#روایت
🗓️افسانه ارتش نوین
🔹 ۲۶ آبان ۱۳۰۰، رضاخان فرمان ادغام بریگاد مرکزی قزاق، ژاندارمری و قوای پراکنده قاجاری را صادر کرد؛ اقدامی که بعدها در روایت پهلوی «تأسیس ارتش نوین ایران» نام گرفت. اما هسته اصلی این ارتش، پیش از کودتای ۱۲۹۹ با حمایت مالی و نظامی بریتانیا شکل گرفته بود. پس از قطع کمکهای روسیه تزاری، انگلیس تأمین هزینه قزاقها را برعهده گرفت و تا آن زمان، دستکم ۳۹۲ هزار و ۶۰۰ پوند به این نیرو پرداخت کرده بود.
🔸 ادغام قوای نظامی، در عمل به حذف ژاندارمری انجامید؛ نیرویی که از آن بهعنوان بهترین بخش قوای نظامی ایران یاد میشد و برخلاف قزاقها، گرایش ملیگرایانه پیدا کرده بود. بریتانیا که از استقلال ژاندارمری رضایت نداشت، در مقابل نیروی قزاق را برای تشکیل ارتش متحدالشکل مناسبتر میدید. با سقوط کابینه قوام و کنار رفتن مقاومتهای سیاسی، ژاندارمری زیرمجموعه وزارت جنگ و فرماندهی رضاخان قرار گرفت. به این ترتیب، ادغام بهجای تقویت یک ارتش ملی، برتری نیروی مورد حمایت بریتانیا را تثبیت کرد.
🔹 ارتش رضاشاه بیش از آنکه برای دفاع از کشور ساخته شده باشد، ابزار سرکوب داخلی و تثبیت قدرت شاه بود. نزدیک به نیمی از بودجه کشور در سال ۱۹۲۲ به امور نظامی اختصاص داشت و در سالهای بعد نیز ارتش سهم بزرگی از منابع عمومی و درآمدهای نفتی را بلعید. فرماندهی بر پایه وفاداری شخصی به شاه شکل گرفته بود، نه شایستگی حرفهای؛ فساد، رشوه، اختلاس و غارت نیز در ساختار آن ریشه دوانده بود. بخش بزرگی از پول کشور صرف تسلیحاتی شد که در آزمون دفاع از ایران کارایی نداشتند.
🔸 در شهریور ۱۳۲۰، با حمله نیروهای شوروی و بریتانیا، ارتشی که سالها بهعنوان نماد اقتدار و نوسازی معرفی میشد، ظرف چند روز فروپاشید. نه فرماندهی منسجمی وجود داشت، نه انگیزهای برای دفاع و نه وفاداری سازمانی؛ چنانکه بر اساس گزارش وزارت خارجه بریتانیا، ۸۵ هزار قبضه تفنگ در جریان فروپاشی ارتش به دست افراد غیرمجاز افتاد. با این حال، روایت پهلوی کوشید شکست را به غافلگیری ناشی از حمله خارجی نسبت دهد و از ارتشی ناکارآمد، افسانهای از اقتدار و مدرنیزاسیون بسازد.
متن کامل این روایت را در [اینجا] بخوانید.
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 سفری برای خرید ۷.۵ میلیارد دلار اسلحه
🔻گزارشی از آخرین سفر رسمی شاه به ایالات متحده
🔸محمدرضا پهلوی در طول سلطنت خود بارها به آمریکا سفر کرد تا روابطش را با دولتهای این کشور مستحکم کند. این رابطه پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و با نقشآفرینی سازمان سیا در سرنگونی دولت مصدق، به پشتوانه سیاسی و امنیتی حکومت پهلوی تبدیل شد.
🔹یکی از مهمترین جلوههای خدمترسانی شاه به آمریکا، خرید گسترده تسلیحات از این کشور بود. در آستانه سفر آبان ۱۳۵۶، شاه با فهرستی ۷.۵ میلیارد دلاری برای خرید تجهیزات نظامی راهی واشنگتن شد. خریدهای نظامی ایران از آمریکا طی سالهای گذشته به حدود ۱۸ میلیارد دلار رسیده بود. در مقابل، ایران نفت خود را در اختیار آمریکا قرار میداد و با خرید تسلیحات، زمینه حضور گسترده مستشاران آمریکایی را فراهم میکرد.
🔸شاه پیش از دیدار با کارتر، خود را عامل اعتدال در اوپک معرفی میکرد؛ اما پس از ملاقات با رئیسجمهور آمریکا، موضعش درباره قیمت نفت تغییر کرد. کارتر از مشکلات اقتصادی و کسری ۳۰ میلیارد دلاری آمریکا گفت و خواستار همراهی ایران برای تثبیت قیمت نفت شد. شاه نیز اعلام کرد با ثابت ماندن قیمت نفت در سال آینده مخالفتی ندارد و کشورهای دیگر اوپک را هم به همراهی با این سیاست سوق داد.
متن کامل این روایت را در [اینجا] بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 سقوط نقاب کاخ سفید
🔸 در بهار ۱۳۶۵، رونالد ریگان با صدور فرمان حمله هوایی به لیبی، خود را پرچمدار مبارزه با تروریسم معرفی میکرد؛ اما همزمان، دولت او در پشت پرده سرگرم مذاکره محرمانه با ایران و فروش تسلیحات به جمهوری اسلامی بود.
🔹 پرونده مکفارلین نشان داد که ایران، برخلاف تصویرسازی رسمی واشنگتن، به یکی از متغیرهای تأثیرگذار در سیاست خارجی آمریکا تبدیل شده است. ریگان برای آزادی گروگانهای آمریکایی در لبنان و کسب دستاوردی سیاسی پیش از انتخابات میاندورهای کنگره، حاضر شد تحریمهای تسلیحاتی علیه ایران را دور بزند.
🔸 از طرف دیگر رسوایی ایران_کنترا، شکاف عمیقی را در ساختار قدرت آمریکا آشکار کرد. وزارت خارجه، کنگره و بخشهایی از دستگاه سیاسی واشنگتن با اقدامات پنهانی شورای امنیت ملی مخالف بودند. تناقضگویی مقامات و افشای ابعاد تازهٔ پرونده، بحران را به یکی از بزرگترین رسواییهای سیاسی تاریخ آمریکا تبدیل کرد.
🔹 افشای انتقال درآمد حاصل از فروش تسلیحات به ایران برای تأمین مالی شورشیان کنترا در نیکاراگوئه، ابعاد رسوایی دولت ریگان را گستردهتر کرد. کاخ سفید نهتنها قوانین مصوب کنگره را دور زده بود، بلکه از منابع مالی یک معامله محرمانه برای حمایت از گروههای مسلح استفاده میکرد. انتشار گزارش کمیسیون تاور و اعتراف تلویزیونی ریگان به نادرستی اظهارات پیشینش، ضربه سنگینی به اعتبار دولت وارد کرد.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir
#روایت
🗓 پرچمهای نیمهافراشته برای معمار ویرانی
🔹 در نخستین روز آذرماه ۱۳۴۲، خبر ترور جان اف. کندی در دالاس مخابره شد. در تهران به دستور دربار پرچمها نیمهافراشته شد و مجلس سنا نیز به نشانه سوگ تعطیل شد. ریشه مداخلات دولت کندی به بنبست اقتصادی اواخر دهه ۱۳۳۰ بازمیگشت.
🔸 در چنین شرایطی، دولت ایران برای جبران کسری موازنه پرداختها تقاضای وام ۳۵ میلیون دلاری از آمریکا کرد و مشاوران کندی پرداخت آن را مشروط به اجرای اصلاحات و گماردن چهرهای مورد اعتماد در راس دولت کردند. گزینه کاخ سفید علی امینی بود. نهایتا هم شاه امینی را به نخستوزیری منصوب کرد.
🔹 پس از چندی اصلاحات آمریکایی ساختار تولید روستایی را دچار آشفتگی کرد. شاه که موقعیت خود را در خطر میدید، در فروردین ۱۳۴۱ به آمریکا سفر کرد و به کندی تعهد داد خودش اصلاحات را اجرا خواهد کرد. نهایتاً هم امینی در سال ۱۳۴۱ استعفا داد و اسدالله علم مأمور تشکیل کابینه شد.
🔸 در ادامه و با تقسیم نسنجیده اراضی و از میان رفتن نظام سنتی آب و قناتها هم تولید داخلی سقوط کرد و بیش از ده هزار روستا خالی یا ویران شد.
🔹 با افول تولید روستایی، درآمد یک خانوار کشاورز محدود شد و ظرف پنج سال حاشیهنشینی در قالب دهها شهرک کپرنشین رشد کرد و دهقانان به کارگران روزمزد حاشیه کلانشهرها تبدیل شدند. همین جا بود که تناقض بزرگ دکترین کندی هویدا شد. اصلاحاتی که با هدف جلوگیری از اعتراض دهقانان به ایران تحمیل شده بود، ساختار کشاورزی کشور را از پای درآورد.
متن کامل این روایت را در اینجا بخوانید.
🔗 ما را در شبکههای اجتماعی دنبال کنید:
🆔 @psri_ir