تفسیر سوره حشر

🎙|صوت جلسۀ سی‌ و سوم شرح #رسالة_الوسائط علامه طباطبایی (ره) 👤|استاد حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی 🗓|سه‌شنبه 7 مهرماه 1405 ➖➖➖➖➖ جلسۀ قبل|جلسۀ بعد 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

💠شرح #رسالة_الوسائط علامۀ طباطبایی (ره) 📝 جلسه سی‌ و دوم 📖 ادامه بحث در لوح و قلم 📝 جلسه سی و سوم| 7 مهر 1405 🎙 استاد تاج آبادی - در قرآن از لوح و کتاب بسیار سخن گفته شده، اما از مداد و مُرکبی که قلم با آن بر لوح بنویسد، تنها یک آیه داریم: «نون و القلم و ما یسطرون». با کمک روایات، مراد از نون همان مداد و مرکب است. - علت کم بودن ذکر مداد: در نوشتارهای عرفی، آنچه مورد عنایت و اعتبار است کتاب و قلم است و مداد نقش مستقیم ندارد. - نسبت وجود خارجی، ذهنی و کتبی: وجود کتبی حکایت از وجود ذهنی می کند و وجود ذهنی حکایت از وجود خارجی. - در لوح، وجود تفصیلی اشیا با مشخصات و تعینات آن هاست. - در قلم، وجود اجمالی و بسیط است. - در مداد، جامع اجمال و تفصیل است؛ نه ترکیب دارد و نه تعدد. - آنچه در کتاب هست به نحو تفصیل، و آنچه در قلم هست به نحو اجمال، در مداد به نحو جامع موجود است. - مداد، قلم را قلم می کند و کتابت کتاب به واسطه قلم از مداد است. - تطبیق: مداد = وجود منبسط؛ قلم = عقل اول یا مرتبه بعد؛ لوح = کتاب. - حوادث مکتوبه: در قلم به اجمال، و در لوح به تفصیل موجودند. - قلم حافظ اجمال و مفیض تفصیل است؛ کتاب حافظ تفصیل است. (با دقت نظر می‌توان یافت که اجمال و تفصیل هر دو در مداد وجود دارد، با آن‌خود هیچ تفصیلی ندارد، جامع تفصیلات است.) - اگر ثابت شد در نظام هستی، مداد، قلم و لوح مستور -که نظام وجود در آن است- وجود دارد، قلم مرتبه ای از مراتب وجود است که موجودات به نحو اجمال و بساطت در آن اند؛ لوح مرتبه دیگر که تفاصیل موجودات در آن است؛ مداد مرتبه ثالث که اجمال و تفصیل در آن است. - قلم ملکی از ملائکه است؛ وجود نوری، دراک، قادر، حی و آگاه به فعل دارد؛ اما استقلالی نیست. - این مراتب مجرد، نور هستند و با با حیات و علم، از یک نوع اند. - اگر حدود و تعینات لحاظ نشود، نون و قلم و لوح اتحاد با عرش دارند؛ و اگر ماهیات و حدود لحاظ شود، سه ملک جدا هستند. - نون در روایات به مداد تفسیر شده است. 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

🎙|تحلیلی قرآنی از #امدادهای_غیبی در جنگ‌های صدر اسلام 👤|استاد حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی 🗓|جلسه هشتم | ۸ تیر ۱۴۰۵ ➖➖➖➖➖ جلسۀ قبل|جلسۀ بعد 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

💠تحلیل قرآنی امدادهای غیبی در جنگ‌های صدر اسلام 📝جلسه هشتم | ۸ تیر ۱۴۰۵ 🎙 استاد تاج آبادی ✅تحلیل آیات ناظر به جنگ احد (بخش ششم– ادامۀ بررسی آیات سوره آل‌عمران) 🔹 هشدار قرآن به مؤمنان پس از شکست احد آیه ۱۴۹ آل‌عمران: *«إِن تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَى أَعْقَابِكُمْ فَتَنقَلِبُوا خَاسِرِينَ»* پس از شکست احد، دشمن و منافقان پیشنهاد سازش و ترک جهاد و آرمان‌ها را دادند. اطاعت از کفار دو خطر دارد: ۱. بازگشت به قهقرا و عقب‌نشینی. ۲. قرار گرفتن در زمره خاسران. «خاسر» در قرآن غالباً برای معاندان و حزب شیطان به کار رفته، نه مؤمن گناهکار. 🔸 آیه ۱۵۰: دو راه، بدون میانه *«بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ»* یا تحت ولایت کفار، یا تحت ولایت خدا. راه سومی نیست. ولایت خدا یعنی تدبیر و مدیریت کلان جامعه دینی با خداوند است؛ هیچ فاصله و حجابی میان اراده خدا و جامعه دینی نیست. 🔹 جلوه‌های ولایت خدا در جامعه دینی ۱. تدبیر حوادث به‌گونه‌ای که نتیجه نهایی، سعادت جامعه باشد. ۲. یاری و هدایت تا حرکت به سوی کمال متوقف نشود. ۳. وعده نصرت و پیروزی نهایی. 🔸 آیه ۲۹ سوره فتح *«مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ...»* - اصحاب راستین: شدید بر کفار، مهربان میان خود، اهل رکوع و سجود، طالب فضل و رضوان خدا، دارای خشوع و سیماى سجده. - مثالشان در تورات و انجیل: مانند زراعتی که جوانه می‌زند، قوت می‌گیرد، بر ساق خود استوار می‌شود، کشاورز را به شگفت می‌آورد و کفار را خشمگین می‌کند. - وعده خدا: مغفرت و اجر عظیم برای مؤمنان صالح. 🔹 مسیر تاریخی جامعه ایمان از چند نفر به گسترش ظاهری، سپس ریزش در کربلا، و بعد رشد تدریجی. امام صادق(ع) فرمود بعد از کربلا فقط سه شیعه واقعی ماندند. اما این نهال روزبه‌روز قوت گرفت تا دشمنان را خشمگین کرد. امروز جامعه اسلامی به قدرتی رسیده که دشمنان هر کاری می‌کنند نمی‌توانند راه را متوقف کنند. 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

🎙|صوت جلسهٔ هشتم تفسیر تطبیقی #سوره_حشر 👤|استاد حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی 🗓|سه‌شنبه 14 مهر 1405 ➖➖➖➖➖ جلسۀ قبل|جلسۀ بعد 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

📝 جلسهٔ هشتم تفسیر تطبیقی #سوره_حشر 👤 استاد حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی 🗓 سه‌شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ ✅ادامۀ تفسیر آیۀ ۷ 🔹 محور بحث: فیء و انفال و مصارف آن تا بدین‌جا سخن از سه سهم شد: سهم خدا، سهم رسول الله ﷺ، و سهم ذی‌القربا. 📌 ذی‌القربا کیست؟ • از نظر شیعه، مراد از ذی‌القربا اهل بیت عصمت و طهارت است. • مستند اصلی، روایات است. مرحوم علامه و قائد شهید فرمودند: دلیل دیگری برای تعیین ذی‌القربا جز روایات نداریم. • فقط می‌دانیم ذی‌القربای مسلمان‌ها نیستند؛ ذی‌القربای پیامبر اکرم‌اند. 📖 نکته‌ای از آیت‌الله جوادی آملی • کلمۀ «قربا» اگر بدون قرینه در قرآن بیاید، مقصود نزدیکان پیامبر است؛ مثل: > «لا أسألکم عليه أجراً إلا المودة في القربى» • اما این ادعا که هر جا «قربا» در قرآن آمده یعنی نزدیکان پیامبر، قابل اثبات نیست؛ چون در آیاتی مثل نسا ۸ و روم ۳۸ مراد قربای پیامبر نیست. • در آیۀ شورا قرینۀ قرآنی داریم: اجر رسالت، مودت در قرباست؛ و این قربا همان مسیری است که به خدا می‌رساند. آن مسیر، اهل بیت است. • پس در آیه مورد بحث، ذی‌القربا با روایات تعیین می‌شود: اهل بیت عصمت و طهارت. 💡 حکمت اختصاص فیء و انفال به ائمه • قائد شهید: سهم ذی‌القربا برای اهل بیت قرار داده شده چون بعد از پیامبر رهبری جامعه را بر عهده دارند. • تا بتوانند اهداف امامت را پیش ببرند، جامعه تشکیل دهند، نهضت راه بیندازند و با دشمنان مقابله کنند. • اگر این ثروت در اختیار امیرالمؤمنین و امامان بعدی قرار می‌گرفت، قدرت و اقتدار پیدا می‌کردند و شیعیان پراکنده انسجام می‌گرفتند. • در غیر این صورت، بنی‌امیه و بنی‌عباس سلطه پیدا می‌کنند. • پس این اختصاص جهت سیاسی و اجتماعی دارد، نه شخصی. • حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها هم به جهت پشتوانه بودن برای اهل بیت مشمول است؛ لذا پیامبر می‌تواند فدک را به ایشان هبه کند. • البته این یکی از علل قیام نکردن ائمه است، نه علت تامه. 🔸 سه سهم دیگر: ایتام، مساکین، ابن‌السبیل • مرحوم علامه و قائد شهید: مراد خاصه است؛ یعنی ایتام، مساکین و ابن‌السبیل از اهل بیت. دلیل طائفه ای از روایات. • آیت‌الله جوادی آملی و مرحوم طبرسی: این سه طایفه عام‌اند؛ چه از سادات باشند چه نباشند. • دلیل: ظاهر آیه، آیۀ بعد «للفقراء المهاجرین...»، و دسته‌ای از روایات. • مرحوم طبرسی می‌فرماید همه فقهای شیعه گفته‌اند مراد این سه طایفه عموم مردم‌اند، نه سادات. 🔍 دربارۀ مساکین • مرحوم علامه و قائد شهید: مسکین شدیدتر از فقیر است؛ علاوه بر فقر، نقص یا بیماری هم دارد. • آیت‌الله جوادی آملی: شاید مراد از مساکین در اینجا مطلق فقرا باشد. • چون تعلیل آیه این است که ثروت در میان اغنیا نچرخد؛ پس مساکین در برابر اغنیا هستند. • در سورۀ نساء آیۀ ۶، فقیر در برابر غنی قرار گرفته، نه مسکین. • «منکم» قرینه است که اغنیای صدر اسلام ثروت‌های کلان نداشتند؛ پس غنی یعنی کسی که زندگی‌اش می‌چرخد و فقیر یعنی کسی که نمی‌چرخد. • ابن‌السبیل: کسی که در راه مانده، اگرچه در شهر خود ثروتمند باشد. ✅ جمع‌بندی • ذی‌القربا: اهل بیت عصمت و طهارت، با مستند روایات. • ایتام، مساکین و ابن‌السبیل: طبق نظر آیت‌الله جوادی آملی و مرحوم طبرسی، عام‌ وطبق دیدگاه و طبق دیدگاه علامه و رهبر شهید ایتام مساکین و ابن السبیل از اهلب بیت هستند. 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

📢نهمین جلسۀ تفسیر تطبیقی سورۀ حشر ان شاء الله فردا رأس ساعت ۱۱ در دار القرآن الکریم علامه (منزل علامه طباطبائی) برگزار خواهد شد. ➖➖➖ پ‌ن۲: جلسات تفسیر آیات امامت و شرح رسالة الوسائط نیز ان شاء الله برقرار خواهد بود. 🆔@tajaabadi |Link

جلسۀ نهم تفسیر سورۀ حشر

🎙|صوت جلسۀ سی‌ و چهارم شرح #رسالة_الوسائط علامه طباطبایی (ره) 👤|استاد حجت الاسلام و المسلمین تاج آبادی 🗓|سه‌شنبه 14 مهرماه 1405 ➖➖➖➖➖ جلسۀ قبل|جلسۀ بعد 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir

💠شرح #رسالة_الوسائط علامۀ طباطبایی (ره) 📖 ادامه بحث در لوح و قلم 📝 جلسه سی و چهارم| 14 مهر 1405 🎙 استاد تاج آبادی - اگر این سه حقیقت (نون، قلم و لوح) را مراتب وجودی، بدون ماهیت و تفاوت‌ها، در نظر بگیریم، نوعی اتحاد با عرش دارند؛ چون عرش مرتبه علم فعلی و تدبیر حق است و اینها تجلی و مظهر علم فعلی و تدبیر الهی‌اند. - اگر امتیازات و حدود وجودی لحاظ شود، سه مرحله وجودی و در روایات سه ملک‌اند: مداد، قلم، لوح. - روایات دو ملاحظه دارند: برخی به اتحاد با عرش اشاره دارند و برخی به تمایز و سه‌چیزبودن. معنای اول: - روایت ذیل «بل هو قرآن مجید فی لوح محفوظ»: لوح محفوظ دو طرف دارد؛ طرفی به عرش و طرفی به اسرافیل. وقتی رب تکلم می‌گوید، از قلم به لوح و از لوح به اسرافیل می‌رسد. این همان اتحاد مظهر با عرش است. معنای دوم: - روایت تفسیر قمی از هشام از امام صادق علیه السلام: «اول ما خلق الله القلم»؛ خدا فرمود بنویس، پس قلم نوشت آنچه بود و آنچه تا روز قیامت خواهد بود. - در معانی الاخبار از امام صادق: لوح و قلم دو ملک‌اند. - روایت سفیان از امام صادق درباره نون: نون نهری در بهشت است. خدا به آن گفت جامد شو، مداد شد. سپس به قلم فرمود بنویس، پس قلم در لوح محفوظ نوشت ما کان و ما یکون الی یوم القیامة. پس در نگاه تمایز، مداد و قلم و لوح سه چیزند؛ در نگاه اول، هر سه یکی و نوعی اتحاد با عرش دارند. - سفیان پرسید بیان بیشتری بفرمایید. امام فرمود: تو اهل جوابی. سپس فرمود: ملکی است که حقایق را به قلم القا می‌کند، قلم به لوح، لوح به اسرافیل، اسرافیل به میکائیل، میکائیل به جبرئیل، جبرئیل به انبیا و رسل. بعد فرمود: ای سفیان! دیگر بر تو ایمن نیستم [که بیشتر بگویم]. روایت عبدالرحیم اخضر: - خدا قلم را از درختی در بهشت آفرید. به نهری در آن بهشت گفت جامد شو، پس مداد شد؛ سفیدتر از برف و شیرین‌تر از عسل. - سپس به قلم فرمود بنویس. قلم پرسید چه بنویسم؟ فرمود: آنچه بود و آنچه تا روز قیامت خواهد بود. قلم در ورقی سفیدتر از نقره و روشن‌تر از یاقوت نوشت. - سپس خدا لوح را جمع کرد و در رکن عرش قرار داد، و بر قلم مهر زد؛ قلم دیگر تا ابد سخن نگفت. - این همان کتاب مکنون است که همه کتاب‌ها از آن نسخه‌برداری شده است. نکته: - ملائکه نویسنده اعمال، اعمال ما را بعد از صدور نمی‌نویسند؛ از قبل نوشته‌اند. نامه عمل هر انسانی الان موجود است. - آنچه در عالم طبیعت به تدریج ظهور می‌کند، ظهور همان ثبت است. ملائکه شرایط و مقدمات و اسباب صدور اختیاری اعمال را فراهم می‌کنند، نه ثبت بعد از صدور. - «ما امرنا الا واحدة»: یک امر، یک ظهور، یک کلام واحد؛ این کلام واحد مراتب پیدا کرده و عالم طبیعت و حوادث آن ظهور همان یک کلام واحد است. قلم ساکت شد. شرح علامه: - «خلق القلم من شجرة فی الجنة» اقتضا دارد بهشت، بر خلق قلم سبقت داشته باشد. - اما روایات قبلی گفت قلم اول مخلوق است. - این منافات ندارد؛ چون مراتبی از جنت هست که اطلاق خلق بر آن نمی‌شود؛ همان عالم اسما و صفات. پس بهشت در این روایت، جنت الاسماست. - با «اول ما خلق الله نور نبی» ای جابر نیز جمع می‌شود؛ لوح و امثال آن از این اول ما خلق الله پدید می‌آیند. و روایت «طینت حضرات معصومین از بهشت» نیز به همان بهشت اسما برمی‌گردد. 🆔@tajaabadi |tajaabadi.ir