سقراط رو خیلیها میشناسن، فیلسوفی یونانی در دوران باستان که در جامعهای میزیست که همهی یونانیها به دین چند خدایی اعتقاد داشتن، اما اون معتقد بود که فقط یک خدای یگانه وجود داره و به همین دلیل هم اعدام شد.
و حالا جالب اینجاست، دانته در کمدی الهه، زمانی که از طبقهی اول جهنم میگذره، با چهرههایی باستانی روبهرو میشه که سقراط، افلاطون و ارسطو هم یکی از اون چهرهها بودن.
سوال پیش میاد که اصلا چرا فیلسوفی که در راه خدا خودش رو فدا کرد باید در چنین اثری و از نظر دانته، در جهنم اقامت داشته باشه؟
قبل از هر چیز بیاید راجع به طبقهی اول جهنم صحبت کنیم، طبقهای که نامش لیمبو یا Limbo گذاشته شده. در این طبقه، غروب خورشیدی غمانگیز و ابدی به ساکنان میتابه و هیچ آتش، شکنجه و عذابی در کار نیست. ساکنان طبقهی اول صرفا در فضایی غمانگیز و ماتم زده سرگردونن.
حالا میرسیم به سوال اصلی، چرا سقراط در جهنم؟
در الهیات کاتولیک قرون وسطی که بهشدت تحت تاثیر توماس آکویناس بود، ورود به بهشت دو شرط بنیادین و غیرقابلمذاکره داشت:
اول: فیض الهی از طریق مسیح
دوم: غسل تعمید برای پاک شدن از گناه نخستین
سقراط قرنها پیش از میلاد مسیح زندگی میکرد (حدود ۴۷۰ تا ۳۹۹ پیش از میلاد). به همین خاطر، حتی اگر پاکترین و عادلانهترین زندگی ممکن رو هم میداشت، از نظر کلامی نمیتونست تعمید بگیره و یا به مسیح ایمان بیاره. (چون در اون زمان اصلا مسیحی در کار نبود)
به همین دلیل، دانته طبقهی اول جهنم یعنی لیمبو رو برای این دسته از ارواح در نظر میگیره:
کسایی که هیچ گناه عمدی و یا اخلاقی غیرانسانی نداشتن و تنها اشتباه اونها " عدم تعمید " و ندونستن راه وحیانی مسیحیت بوده
اما وضعیت سقراط در لیمبو به چه شکل میگذشت؟
دانته در سرود چهارم دوزخ لیمبو رو مثل بقیهی طبقات جهنم توصیف نمیکنه:
اونجا هیچ آتشی، دیوی یا شکنجهای وجود نداره هوا آرام و ملایمه و تنها چیزی که حس میشه یک غم بزرگ و یک حسرت ابدی (به خاطر زندگی قبل از حیات مسیح و ندیدن مستقیم خدا) و هیچ درد جسمانیای به ساکنان طبقهی اول وارد نمیشه (برعکس طبقات دیگه)
و حتی دانته در دل لیمبو یک قلعهی باشکوه با هفت دیوار و چمنزارهای سبز وصف میکنه که غرق در نوره (نماد عقل بشری و هفت هنر آزاد.) که سقراط و دگر فیلسوفها با احترام و ارامش، در اونجا در کنار یکدیگر جمع شدن.
در واقع دانته با قرار دادن سقراط داخل این کاخ نورانی، بالاترین احترامی رو که جهانبینیِ سفتوسختِ کاتولیکیِ قرن چهاردهم اجازه میداد، به عقلانیت و فلسفه یونان باستان ادا میکنه تا به این شکل، بودن اون در جهنم رو جبران کنه.
#Divina_Commedia
فکرش رو بکنید در راه اثبات خدا بمیری و باز بگن در جهنم جای داری چون قبل از میلاد مسیح به دنیا اومدی، درحالی که به تحلیل مذهب همون زمان خود خدا شما رو در چنین زمانی خلق کرده.
کاتولیک core: