی یا اجتماعی برای خود می‌سازد. گاهی در شبکه تعاملات با افراد دیگر که سرمایه‌های دیگری دارند، کمبودهای سرمایه‌ای مرتفع می‌شوند. سرمایه‌ها البته ثابت و منزوی نیستند؛ آنها می‌توانند در شبکه‌های اجتماعی به یکدیگر تبدیل شوند. و نهادی یک فرد می‌تواند در کنار فردی دیگر، شکل تازه‌ای از تولید کند. 🔸️از این رو برای فهم کلهرودی باید به مهمترین حامی و دوستش مراجعه کرد: «» نوه دختری یکی از مراجع تقلید در اصفهان. کلهرودی و حنایی در دانشگاه تهران همدیگر را پیدا کردند و حنایی پل پرتاب کلهرودی شده است. 🔸️سیدعلی حنائی، جوان دانشجویی که شبیه دیپلمات‌ها لباس می‌پوشد، پهلو به پهلوی ادوار وزرای امور خارجه همچون و و قدم می‌گذارد، همراه ظریف به عنوان نماینده جوانان ایرانی در همایش‌‌های خارجی شرکت می‌کند و «» را با تعدادی از دوستان دانشجویش پایه‌گذاری می‌کند که در اولین گام فعالیتش می‌تواند «کنگره‌»‌ای با حضور تعدادی از سفرای خارجی و شخصیت‌‌ها و مقام‌های سیاسی برگزار کند. 🔸️چنین فعالیت‌هایی مرهون شبکه روابطی است که حنایی را مبتنی بر انباشتی از سرمایه‌های اقتصادی، نمادین، خانوادگی و فرهنگی در برگرفته و حنایی رویای گسترش آن تا مرزهای را در مخیله می‌پروراند. 🔸️اما مشکل اینجاست که این نه در یک روند طبیعی بلکه به شکل «داده‌شده» در اختیار حنایی قرار گرفته و از همین رو حنایی به واسطه فقدان تجربه و هوش هیجانی مناسب نتوانسته اهداف حامیان سیاسی‌اش را در حوزه عمومی برآورده کند و حتی در اولین حضورهایش در رسانه‌های اجتماعی ، بیشتر به عنوان یک آقازاده رانتی سوژه شده است. 🔸️شاید از همین روست که حنایی کلهرودی را به سمت خود کشیده و با پشتیبانی اقتصادی و کارسازی رسانه‌ای برای او تلاش می‌کند تا بتواند از ظرفیت‌های رسانه‌ای کلهرودی برای نوجوانان و نسل زد، سرمایه‌ نمادینی هم برای خود دست و پا کند. 🔸️ البته کلهرودی هم آنقدر فراست ندارد که این فرصت‌ها را به یکباره اسراف نکند. از همین روست که به هیچ نه نمی‌گوید، درباره همه چیز حرف می‌زند و لوگوی را روی کت خود نصب می‌کند. 🔸️برکشیده شدن یکباره امثال حنایی، کلهرودی و مهرشاد سهیلی در حوزه‌های سیاسی و اجتماعی نشان از یک وضعیت بیمارگون در تربیت و پرورش استعدادهاست. نوجوانانی که بدون آشنایی با منطق سرد و سخت سیاست در مسیرهای آسانسوری به یکباره به صحنه پرتاب می‌شوند، بواسطه رفتارها و اظهارات شاذ سوژه رسانه‌های اجتماعی می‌شوند و با این استدلال که «جامعه ظرفیت حضور و فعالیت ما را ندارد» به پشت صحنه عقب نشینی می‌کنند و البته به جای طی کردن روندهای طبیعی مسیرهای کنشگری، مجددا مترصد فتح یکباره عرصه اجتماعی، برنامه‌ریزی و تلاش می‌کنند. رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
📌وقتی تاریخ قربانی روایت سیاسی می‌شود 🖊️امیرمحمد ایروانی ♦️ مدعی است که مائو با جرئت نشستن پشت میز مذاکرۀ با به «سدۀ تحقیر چین» پایان داد. اما مشکل اینجاست که تاریخ با روایت موردنظر سازگار نیست. 🔹سدۀ تحقیر ، در تاریخ‌نگاری متعارف، بسیار پیش از دیدار و در سال ۱۹۷۲ پایان‌یافته تلقی می‌شود. بنابراین، مسئله صرفاً یک ساده‌سازی تاریخی نیست؛ بلکه بازسازی گزینشی گذشته برای رسیدن به نتیجه‌ای است. 🔹گویی وقتی واقعیت تاریخی با مطلوب ظریف سازگار نیست، باید تاریخ را جابه‌جا کرد تا نتیجۀ موردنظر به دست آید. آنچه در چین «سدۀ تحقیر» نامیده می‌شود، معمولاً به دوره‌ای از جنگ اول تریاک در سال ۱۸۳۹ تا تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹ اشاره دارد، دورانی که با مداخلات قدرت‌های خارجی، قراردادهای نابرابر، ازدست‌رفتن بخشی از حاکمیت ملی و اشغالگری ژاپن همراه بود... 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید ؛ رسانه انتقادی علوم‌اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
*صفحه دو* 🔹در روایت رسمی حزب کمونیست چین، پیروزی ۱۹۴۹ و تأسیس جمهوری خلق، نماد پایان این دوره و بازیابی محسوب می‌شود. بااین‌حال، در روایت ظریف، گویی چین تا زمان دست‌دادن مائو با نیکسون همچنان در انتظار بازیابی عزت خود بود. 🔹برای پذیرفتن چنین روایتی، باید تاریخ را به شکلی عجیب بازنویسی کرد: مائو در سال ۱۹۴۹ انقلاب کرد و جمهوری خلق چین را تأسیس کرد، در سال ۱۹۶۴ کشورش به سلاح هسته‌ای دست یافت، در سال ۱۹۷۱ نمایندگی چین در سازمان ملل و کرسی دائمی شورای امنیت به جمهوری خلق منتقل شد، اما گویا هیچ‌یک از این تحولات کافی نبود و چین باید تا سال ۱۹۷۲ منتظر می‌ماند تا مائو با رئیس‌جمهور آمریکا دست بدهد و تازه در آن لحظه، تحقیر تاریخی‌اش پایان یابد! 🔹وقتی واقعیت تاریخی با سازگار نیست، ساده‌ترین راه برای نجات روایت، تغییردادن معنای تاریخ است. این دقیقاً همان نقطه‌ای است که یک تحلیل تاریخی از مسیر خود منحرف می‌شود و به ابزاری برای توجیه مواضع سیاسی تبدیل می‌شود، رویکردی که اعتبار تحلیل‌گر را، به‌ویژه اگر سابقه‌ای طولانی در داشته باشد، زیر سؤال می‌برد. 🔹مشکل به این جابه‌جایی تاریخی محدود نمی‌شود. ظریف در روایت خود مهم‌ترین متغیرهای را نیز نادیده می‌گیرد تا از یک محاسبۀ پیچیدۀ راهبردی، داستانی ساده دربارۀ شجاعت مذاکره بسازد. 🔹نیکسون و کیسینجر برای اعطای عزت به چین راهی پکن نشدند. ایالات متحده درگیر جنگ سرد بود، با اتحاد جماهیر شوروی رقابت می‌کرد و می‌خواست از شکاف عمیق میان و برای تغییر موازنۀ بهره ببرد. چین نیز پس از درگیری‌های مرزی خونین با شوروی در سال ۱۹۶۹، نزدیکی به آمریکا را فرصتی برای کاهش تهدید امنیتی خود می‌دید. این همان دیپلماسی مثلثی مشهور نیکسون و کیسینجر بود، سیاستی مبتنی بر ، محاسبۀ و موازنۀ قدرت. نه مراسمی برای اعطای عزت به ملت چین بود و نه نتیجۀ ناگهانی شجاعت یک طرف در نشستن پشت میز مذاکره. هر دو طرف به دلایل راهبردی به این گشایش نیاز داشتند. 🔹حذف این واقعیت‌ها از روایت، تحلیل تاریخی را به تبلیغ سیاسی تقلیل می‌دهد. از قضا، ایالات متحده تا سال ۱۹۷۹ جمهوری خلق چین را به‌طور رسمی به رسمیت نشناخت و تا آن زمان روابط رسمی خود را با دولت جمهوری چین در تایوان حفظ کرده بود. 🔹سفر تاریخی نیکسون نیز به معنای شناسایی فوری دولت مائو نبود. اگر صرف نشستن مائو روبه‌روی رئیس‌جمهور آمریکا قرار بود به سدۀ تحقیر چین پایان دهد، چرا عادی‌سازی کامل روابط دیپلماتیک میان واشنگتن و پکن هفت سال دیگر به طول انجامید؟ چینِ سال ۱۹۷۲ کشوری نبود که بدون پشتوانۀ قدرت، برای گرفتن تأیید آمریکا به مذاکره آمده باشد. این کشور پیش‌تر به توان هسته‌ای دست یافته بود، از جمعیت و ظرفیت ژئوپلیتیکی عظیمی برخوردار بود و در سال ۱۹۷۱ جایگاه بین‌المللی خود را با به‌دست‌آوردن کرسی چین در و تقویت کرده بود. 🔹البته چین همچنان با فقر گسترده و آسیب‌پذیری‌های اقتصادی و نظامی جدی روبه‌رو بود، اما مائو از موضع کشوری با وزن راهبردی قابل‌توجه مذاکره می‌کرد. واشنگتن نیز انگیزه‌های مهم خود را داشت. همین ساده‌سازی را در روایت چین نیز می‌توان دید. گشایش دیپلماتیک با آمریکا به تغییر محیط راهبردی چین کمک کرد، اما جهش اقتصادی این کشور عمدتاً با اصلاحات دنگ شیائوپینگ از سال ۱۹۷۸ و تغییرات گسترده در سیاست‌های داخلی، گسترش سازوکارهای بازار و گشایش اقتصادی شتاب گرفت. 🔹چین ابتدا خود را تثبیت کرده بود، سپس از موقعیت ژئوپلیتیکی خود برای بهبود روابط خارجی بهره برد و در مرحله‌ای دیگر، با اصلاحات اقتصادی مسیر توسعه را تغییر داد. تبدیل این فرایند چندمرحله‌ای به داستانی دربارۀ شجاعت مذاکره، نه تحلیل دقیق تاریخ، بلکه تقلیل تاریخ به یک شعار سیاسی است. 🔹چنین روایت‌هایی این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا هدف، توضیح واقعیت‌های تاریخی است یا استفادۀ گزینشی از آن‌ها برای پیشبرد یک موضع سیاسی؟ در روابط بین‌الملل، دولت‌ها نه از سر تعارف و نه صرفاً برای احترام به جرئت طرف مقابل مذاکره می‌کنند، آن‌ها زمانی پای میز می‌آیند که محاسبۀ منافعشان چنین اقتضا کند. مسئله در روایت ظریف صرفاً یک خطای تاریخی نیست، مسئله، تبدیل تاریخ به ابزاری برای اثبات یک نتیجۀ سیاسی از پیش تعیین‌شده است. هنگامی که تاریخ‌گذاری رویدادها، انگیزه‌های واقعی دولت‌ها و توالی تحولات به حاشیه رانده می‌شوند تا روایتی متناسب با مواضع سیاسی امروز ساخته شود. ؛ رسانه انتقادی علوم‌اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله |سایت 🆔@newavard
📌 نه خانی آمده نه خانی رفته «اندر مصائب جریان اصلی ایدئولوژی‌زده ما» 🖊️ میثم مهدیار 🔗متن کامل یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
. 📌 نه خانی آمده نه خانی رفته 🖊️ میثم مهدیار 🔹در حالیکه «هگست» وزیر آمریکا، جنگ با را در ادامه «جنگ‌های صلیبی» و «مارکو روبیو» وزیر خارجه آن را ادامۀ «جنگ‌های تمدنی ایران و » می‌داند، جامعه‌شناس جریان اصلی ایرانی معتقد است، دعوا بر سر و موشکی و منطقه‌ای است و اگر تحویل می‌دادیم، جنگی رخ نمی‌داد. 🔹فی‌الواقع جامعه‌شناسی جریان اصلی در ایران امروز به «ایدئولوژیک‌ترین» رشته دانشگاهی بدل شده است که نمی‌تواند مهم‌ترین تحولی که امروز به واسطه مقاومت ایران در عالم رقم خورده و چشم‌های زیادی را به خود جلب کرده است، هضم کند. 🔹سوژگی ایرانیان امروز بزرگ‌ترین قدرت‌های جهانی را به استیصال کشانده است، زیرا مجبورند برای ایجاد ائتلاف علیه این تاریخ شکست‌هایشان از ایران، از آتن تا روم را فراخوان کنند و عواطف تمدنی‌شان را تحریک‌ کنند. اما این وضعیت جدید، در ادبیات جامعه‌شناسی جریان اصلی هیچ بازتابی نیافته است. *«گویا نه خانی آمده نه خانی رفته است».* 🔹امروز که پایداری و پایمردی حاکمیت و مردم ایران در مقابل حمله‌های ناجوانمردانه و نبرد نابرابر جبهه غربی- عبری- عربی در حال ورق‌زدن برگ جدیدی در تاریخ جهان (بعد از جنگ جهانی دوم و هژمونیک‌شدن قدرت آمریکا در جهان) شده است، جامعه‌شناسی متعارف و جریان اصلی در ایران با پریدن از واقعیت موجود و تکرار ملال‌آور همان چارچوب‌ها و ادبیات همیشگی در یک «ملی‌گرایی روش‌شناختی» بدون دیدن شرایط ایران در یک صحنه جهانی به پراکندن تخم یاس و ناامیدی مشغول است. 🔹از مصائب این ایدئولوژی‌زدگی و « روش‌شناختی» این است که جامعه‌شناسی جریان اصلی که همیشه و به هر بهانه‌ای مقاومت تا پای جان در برابر نظام سیاسی‌ای که نه هژمونیک است و نه قدرت ظاهری قابل توجهی دارد و به واسطه اقتصادی و فشار رسانه‌ای و فرهنگی و امنیتی با مشکلات عدیده‌ای دست و پنجه نرم می‌کند را تبلیغ و ترویج می‌کند در مقابل فشار و قدرت هژمونیک جهانی آمریکا به راحتی و در هر حالی نسخه «تسلیم و بدیم بره» را می‌پیچد. 🔹البته این پرش‌ها خیلی غریب نیست. بعد از جنگ هشت‌ساله و پیروزی ایرانیان در دفاع هشت ساله ایران در مقابل صدامیان و حامیان غربی و شرقی‌اش نیز این ایدئولوژگی‌زدگی مانع از دیدن واقعیت رخ داده شد و دستاوردها و ساختارهای اجتماعی آن توفیق بزرگ از شکل ضمنی به دانش صریح تبدیل نشد و به کار اصلاح و ارتقای ساختارهای حکمرانی و اجتماعی و فرهنگی‌ بسته نشد. رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
📌الگوی توسعه‌ای که تقش درآمد! 🖊️ محمد کارخانه ♦️ می‌گفت دوبی برای مردم ما حسرت شده. از الگوی دوبی برای توسعه‌نیافتگی ما می‌گفت اما امروز بسیار از این رویاها فرو ریخته است. کشورک‌هایی که صدها میلیارد دلار برای ساختن تصویری امن و آرام هزینه کرده ‌بودند ولی حتی نتوانستند در مقابل پهپادهای ۳۰هزار دلاری مقاومتی از خود نشان دهند. 🔹حالا بولدوزرهای پروژه تبلیغاتی شهر فوق پیشرفته سعودی‌ها که اینجا بسیاری برای خودتحقیری ما آن را با آب و تاب توضیح می‌دادند در سمساری‌ها در حال دست به دست شدن است... 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
ادامه پست قبل👆 📌الگوی توسعه‌ای که تقش درآمد! 🖊️ محمد کارخانه 🔹سال‌هاست بخشی از اقتصاددانان و روشنفکران ایرانی، الگوی توسعۀ جنوب خلیج_فارس را چماقی بر سر ما کرده‌اند؛ فرودگاه، بندر و شهرهای آینده‌نگر خلیجی را شاخص سنجش معرفی می‌کنند، بی‌آنکه به ماهیت ویترینی و عاریتی این الگو توجه کنند. اما همین توسعۀ ویترینی، متکی به و نه انباشت مولد، در برابر چند هفته درگیری نظامی مستقیم با هم دوام نیاورد و به‌شدت از جا در رفت. 🔹 ایران اما با همۀ اختلالات ساختاری‌اش، در برابر و ، سطحی از تاب‌آوری نشان داد که الگوهای «موفق» خلیجی هرگز مجبور به اثبات آن در شرایط مشابه نشدند. نئوم را باید از همین زاویه خواند، نه یک حادثۀ مجزا، بلکه ابطال عملی همان الگوی توسعه‌ای که سال‌ها معیار سنجش ما قرار گرفت. 🔹از منظر اقتصاد سیاسی، نئوم محصول طبیعی یک دولت رانتیر است؛ دولتی که بخش عمدۀ درآمدش از رانت خارجی نفت تأمین می‌شود و همین وابستگی، دولت از و بی‌نیازی‌اش از مشروعیت انتخاباتی و چانه‌زنی نهادی را در پی دارد. در چنین ساختاری، رانت به‌جای تبدیل‌شدن به سرمایۀ مولد، صرف پروژه‌هایی می‌شود که کارکرد اصلی‌شان مشروعیت‌سازی نمادین است، نه بازده اقتصادی؛ چیزی که در ادبیات به آن رانت غیرمولد می‌گویند. 🔹 نئوم دقیقاً از همین جنس بود، طرحی که در ۲۰۱۷ با بودجۀ اعلامی ۵۰۰ میلیارد دلار رونمایی شد، اما سندی که بعدا به هیئت‌مدیره ارائه شد هزینۀ نهایی تکمیل تا ۲۰۸۰ را نزدیک به ۸.۸ تریلیون دلار برآورد کرد، بیش از ۲۵ برابر بودجۀ سالانه‌ . شهر خطی لاین، محور اصلی پروژه، قرار بود در طولی معادل ۱۷۰ کیلومتر ۹ میلیون نفر را در خود جا دهد؛ حالا به ۲.۴ کیلومتر برای حدود ۳۰ هزار نفر تقلیل یافته، یعنی نزدیک به ۹۸.۶ درصد کاهش مقیاس. حتی میزبانی بازی‌های آسیایی زمستانی ۲۰۲۹ هم از عربستان گرفته شد. 🔹عربستان تا امروز بیش از ۵۰ میلیارد دلار خرج کرده و باز هم باید میلیاردها دلار دیگر فقط صرف تکمیل یا برچیدن بخش‌هایی از پروژه کند که در حال کوچک‌سازی‌‌اند؛ هزینه‌ای که نه به بازده اقتصادی تبدیل می‌شود، نه حتی به یک شهر کامل. ریشۀ این شکست را باید در فقدان کانال بازخورد نهادی جست. 🔹طبق گزارش وال‌استریت ژورنال، چشم‌انداز چنان بلندپروازانه بود که اطرافیانش جرات نمی‌کردند بگویند بخش بزرگی از آن قابل اجرا نیست. در ساختاری که استقلال دولت از جامعه به معنای بی‌نیازی از نقد و پاسخ‌گویی است، هیچ سازوکاری برای تصحیح مسیر پیش از تحقق کامل خسارت وجود ندارد. این سکوت فقط مالی نبود؛ برای ساخت لاین، حدود ۲۰ هزار نفر از قبیلۀ حویطات از سرزمین اجدادی‌شان بیرون رانده شدند، عبدالرحیم الحویطی که مقاومت کرد در ۲۰۲۰ کشته شد، و چند‌تن دیگر از اعضای همین قبیله بعدها به اعدام محکوم شدند. 🔹مقایسه با سرمایه‌گذاری چین در بندر پیرائوس یونان این تفاوت را روشن می‌کند؛ وقتی چین در ۲۰۰۹، ۵۱ درصد سهام این بندر را خرید، ترافیک کانتینری آن ۱۰ برابر شد، اما به‌خاطر خط ریلی ۳۶۰ کیلومتری‌ای که آن را به بازار واقعی اروپای شرقی وصل کرد، نه صرفاً به‌خاطر پول. زیرساخت پاسخی بود به تقاضایی که واقعاً وجود داشت. نئوم برعکس این مسیر رفت؛ مقیاسش را از جاه‌طلبی سیاسی گرفت نه از ظرفیت جذب اقتصاد، و درست به همین دلیل به فیل سفیدی هشت‌تریلیون‌دلاری بدل شد. 🔹روشنفکرانی که سال‌ها این الگو را معیار توسعۀ موفق معرفی کردند، از جمله همان‌هایی که فاصلۀ فرودگاه امام تا دبی را نماد حسرت‌آور عقب‌ماندگی ما دانستند، اکنون باید توضیح دهند چرا الگویی که حتی در محیطی بدون تحریم و بدون جنگ نتوانست خودش را نگه دارد، قرار بود نسخۀ توسعۀ ما باشد. رسانه انتقادی علوم اجتماعی 🌐با ما همراه باشید در: ایتا| بله 🆔@newavard
📌فقیر راست‌گرا؛ شاهکار سرمایه‌داری معاصر 🖊️ ماکسیمینو فرناندز ♦️شاهکار چشم‌گیر معاصر نه آیفون است، نه آمازون و نه حتی میلیاردرِ آینده‌نگر تسلا... 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
. 📌 فقیر راست‌گرا؛ شاهکار سرمایه‌داری معاصر 🖊️ ماکسیمینو فرناندز ♦️شاهکار چشم‌گیر معاصر نه آیفون است، نه آمازون و نه حتی میلیاردرِ آینده‌نگر تسلا. 🔹محصول برجسته‌اش، جواهر انسان‌شناختی‌اش، بزرگ‌ترین دستاوردش، «فقیرِ » است. یک شاهکار اجتماعی واقعی، که از نظر مادی غارت شده، اما غنی از اطمینان‌هایی علیه منافع خودش است. 🔹او را با دقت ساخته‌اند. به او توضیح داده‌اند که مشکلاتش همیشه از پایین یا از حاشیه می‌آید: از مهاجران، از یارانه‌بگیران، از کارمندان دولت، از بیکاران و باید عواید همه آنها حذف شود و هرگز از بالادستی‌ها از موسسات مالی، بانکداران، سرمایه‌داران بزرگ، از کارتال‌ها و گرگ‌های وال استریت نیست. 🔹به فقیر راست‌گرا یاد داده‌اند که از مالیات متنفر باشد در حالی که خودش برای بقا به خدمات عمومی وابسته است. از مالیات بر ارث انتقاد کند در حالی که خودش مالی برای ارث‌گذاری ندارد. برای کسانی که او را له می‌کنند، کف بزند، به شرطی که بلند حرف بزنند و نظم و قانون را وعده دهند. 🔹فقیرِ راست‌گرا موجودی جذاب است، او با شور و شوق علیه خودش رأی می‌دهد، متقاعد شده که یک روز شاید در سمت درست حصار قرار بگیرد. خشونت را با شجاعت اشتباه می‌گیرد، اقتدارگرایی را با حفاظت، بی‌عدالتی را با شایستگی. به او ترس را به صورت کیت می‌فروشند، هویت را با تخفیف، خشم را به صورت عمده با اشتراک ماهانه. 🔹در سپیده‌دم این جهان جدید، هیولاها از حاشیه‌ها برنمی‌خیزند: از صندوق‌های رأی، از سکوهای تلویزیون، از شعارهای ساده‌لوحانه بالا می‌آیند. آن‌ها بر بسترِ فقر سازمان‌یافته و روشنگریِ خراب‌شده شکوفا می‌شوند. سرمایه‌داری نه تنها فقیر تولید کرده؛ چیزی بدتر از آن را با موفقیت انجام داده: آن را مطیع، فرمان‌بردار، خشن و سپاسگزار کرده است. یک شاهکار! رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا| 🆔@newavard
📌 فهرست آرزوهای پراکنده جای نظریه توسعه 🖋 محمد کارخانه ♦️انتشار فهرستی از «سی پیشران برای آینده توسعه‌یافتگی ایران» از سوی ، بار دیگر این پرسش را پیش می‌کشد که مرز میان نظریه‌پردازی علمی درباره توسعه و تجویزهای آرزومندانه درباره چگونگی اداره کشور کجاست. در این فهرست، از تمرکززدایی از و و حمل‌ونقل سریع‌السیر تا یادگیری زبان انگلیسی، عضویت مؤثر در ، گسترش و افزایش حضور زنان در مدیریت سخن گفته می‌شود. بسیاری از این اهداف فی‌نفسه قابل دفاع‌اند، اما مطلوب‌بودن یک هدف، به‌خودی‌خود نه اعتبار علمی آن را اثبات می‌کند و نه نشان می‌دهد که تحقق آن الزاماً به توسعه منتهی خواهد شد. مسئله اصلی در اینجا، نقد شخصی یک صاحب‌نظر نیست، بلکه نقد نوعی از توسعه است که گاه با بهره‌گیری از زبان تخصصی علوم اجتماعی، مجموعه‌ای از ترجیحات و آرزوهای و را در هیئت گزاره‌هایی بدیهی، جهان‌شمول و شبه علمی عرضه می‌کند 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard