✅ ابن خلدون و علوم اجتماعی
✍🏻 #دکتر_سید_جواد_طباطبایی
📌 طباطبایی: «نظریه استعمار» توجیه عقبماندگی است
🔹 در یادداشتی از دکتر سید جواد طباطبایی با عنوان «ابنخلدون و علوم اجتماعی»، نسبت میان استعمار، عقبماندگی و روشنفکری در کشورهای عربی بررسی شده است. او با تأکید بر اهمیت «ماقبل تاریخ استعمار»، تبیینهای رایج مبتنی بر نظریه استعمار را ناکافی میداند.
🔸 دکتر سید جواد طباطبایی در این یادداشت، با اشاره به پایان صورتهای کهن استعمار، مینویسد که انتظار میرفت روشنفکری عربی به «موضع آگاهی جدیدی» برسد، اما این تحول به تعویق افتاده است. به گفته او، عامل این تأخیر نه بیرونی، بلکه «درونی» است.
🔹 او در نقد تبیینهای رایج از عقبماندگی تصریح میکند: «توضیح عقبماندگیهای کشورهای عقبمانده با نظریه استعمار، بیشتر از آنکه توضیحی ضد استعماری باشد، توجیه استعماری علل و اسباب عقبماندگی است.» طباطبایی در عین حال تأکید میکند که نمیتوان پیامدهای استعمار را نادیده گرفت، اما طرح این پرسش را ضروری میداند که «در چه شرایطی این کشورها زیر سلطه استعمار قرار گرفتند.»
🔸 این پژوهشگر علوم سیاسی، مفهوم «ماقبل تاریخ استعمار» را کلیدی میداند و مینویسد: «هیچ توضیحی برای فهم مناسبات استعماری به اندازه ماقبل تاریخ استعمار اهمیت ندارد.» به اعتقاد او، تمرکز صرف بر تاریخ استعمار، بدون توجه به زمینههای پیشینی، به فهم دقیق وضعیت کنونی کمک نمیکند.
🔹 طباطبایی همچنین به وضعیت روشنفکری در کشورهای عربی اشاره کرده و معتقد است که این جریان بهجای پرداختن به عوامل درونی انحطاط، به مفاهیمی چون «الاصالة» و «تراث» روی آورده است. او این گرایش را نوعی جایگزینی تحلیل تاریخی با مفاهیم کلی میداند.
🔸 در ادامه، وی به نقد دیدگاههای ادوارد سعید میپردازد و مینویسد که ایدئولوژی شرقشناسی او «ضربهای کاری» به شکلگیری آگاهی تاریخی در کشورهای پس از استعمار وارد کرده است. به گفته طباطبایی، این رویکرد با ترکیب ابزارهای علوم جدید و ایده «شرق معصوم»، به نوعی «تاریخگریزی» منجر شده است.
🔹 او با اشاره به مفهوم «شرق» در آثار سعید، تأکید میکند که این شرق «تاریخی نیست» و بیشتر به یک مفهوم برساخته نزدیک است. طباطبایی معتقد است چنین رویکردی، بهجای تحلیل مناسبات واقعی، نوعی «انتقال میدان نبرد از درون به بیرون» را رقم میزند.
🔸 در بخش پایانی، این استاد دانشگاه نتیجه میگیرد که تمرکز بر عوامل بیرونی، مانع از فهم دقیق علل درونی عقبماندگی میشود و جایگزینی مفاهیم هویتی بهجای تحلیل تاریخی، به تداوم این وضعیت میانجامد.
#یادداشت
#دین_و_جوانان
⬇️ ادامهی مطلب را در سایت بخوانید:
https://andishehma.com/ebn-khaldon-va-olom-ejtemaii
📣پایگاه اندیشه ما
https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034
✅ تابآوری اجتماعی تجربه ايران
✍🏻 #معصومه_ابتکار
✍🏻 تابآوری اجتماعی «ضرورت راهبردی» پس از بحران است
🔸 معصومه ابتکار در یادداشتی با عنوان «تابآوری اجتماعی؛ تجربه ایران» به بررسی نقش این مفهوم در مواجهه با بحرانها پرداخته است. او با اشاره به تجربه اجرای یک طرح ملی، تابآوری اجتماعی را عاملی تعیینکننده در بازسازی و توسعه پایدار معرفی میکند.
🔹 معصومه ابتکار در این یادداشت، با اشاره به انواع بحرانها از جمله جنگ، بلایای طبیعی و فشارهای اقتصادی، تأکید میکند: «تعیینکننده مسیر آینده، نه شدت بحران، بلکه میزان آمادگی و توان جامعه برای بازیابی و بازسازی است.» به گفته او، مفهوم «تابآوری اجتماعی» در سالهای اخیر جایگاه ویژهای در سیاستگذاریها یافته است.
🔸 او تابآوری اجتماعی را فراتر از مقاومت صرف دانسته و آن را «توانایی بازسازی، حفظ انسجام اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی پس از بحران» تعریف میکند. ابتکار همچنین بر مؤلفههایی مانند سرمایه اجتماعی، توانمندیهای فردی و جمعی، دسترسی به منابع و وجود نهادهای کارآمد تأکید دارد و مینویسد این ویژگی «فرآیندی قابل یادگیری و تقویت» است.
🔹 در ادامه، ابتکار به اجرای طرح «ارتقای تابآوری اجتماعی» در سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹ اشاره میکند و مینویسد این طرح با تمرکز بر مناطق آسیبپذیر، بیش از ۱۳۰۰ تسهیلگر استانی و ۲۴ هزار و ۸۰۰ نفر از اعضای جوامع محلی را در حدود ۱۱۰۰ نقطه روستایی و حاشیه شهری در ۳۱ استان آموزش داده است. به گفته او، این برنامه با رویکردی جامعهمحور، بر توانمندسازی اقشار مختلف، بهویژه زنان و خانوادهها، تمرکز داشت.
🔸 او اهداف این طرح را «کاهش آسیبهای اجتماعی»، «افزایش مشارکت»، «توانمندسازی اقتصادی و فرهنگی» و «تقویت انسجام اجتماعی» عنوان کرده و به اقداماتی مانند آموزش مهارتهای زندگی، حمایت از کسبوکارهای خرد، شبکهسازی اجتماعی و برنامههای پیشگیرانه اشاره میکند.
🔹 ابتکار با اشاره به نتایج این طرح، از «افزایش آگاهی اجتماعی»، «تقویت اعتماد میان مردم و نهادها» و «ایجاد فرصتهای اقتصادی» بهعنوان دستاوردهای آن نام میبرد و تأکید میکند که مشارکت مردم در فرآیند توسعه، به افزایش اثربخشی برنامهها منجر شده است.
🔸 در بخش پایانی، او با اشاره به شرایط پس از بحران، تصریح میکند: «تابآوری اجتماعی نقش کلیدی در بازسازی اعتماد، کاهش آسیبهای روانی، توسعه پایدار و پیشگیری از بازتولید بحران دارد.» ابتکار در جمعبندی مینویسد: «در شرایط کنونی، توجه به تابآوری اجتماعی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت راهبردی است.»
#مسائل_ایران
#یادداشت
⬇️ ادامهی مطلب را در سایت بخوانید:
https://andishehma.com/tabaavari-ejtemai-tajrobe-iran
📣پایگاه اندیشه ما
https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034
✔️ معرفی کتاب: شهریاری در گفتار سیاسی سعدی
✏️ مولفان: #محمد_خورشیدی #سید_صادق_حقیقت
🚩 مرکز نشر: انتشارات کویر
🗓 سال انتشار: ۱۴۰۵
🔹 کتاب «شهریاری در گفتار سیاسی سعدی» نوشته محمد خورشیدی و سید صادق حقیقت از سوی انتشارات کویر منتشر شده است. این اثر با تمرکز بر اندیشه سیاسی سعدی، به بررسی مفهوم آیین شهریاری در آثار او میپردازد.
🔸 کتاب «شهریاری در گفتار سیاسی سعدی» به قلم محمد خورشیدی و سید صادق حقیقت در سال ۱۴۰۵ توسط انتشارات کویر منتشر شده است. این اثر در ادامه پژوهشهای حوزه اندیشه سیاسی در ادبیات فارسی، به تحلیل گفتار سیاسی در آثار سعدی شیرازی میپردازد.
🔹 نویسندگان در «سخن نخست» کتاب، شعر فارسی را یکی از مهمترین عرصههای بازتاب اندیشه سیاسی در تاریخ ایران معرفی کردهاند و سعدی را از چهرههای برجستهای دانستهاند که آموزههای سیاسی را در قالب نظم بیان کرده است. بهگفته آنان، گفتار سیاسی سعدی در پیوند با آموزههای اسلامی، «شکلی ویژه از آیین شهریاری» را ارائه میدهد.
🔸 این کتاب با رویکردی پژوهشی و با بهرهگیری از روش «هرمنوتیک قصدگرای اسکینر»، تلاش دارد اندیشه سعدی درباره شهریاری را در نسبت با زمینههای فکری، سیاسی و اجتماعی عصر او تفسیر کند. در این چارچوب، هم متون سعدی و هم بستر تاریخی و فکری زمانه وی مورد توجه قرار گرفته است.
🔹 ساختار کتاب شامل پنج فصل است: «چارچوب نظری»، «زمینه و زمانه دوران سعدی»، «سنتهای فکری سازنده عرف سیاسی عصر سعدی»، «هنجارهای مرسوم آیین شهریاری در متون قرن هفتم» و «تصرف سعدی در آیین شهریاری». در پایان نیز بخش «خاتمه» به جمعبندی مباحث اختصاص یافته است.
🔸 در بخشی از مقدمه کتاب آمده است که این اثر در اصل، پایاننامه کارشناسی ارشد در دانشگاه مفید بوده و در مسیر تدوین، از راهنمایی و مشورت استادان مختلف بهره برده است. نویسندگان همچنین با اشاره به همکاریهای علمی و حمایتهای خانوادگی، تأکید کردهاند که مسئولیت کاستیهای احتمالی بر عهده آنان است.
🔹 این اثر با تمرکز بر پیوند میان ادبیات و اندیشه سیاسی، تلاش دارد تصویری منسجم از مفهوم شهریاری در آثار سعدی ارائه دهد.
⬇️ ادامه را در سایت بخوانید:
https://andishehma.com/shahriyari-dar-goftar-siyasi
#معرفی_کتاب
#مسائل_ایران
📣 پایگاه اندیشه ما
https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034
✅ ابن خلدون و علوم اجتماعی
✍🏻 #دکتر_سید_جواد_طباطبایی
♦️ نامه علمای شیعه پاکستان به شیخ الازهر؛ ابراز نگرانی از مواضع درباره تجاوز به ایران
🔹 جمعی از علمای شیعه پاکستان در نامهای خطاب به احمد الطیب، نسبت به بیانیه اخیر نهاد الازهر درباره تجاوز به ایران ابراز نگرانی کرده و خواستار بازنگری در این موضع شدند.
🔸 در این نامه، علمای شیعه پاکستان با اشاره به شرایط حساس جهان اسلام، تأکید کردهاند که بیانیه شورای فتوای الازهر در مقطعی صادر شده که امت اسلامی با «تجاوزی بیسابقه» مواجه است؛ تجاوزی که بهگفته آنان، فراتر از یک درگیری سیاسی یا نظامی بوده و ابعاد فقهی و حقوقی گستردهای دارد.
🔹 نویسندگان نامه با استناد به آیات قرآن و دیدگاههای فقهای اسلامی، استفاده از سرزمینهای کشورهای مسلمان برای حمله به دیگر کشورهای اسلامی را مصداق «همکاری در گناه و تجاوز» دانسته و آن را از منظر شریعت حرام عنوان کردهاند. در این راستا به آرای مفسرانی همچون محمد بن جریر طبری، قرطبی و محمدحسین طباطبایی اشاره شده است.
🔸 در بخش دیگری از این نامه، مسئله استفاده از مسلمانان بهعنوان «سپر انسانی» (تترّس) مورد توجه قرار گرفته و با استناد به دیدگاه فقهایی مانند محمد بن ادریس شافعی و احمد بن حنبل، شرایط خاص این موضوع در فقه اسلامی تشریح شده است.
🔹 علمای شیعه پاکستان همچنین با تأکید بر مبانی قرآنی «حق دفاع»، تصریح کردهاند که دفاع در برابر تجاوز نهتنها مشروع، بلکه در مواردی واجب است. آنان با اشاره به اصولی مانند «دفع متجاوز»، «عدم اضرار» و قاعده «لا ضرر»، بر ضرورت مقابله با تجاوز تأکید کردهاند.
🔸 در ادامه، این نامه با اشاره به اصول حقوق بینالملل، از جمله منشور سازمان ملل متحد، حق دفاع مشروع را مورد تأیید دانسته و همگرایی این اصل با مبانی شریعت اسلامی را مورد توجه قرار داده است.
🔹 نویسندگان همچنین با استناد به آموزههای دینی درباره «امر به معروف و نهی از منکر»، سکوت در برابر تجاوز و در عین حال محکوم کردن مدافعان را مغایر با اصول اسلامی دانستهاند.
🔸 در بخش پایانی، امضاکنندگان نامه از شیخ الازهر خواستهاند با بازنگری در مواضع اتخاذشده، دیدگاهی منطبق با «وحدت، عدالت و عزت امت اسلامی» اتخاذ کند. این نامه به امضای افرادی از جمله سید افتخار حسین نقوی رسیده است.
#یادداشت
#جهان_اسلام
⬇️ ادامهی مطلب را در سایت بخوانید:
https://andishehma.com/mavaze-alazhar
📣پایگاه اندیشه ما
https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034
✅ افزایش قیمتها، فشار قابل توجهی بر اقشار مختلف جامعه وارد کرده است
🎙 #آیت_الله_العظمی_مکارم_شیرازی
🔹 آیت الله ناصر مکارم شیرازی در دیدار با سید هاشم حسینی بوشهری با اشاره به شرایط اقتصادی کشور، اعلام کرد افزایش قیمتها فشار قابل توجهی بر اقشار مختلف وارد کرده و خواستار اقدامات مؤثرتر برای کنترل بازار شد.
🔸 آیتالله العظمی مکارم شیرازی در این دیدار، با ابراز خرسندی از توضیحات ارائهشده، «آگاهی دقیق از شرایط کشور و شناخت همزمان مشکلات و راهکارها» را نشانه نگاه جامع و مسئولانه دانست.
🔹 وی با اشاره به وضعیت اقتصادی و گرانیهای اخیر تصریح کرد: «افزایش قیمتها، فشار قابل توجهی بر اقشار مختلف جامعه وارد کرده است.» او در عین حال با قدردانی از تلاشهای دولت در تأمین مایحتاج مردم، افزود: «در برخی موارد اقدام کافی در کنترل قیمتها صورت نگرفته»، در حالی که به گفته او «امکانات و ابزارهای لازم برای مدیریت افزایشهای غیرمتعارف در اختیار دولت قرار دارد.»
🔸 این مرجع تقلید همچنین مشکلاتی مانند اشتغال، مسکن و هزینههای ازدواج را از موانع اصلی پیشروی جوانان برشمرد و تأکید کرد: «لازم است برنامهریزی جامع و عملی برای رفع این موانع صورت گیرد.» وی تسهیل ازدواج را عاملی مؤثر در کاهش برخی مشکلات اجتماعی و تقویت بنیان خانواده عنوان کرد.
🔹 مکارم شیرازی با اشاره به نقش نهادهای مختلف در حل مسائل کشور، بر «بسیج همه قوا و ارکان» برای کمک به دولت تأکید کرد و نقش قوه قضاییه را در این زمینه مهم دانست.
🔸 او همچنین با قدردانی از حضور مردم در صحنههای مختلف، گفت این حضور «آثار و برکات فراوانی داشته»، اما در عین حال تأکید کرد که در شرایط اقتصادی کنونی، همه اقشار از تولیدکننده تا مصرفکننده باید با «رعایت انصاف» مانع سوءاستفاده شوند.
🔹 وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر دو پایه «جمهوریت» و «اسلامیت»، توجه همزمان به ابعاد فرهنگی و اخلاقی را ضروری دانست و نسبت به بیتوجهی به این حوزهها هشدار داد.
🔸 در پایان، مکارم شیرازی با تأکید بر بهرهگیری از ظرفیتهای معنوی، ابراز امیدواری کرد که دولت با افزایش هماهنگی میان بخشهای مختلف، اقدامات مؤثرتری در حوزههای اقتصادی و اجتماعی انجام دهد.
#سخنرانی
#سیاست_و_مرجعیت
⬇️ ادامهی مطلب را در سایت بخوانید:
https://andishehma.com/afzayesh-gheymat-ha
📣پایگاه اندیشه ما
https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034
✅ از برتری نظامی تا پیروزی واقعی؛ درسهای راهبردی برای ایران
✍🏻 #دکتر_بهمن_اکبری
🔹 اندیشه ما- دکتر بهمن اکبری استاد دانشگاه وعضو کمیسیون حقوق بشر اسلامی در یادداشت اختصاصی برای اندیشه ما با عنوان«از برتری نظامی تا پیروزی واقعی؛ درسهای راهبردی برای ایران» اینگونه نوشته است:
🔸 این یادداشت با تفکیک سه مفهوم کلیدی برتری نظامی، عدم شکست و پیروزی نشان میدهد که داشتن قدرت نظامی الزاماً به پیروزی راهبردی منجر نمیشود. پیروزی زمانی محقق است که دستاوردهای میدانی به نتایج سیاسی و اقتصادی پایدار تبدیل شوند.
🔹 نویسنده با طرح دو منطق اصلی در جنگهای معاصر—**منطق تحمیل** (وادارکردن طرف مقابل به پذیرش اراده) و منطق انکار (جلوگیری از تحقق اهداف دشمن)—توضیح میدهد که برای بازیگرانی مانند ایران، منطق انکار و بازدارندگی مؤثرتر و کمهزینهتر است.
🔸 در دنیای امروز، میدان رقابت از نظامیِ صرف فراتر رفته و به حوزههای اقتصادی، مالی، انرژی و شناختی کشیده شده است. بنابراین تابآوری اقتصادی، مشروعیت داخلی و دیپلماسی منطقهای به اندازه قدرت نظامی اهمیت دارند.
🔹 دلالتهای کلیدی برای ایران:
- تمرکز بر بازدارندگی و افزایش هزینه اقدام خصمانه دشمن
- تقویت تابآوری و اصلاحات اقتصادی
- مدیریت رقابت چندبعدی (نظامی، اقتصادی، دیپلماتیک)
- حفظ مشروعیت داخلی و روابط منطقهای
- پرهیز از تقلیل پیروزی به دستاورد صرفاً نظامی
🔻 جمعبندی:
امنیت پایدار نه با برتری نظامیِ تنها، بلکه با ترکیب هوشمند قدرت نظامی، اقتصاد مقاوم و دیپلماسی فعال به دست میآید. این مسیر، چارچوبی واقعبینانه برای جلوگیری از شکست و حرکت به سوی دستاوردهای راهبردی است.
#مسائل_ایران
#یادداشت
⬇️ ادامهی مطلب را در سایت بخوانید:
https://andishehma.com/bartari-nezami
📣پایگاه اندیشه ما
https://eitaa.com/joinchat/3881369777C45aea07034