eitaa logo
نوآورد؛ رسانه انتقادی علوم اجتماعی
251 دنبال‌کننده
28 عکس
2 ویدیو
0 فایل
مشاهده در ایتا
دانلود
👆 ادامه پست قبل 🔺فهرست آرزوهای پراکنده جای نظریه توسعه 🖊️ محمد کارخانه 🔹در علوم اجتماعی، نام‌گذاری مجموعه‌ای از اهداف به‌عنوان «» مستلزم توضیحی فراتر از ارائه یک فهرست است. متغیر پیشران دقیقاً چه معنایی دارد؟ بر چه مبنایی انتخاب شده است؟ رابطه علّی آن با توسعه چگونه احراز می‌شود؟ آیا این متغیرها اولویت‌بندی شده‌اند؟ و مهم‌تر از همه، چه شواهدی نشان می‌دهد که تحقق آن‌ها در شرایط خاص ایران، پیامدهای مورد انتظار را ایجاد خواهد کرد؟ برای مثال، آیا توسعه قطارهای سریع‌السیر در هر شرایطی پیشران توسعه است؟ اگر منابع مالی محدود باشند و ساخت این شبکه به کاهش در باری، یا زیرساخت‌های مناطق محروم بینجامد، آیا باز هم می‌توان آن را بی‌قیدوشرط عامل توسعه دانست؟ آیا عضویت در سازمان تجارت جهانی، بدون برخورداری از توان رقابت و سیاست‌های ارتقای ، به افزایش کشور می‌انجامد یا ممکن است وابستگی به واردات را تشدید کند؟ 🔹این پرسش‌ها نشان می‌دهند که فهرست‌کردن اهداف مطلوب با ساختن نظریه تفاوت دارد. باید توضیح دهد که یک عامل تحت چه شرایطی، از چه مجرایی و با چه پیامدهای قابل سنجشی عمل می‌کند. بنابراین، درباره فهرست سریع‌القلم، تعبیر دقیق‌تر آن است که تا زمانی که روش انتخاب، وزن‌دهی، روابط علّی و شواهد تجربی این سی متغیر روشن نشده باشد، نمی‌توان آن را یک مدل علمی آزموده‌شده برای توسعه ایران دانست. 🔹این نقد به‌معنای اثبات نادرستی تک‌تک پیشنهادها نیست، بلکه متوجه فاصله میان زبان علمی و پشتوانه روش‌شناختی ادعاهاست. ♦️توسعه‌گرایی نخبه‌محور و غیبت تاریخ 🔹در بخش مهمی از این گفتمان، توسعه بیش از هر چیز با کیفیت نخبگان، مدیریتی، یادگیری از جهان و تغییر نگرش تصمیم‌گیرندگان پیوند می‌خورد. این عوامل مهم‌اند، اما چنین صورت‌بندی‌ای ممکن است مسئله توسعه را بیش از اندازه به ویژگی‌های تقلیل دهد و نقش ، و را به حاشیه براند.توسعه ایران را نمی‌توان مستقل از تاریخ دولت، ساختار ، تحولات منطقه‌ای، ، محدودیت‌های انتقال فناوری و فشارهای سیاسی قدرت‌های خارجی بررسی کرد. همچنین نمی‌توان همه مشکلات کشور را به فشار خارجی فروکاست، زیرا کیفیت داخلی، ، ، ضعف پاسخ‌گویی و نحوه نیز در نتایج توسعه‌ای مؤثرند. 🔹 جدی باید بتواند این سطوح را به یکدیگر پیوند دهد. اگر همه مسائل با ارجاع به ضعف عقلانیت نخبگان توضیح داده شوند، تحلیل به نوعی فروکاسته می‌شود: گویی کافی است مدیران به الگوی مطلوب نزدیک شوند تا ساختارهای خودبه‌خود تغییر کنند. چنین رویکردی نه‌تنها پیچیدگی را نادیده می‌گیرد، بلکه ممکن است به‌جای توضیح مسئله، صرفاً صورت‌بندی متفاوتی از آن ارائه کند. ♦️غرب الگوی بی‌طرف است یا بازیگر صاحب منفعت؟ 🔹یکی از کاستی‌های مهم در روایت‌های ساده‌شده از توسعه، تصویرکردن به‌مثابه فضایی خنثی است که کشورها با افزایش عقلانیت و انطباق با قواعد آن می‌توانند در آن پیشرفت کنند. اما صرفاً میدان همکاری و مبادله دانش نیست، عرصه و کشورهای ضعیف، رقابت قدرت‌ها برای چپاول منابع، منافع ژئوپلیتیک، کنترل فناوری و اعمال فشار اقتصادی نیز هست. 🔹 ایران در دهه‌های گذشته با تحریم‌های گسترده، محدودیت‌های مالی و بانکی و موانع دسترسی به فناوری‌های خارجی و اخیرا مستقیم با و مواجه بوده است... 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
👆 ادامه پست قبل 🔺فهرست آرزوهای پراکنده جای نظریه توسعه 🖊️ محمد کارخانه 🔹این واقعیت را نمی‌توان از تحلیل توسعه ایران حذف کرد. فشار خارجی، به‌ویژه هنگامی که بر زیرساخت‌های اقتصادی و امکان دسترسی به منابع و فناوری اثر می‌گذارد، صرفاً یک متغیر جانبی نیست، می‌تواند بر مسیر سرمایه‌گذاری، هزینه ، رفاه خانوارها و ظرفیت برنامه‌ریزی بلندمدت اثر بگذارد.از این منظر، توصیه به ادغام در اقتصاد جهانی یا حضور در نهادهای بین‌المللی، بدون تحلیل توزیع قدرت در ، کافی نیست. 🔹پرسش این نیست که تعامل با جهان خوب است یا بد، بلکه این است که تعامل با چه شرایطی، بر اساس چه تضمین‌هایی و با چه میزان استقلال تصمیم‌گیری صورت می‌گیرد. کشوری که با فشار خارجی روبه‌روست، ناگزیر است هم‌زمان دو مسئله را حل کند: گسترش همکاری‌های اقتصادی و علمی، و حفظ ظرفیت تصمیم‌گیری مستقل در حوزه‌های راهبردی. ♦️ توسعه ملی بدون استقلال راهبردی؟ 🔹توسعه را نمی‌توان صرفاً با میزان شباهت به الگوهای رایج در کشورهای غربی سنجید. تجربه تاریخی کشورها یکسان نیست و مسیرهای موفق توسعه نیز از ترکیب‌های متفاوتی از سیاست صنعتی، نهادهای دولتی، سرمایه‌گذاری در ، حمایت از و تعامل بین‌المللی شکل گرفته‌اند. برای ایران، باید به معنای افزایش توان جامعه در ، ارتقای فناوری، تقویت بنیان‌های صنعتی، بهبود رفاه عمومی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر فشارهای خارجی باشد. بنابراین، یادگیری زبان انگلیسی و بهره‌گیری از دانش جهانی می‌تواند ارزشمند باشد، اما نباید به‌جای تولید ، شناخت تاریخ ایران و تقویت نهادهای علمی مستقل بنشیند. شاید اصلا در این شرایط زبان چینی یا روسی اولویت بیشتری برای ما داشته باشد اما ذهن استعمار زده هنوز بر همان مدار قرن نوزدهم می‌چرخد. 🔹همچنین ارتباط با زمانی در خدمت توسعه ملی قرار می‌گیرد که به افزایش ظرفیت تولیدی و قدرت انتخاب کشور کمک کند، نه اینکه صرفاً وابستگی‌های موجود را در قالبی جدید بازتولید کند. ♦️ علم توسعه یا ایدئولوژی توسعه؟ 🔹نقد فهرست سی‌گانه سریع‌القلم را باید از سطح مخالفت با چند توصیه فراتر برد و به پرسشی بنیادی‌تر رساند: 🔹چه زمانی گفتمان توسعه از دانش تجربی فاصله می‌گیرد و به مجموعه‌ای از ارزش‌گذاری‌های سیاسی و فرهنگی تبدیل می‌شود؟ پاسخ در روش نهفته است. نظریه توسعه باید مفروضات خود را آشکار کند، شواهد ارائه دهد، روابط علّی را توضیح دهد، امکان نقد و ابطال را بپذیرد و شرایط تاریخی و ژئوپلیتیک هر کشور را در تحلیل وارد کند. بدون این الزامات، اصطلاحاتی چون «»، «» و «» ممکن است بیش از آنکه ابزار تبیین باشند، پوششی علمی برای ترجیحات هنجاری و مقاصد پنهان نگارنده باشند. ایران برای عبور از مشکلات توسعه‌ای خود نه به انکار دستاوردهای علمی جهان نیاز دارد و نه به پذیرش بی‌چون‌وچرای الگوهای وارداتی. 🔹نیاز اصلی، نظریه‌ای تاریخی، نهادی و واقع‌گراست که هم کاستی‌های داخلی را توضیح دهد، هم فشارهای خارجی را جدی بگیرد و هم میان پیشرفت علمی، و پیوند برقرار کند. مسئله این نیست که ایران باید توسعه یابد یا با جهان تعامل کند، مسئله این است که چه نوع توسعه‌ای، با چه هزینه‌ای، به سود چه کسانی و با چه میزان استقلال و عدالت حاصل خواهد شد. این پرسش‌ها را نمی‌توان با یک فهرست پاسخ داد، پاسخ به آن‌ها مستلزم پژوهش تجربی، مناقشه نظری و شناخت دقیق تاریخ و جامعه ایران است. رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
📌 قذافی رفت؛ اما هیلاری ماند و خندید 🖊️ حمیدرضا فلاح سامانی 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
🔹در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱، رهبر لیبی، توسط جهادیست‌های مزدور ایالات متحده، بریتانیا و اتحادیه اروپا در جریان تهاجم وحشیانه‌شان به به قتل رسید. 🔹دو سال پیش از این تهاجم در سال ۲۰۰۹، آمریکایی، پسر قذافی را در واشنگتن پذیرفت و به او وعده سرمایه‌گذاری داد، اما بعد او و پدرش را به شکلی هولناک به قتل رساند و پس از آن خندید. 🔹پس از این حوادث، لیبی از پررونق‌ترین کشور در سراسر آفریقا، به فقیرترین کشور قاره و به جهنمی تحت کنترل تروریست‌های مزدور غرب تبدیل شد که بزرگ‌ترین تجارت‌شان قاچاق انسان است، بازارهای برده‌فروشی که زنان را به قیمت سیصد دلار می‌فروشند، ربایش گسترده مهاجرانی که سعی در رسیدن به سواحل اروپا را دارند؛ مهاجرانی که در دریا شکار می‌شوند و به اردوگاه‌های خاص فرستاده می‌شوند. 🔹دلایل کاملاً روشن بود: لیبی هشتمین ذخایر نفتی بزرگ جهان را دارد با جمعیتی هفت میلیون نفری و بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار ذخایر بین‌المللی که توسط غرب غارت شد. 🔹نقش مطبوعات مزدور غربی که از تخریب لیبی حمایت کردند، از قتل وحشیانه قذافی لذت بردند، ویدیوهای سادیستیک از شکنجه او را به میلیون‌ها نفر نشان دادند، و سپس از سرنوشت مردمی که با فقر و وحشی‌گری دست و پنجه نرم می‌کردند بی‌تفاوت گذشتند، نفرت‌انگیز بود. 🔹ناتو در جریان مداخله نظامی سال ۲۰۱۱ در لیبی، غیرنظامیان را در حملات هوایی خود هدف قرار داده است. در ده‌هزار حمله هوایی علیه لیبی از چهل‌هزار بمب استفاده کرده. شهرهایی مانند بنغازی را نابود کرد. بیش از پنجاه‌هزار نفر را در هفت‌ماه به قتل رساند، آمار منتشرشده از کشته‌شدگان پس از تهاجم ناتو به ۳۶۰,۰۰۰ کشته هم رسید. 🔹آمریکا سلاح‌های لیبی را گرفت، هیلاری به قذافی وعده سرمایه‌گذاری داد؛ اما قذافی رفت و بعد از آن ده‌ها هزار نفر دیگر هم قربانی شدند. هیلاری دموکرات هنوز می‌خندد. 🖊️ حمیدرضا فلاح سامانی رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
📌دیپلماسی انتظار؛ قاتل امید اجتماعی 🖊️ علی‌رضا کمالی 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
📌دیپلماسی انتظار؛ قاتل امید اجتماعی 🔹از مسائل قابل تأمل در نسبت میان و جامعه، شکل‌گیری نوعی «» است؛ وضعیتی که در آن افق امید، انتظارات اقتصادی و حتی تصور از آینده، به نتیجه و اراده بازیگران خارجی عمدتاً مخالف و دشمن گره می‌خورد. در چنین شرایطی، توافق از یک ابزار در فراتر رفته و به متغیری تعیین‌کننده در ذهنیت عمومی تبدیل می‌شود؛ گویی مسیر پیشرفت، ثبات و بهبود ، نه از ظرفیت‌های درونی جامعه، بلکه از دریچه با قدرت‌های خارجی عبور می‌کند. 🔹از منظر ، این وضعیت را می‌توان نوعی برون‌سپاری افق دانست؛ پدیده‌ای که در آن، عاملیت جمعی و اعتماد به توانمندی‌های داخلی به حاشیه رانده شده و جامعه در موقعیت انتظار برای تصمیمی قرار می‌گیرد که خارج از اراده مستقیم آن اتخاذ می‌شود. پیامد چنین وضعیتی، صرفاً وابستگی روانی به اخبار نیست؛ بلکه بازتولید نوعی نااطمینانی ساختاری است که در آن، هر تحول در می‌تواند انتظارات ، رفتار ، تصمیمات خانوار و حتی محاسبات فعالان اجتماعی را دستخوش نوسان کند. 🔹مسئله اساسی آن است که در این صورت‌بندی، مذاکره به‌تدریج از جایگاه یک ابزار برای تأمین خارج شده و به غایت سیاست خارجی تبدیل می‌شود. این همان خطای محاسباتی است که پیش‌تر نیز در تجربه مواجهه با ، هزینه‌های راهبردی خود را نشان داده است؛ تصور اینکه استمرار اشتیاق به توافق، به‌خودی‌خود می‌تواند طرف مقابل را به پذیرش حقوق و وادار کند. 🔹حال آنکه در مناسبات ، اراده سیاسی بدون پشتوانه و بازدارندگی، الزاماً به تولید توافقی پایدار و متوازن منجر نمی‌شود. از این منظر، بازدارندگی را نباید صرفاً در چارچوب یک مفهوم محصور کرد. ، بخشی از زیرساخت و پیش‌شرط کاهش نااطمینانی در افق زندگی جمعی است. 🔹جامعه‌ای که امنیت و آینده خود را وابسته به رضایت می‌بیند، در معرض نوعی تعلیق راهبردی قرار می‌گیرد؛ تعلیقی که می‌تواند ظرفیت برنامه‌ریزی، خودباوری و کنشگری اجتماعی را فرسوده کند. 🔹بنابراین، مسئله فقط چگونگی مذاکره نیست، بلکه نسبت میان ، تصمیم‌گیری و به توانمندی‌های خویش است. 🔹البته نقد سیاست انتظار به معنای نفی مطلق یا بی‌اهمیت دانستن توافق نیست. مذاکره زمانی می‌تواند در خدمت منافع ملی قرار گیرد که ابزار تأمین حقوق کشور باشد، نه جایگزین قدرت‌سازی و بازدارندگی. 🔹 تفاوت معناداری وجود دارد میان مذاکره از موضع برخورداری از قدرت و اصرار بر توافق به هر قیمت؛ اولی می‌تواند محصول موازنه قدرت باشد و دومی ممکن است به بازتولید محاسبات غلط طرف مقابل بینجامد. 🔹از همین رو، بازسازی امید اجتماعی مستلزم تغییر نقطه اتکای آن است؛ امیدی که باید بر ظرفیت تولیدی، توان علمی، ، اصلاح حکمرانی و قدرت دفاعی کشور استوار باشد، نه بر نوسانات میز مذاکره. جامعه نباید در انتظار توافق بماند تا زندگی خود را آغاز کند و نظام حکمرانی نیز نباید آینده توسعه را به متغیرهای خارج از کنترل خود گره بزند. 🔹مسئله جمهوری اسلامی نه گریز از دیپلماسی، بلکه رهایی از دیپلماسی‌زدگی است؛ نه اشتیاق به ، بلکه پرهیز از نمایش اشتیاق یک‌طرفه به توافق. صلح پایدار از مسیر التماس برای توافق عبور نمی‌کند؛ بلکه زمانی امکان تحقق می‌یابد که طرف مقابل، هزینه تعرض و نقض تعهدات را واقعی و محاسبه‌پذیر بداند. 🔹جامعه‌ای که امید خود را بر قدرت خویش بنا کند، مذاکره را انتخاب می‌کند، نه پناهگاه؛ و صلح را از موضع اقتدار مطالبه می‌کند، نه از موضع انتظار. 🖊️ علی‌رضا کمالی رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
📌۲۶۰ شب پایداری ایرانیان علیه منطق بازاری غنی‌نژادها 🖊️ محمدحسام غفوری 🔗ادامه یادداشت را اینجا بخوانید رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard
. 📌۲۶۰ شب پایداری ایرانیان علیه منطق بازاری غنی‌نژادها ♦️ در مباحثات اخیرش حواشی زیادی خلق کرده. او به اظهارنظر در حیطه‌های مختلف می‌پردازد. از و گرفته تا فقاهت و دیانت و عرفان. اما چه چیزی به غنی‌نژاد چنان اعتماد به نفسی می‌دهد که بتواند در تمام مسائل نظر بدهد؟! 🔹پاسخ در کلام خود او است: ! دیگرانی که غنی‌نژاد با آن‌ها بحث می‌کند سواد ندارند و نخوانده‌اند، چون اقتصاد نمی‌دانند. اقتصاد علم اعداد است و مگر ممکن است اعداد خطا کنند؟! اینجا است که می‌توان فهمید دامنه درگیری غنی‌نژاد صرف دولتی و نیست؛ او اساس را زیر سوال می‌برد. تفوق اقتصاد و به تبع آن نظام بازار البته مسئله تازه‌ای نیست. 🔹اقتصاد علم نابی است که بدون جهت‌گیری و قضاوت حکم می‌راند و همه باید در برابر این خدایگان نوین گردن نهند. در مقابل علوم‌اجتماعی رشته‌ای است که هر علم را در بسترش مورد مطالعه قرار می‌دهد، از جمله اقتصاد. علوم‌اجتماعی است که ابزاری فراهم می‌کند برای نشان دادن سازوکار اعمال قدرت در بازار؛ و واسازی این نسبت بیش از همه برای اقتصاددانی مثل غنی‌نژاد سخت می‌آید. 🔹علم اجتماعی کورسوی است تا در برابر فشار زنده بماند و همین جا است که از قضا اقتصاد مورد نظر غنی‌نژاد حامی سلطه است و علوم‌اجتماعی حامی جامعه. آری، جامعه! همان کلمه‌ای که غنی‌نژاد سوسیالیستی می‌خواندش! 🔹جنگ‌ها، مصائب، فقر و پوچی مدرن تالی‌های مورد نظر غنی‌نژاد هستند و او به جای پاسخ دادن به این نتایج مشهود و انکارناپذیر به منتقدان برچسب می‌زند. یکی را شیاد می‌خواند، دیگری را بی‌سواد. جالب آنکه استاد پیر و فرزانه به جای استدلال (که مدعی آن است) برای پدیده‌ای در مقیاس از ویسکی خوردن دو نفر در یک کافه مثال می‌آورد! 🔹به جای پرداختن به اندیشه مسائل جنسی‌اش را برجسته می‌کند و با این ادعا که فاشیسم از اندیشه و بیرون آمده، است پرونده فلسفه آن‌ها را می‌بندد. این است روش‌شناسی آقای اقتصاددان! 🔹غنی‌نژاد در nامین برنامه و مصاحبه‌اش می‌گوید: «پس از انقلاب چه پیشرفتی کرده‌ایم؟». فراموش می‌کند موشک‌هایی که می‌گفت «مگر چه ساخته‌ایم و اگر در بازار آزاد می‌ساختیم هم کاراتر و هم ارزان‌تر بود» اینک اربابان بازار آزاد را به زانو در آورده است؟! 🔹غنی‌نژاد احتمالا مثل فکر می‌کند طباطبایی است که کشور را تاکنون حفظ کرده، حقیقت اما چیز دیگری است. 🔹واقعیت ورای اصحاب بازار است. آن نیروی اجتماعی و نظامی که اینک ایران را در برابر هجمه‌های بی‌سابقه آزمندان منابع این سرزمین و دشمنان دادخواهی و مظلوم‌یاوری ایرانیان حفظ کرده است را باید در اندیشه مردی جست که پیکرش را میلیون‌ها نفر تشییع کردند و بیش از ۲۶۰ شب است بر خون او و فراتر از منافع بازار آلوده در خیابان‌ها خواب دوستان برون‌مرزی و درون‌مرزی غنی‌نژاد را آشفته کرده‌اند. 🔹منطق بازار حکم می‌کرد با سال‌ها ایرانیان و ضمیمه‌کردن پروپاگاندای «من‌وتو» و «تاسیانی» و در نهایت حمله نظامی کار تمام شود، اما منطق بازار سرمایه‌سالارانه تکنولوژیک مدرن در برابر منطق فرهنگ «صبوری دهقانی» و «» و «» تاریخی ایرانیان سر تسلیم فرود آورد. 🖊️محمدحسام غفوری رسانه انتقادی علوم اجتماعی 👇با ما همراه باشید در بله| ایتا 🆔@newavard