📌جایگاه فلسفه در اسلامی سازی علوم
💢 حضرت آیت الله العظمی جوادی آملی پیامی برای آیین افتتاحیه ششمین دوره طرح ملی «گفتمان نخبگان علوم انسانی» که در تالار فردوسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار شد، ارسال کردند که در ادامه متن کامل خدمت مخاطبین ارائه میشود.
#آیت_الله_جوادی_آملی
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
💢 أعوذ بالله من الشّیطان الرّجیم
بسم الله الرّحمن الرّحیم
«الحمد لله رب العالمین و صلّی الله علی جمیع الأنبیاء و المرسلین و الأئمة الهداة المهدیین سیما خاتم الأنبیاء و خاتم الأوصیاء علیهما آلاف التحیة و الثّناء بهم نتولّی و من أعدائهم نتبرّء إلی الله».
⭕️ مقدم شما نخبگان، فرهیختگان و علاقه مندان به علوم الهی را گرامی میداریم. سعی بلیغ همه شما و اساتید گرانقدر شما مشکور پروردگار باشد و خداوند سبحان بیش از پیش به شما توفیقی عطا کند که هم راه علمی خود را به خوبی طی کنید و هم راهنمایان خوبی برای سایر پویندگان این راه باشید.
⭕️ مطلب اساسی آن است که بعضی از علوم با مردم کار دارند چه اینکه بعضی از علوم مستقیماً با فضا کار دارند، بعضی از علوم با عمق آسمانها کار دارند، بعضی از علوم با عمق زمین کار دارند، بعضی از علوم با عمق دریا کار دارند و مانند آن. بعضی از علوماند که با جهان بیرون کار ندارند، با آسمان و زمین، با دریا و صحرا، با مردم و با جامعه کار ندارند. با علوم کار دارند؛ یعنی این علم با دانشها کار دارد نه با دانشمندان و نه با مردم عادی.
⭕️ علوم تجربی، ریاضی و مانند اینها، سفره تعلیم و تربیت آنها یا درباره آسمان است یا زمین، یا دریاست یا صحرا، یا فرد است یا جامعه و مانند آن؛ اما الهیات فلسفه هیچ ارتباط مستقیمی با مردم یا با آسمان یا با زمین ندارد. الهیات فلسفه با علوم کار دارد؛ یعنی اگر حکمت عملی برای تربیت مردم است، برای اسلامی کردن جامعه است، الهیات فلسفه برای اسلامی کردن علوم است میخواهد علم را مسلمان کند.
⭕️ مسلمان شدنِ علم مطلبی است، مسلمان شدنِ جامعه و فرد و امثال ذلک مطلبی دیگر. سرّ اینکه الهیات فلسفه در جامعه کمتر مطرح است، مردم ارتباط تنگاتنگی با الهیات فلسفه ندارند و عملیات راهبردی الهیات فلسفه کاری با مردم ندارد، آن است که فلسفه با مردم کاری ندارد،آن کارِ حکمت عملی است.
⭕️ حکمت عملی در بخش رفتار، در گفتار، در کردار، درباره عقیده مردم، اخلاق مردم و رفتار مردم، دخیل است، این را حکمت عملی و فلسفه عملی به عهده دارد؛ اما الهیات فلسفه میخواهد علوم را مسلمان کند، علم را مسلمان کند، کاری به معلمین و متعلمین ندارد.
⭕️ توضیح این مطلب آن است که تمام موضوعات و محورهای فلسفه الهی درباره دانش است، چون این فلسفه اگر گفتند رئیس علوم است و اگر ابن سینا را گفتند این رئیس عقلاست چون رئیس علوم به عهده اوست این است که درباره هر دانشی که شما بخواهید بحث کنید فلسفه عهدهدار تبیین آن دانش است، چون دانش یعنی علم در رهن معلوم است، این یک؛ هر چه معلوم دارد به علم میرسد، دو؛ و هر چه علم دارد به عالم میرسد، این سه.
ادامه دارد ...
#بخش_اول
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
💢 فلسفه و الهیات فلسفه به علم میگوید تو بکوش ببین معلوم تو چیست؛ تمام تلاش و کوشش فلسفه هدایت کردن علم، تربیت کردن علم، راهنمایی علم، تهذیب علم، تزکیه علم است، به علم میگوید که ببین معلوم تو چه میگوید؛ کاری به دانشمندان ندارد، کاری به مردم ندارد.
⭕️ فلسفه به علم طبیعی میگوید، نه به طبیعیدان؛ فلسفه به علم طب میگوید، نه به طبیب؛ فلسفه به همه این علوم میگوید: «أیها العلوم» بدانید که هویت شما به هویت معلوم گره خورده است و معلوم، مثلث است این مثلث را مثله نکنید، اگر معلوم را مثله کردید علم مثله گیرتان میآید و خودتان مثله میشوید و علم مثله عالم مسلمان تربیت نمیکند.
⭕️ تبیین این مطلب این است که فلسفه میگوید هیچ موجود ممکنی نیست مگر اینکه مثلث است؛ یک ضلعش به مبدأ فاعلی برمیگردد که چه کسی او را آفرید؛ ضلع سومش این است که برای چه چیزی خلق شد؛ ضلع درونش را بهطور اجمال تبیین میکند و به طور تفصیل میگوید علمای طب و طبیعت و امثال ذلک بیایند تبیین کنند. به صورت یک موجبه کلیه استثناناپذیر فتوای الهیات فلسفه این است که هر موجود ممکنی مثلث است: یک مبدأ فاعلی دارد، اول؛ یک مبدأ غایی دارد، سوم؛ یک نظام داخلی دارد، دوم.
⭕️ علوم دیگر که متأسفانه بخش وسیعی از اینها از غرب به شرق آمدند، اولین کاری که به دست بیگانه یا آشنای جاهل انجام دادند، این است که این مثلث را مثله کردند فقط یک ضلع مانده است. چه کسی معلوم را آفرید؟ ضلع اول است؛ برای چه چیزی آفرید؟ ضلع سوم است، این ﴿هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ﴾ [1] را گرفتند، این ضلع وسط را که مثله شده است باقی گذاشتند که زمین چیست؟ آسمان چیست؟ دریا چیست؟ همین! زمینِ مرده، زمینهی حیات را زنده نمیکند؛ زمین مرده آسمان مرده، انسان را عالم نمیکند. علم، حی است، مادامی که معلومِ حی را تبیین کند، نه معلوم مرده شدهی لاشهی سردخانه را. لاشهی سردخانه لاشهی سرد است، لاشهی سرد، گرمی و فروغ علم ندارد.
⭕️ وقتی از موسای کلیم(سلام الله علیه) سؤال شد که پروردگاری که تو را فرستاد کیست؟ او این مثلث را تبیین کرد فرمود: ﴿رَبُّنَا الَّذِی﴾ این مبدأ فاعلی ﴿أَعْطَی کُلَّ شَیْءٍ خَلْقَهُ﴾ این نظام داخلی ﴿ثُمَّ هَدَی﴾ [2] این نظام ثالث؛ یعنی خدا آفرید، این چنین آفرید، برای آن هدف آفرید. این معلوم مثله شده، در آن روز، جنگ جهانی اول و دوم را و امروز، جنگهای نیابتی را پدید آورده است؛ اینکه میبینید که یا سر از اختلاس و نجومی در میآورد یا سر از بیگانگی و تلاش و کوشش رهزنی و بردهگیری و مانند آن در میآورد برای اینکه مثله است، میگوید انسان تا نفس میکشد انسان است و بعد خبری نیست!
⭕️ معلوم مثله شده، علم مثله شده تحویل میدهد و علم مثله شده هم عالم مثله شده تربیت میکند؛ نه آینده را میداند نه گذشته را. اینکه راهبرد عملیاتی فلسفه در جامعه محسوس نیست، برای این است که فلسفه با علوم کار دارد.
⭕️ آنکه با الهیات فلسفه مأنوس است میداند که با علوم کار دارد و علوم هویتش را از معلوم میگیرد و معلوم مثلث است و معلوم مثلث را غرب مثله کرده است، این معلوم مثلثه شده، لاشهی سردخانه است و لاشهی سردخانه حیاتبخش نیست. اینکه گفتند علم زنده است حی لایموت است، علم مثلثی این گونه است؛ کار اساسی فلسفه این است.
ادامه دارد ...
#بخش_دوم
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
💢 مگر میشود در این نظام دقیق ریاضی، موجودی خود به خود یافت بشود؟! به تعبیری که از جناب ابوریحان بیرونی نقل کردهاند گفتند جهان اگر بخواهد به صدا در بیاید میشود موسیقی؛ از بس عالَم منظم است! این آیه نورانی دارد:ما تَری فی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ یعنی آنقدر خدا منظم آفرید که اگر کسی در جایی شیئی را اختلاس کند رسوا میشود، چرا؟ چون این شیء فقط جایش همانجاست؛ مثلاً اگر کسی بین پنج و هفت این عدد شش را اختلاس کند آن را کجا میخواهد بگذارد؟ این بالاخره رسوا میشود! هیچ ممکن نیست کسی خلاف بکند و رسوا نشود؛ این در دستش میماند! بیان نورانی قرآن این است که هیچ چیزی بیجا قرار نگرفت و هیچ چیزی هم از جای خود تکان نخورد: ما تَری فی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ
⭕️ بنابراین اگر عالم این چنین منظم است، اگر هیچ موجودی، خود پدید نیامد بلکه مبدأ فاعلی دارد و مبدأ غایی، این معلوم ذاتاً و تکویناً مسلمان است چه اینکه قرآن کریم از آنها یاد کرده است: لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ نظام هستی نظام مسلِم و منقاد و مطیع است: فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِیا طَوْعاً أَوْ کَرْهاً قالَتا أَتَیْنا طائِعین نظام سپهری نظام مسلمان است، مسلمان یعنی منقاد، یعنی مطیع پروردگار.
⭕️ علمی که مطابق با معلوم است مسلمان است این علم مثلث است نه مثله شده. این علم میگوید خدا آفرید، منظم آفرید، برای هدف آفرید. آنقدر خلقت، مسلمان است که زیبایی یا زشتی ظاهری دخیل نیست؛ تمام آنچه برای یک موجود زنده لازم است خدای سبحان به مار و عقرب داد چه اینکه به آهو و تیهو هم داد.
⭕️ بنابراین فلسفه الهی و فلسفه اسلامی ارتباط مستقیمش با علوم است و علوم ارتباط مستقیمش با معلومات است، کاری هم از نظر طبیعی و طبّی با معلومات ندارد، کار تعلیمی در حد فلسفه با معلومات دارد. فلسفه ابتدا، خود علم را تربیت میکند که علم چیست، این علم تربیت شده به سراغ معلوم میرود و معلوم مثلث را مثله نمیکند، امین است، پاک است، جهان را آنطوری که هست میشناسد و آنطوری که هست با آن رفتار میکند؛ خود علم میشود مسلمان، آنگاه در درجه بعد عالِم را مسلمان میکند.
⭕️ اگر خدای ناکرده در حوزه کسی این چنین درس بخواند که أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ را انکار کند، هُدی لِلنَّاسِ را انکار کند، أَوْفُوا بِالْعُقُودِ را ببیند، دیگر معلوم نیست که این أَوْفُوا بِالْعُقُودِ حرف وحی است یا حرف جاحظ و امثال ذلک! حوزه در سایه این مثلث، موحد میماند، دانشگاه در سایه این مثلث، مسلمان میماند؛ یعنی تا علم مسلمان نباشد، عالِم را مسلمان نمیکند.
⭕️ عالِم ره آوردش از علم و اندیشه است، چه اینکه این اندیشه زمینهی آن انگیزه را فراهم میکند، آنوقت در سایه آن انگیزه که محصول فلسفه عملی است، رفتار مردم، گفتار مردم و کردار مردم اصلاح میشود. اینکه میبینید الهیات فلسفه با مردم کار ندارد، برای اینکه واسطه زیاد است؛ الهیات فلسفه اول با علوم کار دارد، علوم را مسلمان میکند. کیفیت مسلمان کردن علوم آن است که معلوم را تبیین میکند بعد به علم میگوید که تمام هویت تو در پرتو معلوم است، معلوم مثلث را مثله نکن. غرب این کار را کرد، گرفتار آن سکولار و انحراف و امثال ذلک شد، همان هم در زمان قجر و پهلوی به ایران آمد.
⭕️ الآن که برکت نظام اسلامی است خونهای پاک شهداست مقام معظم امام و رهبری است، همه این بزرگانی که در دانشگاهها تدریس میکنند علمای نامآور و اساتید نامداری که در دانشگاه تدریس میکنند مسلمانان متدینی که شما عزیزان را تربیت کردند و شما که جزء فرزندان صالح قرآن و عترت هستید باید بدانید که کسی دست به این مثلث نزند و این را مثله نکند، زیرا معلوم مثله شده حیاتی ندارد پیامی ندارد.
⭕️ غفر الله لنا و لکم و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته
#بخش_سوم (آخر)
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 بیانات امام خامنه ای در باب تحول در علوم انسانی :
💢 اساسیترین كار این است كه مبنای علمی و فلسفیِ تحوّل علوم انسانی باید تدوین بشود؛
⭕️ این كار اساسی و كار اوّلی است كه بایستی انجام بگیرد.
⭕️ ۹۲/۹/۱۹
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 نسبت دانش فقه با علوم انسانی اسلامی
💢 بررسی رابطه بین فقه و علوم انسانی در فرآیند تحول علوم انسانی و بحث از تأثیر و تاثر هر یک بر دیگری مسئله پراهمیت و ضروری است که کمتر به آن توجه شده است.
#استاد_مسعود_معینی_پور
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
⭕️ اول:
🔻تأسیس و تطور و تحول فقه و اجتهاد برای استنباط احکام به معنای خاص تا امروز برمدار کشف حکم الله در حوزه رفتار مکلفین بیشتر در ساحات فردی بوده است. فقه عنصر غالب هویت دانشی حوزههای علمیه به مثابه تولیدکنندگان نرمافزار تحقق تمدن اسلامی است. اما با نگاهی وسیعتر میبینیم که فقه به معنای خاص آن در یک نگاه کلان و در فرآیند پاسخگویی به نیازهای انسان و جامعه، دانشی در کنار سایر دانشهاست که عظمت و اهمیت آن به مرور زمان بر دیگر حوزههای دانشی حوزههای علمیه که اهمیت آنها کمتر از فقه نیست سایه افکنده است. به مرور زمان این حوزه دانشی با علوم روز مواجه شد که فقه میبایست نسبت خود را با آنها مشخص کند که چگونه با حوزههای دانشی جدید میتواند ارتباط برقرار کند.
🔻در فرآیند مدیریت تحول علوم انسانی و تلاش برای تولید علم بومی با توجه به جایگاه و اهمیت فقه در زیستبوم دانشی ما این سؤال بسیار مهم است؛ در برخی موارد با نگاههای بسیار بسیط و محدود به این رابطه مواجهیم و به این ترتیب بسیاری از فرصتهای تعامل و رابط بین شاخههای مختلف علوم انسانی با علوم انسانی اجتماعی را از دست میدهیم؛ از اینرو بایستی از زاویهای متفاوت به رابطه این دو حوزه دانشی پرداخت .
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
⭕️ دوم:
🔻وقتی از فقه سخن می گوییم گاهی به تعبیر قرآنی تفقه به معنای عام در منابع دینی دین مدنظر است و از این نظرگاه برای فقه، عرصهای گستردهتر از احکام مکلفین قائل میشویم. گاهی فقه در معنای خاص یعنی دریافتی که ما نسبت به احکام و دستورات شارع داریم مدنظر ماست؛ و آن را به احکام وضعی و تکلیفی تقسیم میکنیم ؛ احکام تکلیفی را نیز پنج قسم میکنیم و گاهی فقه را بهعنوان دانشی برای مدیریت عرصه حکومتی و اجتماعی نگاه میکنیم .
🔻در بیان اول فقه به معنای عام مدنظر است و شاخههای مختلف علوم اسلامی را شامل میشود و کار ویژه آن استخراج آموزههای دینی از منابع دینی با روششناسی مورد تائید دین است .در بیان دوم فقه دانشی است که مسلمانها به وجود آوردند تا بتوانند بهوسیله آن، به احکام الهی دست پیدا کنند. این علم درواقع همان علم الشریعه است؛ دانشی که به وجود آمده است تا احکام شریعت را از منابع دینی استخراج کند. در رویکرد سوم فقه را بهمثابه نقشه راه و دستورالعمل تأسیس و راهبری نظام مدیریتی و اجتماع انسانی بررسی میکنیم همانکه حضرت امام آن را تئوری واقعی و کامل اداره انسان از گهواره تاگور میداند.
🔻فقه با این بیان و در یک رویکرد حداکثری دانشی توصیفی و تجویزی است که در حوزه بینشها، ارزشها و رفتارهای انسان و جامعه گزارههایی را از منابع دینی، با بهرهگیری از روششناسی اجتهاد استخراج میکند.
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
⭕️ سوم :
🔻در باب علوم انسانی حداقل سه تلقی مطرح میشود: اول دانشهایی که به بیان گزارههای توصیفی، تجویزی و توصیه ـ ارزشی در باب رفتارهای انسان و مناسبات میان آنها میپردازد؛ این تلقی، علوم انسانی را به علوم رفتاری محدود میداند. دوم علومی که به بیان مناسبات بینشی، گرایشی و کنشی فردی و اجتماعی انسان میپردازد در این تلقی علوم انسانی اعم از علوم رفتاری است و شامل حوزه اندیشه نیز میشود و وضعیت او در ظروف زمانی و مکانی مختلف بررسی میشود. سوم علومی که شامل طیف وسیعی از علوم بهجز علوم طبیعی است.
🔻پس میتوان گفت علوم انسانی مجموعه دانشهایی است که به تولید گزارههایی در حوزه بینشها، گرایشها و رفتارهای انسان میپردازد وتلاش میکند تا نیاز انسان در ساحات زندگی فردی و اجتماعی را برطرف کند .
🔻مهمترین دغدغه این شماره بررسی نسبت فقه با علوم انسانی در فرآیند تحول علوم انسانی است. فقه و علوم انسانی هردو دغدغه پاسخگویی به نیازهای انسان رادارند و در بستر نیازهای فردی و اجتماعی تکون مییابند.(به این نکته توجه داریم که فقه دارای موضوعات اختراعیه و اعتباریه هست) هردو از منابعی برای پاسخ به موضوعات و مسائل پیش روی خود بهره میبرند و هردو روشهایی را برای پاسخ به مسائل در دست دارند و از آنها بهره میبرند. مطالعات گسترده در ترابط و نسبت بین فقه با علوم انسانی باعث میشود از سویی فقیه در عرصه نیازهای اجتماعی ورود بیشتر و جامعتری داشته باشد و کار ویژههای فقه در عصر جدید را بهتر دنبال کند.
🔻در بررسی کار ویژههای دانش فقه باید گفت فقه در ابتدا صرفاً به دنبال فهم و بیان تکلیف مکلف در مسائل زندگی بوده است و بهمرور و توسط برخی فقها تلاشهایی برای توسعه مرزهای آن شده است اما در مواجهه انسان و جامعه مسلمان با موضوعات نوپدید و تمدن جدید و دستاوردهای آن پیامدهایی را برای جامعه اسلامی به دنبال داشت و دانش فقه به عنوان متولی بیان احکام مکلفین بایستی دراینباره اظهارنظر میکرد واز اینرو دانش فقه گسترده شد از سویی فقه در مواجهه با پدیدههای اجتماعی و شکلگیری حکومت اسلامی از لایه فردی به لایه اجتماعی توسعه یافت؛ فقه با این بیان بایستی برخلاف گذشته از انفعال بیرون میآمد و به طور فعال در سرپرستی جامعه و پیشبرد حکومت اسلامی ایفای نقش میکرد و ازاینجا شاخههای مختلف علوم از جمله علوم انسانی در فرآیند اجتهاد و کشف حکم الله اهمیت دوچندان یافت.
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
⭕️ چهارم:
🔻بررسی نسبت علوم انسانی و علم فقه حداقل از سه رویکرد ممکن است:
الف) رویکرد تاریخی یعنی بررسی بسترهای تاریخی شکلگیری هر یک از این دو و نسبتها تداخلها و افتراقاتشان.
ب) بسترهای اجتماعی شکلگیری هریک از این دو و بررسی تطبیقی وضعیت موجود فقه آنچنانکه هست و علوم انسانی آن چنانکه هست.
ج) بررسی تطبیقی این دو از حیث بایستههای آنها؛ فقه آن چنان که باید و بایسته است و علوم انسانی آنچنانکه باید و بایسته است.
🔻در رویکرد اول و دوم بحث از نسبت بین علوم انسانی و فقه باهدف بهرهبرداری در بیان بایستهها هرچند فوایدی را به همراه دارد؛ اما در رویکرد سوم بحث از نسبت بین این دو خصوصاً زمانی که سخن از تحول علوم انسانی و تولید علوم انسانی اسلامی به میان میآید بسیار مهم است. وقتی از علوم انسانی در جامعهای که قواعد و قوانینش بر اساس حکم خدا طراحی شده است سخن می گوییم قطعاً دانش فقه و نسبت آن با علوم انسانی یکی از مهمترین عرصههای گفتگو در گفتمان تحول علوم انسانی و بهرهگیری از علوم انسانی اجتماعی است. چرا که در این جامعه علم فقه متولی کشف حکم الله است.
🔻این بررسی در چند حوزه کلان میتواند شکل بگیرید از حیث اشتراکات و افتراقات مبانی هستی شناختی،معرفتشناختی و انسانشناختی حاکم بر فقه و علوم انسانی؛ از منظر اشتراک در منابع فقه با علوم انسانی ، از جهت نسبت روششناسی اجتهاد با روششناسی تولید علوم انسانی ، ازنظر مناط شناخت موضوعات در فقه و علوم انسانی و ازنظر مسائل مطرح در فقه و علوم انسانی .
🔻این بررسی باعث میشود منابع مورداستفاده فقه و علوم انسانی در یک فرآیند رفتوبرگشتی و با توجه به اقتضائات جدید توسعه یابد همچنین روششناسی اجتهاد و روششناسیهای تولید شاخههای مختلف علوم انسانی در ترابط باهم توسعه یابند؛ برای مثال گفتمانی را که اصول فقه تولید کرده است، یک نوع نگاه جدید به فهم متن و اکتشاف دین است و این دستاورد، بسیار به کار تولید علوم انسانی اسلامی میآید .دایره مسائل در هر دو حوزه توسعه یابند و انضمامیتر شوند.
🔻در این میانه برخی معتقدند از آنجا که تفقه و عملیات اجتهاد اساساً تلاشی است برای دریافت احکام الهی نسبت به موضوعات ، پس موضوع شناسی فصل مهمی از فرآیند اجتهاد است ،در موضوع شناسی تلاش میشود تا فقیه دقیقه موردی را که میخواهد حکم را برای آن یا درباره آن استنباط کند بشناسد و سپس فرآیند استنباط حکم را برای آن طی کند. فقیه در دستگاه اجتهادی خود برای شناخت موضوعات به منابع مختلف ازجمله به علوم انسانی نیاز دارد اما به نظر میرسد مسئله بسیار پیچیدهتر از اینهاست و باید محققان واکاوی این ترابط را در دستور کار جدی خود قرار دهند.
🔻با توجه به نکات پیشین به نظر میرسد بررسی رابطه بین فقه و علوم انسانی در فرآیند تحول علوم انسانی و بحث از تأثیر و تاثر هر یک بر دیگری پراهمیت و ضروری است که کمتر به آن توجه شده است. ما نیاز به مرور و بازخوانی فلسفه علم فقه به مثابه بررسی تعاریف، اهداف، غایات، روششناسی و پیوند آن با سایر علوم داریم. از همین زاویه فلسفه علوم انسانی اجتماعی نیز باید مورد واکاوی و بازخوانی قرار گیرد.
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 شهید مطهری
💢 حوزههای علمیه ما اگر از محدودیتهای مصنوعی که خود برای خود به وجود آوردهاند خارج گردند و با استفاده از پیشرفت #علوم_انسانی_جدید به احیای فرهنگ کهن خود و آراستن و پیراستن آن بپردازند و آن را تکمیل نمایند و به پیش سوق دهند (که آمادگی تکامل و پیشروی دارد) میتوانند از این انزوای حقارت آمیز علمی خارج شوند.
⭕️ و کالاهای فرهنگی خود را در زمینههای مختلف معنوی، فلسفی، اخلاقی، حقوقی، روانی، اجتماعی، تاریخی با کمال افتخار و سربلندی به جهان دانش عرضه نمایند.
⭕️ آینده انقلاب اسلامی، ص۲۰۳
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
هدایت شده از مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه
فعلا قابلیت پخش رسانه در مرورگر فراهم نیست
مشاهده در پیام رسان ایتا
📌 گفتاری در تاریخچه علوم انسانی و موقعیت ( انسانِ مسلمانِ انقلابی)
💢 انقلاب اسلامی در گام های رشد و تحول خود، بدون حرکت به سوی تولید علم و تحول در علوم انسانی، موفقیت چندانی به دست نخواهد آورد. چراکه #علوم_انسانی نقش نرمافزاری دارد و این نرمافزار باید متناسب با بافت فکری و فرهنگی جامعه طراحی و تولید شود.
#مدرنیته
#عصر_روشنگری
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 تقابل زنِ جمهوری اسلامی با تحجر و هرزگی
💢 جمهوری اسلامی در چهل سالگی با چالشی مواجه شده است که می توانست به راحتی زیر ساخت های آن را مرتفع سازد و به این چالش قبل از تحقق فائق آید.
⭕️ این ساختار حکومتی متکی بر عقلانیت مدرن و عقلانیتهای انتقادی نیست بلکه عقلانیتی خاصی را دنبال می کند که توسط امام خمینی (ره) بر پایگاه معارف اسلامی و تجربه زیسته تاریخی مذهب تشیع صورتبندی شده است.
⭕️ این عقلانیت در اتمسفر ایران اسلامی نیز رقیبانی دارد که بعضی ها متاثر از نظام بین المللی و عده ای نیز از حیث پایگاه ولی با قرائتی مخدوش نزدیک به #جمهوری_اسلامی می شوند!
⭕️ عقلانیت اجتماعی با تعینات مختلف در عرصه کنش های اجتماعی سعی دارد مبتنی بر پشتوانه های فکری خود مسئله ها را حل نماید.
⭕️ عقلانیت اجتماعی انقلاب اسلامی نیز از دیرباز با مسئله های مهمی مواجه بوده است که یکی از این مسئله ها ، مسئله زن و حجاب می باشد که عقلانیت منحصر به فرد این جریان با پشتوانه اندیشه ای که دارد برای حل مسئله به میدان آمده است.
⭕️ البته جریان متحجر رقیب که متاسفانه تا حدودی هم هژمونی دارد ، در مسئله زن و حجاب معنای دیگری در طول تاریخ به جامعه پمپاژ کرده است که به ضد خود تبدیل شده و لوازم و زیبای خود را نیز از دست داده است!
⭕️ #حجاب که یکی از مولفه های مهم مسئله زن است در ادبیات متحجرین معنای حفاظ مالک بر ملک خود را افاده می کند یعنی مرد استیلا دارد بر زن و زن به عنوان ملک مرد مورد توجه است لذا مرد به فکر حفظ ملک خود است!
لینک #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
⭕️ ولی در حقیقت دین ، حجاب یکی از مولفه های کرامت انسانی می باشد که این در ادبیات تئوریسین های انقلاب اسلامی نیز به چشم می خورد.
⭕️ حجاب در این نظام معنای نه تنها حفاظ ملک مرد معرفی نمی شود بلکه می خواهد زن را از کالا شدگی چه به صورت سنتی و چه به صورت مدرن برهاند!
⭕️ حال اگر نتوانیم آنگونه که عقلانیت اجتماعی انقلاب اسلامی حجاب را تبیین می کند آن تبلیغ نمایم ، بیشتر از امروز حجاب به ضد خود تبدیل خواهد شد یعنی حجاب برخاسته از عزت و کرامت انسانی، اذهان را به مستعمره شدن زن رهنمود می کند .
⭕️ لذا باید صریح و پوست کنده اعلام کنیم که زن در دیدگاه اسلام چیست و از چه هستی بر خوردار است و چه جایگاهی در اجتماع دارد که تا حدودی جریان دینی پشتوانه جمهوری اسلامی توانسته جواب گویی آن بر محوریت #کرامت_انسانی باشد برخلاف دو جریان دیگر که زن را به مسلخ کالا شدگی اعم از سنتی (جریان سنتی و سر ریز اجتماعی آن ) و مدرن (جریان روشنفکر و فمینیسم و سر ریز اجتماعی آن) می کشانند!
⭕️ این #گفتمان_سوم برای اینکه بتواند بر مسئله فائق آید نیاز به جریان سازی دارد ، بخاطر همین زنِ بر آمده از عقلانیت جمهوری اسلامی باید در مقابل جریان متحجر و مدرن قد اعلم کند و در دو جبهه به مبارزه بپردازد تا اینکه بر کرامت خلیفه الله ی خود نایل آید.
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
#کوتاه_نوشت | #ویراستی
💢 هر چقدر در عمق مسائل اجتماعی #ایران_عزیزم می اندیشم به این گزاره واقف تر می شوم: برای تغییر؛ از #علوم_انسانی شروع کن!
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 نسبت علوم اسلامی با علوم انسانی
💢 طی سه و چهار سال اخیر یک چیز تازه ای پیدا شده است و آن این است که عده ای از دانشجویان علوم انسانی در دانشگاه ها به علوم اسلامی دانشگاه ها روی آورنده اند. یعنی با رفتن به سراغ علوم انسانی، گمشده خود را پیدا نکردهاند و به فکر رجوع به حوزه و علوم اسلامی افتاده اند تا شاید گمشده خود را اینجا پیدا کنند.
⭕️ در همین ماه های اخیر عده از دوستانی که سال آخر اقتصاد یا جامعه شناسی که جزو شاداب ترین و سرزنده ترین رشته های علوم انسانی روز است، هستند، مکرر آمدند و گفتند که میخواهیم درسمان را تمام کنیم .
آیا پیشنهادی برای طرحی چندساله برای آشنایی عمیق و علمی با قرآن و اسلام دارید؟؟؟
⭕️ در میان آنها چه عناصر جالبی هستند گروه هایی هم هستند از رشته های مختلف که می پرسند آیا راهی می شناسید که ما اول در زمینه علوم اسلامی کار کنیم بعد برویم برای دکترای اقتصاد؟!
⭕️ من برای همفکری در طرحی با آنها صحبت میکردم...
طرح خودشان را برای آینده مطرح میکردند و میگفتند: بدون جهانبینی کامل عملی نیست! و بنا داریم مدت زمانی را صرف آشنایی با مکتب های زنده و برجسته فلسفه امروز دنیا بکنیم و فلسفه بخوانیم و چون مهد بیشتر این مکتبها آلمان است، به خصوص در تماس بین متافیزیک و فیزیک، تصمیم داریم به آنجا سفر کنیم و آلمانی هم یاد بگیریم تا مطالعات دسته اول انجام دهیم و بعد برگردیم...!
⭕️ برگرفته از متن سخنرانی شهید آیت الله دکتر بهشتی (بخش اول)
ادامه دارد ...
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
هدایت شده از مدرسه علوم انسانی اسلامی آیه
📌 #نسبت_ویلهلم_دیلتای_با__ایمانوئل_کانت
💢 تمام بحث هایی که #کانت در نقادی ما بعد الطبيعه مطرح کرده است را من می پذیرم منتهی من معرفت شناسی کانتی را بسیار عقل زده میدانم انسانی که سوژه #کانت است عقل زده است و اراده و احساس در آن حضور ندارد. دومین اشکال کار #کانت این است که مقولات وی کاملاً formal هستند، نه تاریخی و واقعی و به همین دلیل است که این مقولات اجازه نمی دهند ما درباره #تاریخ و #علوم_انسانی حرف بزنیم این بدان جهت بود که تلقی #کانت از علم در دو علم #ریاضیات
و #فیزیک خلاصه شده بود و #کانت همه #فلسفه اش را به پای #فیزیک و #ریاضیات ریخت.
⭕️ #مقدمه_بر_علوم_انسانی
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 نسبت علوم اسلامی با علوم انسانی
💢 زمینه اصلی در "ادیان" و "علوم انسانی"، "انسان" است. شناخت انسان، بافت های گوناگون هستی او، تار و پود او، خواسته ها و نیازهای او از یک سو، توان ها و کارآیی هایش از سوی دیگر.
⭕️ هدف این سازندگی، جهت ها و راههای عملی این سازندگی، زمینههای اصلی علوم انسانی و علوم اسلامی است.
⭕️ تفاوت اصلی "علوم انسانی" متعارف با "علوم اسلامی" در چیست؟!
⭕️ عرض شد که زمینه "علوم انسانی متعارف غیر اسلامی" که امروز در مدارس گوناگون دنیا می خوانند با زمینه "علوم اسلامی" که شما جزء خیل پاسدارانش هستید، یکی است.
⭕️ انسان، بافت هستی او، نیازهای او، توان های او، میزان حدود کارایی، هدف این کارایی، جهت این کارآیی، خود سازی و محیط سازیش و راههای علمی خودسازی و محیط سازی، موضوع و زمینه همه علوم انسانی است. زمینه علوم اسلامی هم همین است.
⭕️ تفاوت اصلی شان در چیست؟! در این است که علوم انسانی متعارف در این راه تنها از مشاهده و تجربه و تحلیل استفاده می کند.
⭕️ برگرفته از متن سخنرانی شهید آیت الله دکتر بهشتی (بخش دوم)
ادامه دارد...
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 نوام چامسکی در گفت و گو با شبکه الجزیره :
💢 آنچه اکنون در روابط رژیم صهیونیستی و آمریکا در حال رخ دادن است را بسیار قابل توجه خواند و گفت اولین بار است که رهبری این رژیم آشکارا از رهبری #آمریکا گسسته شده است.
#فلسطین
#روز_قدس
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 عدالت در کش و قوس اندیشه ها
⭕️ متون باقی مانده از امام علی (ع) یکی از تراث با ارزش باقی مانده در حوزه عدالت می باشد که می تواند برای #فلیسوفان_عدالت راهگشا باشد در حالیکه متاسفانه کار اساسی فقهی و علمی در این زمینه محقق نشده است!
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
💢 #جان_رالز از پایگاه فکری #لیبرال در تلاش است، اصولی را برای #عدالت تنظیم کند تا تضاد منافع افرادی که در اجتماع به دنبال بیشتر کردن سهم خود از توزیع امور اجتماعی هستند را به طور منصفانه حل و فصل نماید . رالز سعی دارد در این راستا رویکرد وظیفهشناختی مورد دفاع کانت را بر رویکرد فایده گرایانه آمریکای سیطره دهد!
⭕️ #کارل_مارکس هم در نقطه مقابل سیستم فکری لیبرال ، رویکرد اقتصادی این سیستم را مبتنی بر استثمار انسان می داند و به این اعتبار نه تنها لیبرال را نظامی غیرانسانی، بلکه حتی ضدانسانی تصویر می کند . مارکس اساسا" نظام اجتماعی مبتنی بر مالکیت خصوصی را نفی می کند، چرا که به عقیده ی او در جامعه ی مبتنی بر #مالکیت_خصوصی، انسان از ذات خود بیگانه می شود لذا عدالت را طوری تصویر می کند که مالکیت خصوصی را نفی کند!
⭕️ بعد از مطرح کردن دو دیدگاه موجود در باب عدالت ، گذری داریم به دیدگاه امام علی (ع) که مقتضاى عدالت را ، مساوات می دانند در شرایط حقوقى مساوى، نه در شرایط نامساوى، یعنى نباید میان شرکت کنندگان در یک مسابقه علمى یا در یک مسابقه قهرمانى در غیر آنچه مربوط به استعداد و هنر و لیاقت است فرق گذاشته شود!
⭕️ دیدگاهی که #عدالت را به مسلخ #آزادی و #آزادی فرد را به مسلخ #عدالت نمیبرد بلکه میدان را برای استعداد ها چه از صنف #مذکر و چه از صنف #مونث باز می گذارد!
⭕️ این رفت و برگشت ها نشان می دهد که مسئله عدالت از دیرباز جز مسئله های مهم بشر بوده است و اولیا اللهی هم در عالم خاکی به دنبال اجرایی کردن آن بوده اند . این آموزه های اللهی که در قالب متون در اختیار ماست و می تواند نظریه ای اخلاقی تری که با #کرامت_انسانی سازگار تر است ارائه بدهد!
⭕️ متون باقی مانده از امام علی (ع) یکی از این تراث با ارزش باقی مانده در حوزه عدالت می باشد که می تواند برای #فلیسوفان_عدالت راهگشا باشد در حالیکه متاسفانه کار اساسی فقهی و علمی در این زمینه محقق نشده است!
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
💢 دکتر عماد افروغ استاد دانشگاه و نماینده سابق مجلس در دوره هفتم در سن 67 سالگی در اثر بیماری دارفانی را وداع و به دیار باقی پر کشید.
⭕️ مدرسه علوم انسانی اسلامی هم به نوبه خود وفات #دکتر_عماد_افروغ را به علاقمندان حوزه علوم انسانی و اسلامی تسلیت می گوید.
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 نسبت علوم اسلامی با علوم انسانی
💢 در علوم اسلامی، قبل از هر چیز، یک کاوشگر سخنش این است که ببینم نخست سرچشمه ی وحی در این زمینه چه می گوید. انسان چیست؟ بافت ها، نیازها و توان هایش چیست؟
⭕️ یک عالم اسلامی اول می خواهد ببیند وحی در این زمینه چه گفته است.؟
میزان کارآیی و اختیار انسان چقدر است؟
هدف لایق زندگی انسان چیست؟
جهت ها و راه های عملی رسیدن انسان به آن هدف چیست؟
اول می خواهد ببیند وحی چه گفته است.
⭕️ پرسش هایی داریم قبل از وحی، پرسش هایی هم داریم بعد از وحی. قبل از وحی می پرسیم اصلا وحی ای در کارهست تا من سراغ آن بروم؟
⭕️ باید شناخت و معرفت انسانی را به کار انداخت تا به وحی برسیم؛ معارف مربوط به اثبات خدا، یافتن خدا در جهان، پی بردن و راه بردن به خدا یا هر چیز دیگری که میخواهید اسم آن را بگذارید.
⭕️ خداشناسی، معارفی است که ما را به وحی می رساند و این که وحی یکی از واقعیت هاست و می تواند تکیه گاه بشر قرار گیرد. اینها همه قبل از وحی است.
⭕️ برگرفته از متن سخنرانی شهید آیت الله دکتر بهشتی (بخش سوم)
ادامه دارد...
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 آیت الله جوادی آملی
💢 برخی آقایان خیال میکردند که #علوم_انسانی و اسلامی یعنی یک مجلهای چاپ کنیم و عکس امام و رهبری را اول آن بگذاریم! این #اسلاممالی است، نه اسلامی! حالا عکس امام و رهبری خوب است، اما اکتفا به این که کاری را دینی نمیکند. #اسلام_مالی نباید کرد.
⭕️ باید #اندیشه را زنده کرد، چون علمِ پوسیده و دانشگاه و حوزه ی پوسیده و سردخانهای، عالِم تربیت نمیکند.
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b
📌 نسبت علوم اسلامی با علوم انسانی
💢 محتوای وحی را از کجا باید شناخت؟ امروزه گاهی می گویند برای محتوای وحی، چند نفری در یک اتاق در بسته مینشینیم، بحث میکنیم تا ببینیم مصلحت بشریت چیست!؟ آن وقت می گوییم همان محتوای وحی است.
⭕️ هم می پزیم و می سازیم و می کشیم و سفره مان را پهن می کنیم و به تمام بشریت میگوییم هرکه خواهان سعادت است بسم الله! وحی همین است که ما می گوییم!!به نظر شما این راه صحیح است؟؟ هیچ عاقلی پیدا می شود که بگوید این راه صحیح است؟ البته که صحیح نیست.
⭕️ بحث ما در وحی اسلامی، منعکس است در دو آیینه متمم یکدیگر: الف) کتاب ب) سنت
⭕️ برای شناخت وحی باید رفت سراغ کتاب و سنت اما امروز برای کتاب فهمی و سنت فهمی زنده و پویا و نه متحجر و ایستا یا حتی ارتجاعی، علاوه بر همه آنچه تاکنون برای فهم کتاب و سنت به آن احتیاج داشتیم، به یک سلسله معلومات دیگر نیز به صورت کمکی نیازمندیم یعنی اگر انسان بخواهد ببیند وحی درباره روند جامعه چه می گوید، تا الفبایی از جامعه شناسی نداند نمیتواند اصلا بفهمد وحی درباره روند جامعه چه می گوید اگر بخواهد ببیند وحی در زمینه تعلیم و تربیت چه میگوید، تا وقتی آشنایی کلی با روانشناسی و علوم تربیتی به صورت کلی و در حد معلومات عمومی نداشته باشد اصلا نمی شود.
⭕️ بنابراین اگر امروز انسان بخواهد استنباط زنده از کتاب و سنت داشته باشد، به یک مقدار و در حدگذار، به معلومات عمومی متناسب با زمان احتیاج دارد.
⭕️ برگرفته از متن سخنرانی شهید بهشتی(بخش چهارم)
ادامه دارد ...
لینک کانال #علوم_انسانی_اسلامی ↙️↙️
https://eitaa.com/joinchat/2315124922C2faae9826b