eitaa logo
موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
384 دنبال‌کننده
238 عکس
4 ویدیو
0 فایل
مؤسسه‌ای با هدف پاسخ به پرسش‌هایی درباره علل و زمینه‌های انقلاب اسلامی، بازخوانی زوایای پنهان تاریخ و روایتی متکی بر اسناد تاریخی 🌐 www.psri.ir شناسه بله، ایتا و تلگرام: 🆔 @psri_ir
مشاهده در ایتا
دانلود
🗓فرانسه در گوادلوپ به دنبال چه بود؟ 🔹در پاییز و زمستان ۱۳۵۷، مهم‌ترین تحولات در مسیر پیروزی انقلاب اسلامی رقم خورد. تظاهرات باشکوه و گسترده‌ی مردم در محرم آن سال، به‌ویژه دو راهپیمایی عظیم تاسوعا و عاشورا، نقطه‌ی عطفی در فروپاشی اقتدار رژیم پهلوی بود. در عرصه‌ی سیاست خارجی نیز گسترش اعتراضات مردمی سبب شد دولت‌های غربی به تدریج از امکان حفظ شاه قطع امید کنند. 🔸در این میان، والری ژیسکاردستن، رئیس‌جمهور وقت فرانسه، دست به کار شد. وی برای سران دولت‌های آمریکا، انگلستان و آلمان دعوت‌نامه‌هایی فرستاد و از آنان خواست تا در جزیره‌ی گوادلوپ گرد هم آیند تا به گونه‌ای غیررسمی درباره‌ی مسائل سیاسی و بین‌المللی، به‌ویژه اوضاع آشفته‌ی ایران، به گفت‌وگو بنشینند. 🔹ژیسکاردستن، بر اساس اطلاعاتی که نماینده‌ی مخصوص او، طی سفر چندروزه خود به ایران برایش ارسال کرده بود، اعلام کرد که خطر سقوط شاه و احتمال مداخله‌ی شوروی، مهم‌ترین عواملی هستند که دولت‌های غربی باید در جلوگیری از وقوع آن‌ها بکوشند. حاصل این کنفرانس، نگرانی سران این کشورها به غیر از آمریکا از سقوط شاه و نبودن راه نجاتی برای حفظ حکومت پهلوی بود. 🔸امام خمینی با رد صریح هرگونه حمایت یا سکوت در قبال دولت بختیار، آن را مخالف خواست ملتی دانستند که حاضر نبوده‌اند تمامی خون‌های خود را هدر دهد. ایشان راه حل واقعی را نه در پذیرش بختیار، بلکه در خروج فوری شاه، برچیده شدن نظام شاهنشاهی و واگذاری سرنوشت کشور به انتخاب ملت دانستند. شرح کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓انبار سلاح در زیرزمین منزل شریعتمداری چگونه کشف شد؟ 🔹پس از پیروزی انقلاب اسلامی نزدیکان شریعتمداری حزب جمهوری اسلامی خلق ‌مسلمان را با حمایت رسمی آیت‌الله شریعتمداری، گزینه بدیل آمریکا در برابر امام تأسیس کردند. اوج این تقابل، در آذرماه سال ۱۳۵۸ و با اقدامات تهاجمی و ایجاد اغتشاش در آذربایجان، به‌ویژه اشغال رادیو و تلویزیون تبریز، تجلی یافت. 🔸به دنبال این غائله‌آفرینی‌ها مخالفت جریان‌های مذهبی و انقلابی با این حزب شدت گرفت و حتی کارکنان موسسات وابسته به آیت‌الله شریعتمداری هم انزجار خود را از این اتفاقات اعلام کردند. شرایط به‌گونه‌ای شد که ایشان توقف فعالیت حزب خود را اعلام کردند. 🔹حزب خلق‌ مسلمان علی‌رغم ادعای توقف فعالیت‌هایش با استفاده از نیروی نظامی کمیته‌های انقلاب تحت سلطه خود در تبریز آشوب خونینی به راه انداخت و تبریز را به شهری آشوب‌زده تبدیل کرد. فتنه این حزب در قم هم به مرحله بسیار خطرناک تهیه و انبار سلاح و مهمات نیز رسیده بود و تا سال‌ها پس از فوت شریعتمداری، زیرزمین حسینیه وی محل اختفای سلاح‌های به‌جامانده از حزب خلق مسلمان بود. 🔸سرانجام ۲۶ مرداد ۱۳۶۷، در حین کندن زیرزمین حسینیه منزل شریعتمداری، در عمق یک متری زمین، انباری از سلاح‌های مختلف کشف می‌شود و در پی آن، عباسی داماد شریعتمداری دستگیر می‌شود و او این کار را به دستور آقای شریعتمداری اعلام می‌کند. این روایت را می‌توانید اینجا با جزئیات بیشتری بخوانید و برای دیدن تصاویر بیشتر اینجا را ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓گروه فرقان به روایت اکبر گودرزی 🔹گروهی که در جمهوری اسلامی دست به ترور زد، گروه فرقان بود. اردیبهشت۵۸ در حالی که هنوز دولت موقت بر سر کار بود و گروه‌ها و احزاب مختلف مشغول صحبت درباره قانون اساسی و ساختارهای نظام تازه تشکیل بودند، ترور دو چهره برجسته، یعنی سرلشگر قرنی و آیت‌الله مطهری، همه را شوکه کرد. «ترورهای بزرگ» که ادامه پیدا کرد، باعث شد نام یک «گروه کوچک» مثل بمب همه جا بپیچد: «فرقان». 🔸موج ترورها تازه شروع شده بود. خردادماه هاشمی رفسنجانی، تیرماه تقی حاجی‌طرخانی و آیت‌الله سیدرضی شیرازی و محسن بهبهانی هم ترور می‌شوند. شهریورماه حاج مهدی عراقی و مهرماه حجت‌الاسلام دشتیانه و هانس یوآخیم لایب آلمانی هدف قرار می‌گیرند. آبان‌ماه برای نخستین بار ترورها به خارج از تهران کشیده می‌شود و آیت‌الله قاضی طباطبائی، امام جمعه تبریز شهید می‌شود. 🔹کارنامه تروریستی فرقان، با ترور دکتر مفتح در آذرماه بسته می‌شود. پیگیری‌های امنیتی برای دستگیری فرقانی‌ها که از همان اردیبهشت شروع شده، همین ایام به بار می‌نشیند و بامداد چهارشنبه ۱۹ دی‌ماه، اعضای فرقان که در چندین خانه تیمی مستقر هستند، دستگیر می‌شوند. یکی از دست‌نوشته‌های اکبر گودرزی، رهبر این گروه که شکل‌گیری تا دستگیری آن را روایت می‌کند، برای اولین بار منتشر می‌شود. متن این سند را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓عملیات سیا علیه رییس‌جمهور شیلی 🔹قبل از کودتای نظامی سال ۱۹۷۳ شیلی که سالوادور آلنده رئیس‌جمهوری شیلی را برانداخت و یک دیکتاتوری مطلق را در کشور مستقر ساخت، تعداد بسیار کمی از آمریکایی‌ها چیزی درباره شیلی می‌دانستند. بعدها آنان متوجه شدند که این کودتا یک دوره عالی از زمامداری دموکراتیک و مطابق با قانون اساسی را پایان داده است. 🔸شیلی از زمان استقلال خود در سال ۱۸۱۸ تا سال ۱۹۷۳، به جز سه دوران کوتاه که آخرین آن در سال ۱۹۳۲ بود، از آزادی‌های دموکراتیک برخوردار بود. مردم شیلی همیشه به اصول دموکراتیک پایبند بوده‌اند. جابجایی قدرت از راه انتخابات آزاد صورت می‌گرفت و نظامیان معتقد بودند که باید از دولتی غیرنظامی پیروی کنند. 🔹آلنده دست‌نشانده شوروی نبود و قصد نداشت برای نابودکردن دموکراسی، ارتش‌های شوروی را وارد شیلی کند. وی به دموکراسی اعتقاد داشت. از سال ۱۹۵۸ به بعد، هر بار که برای ریاست‌جمهوری فعالیت کرد برنامه‌اش یکسان بود: تعهد می‌کرد که اقتصاد شیلی را سر و سامان دهد (ابتدا با ملی کردن صنایع عمده)، از طریق مالیات و اصلاحات ارضی، توزیع عادلانه درآمد را عملی سازد و یک سیاست روابط بهتر با کوبا، اتحاد جماهیر شوروی و کشورهای سوسیالیست دیگر را آغاز کند. برای خواندن جزئیات عملیات سیا علیه رییس‌جمهور شیلی، اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓شکست عملیات آمریکایی برای ربایش رهبر انقلاب 🔹فردوست درباره فرار شاه می‌گوید: «او حدود یک ماه پیش طرح خروج خود از ایران را پیش کشید. کارتر به تهران آمد و آن نطق کذایی را سر میز شام کرد. [...] در شروع بحران، کارتر با تلفن‌های روزانه، که مسجل است، تلاش می‌نمود که محمدرضا را از نظر روحیه آماده حداکثر مقاومت کند.» 🔸ژنرال هایزر صبح روز ششم بهمن با دو پیشنهاد به جلسه شورای فرماندهان ارتش ایران رفت. ایده اول کشتن امام در فشار جمعیت بود: «ارتش کنترل مهرآباد را در دست می‌گرفت، سپس خمینی را به میدان شهیاد می‌آورد و در آنجا تحویل طرفدارانش می‌داد، سپس به مراکز مهم دولتی عقب می‌نشست. اگر جمعیت در بقیه مسیر خمینی، به هم می‌ریخت، دیگر به خودشان مربوط بود و در نظر ما فقط یک واقعه بود.» ایده دوم اما ربایش امام بود: «فرودگاه را باز می‌کنیم تا خمینی از پاریس پرواز کند. اما به محض پرواز هواپیمای حامل خمینی، فرودگاه را ببندیم و هواپیما را در میانه راه به جای دیگری منحرف کنیم.» 🔸او گزینه نهایی را در کتابش نیاورده،‌ اما می‌گوید در اتاق جنگ حضور داشت که امام خمینی، بهشت زهرا را ترک کرد و از آشفتگی او و فرماندهان در آن لحظات می‌گوید؛ زمانی که متوجه همکاری خلبان هوانیروز با امام و تغییر مسیر حرکت به سوی بیمارستان بدون اطلاع آن‌ها می‌شود: «ربیعی از کوره در رفته بود. زیرا هلی کوپتر، هلی کوپتر او و خلبان، خلبان او بود. ربیعی خود را مسئول‌عدم اجرای موفقیت‌آمیز مأموریت می‌دانست. شرح این روایت را اینجا بخوانید‌. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓 آزمون سخت حزب جمهوری اسلامی در اولین انتخابات ریاست جمهوری 🔹اولین سالگرد انقلاب اسلامی در حالی فرا می‌رسید که کشور بیش از هر چیز، درگیر فضای داغ انتخابات ریاست جمهوری بود و اصلی‌ترین آوردگاه «حزب جمهوری اسلامی»، تشکیلات نوتأسیس یاران امام خمینی بود. کاندیدای مطلوب حزب جمهوری اسلامی، دکتر بهشتی بود، اما امام حضور روحانیون در انتخابات ریاست جمهوری را به مصلحت نمی‌دانستند و خود ایشان هم موافق حضور در این عرصه نبودند. 🔸بعد از آن جلال‌الدین فارسی از حزب جمهوری، کاندیدا شد. اما ماجرا همین‌طور نماند و ضربه دیگری به حزب وارد شد؛ تنها گزینه حزب در انتخابات اول با چالش روبرو شد. رقبای حزب مدعی شدند، پدر فارسی از افغانستان به ایران مهاجرت کرده و او ایرانی‌الاصل نیست. امری که خلاف شروط قانون اساسی بود. پس از مطرح شدن این موضوع و طرح مسئله با امام؛ پاسخ این بود: «اولین رئیس‌جمهور ما نباید شبهه‌ای قانونی در موردش باشد.» 🔹جلال‌الدین فارسی دو هفته پس از ثبت‌نام در انتخابات ریاست جمهوری، استعفا کرد. با حذف جلال فارسی از میدان رقابت انتخابات ریاست جمهوری، عرصه بر حزب جمهوری اسلامی تنگ شد و در فاصله اندک باقی تا روز انتخابات، امکان جایگزین فرد دیگری نبود. 🔸در این انتخابات بنی‌صدر رئیس‌جمهور شد و نخستین گام برای حمایت از رئیس‌جمهور، استعفای دکتر بهشتی، دبیرکل حزب جمهوری اسلامی از ریاست شورای انقلاب در تاریخ ۱۶بهمن ۱۳۵۸ برای سپردن آن جایگاه به رئیس‌جمهور منتخب بود. متن کامل این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️سازمانی که نقشه ساواک را خنثی کرد! 🔹با خروج شاه، اوج و شور قیام مردم بیش از پیش شد و با رهنمودها و رهبری‌های حضرت امام در حرکت‌های مختلف هم چون اعتصاب ادارات تعطیلی و اعتصاب در صنعت نفت کشور و فرار سربازها از پادگان‌ها جلوه‌گر شد. نتیجه آن شد که بلافاصله پس از فرار شاه در ۲۶ دی ماه ۱۳۵۷، امام خمینی به ملت اعلام کردند؛ من به زودی نزد شما بر می‌گردم تا در کنار شما مبارزه کنم. اگر کشته شدم به سعادت شهادت نایل می‌شوم و اگر هم پیروز شدیم، با هم به راهمان ادامه می‌دهیم. 🔸هر چه زمان به آمدن حضرت امام به ایران نزدیک‌تر می‌شد، شور و هیجان عمومی برای استقبال تاریخی از امام، بیشتر می‌شد تا اینکه با همفکری و نظر شورای انقلاب و روحانیت مبارز و نظر مشورتی با حضرت امام، قرار شد کمیته استقبال از ایشان زیر نظر شورای انقلاب و با نظر شهیدان بهشتی، باهنر و استاد شهید مطهری و شرکت نمایندگان تشکل‌های وفادار به امام و انقلاب، با سازماندهی خاص تشکیل شود. 🔹کسی دقیقا نمی‌توانست پیش بینی کند که با آمدن امام چه حوادثی رخ می‌دهد، زیرا رژیم شاهنشاهی همچنان بر اریکه قدرت سوار و سازمان‌های نظامی و امنیتی به فعالیت‌های خود ادامه می‌دادند. بعدها خاطرات هایزر نشان داد که ربایش امام یا ترور ایشان در میان ازدحام جمعیت، بخشی از عملیات ساواک بود و این ژنرال آمریکایی خود در اتاق فرماندهی آن حاضر بوده است. ولی آن عملیات با تدابیر کمیته استقبال ناکام می‌ماند. برای خواندن فعالیت‌های این کمیته، اینجا را بخوانید و برای دیدن اسناد بیشتر اینجا را ببینید.‌ 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓چرا رضاشاه جدایی آرارات از ایران را پذیرفت؟ 🔹در تاریخ دوم بهمن ماه سال ۱۳۱۰ شمسی، عهدنامه‌ای با عنوان «قرارداد راجع به تعیین خط سرحدی بین ایران و ترکیه» به امضای مظفر اعلم، وزیر امور خارجه ایران و دکتر توفیق رشدی بیگ، وزیر خارجه ترکیه رسید. این معاهده که خط مرزی نوین دو کشور را تثبیت کرد، به بهای از دست رفتن حدود ۸۰۰ کیلومتر مربع از خاک ایران تمام شد؛ از جمله قله و دامنه‌های کوه آرارات کوچک و سرچشمه‌های قره‌سو که به ترکیه واگذار گردید. 🔸زمینه این توافق به فعالیت‌های کمیسیون مرزی ایران و ترکیه باز می‌گردد که در مذاکرات بین دو کشور، نظمی بیگ رئیس هیئت ترک، خواستار آن بود که خط مرزی از هزار متر پایین‌تر از سرچشمه قره‌سو امتداد یابد و تا قله آرارات کوچک کشیده شود. خواسته‌ای که طرف ایرانی نتوانست دربرابر آن ایستادگی کند. 🔹همزمان با بن‌بست سیاسی در مذاکرات، مسئله‌ای امنیتی و نظامی به مناقشه افزوده شد. قشون ترکیه که با اجازه دولت ایران برای سرکوب شورشیان کرد در مناطق مجاور مرز وارد عمل شده بودند، قصد خروج از مناطق اشغالی خاک ایران را نداشتند و شروع به ایجاد پاسگاه نظامی در خاک ایران کردند. 🔸ترکیه به طور رسمی خواستار الحاق آرارات کوچک و توابع آن شد. در پاسخ به این درخواست، دولت ایران اعلام کرد موافقت با واگذاری مناطق مورد تقاضای ترکیه، مشروط به آن است که دولت ترکیه مالکیت ایران بر قطور و بارژگه را به رسمیت بشناسد. این شرط از اساس بی‌معنا بود زیرا مالکیت ایران بر قطور بارها اثبات شده بود. شرح کامل ماجرا را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓آغاز تا فرجام قیام کمونیستها در آمل 🔹اتحادیه کمونیست‌ها که همچون دیگر گروه‌های دارای اندیشه مارکسیستی، معتقد بود انقلاب اسلامی ایران که از مسیر اسلحه عبور نکرده است، نارس است؛ به تز «قیام فوری» رسید اما با اجرای طرح «مالک و مستأجر» از سوی کمیته انقلاب اسلامی که مالکین موظف شدند هویت مستأجرین خود را اعلام کنند، امکان موفقیت در خانه‌های تیمی در شهر تهران خنثی شد و اتحادیه کمونیست‌ها، به دلالیل متعددی، شهر «آمل» را برای طرح خود انتخاب کرد و درصدد برآمد تا با یک حمله ناگهانی، شهر آمل را تسخیر و مردم را به قیام دعوت کند. 🔸اولین حرکت آن‌ها در ۱۸ آبان ۱۳۶۰ با هوشیاری نیروهای سپاه خنثی شد. پس از چند درگیری جزئی، سرانجام گروه ۱۰۰ نفره سربداران، در میان سرمای زمستان بهمن ۱۳۶۰، خود را به آمل رساند و با شلیک یک آر. پی. جی. ۷، واقعه‌ی تاریخی آمل را کلید زد. 🔹در آن شب سرد، نیروهای جنگل به محض مواجه شدن با هر نیروی حزب‌اللهی او را ترور می‌کردند و قصد داشتند وانمود کنند که شهر در اختیار آن‌هاست. اما حتی یک نفر از مردم به آن‌ها نپیوست و فردای آن روز، یعنی صبح سه‌شنبه، ۶ بهمن ۱۳۶۰، با هجوم مردم حزب‌الله از اطراف شهر و روستاها، حماسه جاویدان «شهر هزارسنگر» رقم خورد. 🔸این مقاومت مردانه، تحسین امام خمینی (ره) را برانگیخت تا جایی که ایشان فرمودند: «دیدید مردم دلیر و مسلمان آمل چه به روزتان آوردند؟» سربداران جنگل با برجا گذاشتن ده‌ها کشته و زخمی، سراسیمه به جنگل بازگشتند. شرح بیشتر این روایت را اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید 🆔 @psri_ir