پرسش:
اخیرا یکی از سخنرانهای مذهبی به جای «إنشاءالله»(اگر خدا بخواهد) میگوید: «ان شاء الله و علي بن ابي طالب»(اگر خداوند و علی بن ابيطالب بخواهند)!!
وقتی برخی از مؤمنین به او اعتراض کردند مدعی شد که روایتی در کتاب «القطره» در این مورد آمده است.
آیا این کتاب، معتبر است و چنین حدیثی واقعاً در آن ذکر شده است؟
پاسخ:
1 - استفاده عبارت «إن شاءالله و علی بن ابیطالب» از آن جهت که عُرفاً به معنای «مساوی قرار دادنِ خالق و مخلوق» است، غُلُوّ و بر خلاف تشیع است و ترویج آن به عنوان یکی از آداب دینی، بدعت و گناه به شمار میآید.
2 - به کسانی که اینگونه جملات را ترویج میکنند میگوییم اگر -بر فرض محال- قرار بود یکی از مخلوقات را همردیف با خداوند قرار دهیم باید نام حضرت محمد (صلی الله علیه و آله) را ذکر میکردیم زیرا مقام ایشان از همه پیامبران و امامان بالاتر است.
3 - همواره باید تفاوت مقام خدای سبحان با پیامبران(ع) و امامان(ع) در جملات ما به روشنی بیان گردد زیرا خداوند در سوره توحید میفرماید: «وَ لَم یَکُن لَهُ کفواً اَحَدٌ» یعنی «هرگز هیچکس همردیف و همتای خداوند نبوده و نیست». بنابراین حتی پیامبر (ص) هم نباید به عنوان همتا برای خداوند ذکر شود چه رسد به سایر پیامبران(ص) یا امامان(ع). کسانی که درباره مقامات اهل بیت(ع) اغراق و غلو میکنند و آنان را «دارای مقام خدایی» یا «شبیه خداوند» وانمود میکنند، در احادیث متعددی مورد لعن و نفرین معصومین(ع) قرار گرفتهاند.
4 - روایتی که در کتاب «القطره» ذکر شده، یک روایت مُرسَل(فاقد سند متصل) است که نویسنده آن یعنی مرحوم مستنبط، آن را از کتاب دیگری به نام «الروضه فی الفضائل»(منسوب به شاذان بن جبرئیل) رونویسی کرده و متأسفانه اشتباهی در هنگام رونویسی روایت یا در مرحله حروفچینی و چاپ کتاب رخ داده به این صورت که کلمه «اَو» به صورت «و» ثبت گردیده است(1). در مرحله بعد وقتی کتاب القطره به فارسی ترجمه شد، مترجم نیز دچار اشتباه دیگری درباره این روایت گردید و معنای جمله به شکل کاملا متفاوتی منتقل گردید(2)
5 - مضمون روایت اصلی به این نحو بوده که پیامبر (ص) به قبیله قریش فرمودند:
در آینده وقتی شما کافر شوید، من با شما خواهم جنگید.
در اینجا جبرئیل به ایشان فهماند که اولاً «إنشاءالله» را به سخن خود بیفزایند و ثانیاً عبارت: «اَوْ علي بن أبي طالب» را نیز در کنار اشاره به خودشان بیان کنند. به این ترتیب، معنای جمله اینگونه شد:
«در آینده وقتی شما(قریش) کافر شوید، إنشاء الله من یا علی بن ابی طالب با شما خواهیم جنگید».(3)
این روایت اگر سند معتبری داشت در حد یک پیشگویی در مورد نبرد امام علی(ع) با معاویه، طلحه و زبیر و ... - حدود 25 سال بعد از وفات پیامبر (ص) - قابل استناد بود.
6 - به طور کلی باید دانست که کتاب «القطره»(تألیف مرحوم سید احمد مستنبط متوفای 1358 هـ ش) یکی از کتابهای معاصر است و از منابع معتبر و قدیمی حدیث شیعه به حساب نمیآید. این کتاب بیش از 1200 روایت در فضائل چهارده معصوم(ع) دارد که برخی از آنها از منابع نامعتبر گردآوری شده است.
نتیجه:
هیچ حدیث معتبری نداریم که بگوید: به جای انشاالله، بگویید: «ان شاء الله و علی».
ارجاعات:
(1) احمد مستنبط، القطرة، ج 1، ص 193، روایت شماره 179
(2) قطره اي از درياي فضائل اهل بيت(ع): ترجمه كتاب نفيس القطره، مترجم: محمد ظریف، قم، انتشارات حاذق، روایت شماره 179
(3) شاذان بن جبرئیل قمی، الروضة، ص: 135
#القطره #تحریف #بدعت
عضویت کانالها در ایتا و تلگرام👇
@pasokhvoice
@pasokhtext
@shenakhtehadis
پرسش:
در جشن مربوط به امیرالمؤمنین(ع) یکی از مداحان گفت: «دست دعا به سمت رزّاق جهان امیرالمؤمنین(ع) بلند کنیم».
آیا این سخن از نظر شرعی درست است؟
پاسخ:
الف) رزّاق جهان و رازِق حقیقی، فقط خدای بزرگ است ولی مخلوقاتش اگر «وسیله رسیدن روزی به انسان» باشند، به صورت مجازی میتوان فعل «رَزَقَ» را برای آنها به کار بُرد. به همین خاطر فعل «اُرزقوا» در موارد نادری در قرآن برای «تأمین زندگی افراد تحت تکفّل (توسط غیر خدا)» هم به کار رفته است(سوره نساء: آیات 5 و 8)
ب) اسمهای «رازق» و «رزّاق» در آیات و احادیث فقط برای خداوند به کار میروند و ما نیز باید بر همین تأکید کنیم :
1 - قُل إِنَّ رَبِّي يَبسُطُ الرِّزقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقدِرُ ...(سوره سبأ: آیه 36)
ترجمه:
بگو: «پروردگار من روزی را برای هر کس بخواهد وسیع یا تنگ میکند ...»
2 - إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو القُوَّةِ المَتِينُ (سوره ذاریات: آیه 58).
ترجمه:
قطعاً خداوند، خود روزیدهنده و صاحب قدرت و توانمند است.
ج) از احادیث معصومان(ع) فهمیده میشود که نباید از صفت «رازق» و «رزّاق» برای پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) استفاده کرد زیرا میتواند موجب تأیید و ترویج ادبیات و عقاید گروههای منحرف مثل غُلاة و مفوّضه یا قباحت زدایی از انحرافات آنان گردد:
1 - نقل شده که فردی از امام رضا(علیه السلام) در مورد «اعتقاد به تفویض»(واگذار شدن امور جهان به ائمه علیهم السلام) پرسید. امام (ع) فرمودند:
خدای تبارک و تعالی، امر دین خود را به پیامبر (ص) تفویض(واگذار) کرده و فرموده است: «ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُم عَنهُ فَانتَهُوا »(یعنی کاملا مطیع پیامبر باشید) اما خلق کردن و روزی دادن را به او تفویض نکرده است.
سپس افزود: خدای عزّوجلّ، خالق همه چیز است و خودش فرموده است:
«اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُم ثُمَّ رَزَقَكُم ثُمَّ يُمِيتُكُم ثُمَّ يُحيِيكُم، هَل مِن شُرَكَائِكُم مَّن يَفعَلُ مِن ذَٰلِكُم مِّن شَيءٍ، سُبحَانَهُ وَتَعَالَىٰ عَمَّا يُشرِكُونَ»(سوره روم: آیه 40)
ترجمه:
خداوند همان کسی است که شما را آفرید، سپس روزی داد، بعد میمیراند، سپس زنده میکند؛ آیا هیچیک از شریکهایی که شما برای خدا گرفتهاید، چیزی از این کارها را میتوانند انجام دهند؟! او منزّه و برتر است از آنچه همتا و شریکِ او قرار میدهند.(1)
2 - در زمان غیبت صغرا بحثی بین شیعیان رخ داد که آیا خداوند تعالی، آفریدن و روزی دادن را به ائمه(ع) واگذار فرموده یا خیر؟ اختلاف نظر در این موضوع به شدت بالا گرفت تا اینکه همه قبول کردند نامهای به نایب خاص امام زمان (عج) بنویسند. توقیع(پاسخ مکتوب مورد تأیید امام زمان عج) اینگونه صادر شد:
: «إنَّ اللهَ تعالى هُوَ الّذي خَلَقَ الأجسامَ و قَسَّمَ الأرزاقَ ... فَأمَّا الأئمةُ علیهم السلام فإنَّهُم یَسألونَ اللهَ تَعالى فَیَخلُقُ و یَسألُهُ فَیَرزُق ، إیجاباً لِمَسألَتِهِم و إعظاماً لِحَقِّهِم»
ترجمه:
همه اجسام را خدای متعال آفریده و رزقِ همگان را تقسیم فرموده (و به آنان میرساند) ... اما ائمه(علیهم السلام) از خدا خواهش میکنند تا بیافریند و درخواست میکنند تا برای استجابت دعا و بزرگداشت حق آنان، روزی بدهد.(2)
3 - نقل شده که امام رضا(ع) در یکی از دعاهای خود به پیشگاه خداوند عرض کردند:
«اللَّهُمَّ ... وَ مَن زَعَمَ أَنَّ إِلَينَا الخَلقَ وَ عَلَينَا الرِّزقَ فَنَحنُ برَاءٌ مِنهُ كَبَرَاءَةِ عِيسَى ابنِ مَريَمَ (ع) مِنَ النَّصَارَى ...»
ترجمه:
خدایا ... از هر کس که بگوید خلق کردن و روزی دادن به دست ما(امامان) است، اعلام جدایی و بیزاری میکنیم (و از ولایت ما خارج است) همانگونه که نصرانیها (که درباره عیسی بن مریم اغراق کردند) ارتباطی با عیسی(ع) نداشتند ...»(3)
4 - نقل شده که زراره به امام صادق(ع) عرض کرد که شخصی هست که میگوید: «خدای تبارک و تعالی محمد(ص) و علی(ع) را آفریده و سپس کار خلقت (بقیه مخلوقات) و روزی دادن و میراندن و زنده کردن را به آنها واگذار فرموده است» امام(ع) فرمودند: دروغ گفته است این دشمن خدا! هرگاه با او دیدار کردی این آیه از سوره رعد را برایش بخوان:
«... أَم جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلقِهِ فَتَشابَهَ الخَلقُ عَلَيهِم قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيءٍ وَ هُوَ الواحِدُ القَهَّارُ»(سوره رعد: آیه 16)
ترجمه:
... یا برای خدا شریکانی قرار دادهاند که همانند آفرینش او آفریدهاند، که (این دو) آفرینش بر آنان مشتبه شدهاند؟! بگو: «خداوند، آفریدگار همه چیز است و اوست یگانه ی پیروزمند.» (4)
بقیه در لینک زیر:
https://eitaa.com/pasokhtext/544
بقیه پاسخ به سؤال در مورد استفاده از لقب رزاق برای امیرالمؤمنین علیه السلام
نتیجه:
ادب توحیدی و پیروی از شیوه گفتاری معصومین(ع) میطلبد لقب «رازق» و «رزّاق» را - حتی در اشعار و مداحی - برای معصومین(ع) به کار نبریم زیرا تشبّه به گروههای منحرف مثل غُلاة و مُفَوِّضه و تأیید ضمنی و ترویج ادبیات و عقاید آنان یا «قباحت زدایی از انحرافاتشان است اما به کار بردن فعل «رزق» به معنای «پرداخت نفقه ی افراد تحت تکفّل» مانعی ندارد زیرا چنین مفسدهای ندارد و در قرآن هم به کار رفته است.
منابع:
(1) شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، ج 2، ص 202 ، حدیث شماره 3
(2) شیخ طوسی، کتاب الغيبة، ص: 294 و طبرسی، الاحتجاج، ج 2، ص 471
(3) شیخ صدوق، الاعتقادات، ص 100
(4) شیخ صدوق، الاعتقادات، ص 100
#غلاة #غلو #تفویض
عضویت کانالها در ایتا و تلگرام👇
@pasokhvoice
@pasokhtext
@shenakhtehadis
ما و این رسمهای خودساخته
مردمی که انتظار دارند حجاب و مَهر و روزه و همۀ واجبات و حرام های الهی متناسب با شرایط روز تغییر کند و به گفتۀ خودشان روزآمد شود؛ حاضر نیستند از رسم و رسوم خودساختۀ خودشان سَرِ سوزنی کوتاه بیایند. خرید سرویس طلا و گرفتن تالار و بردن شبچلهای و دادن هدیههای گوناگون به مناسبتهای رگباری زن و پدر و پسر و دختر و معلم و تولد و ازدواج و زایمان، در این اوضاع سرخ اقتصادی چه ضرورتی دارد؟ این روزها چند نفر را پیدا میکنید که دست به کارت شود و با رضایتی از ته دل، برای این کارها هزینه کند؟ نمیشود با گفتن تبریکی خوشحالی واقعی خود را نشان داد و با کمی شیرینی و چای و قهوه مناسبت را برگزار کرد؟
این کار، نامش خساست نیست؛ صدور مجوز برای خسیسان هم نیست؛ بیاحترامی به دیگران هم نیست؛ مدیریت درست زندگی و روابط اجتماعی متناسب با شرایط روز افراد است.
پ.ن: کسی که دارد و این کارها را با راحتی و رضایت واقعی انجام میدهد در این اوضاع اقتصادی که بیشتر مردم با سختی روزگار میگذارنند شایسته است او نیز این امور را ساده برگزار کند و از آن دارایی که خدا به او داده است نیازمندان جامعه را دلشاد کند.
✍️ امید پیشگر
عضویت کانالها در ایتا و تلگرام👇
@pasokhvoice
@pasokhtext
@shenakhtehadis