هدایت شده از انجمن علمی فلسفه علوم اجتماعی
📌 همکاری انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم (ع) با مدرسه علوم انسانی اسلامی سها برگذار میکند.
"میز نظام سازی و علوم اجتماعی"
💡 سلسله جلسات مبانی فلسفی نظام سازی
[چیستی مفهوم از منظر علامه طباطبایی]
- ارائه دهنده: استاد حجت الاسلام علی اسدی
- دبیر: حجتالاسلام حسام وحیدی
• زمان: پنجشنبه ها/ ساعت ۱۲:۳۰
• مکان: دانشگاه باقرالعلوم، سالن علامه طباطبایی
|| مناسب برای دانشجویان، طلاب و علاقهمندان علوم انسانی و دغدغهمندان علوم انسانی اسلامی
•
•
انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم
🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS
انجمن علمی فلسفه علوم اجتماعی
🔹جایگاه جهانی «فلسفه علوم اجتماعی»؛ بررسی تطبیقی وضعیت آکادمیک در آلمان و انگلستان #بخش_دوم در میا
🔹 کالبدشکافی سنت آلمانی؛ فلسفه علوم اجتماعی در آلمان دقیقاً چه میکند؟
📝 یادداشت های معرفی جایگاه رشته فلسفه علوم اجتماعی؛ #بخش_سوم
وقتی از «فلسفه علوم اجتماعی در آلمان» صحبت میکنیم، با یک پدیده یکدست روبرو نیستیم. برخلاف فضای آنگلوساکسون (انگلیس و آمریکا) که دغدغه اصلی اغلب «روششناسی» (Methodology) و اعتبارِ علمی است، در آلمان دغدغه اصلی «چیستیِ جامعه» و «هنجارمندی» (Normativity) است.
برای درک عمیق این فضا، باید سه رکن اصلی که اتمسفر آکادمیک فعلی آلمان را میسازند، بشناسیم:
۱. تمایز بنیادین: فلسفه اجتماعی (Sozialphilosophie) در برابر نظریه علم (Wissenschaftstheorie)
در دانشگاههای آلمان، این رشته در دو لایه مجزا اما مرتبط دنبال میشود:
لایه اول: Wissenschaftstheorie (نظریه علم): این بخش شبیه به همان چیزی است که در انگلیس میبینیم. بحث بر سر منطق تحقیق، استنتاج آماری و مدلسازی است. دانشگاههایی مثل MCMP مونیخ (مرکز فلسفه ریاضی و منطقی) سردمدار این نگاه هستند که سعی دارند علوم اجتماعی را با دقتِ ریاضی فرموله کنند.
لایه دوم: Sozialphilosophie (فلسفه اجتماعی): این بخش، قلب تپنده سنت آلمانی است. در اینجا سوال این نیست که «چگونه تحقیق کنیم؟»، بلکه سوال این است که «جامعه خوب چیست؟» و «آسیبشناسی اجتماعی (Social Pathology) چگونه ممکن است؟». این لایه به شدت با فلسفه سیاسی، اخلاق و حقوق گره خورده است.
۲. کلیدواژه اصلی: «تشخیص زمانه» (Zeitdiagnose)
یک ویژگی منحصربهفرد فلسفه علوم اجتماعی در آلمان، وظیفهای است که برای خود قائل است: تشخیص آسیبهای زمانه.
فیلسوفان برجسته معاصر آلمانی مثل اکسل هونت (Axel Honneth) یا راینر فورست (Rainer Forst) در فرانکفورت، کارشان صرفاً تحلیل انتزاعی نیست. آنها از ابزارهای فلسفی استفاده میکنند تا پدیدههایی مثل «بیتفاوتی سیاسی»، «کالاییشدن روابط انسانی» یا «بحران دموکراسی» را تحلیل کنند. در واقع، فلسفه علوم اجتماعی در آلمان، نوعی «پزشکیِ جامعه» است.
۳. جنگِ دائمِ غولها: فرانکفورت علیه بیلفلد
فضای آکادمیک آلمان هنوز تحت تأثیر دوقطبیِ تاریخی بین دو دانشگاه و دو طرز تفکر است:
مکتب فرانکفورت (دانشگاه گوته):
رویکرد: انتقادی و هنجاری.
باور: علوم اجتماعی باید «رهاییبخش» باشد و نقاب از چهره قدرت بردارد. انسان را به عنوان فاعلِ اخلاقی و سیاسی میبینند.
مکتب بیلفلد (دانشگاه بیلفلد):
رویکرد: سیستماتیک و کارکردگرا (میراث نیکلاس لومان).
باور: جامعه یک ماشین عظیم از ارتباطات است. مفاهیمی مثل «عدالت» یا «اخلاق» صرفاً کدهای ارتباطی درون سیستم هستند. نگاهی بسیار سرد، پیچیده و مهندسیوار به جامعه دارند.
۴. ترندهای جدید: بازگشت به «ماتریالیسم» و «پدیدارشناسی»
در سالهای اخیر (۲۰۲۰ به بعد)، نسل جدیدی از محققان آلمانی در حال عبور از دعواهای قدیمی هستند:
پدیدارشناسی انتقادی: بازخوانی هوسرل و هایدگر برای فهم تجربه زیسته گروههای حاشیهنشین (مثل مهاجران در آلمان).
واقعگرایی جدید (New Realism): متفکرانی مثل مارکوس گابریل (Markus Gabriel) در بن، با نقد پستمدرنیسم، به دنبال اثبات این هستند که «حقایق اجتماعی» وجود دارند و همه چیز برساختِ اجتماعی نیست.
۵. ساختار نهادی و پژوهشی
اگر بخواهید بدانید این تحقیقات دقیقاً کجا انجام میشود، باید با مفهوم «خوشههای برتری» (Clusters of Excellence) آشنا شوید. دولت آلمان بودجههای سنگینی به مراکز تحقیقاتی خاصی میدهد که فیلسوفان و جامعهشناسان را کنار هم مینشاند.
مهمترین نمونه فعلی: “The Formation of Normative Orders” در فرانکفورت است که فیلسوفان علوم اجتماعی در آنجا درباره چگونگی شکلگیری نظم نوین جهانی نظریهپردازی میکنند.
جمعبندی برای پژوهشگر ایرانی
سنت آلمانی به شما میگوید: برای فیلسوف علوم اجتماعی بودن، کافی نیست که آمار و منطق بدانید؛ شما باید تاریخ، روانکاوی و ساختارهای قدرت را بشناسید. این رشته در آلمان، وجدانِ بیدارِ علوم اجتماعی است، نه فقط پلیسِ روششناسیِ آن.
#معرفی_رشته
#فلسفه_آلمانی #جامعه_شناسی_انتقادی #مکتب_فرانکفورت #پدیدارشناسی #آسیب_شناسی_اجتماعی #نظریه_علم
•
•
انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم
🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS
انجمن علمی فلسفه علوم اجتماعی
🔹 کالبدشکافی سنت آلمانی؛ فلسفه علوم اجتماعی در آلمان دقیقاً چه میکند؟ 📝 یادداشت های معرفی جایگاه ر
🔹امپراتوریِ روش و منطق؛ کالبدشکافی «فلسفه علوم اجتماعی» در بریتانیا
📝 یادداشت های معرفی جایگاه رشته فلسفه علوم اجتماعی؛ #بخش_چهارم
اگر فلسفه علوم اجتماعی در آلمان به دنبال «درمان روحِ جامعه» است، در انگلستان به دنبال «تعمیرِ موتورِ علم» است. در بریتانیا، فیلسوف علوم اجتماعی نه یک منتقد فرهنگی، بلکه یک «تکنیسینِ عالیرتبه منطق» محسوب میشود.
فضای آکادمیک انگلیس (UK)، مهدِ فلسفه تحلیلی (Analytic Philosophy) است و این موضوع، رنگ و بوی کاملاً متفاوتی به این رشته داده است. برای شناخت زیستبوم این رشته در انگلستان، باید محورهای زیر را بشناسید:
۱. پارادایم حاکم: «دقت جراحیگونه» و میراث پوپر
قلب تپنده فلسفه علوم اجتماعی در انگلستان، مدرسه اقتصاد لندن (LSE) است. دپارتمان «فلسفه، منطق و روش علمی» در این دانشگاه که توسط کارل پوپر پایهگذاری شد، هنوز هم قبلهگاه این رشته در جهان انگلیسیزبان است.
در اینجا، هیچ خبری از جملات مبهم و سنگین فلسفی نیست. همه چیز باید شفاف، منطقی و قابل استدلال باشد. تمرکز اصلی بر روی این است: آیا روشهایی که اقتصاددانان و جامعهشناسان استفاده میکنند، از نظر منطقی معتبر (Valid) است؟
۲. موضوعات داغ: از علیت تا سیاستگذاری مبتنی بر شواهد
در حالی که آلمانیها درگیر مفاهیمی مثل «عدالت» و «ازخودبیگانگی» هستند، بریتانیاییها روی مفاهیم سختافزاریتری کار میکنند:
شکارِ علیت (Causality): ننسی کارترایت (Nancy Cartwright)، از غولهای فعلی این رشته در انگلستان (دانشگاه دورهام و LSE)، تمام کارش این است: وقتی میگوییم «فقر باعث جرم میشود»، دقیقاً از چه مکانیسمی حرف میزنیم؟ چگونه میتوان در جهانِ غیرقابل پیشبینی اجتماعی، قانون علمی کشف کرد؟
سیاستگذاری مبتنی بر شواهد (Evidence-Based Policy): دولت انگلستان وسواس زیادی روی آمار دارد. فیلسوفان علوم اجتماعی در اینجا نقش حیاتی دارند؛ آنها تعیین میکنند که چه چیزی «شواهد معتبر» محسوب میشود و چه چیزی صرفاً «همبستگی آماری» (Correlation) است.
۳. پیوند ناگسستنی با اقتصاد و علوم شناختی
در انگلیس، مرز بین فلسفه و اقتصاد تقریباً نامرئی است.
نظریه انتخاب عقلانی (Rational Choice Theory): بخش بزرگی از ادبیات این رشته در انگلیس، به تحلیل ریاضیِ رفتار انسانها اختصاص دارد. نظریه بازیها (Game Theory) در اینجا فقط ابزار ریاضی نیست، بلکه موضوع بحث فلسفی است.
علوم رفتاری: با ظهور اقتصاد رفتاری (Behavioral Economics)، دپارتمانهای فلسفه در انگلیس (مثل وارویک یا بریستول) اکنون روی مبانی فلسفیِ ذهن و تصمیمگیری کار میکنند.
۴. ساختار نهادی: دپارتمانهای HPS
در بسیاری از دانشگاههای برتر انگلیس (مثل کمبریج و لیدز)، این رشته زیرمجموعه دپارتمانهای «تاریخ و فلسفه علم» (HPS) قرار دارد.
این یعنی نگاه به علوم اجتماعی، همیشه در مقایسه با علوم طبیعی (فیزیک و زیستشناسی) است. پرسش همیشگی این است: «آیا جامعهشناسی میتواند مثل فیزیک دقیق باشد؟ اگر نه، چرا؟» (بحث ناتورالیسم).
۵. چرخش جدید: فلسفه تکنولوژی اجتماعی
جدیدترین ترند در لندن، آکسفورد و ادینبورگ، ورود فلسفه علوم اجتماعی به حوزه «تکنولوژی و دیتا» است.
پژوهشگران اکنون بررسی میکنند که:
آیا الگوریتمهای توزیع منابع (مثلاً در سیستم بهداشت NHS) عادلانه هستند؟
هستیشناسیِ «داده» (Data) چیست؟ آیا دادههای اجتماعی واقعیت دارند یا برساخته هستند؟
#معرفی_رشته
#فلسفه_انگلیسی #LSE #پوپر #روش_تحقیق #فلسفه_تحلیلی #سیاستگذاری_عمومی #اقتصاد_فلسفی
•
•
انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم
🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS
📸 #گزارش_تصویری
💡 برگزاری سلسله جلسات مبانی فلسفی نظام سازی
🔸مفهوم؛ تئودور آدورنو
مورخه ۱۴۰۴/۰9/06
نشست میز نظام سازی و فلسفه علوم اجتماعی
ارائه دهنده:حجت الاسلام استاد علی اسدی
دبیر جلسه: حجت الاسلام حسام وحیدی
📮 مدرسه علوم انسانی اسلامی سها با همکاری انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم
#نظام_سازی #سنت_آلمانی #مفهوم #آدورنو #بیلدونگ
.
.
https://eitaa.com/Bou_PHSS
#گزارش_تصویری | بزرگداشت ابونصرفارابی
🔸برپایی جامعه و ضرورت بازسازی
نظـــــــــــام حکمــــــــــــــت عمـــــــــــــــــــلی
🔹دکتر روح الله اسلامی
♦️این جلسه به مناسبت بزرگداشت حکیم ابونصر فارابی و به همت مدرسه علوم انسانیاسلامی آیه با مشارکت صمیمانه و انجمن فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم«ع» و انجمن علمی علوم اجتماعی دانشگاه رضوی برگزار شد.
•
•
•
•
انجمن فلسفه علوم اجتماعی | دانشگاه باقرالعلوم
🆔 https://eitaa.com/Bou_PHSS