💢 چند خوراکی‌ سنتی دستگردی معرفی دو نوع از خوراکی‌های قمی با نام‌های ماست و شیره و برف و شیره، نوشتۀ استاد و سرور عزیزم جناب دکتر علیرضا فولادی، مرا به یاد چند خوراکی سنتی و قدیمی روستای دستگرد انداخت؛ خوراکی‌هایی که سال‌هاست نه‌تنها مانند بسیاری از غذاهای ساده و سنتی قدیم، از میان سفره‌ها به‌عنوان غذای اصلی خانواده‌ها ناپدید شده‌اند، بلکه نامشان نیز از خاطرۀ بسیاری از قدیمی‌ها رفته و برای نسل‌های کنونی ناشناخته مانده‌اند. این خوراکی‌های تفریحی و هوس‌انگیزِ فصل پاییز و زمستان عبارت بودند از: ۱. برف و شیره همان برف و شیره‌ای که جناب استاد فولادی به آن اشاره کرده‌اند؛ برفی که باید از برف سوم و از مکان‌های تمیز، آفتاب‌خورده و دون‌دون (شکرکی‌شده) تهیه می‌شد تا از هرگونه آلودگی جوی و محیطی پاک باشد. شیرۀ آن نیز شیرۀ انگور و یا شکر بود. ۲. بستنی خانگی مقداری شیر را با شیره یا شکر مخلوط می‌کردند و داخل کاسه یا دبه‌ای از جنس «روی» می‌ریختند. سپس آن را داخل ظرفی بزرگ‌تر، مانند قابلمه‌ای که پر از برفِ آغشته به نمک بود، قرار می‌دادند و در جهت‌های چپ و راست می‌چرخاندند تا مایع داخل ظرف میانی سفت و خمیری شود. اگر گلاب و زعفران هم در دسترس داشتند، برای عطر، طعم و رنگ بهتر بستنی به آن اضافه می‌کردند. ۳. کشک و چغندر ترکیبی از چغندر محلی پخته و مایع کشکِ ساییده‌شده به‌وسیلۀ کشک‌ساب که پس از جذب مایع کشک در تکه‌های چغندر، در شب‌های زمستان و زیر کرسی به‌صورت سرد خورده می‌شد و بسیار خوشمزه و لذیذ بود. ۴. چغندر (لبو)، شلغم، هویج قمی (زردک) و کدو تنبل هرکدام به‌صورت جداگانه یا چند نوع از آن‌ها را با هم می‌پختند و در شب‌های زمستان و زیر کرسی، به‌عنوان خوراک شب‌چره و هوسیِ اغلب خانواده‌ها مصرف می‌کردند. این خوراکی‌ها معمولاً گرم و آماده، کنار منقل آتش کرسی قرار داشتند. ۵. گندم پخته و مغز گردو قدیم مردم پس از برداشت گندم، مقداری از گندمی را که برای پوست گرفتن و استفاده در بعضی غذاهای محلی نیاز داشتند، برای گرفتن خار و خاشاک و سنگ‌ریزه‌ها، خوب می‌شستند و خشک می‌کردند و سپس می‌پختند. تا زمانی که گندم‌های پخته داخل دیگ گرم، نرم و تازه بود، مقداری از آن را همراه با نمک و مغز گردوی تازه می‌خوردند که خوراکی بسیار خوشمزه بود. تهیۀ این خوراکی لذیذ، در موسم برداشت گندم و هم‌زمان با رسیدن گردو، در همه‌ی خانه‌ها مرسوم بود و در فصل‌های دیگر نیز گاهی در بعضی خانه‌ها برای رفع هوس تهیه می‌شد و حتی برای همسایگان هم می‌بردند. ۶. گردو شیره یکی دیگر از خوراکی‌های خوشمزه‌ای که بیشتر در زمستان تهیه و مصرف می‌شد، «گردو شیره» بود. گردو را مغز می‌کردند و سپس در «سِرکو» می‌کوبیدند تا نرم شود. بعد آن را با شیره‌ای که از قبل آماده کرده بودند مخلوط می‌کردند و در پیاله، سرِ سفرۀ غذا و گاهی هم برای صبحانه می‌آوردند. در واقع، از نظر شکل و کاربرد شبیه ارده‌شیره بود، با این تفاوت که به‌جای ارده، از مغز گردوی آسیاب‌شده یا کوبیده استفاده می‌شد. این خوراکی هم بسیار مقوی بود و هم برای فصل زمستان غذایی مناسب و انرژی‌بخش به‌شمار می‌آمد. مصطفی جعفرزاده دستجردی ۱۴۰۴/۱۱/۰۶ #خوراکی‌_های_دستگرد_قم #قم_پژوهی 🔷 ارتباط با دانشگاه #طلوع_مهر واحدخواهران|قم‌پژوهی|کانون‌نویسندگان مرکز مشاوره |مهارت‌افزایی|قرارگاه‌فرهنگی

💢 بازدید تخصصی از کارگاه فرش فروهر بنیاد قم‌پژوهی در پانصد و هشتاد و هفتمین نشست تخصصی خود، بازدیدی علمی و تخصصی از کارگاه فرش فروهر برگزار کرد. این نشست با حضور استاد رحیم فروهر، از چهره‌های برجسته، نوآور و تأثیرگذار صنعت فرش دستباف قم، و جمعی از قم‌پژوهان و علاقه‌مندان به هنر - صنعت فرش همراه بود. مهیار موسوی www.hamyaar.ir ۱۴۰۴/۱۱/۰۸ #گزارش__نشست #قم_پژوهی 🔷 ارتباط با دانشگاه #طلوع_مهر واحدخواهران|قم‌پژوهی|کانون‌نویسندگان مرکز مشاوره |مهارت‌افزایی|قرارگاه‌فرهنگی

💢 بازدید تخصصی از کارگاه فرش فروهر بنیاد قم‌پژوهی در پانصد و هشتاد و هفتمین نشست تخصصی خود، بازدیدی علمی و تخصصی از کارگاه فرش فروهر برگزار کرد. این نشست با حضور استاد رحیم فروهر، از چهره‌های برجسته، نوآور و تأثیرگذار صنعت فرش دستباف قم، و جمعی از قم‌پژوهان و علاقه‌مندان به هنر - صنعت فرش همراه بود. معرفی استاد رحیم فروهر و دستاوردها استاد رحیم فروهر با بیش از سه دهه فعالیت مستمر در حوزه تولید و ترمیم فرش دستباف و عضویت در هیئت‌رئیسه اتحادیه تولیدکنندگان فرش دستباف قم، نقش مهمی در تحولات فنی و صنعتی این حوزه ایفا کرده است. مهم‌ترین دستاوردها و نوآوری‌های ایشان که در این نشست مورد اشاره قرار گرفت، عبارت‌اند از: یک. اختراع و نوآوری در تجهیزات تخصصی فرش دستباف طراحی و ساخت دستگاه دارکشی پرسی فرش دستباف، دستگاه پرداخت سیار و دار قالیبافی ارگونومیک. دو. ایجاد تحول در فرآیندهای پس از بافت به گفته آقای احمد رجبیان، اختراعات استاد فروهر موجب تحول اساسی در مراحل تکمیلی فرش شده و جایگزین روش‌های سنتی و پرزحمت دارکوبی و میخ‌کوبی گردیده است. این نوآوری‌ها باعث افزایش چشمگیر کیفیت، دقت و سرعت در فرآیند صاف‌سازی و ترمیم فرش شده و تعدادی از این دستگاه‌ها به بیش از بیست کشور جهان صادر شده‌اند. سه. تأثیرگذاری در سطح ملی دستاوردهای فنی استاد فروهر نه تنها در استان قم، بلکه در سراسر کشور مورد استفاده تولیدکنندگان و مرمت‌گران فرش قرار گرفته و نقش مؤثری در ارتقای صنعت فرش ایران داشته است. بازدید و توضیحات فنی در ابتدای بازدید، استاد فروهر در سالن پذیرایی کارگاه، توضیحاتی درباره مباحث فنی مرتبط با ترمیم فرش دستباف و راهکارهای مورد استفاده در این حوزه ارائه کردند. از نکات قابل توجه مطرح‌شده، مقایسه پشم مرینوس استرالیا با پشم ایرانی و تشریح مزیت‌های کیفی پشم ایرانی بود. همچنین ایشان به پرسش‌های مطرح‌شده از سوی حاضران پاسخ دادند. بازدید از طبقه اول کارگاه در نخستین بخش بازدید میدانی، حاضران به طبقه اول کارگاه هدایت شدند؛ بخشی که تعداد زیادی قالی در آن قرار داشت. استاد فروهر با مقایسه دو فرش ابریشمی ـ که یکی به دلیل کوبیده شدن و انجام برخی اقدامات فنی، اندکی بلندتر از دیگری بود ـ به شکلی ملموس و آموزشی، تفاوت‌های موجود میان قالی‌ها را توضیح داد. در خلال این توضیحات، اطلاعات ارزشمندی درباره نحوه بافت، شیرازه فرش، تفاوت‌ها در مرحله پرداخت و سایر ویژگی‌های فنی قالی‌ها ارائه شد. بازدید از سالن اصلی طبقه دوم در ادامه، حاضران با راهنمایی استاد فروهر به طبقه دوم کارگاه هدایت شدند. در این طبقه، سالن بزرگی قرار داشت که تعداد زیادی فرش بر روی ابزارهای تخصصی نصب شده بود. پرسنل کارگاه با لباس‌های متحدالشکل، که نشان‌دهنده نظم، برنامه‌ریزی و مدیریت منسجم مجموعه بود، مشغول کار بر روی پروژه‌های مختلف بودند. در این بخش، هر یک از کارکنان براساس برنامه‌ریزی مشخص کارگاه، روی یک پروژه مجزا فعالیت می‌کردند. استاد فروهر توضیحات فنی متعددی در این زمینه ارائه دادند که مشروح آن‌ها در گزارشی مستقل اطلاع‌رسانی خواهد شد. نمایش بخشی از فرش مسجد شیخ زاید یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این بازدید، نمایش تکه‌ای از فرش مسجد شیخ زاید (ابوظبی) بود. این فرش با مساحت دقیق ۵۶۲۵ متر مربع، به عنوان بزرگ‌ترین فرش دستباف جهان در کتاب رکوردهای گینس به ثبت رسیده است. این اثر فاخر برای پوشش سالن اصلی شش‌هزار متری مسجد و با در نظر گرفتن محل قرارگیری ۲۴ ستون عظیم سه‌متری طراحی و در قالب نه قطعه بافته شده است. رنگ سبز زمینه این فرش که به اصرار شیخ زاید انتخاب شد، در ابتدا با مخالفت‌هایی همراه بود، اما پس از اجرا، زیبایی، هماهنگی و آرامش‌بخشی آن مورد تحسین قرار گرفت و به الگویی الهام‌بخش برای تولیدات بعدی فرش در ایران تبدیل شد. همچنین در این بخش، مدل کوچک نمونه فرش ارائه‌شده برای تأیید سلطان عمان جهت بافت نیز به حاضران نمایش داده شد که توجه ویژه بازدیدکنندگان را به خود جلب کرد. ادامه بازدید و جمع‌بندی در سالن دیگر طبقه دوم، استاد فروهر ضمن معرفی فرش‌هایی با تفاوت‌های هندسی و ساختاری خاص، به پرسش‌های تخصصی برخی از حاضران ـ که آشنایی آن‌ها با صنعت فرش در نوع پرسش‌ها مشهود بود ـ پاسخ دادند. در پایان این بخش، عکس یادگاری با حضور شرکت‌کنندگان، مدیران و پرسنل کارگاه فرش فروهر ثبت شد. در خاتمه این نشست، با دعوت خانواده محترم استاد فروهر، تعدادی از حاضران در سالن پذیرایی کارگاه مورد پذیرایی مجدد قرار گرفتند و این بازدید تخصصی در فضایی صمیمی به پایان رسید. تهیه و تنظیم: مهیار موسوی www.hamyaar.ir ۱۴۰۴/۱۱/۰۸ #گزارش__نشست #قم_پژوهی 🔷 ارتباط با دانشگاه #طلوع_مهر واحدخواهران|قم‌پژوهی|کانون‌نویسندگان مرکز مشاوره |مهارت‌افزایی|قرارگاه‌فرهنگی