🪨 سنگ بزرگ نشانه نزدن نیست، نشانه این است که باید دست‌های بیشتری برای بلند کردنش پیدا کنی... #نکات_تشکیلاتی

هگل فیلسوف آلمانی: بزرگترین درسی که از تاریخ می‌گیریم این است که مردم هیچ‌وقت از تاریخ درس نمی‌گیرند. (https://quoteinvestigator.com/2024/03/06/learn-history/) #تاریخ #تمدن

البته این جمله رو اولین‌بار هگل نگفته است بلکه امیرالمؤمنین علیه‌السلام می‌فرماید: چقدر عبرت‌های تاریخ زیاد است اما عبرت‌گیرنده از آن کم است

یوهان هوینزینگا تاریخ‌نگار هلندی: دروازه‌های هیچ رشته‌ای به اندازه تاریخ به روی عموم مردم باز نیست. https://alphahistory.com/problems-of-history/

انسان وقت ندارد که همه کتابی را درباب تاریخ بخواند لذا باید به این سؤال پاسخ دهد که: کجای تاریخ از همه جای آن مهم‌تر است که بخوانم؟ ملاک آن چیست؟

برای پاسخ به این سؤال اول باید بدانیم که چرا باید تاریخ بخوانیم و هدف از خواندن تاریخ چیست؟

ما تاریخ می‌خوانیم تا علت شکست‌ها و پیشرفت‌های حکومت‌ها را متوجه شویم. در قرآن نیز به این هدف از خواندن تاریخ اشاره شده است (أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ)

شهید مطهری: تاریخ‌دان‌ها مثل شیمی‌دان‌ها هستند که علت اصلی را به‌دست می‌آورند و به دیگران توضیح می‌دهند. تاریخ هم اگر به‌طور درست و دقیق مطرح شود، آن علل شکست و موفیقت را برای انسان واضح می‌کند. شهید مطهری، فلسفه تاریخ، ج۴، ص۱۰۸

این مطلب شهید مطهری از سوی دانشگاه‌های جهان نیز مطرح شده است مثلا دانشگاه مدیسون می‌گوید: علت مطالعه تاريخ، کشف الگوها و پَتِرن‌های تاریخی است. یعنی در تاریخ یک الگوهای ثابتی وجود دارد که با مطالعه تاریخ می‌خواهیم آن را کشف کنیم. (https://history.wisc.edu/undergraduate-program/why-history/)

حال که علت خواندن تاریخ را (پیدا کردن الگو و علت پیشرفت‌ها و شکست‌ها) فهمیدیم، سؤال اصلی ما که عبارت بود از: (کجای تاریخ مهم‌تر است که بخوانیم؟) نیز پاسخ داده می‌شود. پاسخ آن است که ما باید آن جایی از تاریخ را بخوانیم که علل پیشرفت و شکست‌ انسانیت و تمدن‌ها را به ما نشان دهد. البته لازم است ابتداء ملاک پیشرفت و شکست را مشخص کنیم تا اولا تفسیر‌های ذوقی از پیشرفت نداشته باشیم و ثانیا نگاه ما به تاریخ سطحی نشود. توجه: خیلی مهم است که ملاک پیشرفت را بدانیم تا ببینیم کشور ما امروزه پیشرفت داشته یا عقب‌گرد داشته

اما ملاک پیشرفت انسان و تمدن باید بدانیم انسان و تمدن چه ابعادی دارد همانطور که می‌دانید انسان و تمدن‌ها ابعاد گوناگونی دارند لذا باید یک دسته‌بندی خوبی ارائه شود تا بتوانیم به ابعاد و جزئیات آنها پی ببریم. به‌طور کلی همه پیشرفت‌های یک جامعه و تمدن در یکی از این سه دسته، قرار می‌گیرد: الف) اقتصادی ب) سیاسی ج) فرهنگی

این تقسیم‌بندی از سوی افراد زیادی در جهان مطرح است که چند نمونه را ذکر می‌کنیم: الف) هابرماس: Habermas’s Social Ontology The third research program, Habermas’s social ontology, rests on the previous two. This takes the form of dyadic analytic distinction between “system” and “lifeworld”, which form the ontological counterparts or “complements” of instrument and strategic action, and communicative action respectively(https://plato.stanford.edu/entries/habermas/) ب) پارسونز: تالکوت پارسونز، جامعه‌شناس آمریکایی، در دهه ۱۹۵۰ الگوی AGIL را به عنوان یک چارچوب جامعه‌شناختی توسعه داد. (https://sociology.plus/glossary/agil-paradigm/) ج) نظر ویل دورانت درباره سه بخش تمدن (تاریخ تمدن ویل دورانت، جلد 1، رجوع به بخش فهرست)