#روایت
🗓 مهمان دردسرساز واشنگتن
🔹 در روزهای ابتدایی آبان و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سخنگوی وزارت امور خارجۀ آمریکا، هادینگ کارتر اعلام کرد که شاه سابق با روادید موقت توریستی وارد آمریکا شده و پس از معالجات پزشکی، کشور را ترک خواهد کرد. عجیب آنجا بود که سخنگوی شاه سابق ایران این ادعا را تکذیب کرد! بخش فارسی رادیو لندن گزارش داد که سخنگوی محمدرضا پهلوی در نیویورک «این گزارشها را تکذیب کرده است که شاه به طرز وخیمی بیمار و با مرگ دست به گریبان است.» با این تکذیبیه، تردید افکار عمومی نسبت به سوءنیت دولت ایالات متحده به یقین تبدیل شد.
🔸 همین باعث شد تا نخستین تظاهرات نیز در همان روز ۲ آبان، در مقابل بیمارستان نیویورک برپا شود. حدود دویست نفر با شعار «مرگ بر شاه» خواستار اخراج محمدرضا پهلوی از ایالات متحده شدند. سفارت ایران در واشنگتن هم در اعتراض به احتمال طولانی شدن اقامت شاه، در روز ۴ آبان تعطیل شد.
🔹 اما اوج اعتراضات در ۱۳ آبان رقم خورد. هفت دانشجوی ایرانی که خود را اعضای انجمن دانشجویان مسلمان آمریکا و کانادا معرفی کردند، به بالای مجسمۀ آزادی رفتند و پارچهنوشتۀ بزرگی از تاج تندیس آویختند تا مطالبۀ «محاکمه و مجازات» شاه مخلوع را به گوش اهالی نیویورک برسانند.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 جشن در دربار و اعتراض در خیابان
🔹 چهارم آبان، سالروز تولد محمدرضا شاه پهلوی، هر سال با جشنها و تشریفات گسترده حکومتی همراه بود؛ اما در سال ۱۳۵۷، در حالی که رژیم سرگرم برگزاری مراسم و تبریکهای رسمی بود، اعتراضات مردمی، تعطیلی بازارها و برخوردهای خشونتآمیز، کشور را در شرایطی بحرانی قرار داد.
🔸 یکی از نقاط عطف این فضای ملتهب، واقعه مسجد جامع کرمان در ۲۴ مهر ۱۳۵۷ بود. بیش از ۲۰ هزار نفر از مردم برای چهلم شهدای هفدهم شهریور تهران و نخستین سالگرد شهادت آیتالله سید مصطفی خمینی در مسجد جامع گرد آمده بودند. با این حال این مراسم پس از حمله گروهی از طرفداران شاه، پرتاب گاز اشکآور و آتشزدن بخشهایی از مسجد، به خشونت کشیده شد.
🔹 در پی این حوادث، امام خمینی در چهارم آبان ۱۳۵۷، همزمان با سالروز تولد شاه، این روز را «روز عزای ملت» اعلام کردند و در پیامی نوشتند: «اوضاع جاری در ایران موجب نگرانی شدید این جانب است.» ایشان همچنین تأکید کردند: «امروز عقبنشینی ننگ و عار و انتحار است.»
🔸 در حالی که نخستوزیر از جانب هیئت دولت تولد شاه را تبریک میگفت، اخبار اعتراضات و سرکوب مردم نیز در روزنامهها منتشر میشد. این همزمانی، تصویری آشکار از بیتوجهی حکومت به رنج و مطالبات مردم و شکاف عمیق میان جشنهای دربار و واقعیت جامعه بود؛ تقابلی که در پیام امام خمینی با تعبیر «روز عزای ملت» بازتاب یافت.
📸 آثار تخریب و آتشسوزی در مسجد جامع کرمان، ۲۴ مهرماه
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 دو عهدنامه و یک ایلچی
🔹 میرزا ابوالحسنخان شیرازی، مشهور به ایلچی، در دو مقطع سرنوشتساز روابط ایران و روسیه، نمایندگی ایران را بر عهده داشت.
🔸 در مذاکرات گلستان، ایران به میانجیگری بریتانیا امید بسته بود. اما منافع بریتانیا با حفظ تمامیت سرزمینی ایران همسو نبود. از همین رو اوزلی ایران را به پذیرش صلح وادار کرد. طی همین اتفاق بخش بزرگی از متصرفات ایران در قفقاز واگذار شد.
🔹با آغاز جنگ دوم ایران و روسیه در ۱۸۲۶ میلادی و پیشروی نیروهای روس تا تبریز، موقعیت ایران تضعیف شد. ابوالحسنخان ایلچی که در ۱۸۲۳ میلادی به وزارت امور خارجه رسیده بود، در فوریه ۱۸۲۸، عهدنامه ترکمانچای را امضا کرد؛ عهدنامهای که خانات ایروان و نخجوان را به روسیه واگذار و علاوه بر غرامت ۲۰ میلیون روبلی، امتیازهای حقوقی و دریایی سنگینی بر ایران تحمیل کرد.
🔹 مسئولیت ابوالحسن خان ایلچی را باید در پیوند با شکست نظامی و ساختار تصمیمگیری دربار سنجید. هرچند روابط نزدیک او با اوزلی و دریافت مستمری از بریتانیا نیز پرسش درباره استقلال تصمیمهای دیپلماتیک را جدی میکند. از این منظر، تجربه ایلچی فقط به گذشته تعلق ندارد؛ هرگاه امید به وعده قدرتهای خارجی جای منافع ملی را بگیرد، این پرسش تاریخی مطرح میشود که استقلال تصمیمگیری و نسبت مذاکره با منافع ملی چگونه مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 الگوی عملی وحدت در زمان جنگ
🔹 ششم آبان ۱۳۶۴، نقطه پایانی بر یکی از پرالتهابترین کشمکشهای سیاسی دهه شصت بود؛ اختلافی که پس از پیروزی آیتالله سیدعلی خامنهای در انتخابات ریاستجمهوری، بر سر انتخاب نخستوزیر شکل گرفت. رئیسجمهور به دلیل اختلافنظر با سیاستهای اقتصادی میرحسین موسوی، تمایلی به ادامه نخستوزیری او نداشت.
🔸 در حالی که جنگ تحمیلی وارد ششمین سال خود شده بود، اختلافات سیاسی بر سر نخستوزیری ادامه یافت. سرانجام امام خمینی در پاسخ به درخواست نمایندگان مجلس، کنار گذاشتن موسوی را به مصلحت ندانستند. آیتالله خامنهای برای روشن شدن تکلیف قانونی، از امام درخواست صدور حکم حکومتی کردند، اما امام تأکید داشتند که تنها نظر شخصی خود را بیان کردهاند.
🔹 با این حال، آیتالله خامنهای با رعایت تقوا و ترجیح مصالح کشور بر نظر شخصی و اختیار قانونی خود، نظر امام را ملاک عمل قرار دادند و در ۱۸ مهر، بار دیگر موسوی را به مجلس معرفی کردند. این اقدام، جلوهای عملی از توجه به نظر امام و حفظ وحدت در میانه جنگ بود؛ تا اختلافات داخلی مانع اداره کشور و مقابله با دشمن نشود. سرانجام در ششم آبان، وزرای پیشنهادی دولت نیز رأی اعتماد گرفتند.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 سراب کابل
🔹 در پاییز ۱۳۸۰ و پس از ۱۱ سپتامبر، عملیات نظامی آمریکا در افغانستان شرایط منطقه را دگرگون کرد. ایران که همواره تأمین امنیت منطقه را دنبال میکرد، در این بحران نیز نگرانیهای متعددی داشت. با وجود بیاعتمادی عمیق و تاریخی بین تهران و واشنگتن، برخی منافع مقطعی، دو کشور را در کابل به هم نزدیک کرد.
🔸 همین نیاز تاکتیکی، در ۷ آبان ۱۳۸۰ به تحرک دیپلماتیک انجامید. سخنگوی کمیسیون ویژه بحران افغانستان در مجلس ششم اعلام کرد سناتورها و نمایندگان آمریکایی از نماینده ایران در سازمان ملل خواستهاند با نمایندگان ایران دیدار کنند.
🔸 با این حال، در آذر ۱۳۸۰ کنفرانس بُن با نقش تعیینکننده ایران برگزار شد. جیمز دابینز، نماینده ویژه آمریکا، بعدها اعتراف کرد بدون کمکهای حیاتی هیئت ایرانی، توافق بُن و تشکیل دولت جدید عملاً غیرممکن بود.
🔹 اما تنها چند هفته بعد، در ۹ بهمن ۱۳۸۰، جورج بوش در سخنرانی سالانه خود ایران را در کنار عراق صدام و کره شمالی، بخشی از «محور شرارت» نامید.
🔸 برچسب محور شرارت، پاداش واشنگتن به حسن نیت و همکاری منطقهای تهران بود. واشنگتن پس از تثبیت پایگاه نظامی در همسایگی شرقی ایران و رفع نیاز تاکتیکی، با امنیتیسازی چهره ایران فاز بعدی فشارهای ژئوپلیتیک را آغاز کرد. درس کابل آن بود که در پارادایم نومحافظهکاران آمریکایی، صلح از طریق تفوق معنا مییابد، نه همکاری متقابل.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 از واگذاری سرزمین تا محور معادلات منطقه
🔹 بحرین و آرارات در حافظه تاریخی ایران اغلب در یک فهرست جای میگیرند. هردو سرزمینهاییاند که در دوره پهلوی از پیکره خاک ایران جدا شدند. با اعلام تصمیم بریتانیا به خروج از شرق سوئز در اواخر دهه ۱۹۶۰، مسئله بحرین از یک ادعای تاریخی به بحران دیپلماتیک فوری تبدیل شد. مذاکرات محرمانه ایران و بریتانیا از ژانویه ۱۹۶۸ آغاز شد و تا مارس ۱۹۷۰ ادامه یافت. محمدرضا پهلوی در این مذاکرات بحرین را با معیار هزینه-فایده سنجید و آن را سرزمینی «غیراستراتژیک»، آن هم با هزینه نظامی و اعتباری بیشتر از منافعش دانست.
🔸 در سوی دیگر، آرارات پس از ترکمانچای (۱۸۲۸) به روسیه منتقل شد و سپس در معاهدات ۱۹۲۱ مسکو و قارص میان روسیه و ترکیه به ترکیه واگذار شد. در این معاهدات ایران نه طرف معاهده بود و نه حتی در متن معاهده قارص بهعنوان «طرف سوم» حضور داشت.
🔹 اما الگوها در ۲۰۲۶ رنگ دیگری گرفت. وزیر امور خارجه عمان در سخنرانی اکتبر ۲۰۲۶ خود، «حذف سیستماتیک ایران در طول نزدیک به نیمقرن از ترتیبات امنیتی منطقه» را «خطایی ساختاری» خواند. در ۴ آبان ۱۴۰۵ نیز عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان به ایران سفر کرده و با دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کردند. تفاوت این الگو با آنچه که در ۱۸۲۸ و ۱۹۲۱ رخ داد، در این است که در آن مقاطع، ایران از معاهدات میان روسیه و ترکیه حذف شد؛ اما در ۲۰۲۶، ایران به یک عنصر حذف ناشدنی در ترتیبات امنیتی منطقه تبدیل شده است.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓️ چه کسی جنگ را آغاز کرد؟
🔸 ترامپ بارها مدعی شده ایران از سال ۱۹۷۹ علیه آمریکا در حال جنگ است. اما فارغ از کودتای ۲۸مرداد و حوادث پیش از انقلاب، روابط دو کشور چگونه پیش رفت؟
🔹 ۱۹آبان۱۳۵۷، خبرنگار «U.S. News & World Report» در نوفللوشاتو از امام درباره انتظارش از آمریکا پرسید. امام پاسخ داد: «آنچه را که ما از آمریکا انتظار داریم این است که به مصالح ملت و استقلال مملکت ما احترام بگذارد و از دخالت در امور ما خودداری کند.»
🔸 بعدها اسناد آمریکایی نشان داد که نگرانی امام بیدلیل نبود. ژنرال هایزر ششم بهمن دو طرح برای حذف امام مطرح کرد: ترور در میان جمعیت یا ربایش هواپیما در مسیر پرواز.
🔹 شب ۲۲ بهمن، امام برای نجات فرماندهان ارتش و ژنرالهای آمریکایی از ستاد کل دستور اقدام داد. سه روز بعد، گروهی سفارت آمریکا را تصرف کردند؛ اما با دستور امام، حاج مهدی عراقی و همراه گروهی اشغالگران را بیرون کردند.
🔸 دخالتها ادامه داشت. ۱۱فروردین ۱۳۵۸، امیرانتظام به سفیر بریتانیا از شواهد دخالت خارجی در تحریک شورشهای قومی و ارتباط سالیوان با اعضای ساواک خبر داد. اما رفتار آمریکا تغییر نکرد.
🔹 صدور نخستین قطعنامه آمریکا در ۲۷ اردیبهشت، حمایت از اپوزیسیون، تحریک قومیتها در کنار پناه دادن به شاه، دانشجویان پیرو خط امام را به این نتیجه رساند که برای جلوگیری از سقوط انقلاب باید مرکز توطئه را هدف قرار دهند. این بار امام فرمود: «جای خوبی را گرفتهاند، بگویید محکم نگه دارند.»
متن کامل این روایت را در [اینجا] بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 میراث جنگ سرد علیه ایران
🔹 ۱۲ آبان ۱۳۷۷ (۳ نوامبر ۱۹۹۸ میلادی) اعتراض ایران به راهاندازی و پخش برنامه فارسی رادیو «آزادی» و استقرار آن در پراگ (چک) صورت گرفت. در این روز، ایران در اعتراض به اقدام دولت چک مبنی بر دادن مجوز به ایالات متحده برای آغاز پخش برنامههای رادیویی علیه ایران از خاک آن کشور، سفیر خود، سید غفار (جعفر) هاشمی را از پراگ فراخواند.
🔸 رادیو اروپای آزاد و رادیو آزادی که در دوران جنگ سرد تأسیس شده بودند، پس از فروپاشی شوروی تعطیل نشدند و در سال ۱۳۷۴ با انتقال از مونیخ به پراگ، مأموریت تازهای یافتند. این جابهجایی، زمینه هدف قرار دادن ایران را فراهم کرد و در ۹ آبان ۱۳۷۷، بخش فارسی شبکه با بودجه اولیه چهار میلیون دلاری کنگره آمریکا آغاز به کار کرد.
🔹 فعالیت بخش فارسی رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی در سالهای بعد نیز ادامه یافت و رادیو فردا در امتداد فعالیتهای فارسیزبان آن قرار گرفت. آغاز برنامههای فارسی در سال ۱۳۷۷ شمسی (۱۹۹۸ میلادی) را باید نقطهای در گسترش فعالیت رسانهای برونمرزی آمریکا دانست. همین الگو در سالهای بعد نیز تکرار شد و بودجههای کلان آمریکا صرف رسانههایی شد که علیه ایران فعالیت میکردند؛ روندی که تا امروز ادامه یافته است.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 ایستگاه جایگزین سیا در شمال پارک لاله
🔹 پس از تسخیر سفارت آمریکا در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ و افشای بیش از ۱۱ هزار صفحه سند از لانه جاسوسی، واشنگتن برای حفظ شبکههای نفوذ خود به هتلهای بهجامانده از دوران پهلوی روی آورد. کانون این تحرکات، هتل آمریکایی اینترکنتینانتال تهران بود. با وجود پیروزی انقلاب اسلامی، نفوذ جریان لیبرال در ساختار مدیریتی نوپای کشور مانع از تصفیه این مرکز شد و تا سال ۱۳۵۹ همچنان یک تبعه آلمانی مدیرکل و یک فرد انگلیسی مدیر امور مالی آن بودند و کارکنان خارجی از امتیازاتی مشابه کاپیتولاسیون برخوردار ماندند.
🔸 استمرار همین مدیریت خارجی و مناسبات طاغوتی، فضای هتل را به پناهگاهی برای عوامل سیا، خبرنگاران اخراجی با هویتهای جعلی و چهرههایی نظیر خسرو قشقایی، «شانمن» (جاسوس مشهور سیا) و کیت میلت (رهبر تظاهرات زنان مخالف حجاب و از عوامل سیا) تبدیل کرد.
🔹 بالا گرفتن این اعتراضات سرانجام به خریداری سهام خارجی و ملیسازی این مرکز با نام «هتل بینالمللی لاله» انجامید. آمریکاییها در این دوره تلاش کردند تا با تغییر تاکتیک، خلأ ناشی از تعطیلی سفارت را با فعال کردن پوششهای غیررسمی و بهرهگیری از زیرساختهای اقتصادی و تجاری بهجامانده از دوران پهلوی جبران کنند. ترفندی که با هوشیاری انقلابیون و ملیسازی زیرساختهای کلیدی، در رسیدن به اهداف براندازانه خود ناکام ماند.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
📚 تاریخ را از پشت پرده اسناد بخوانید!
🔻ماجرای تسخیر سفارت آمریکا در تهران، فراتر از آن چیزی است که تاکنون شنیدهاید.
🔸کتاب «ایستگاه خیابان روزولت» روایتی مستند و ایرانی از واقعه ۱۳ آبان ۱۳۵۸ است؛ روایتی مبتنی بر اسناد اطلاعاتی و دیپلماتیک که از ساختار پنهان اطلاعاتی سفارت آمریکا در دوران پهلوی پرده برمیدارد و فعالیتهای مداخلهجویانه این سفارتخانه علیه انقلاب اسلامی را بررسی میکند.
🔹از رمزگشایی اسناد رشتهشده و شناسایی عوامل ایرانی سازمان سیا تا روایت تسخیر سفارت و سرنوشت گروگانها؛ این کتاب دریچهای تازه به یکی از مهمترین وقایع تاریخ معاصر ایران میگشاید.
🔸موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی به مناسبت فرا رسیدن ایام ۱۳آبان این کتاب را با تخفیف ۲۰ درصد و ارسال رایگان عرضه کرده است.
🎁 همین حالا کتاب «ایستگاه خیابان روزولت» را از [اینجا] سفارش دهید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 محاصرهای که شکست
🔹 در ۱۴ آبان ۱۳۵۹، در روزهای آغازین جنگ که ارتش بعث در یک قدمی اشغال آبادان قرار داشت، فرمان تاریخی و قاطعی از سوی امام خمینی (ره) صادر شد: «من منتظرم که این حصر آبادان از بین برود و هشدار میدهم به پاسداران قوای انتظامی و فرماندهان قوای انتظامی که باید این حصر شکسته بشود، در آن مسامحه نشود، حتماً باید شکسته بشود [...] نگذارید اینها بیایند در آبادان وارد بشوند.»
🔸 این فرمان از آن رو صادر شد که صدام میخواست با تصرف تأسیسات نفتی و بندری آبادان، بر شمال خلیج فارس مسلط شود و بستن شریان نفتی ایران را ابزار فشار سیاسی قرار دهد. بعثیها از ۱۹ مهر با قطع راههای زمینی، شهر را به جزیرهای محاصرهشده تبدیل کرده بودند.
🔹 در پی این ایستادگی و فرمان امام، مقاومت ۳۴۹روزه برای حفظ این شریان استراتژیک ادامه یافت. با این حال، آماده نبودن ساختارهای نظامی در ماههای نخست و کمکاری بنیصدر، اجرای فرمان شکستن حصر را به تأخیر انداخت.
🔸 با عزل بنیصدر در خرداد ۱۳۶۰، هماهنگی میان نیروهای نظامی شکل گرفت و وحدت ارتش، سپاه، بسیج و نیروهای مردمی به مرحله اجرا درآمد. این وحدت در ساعت ۱۲ شب چهارم مهر ۱۳۶۰ با آغاز عملیات «ثامنالائمه» به اوج رسید.
🔹 سرانجام در غروب ۶ مهر ۱۳۶۰، حصر ۳۴۹ روزه کاملاً شکسته شد. پیروزی بزرگی که فرمان ۱۴ آبان امام را محقق ساخت و نشان داد محاصرهای که برای بستن شریان نفتی و اعمال فشار سیاسی طراحی شده بود، با وحدت درونی و اقدام تهاجمی درهم میشکند.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓بنبست در دولت موقت
🔹یک روز پس از تسخیر لانه جاسوسی در ۱۳ آبان ۱۳۵۸، مهدی بازرگان استعفای خود را تقدیم امام خمینی کرد. این استعفا درحالی صورت گرفت که دولت موقت از ابتدای فعالیت، با رویکردی متفاوت از مسیر انقلابی امام و مطالبات مردم حرکت میکرد. نهضت آزادی در بیانیه خود، دخالت مراکز متعدد قدرت و انتقادها را از عوامل ناکامی دولت دانست؛ اما واقعیت آن بود که اختلاف بر سر جهتگیری سیاسی دولت، ریشهای عمیقتر داشت.
🔸بازرگان از ماه دوم نخستوزیری، بارها با استعفا یا تهدید به آن، در پی تحمیل دیدگاههای خود به امام و شورای انقلاب برآمد. استعفاهای تیر و شهریور ۱۳۵۸، پیش از استعفای نهایی، نشاندهنده اختلاف عمیق دولت موقت با مسیر انقلاب بود. در همین حال، دیدار بازرگان و اعضای کابینه با برژینسکی، مشاور امنیت ملی آمریکا، در الجزایر، نشانهای آشکار از فاصلهگیری دولت موقت از حساسیتهای انقلابی و رویکردی بود که نسبت به آمریکا در میان نیروهای انقلابی شکل گرفته بود.
🔹جنبش مسلمانان مبارز، بنبست دولت بازرگان را نتیجه بینش لیبرالی و مشی سیاسی آن دانست و معتقد بود این رویکرد به تثبیت نظام سرمایهداری وابسته منجر میشد. با وجود استعفای دولت، امام با ابقای بازرگان در شورای انقلاب موافقت کرد؛ اما اختلافها ادامه یافت. حتی برخی نیروهای انقلابی خواستار کنار گذاشتن نهضت آزادی و روشنفکران غربگرا از شورا بودند. این تقابل، از شکاف عمیق میان تفکر سیاسی دولت موقت و جهتگیری انقلابی امام حکایت داشت.
متن کامل این روایت را در [اینجا] بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir