حمله به بیروت و اثبات راهبرد مقاومت
@barsakht
▪️رژیم صهیونی عامل بینظمی منطقهای، این مرتبه با کنار گذاشتن ژستهای اخلاقی بدون هشدار قبلی، امروز دوم آذر ۱۴۰۴ به پایتخت لبنان حمله کرد. حمله به پایتخت و نقض صریح و علنی آتشبس در حالی صورت میگیرد که تمام جریانهای خارجی و حتی بعضی جریانهای داخلی لبنان با توهم اینکه پذیرفتن شروط محور صهیونی – امریکایی میتواند موجب بازگشت آرامش به لبنان شود در طول یک سال گذشته برای خلع سلاح مقاومت مشغول فشار به حزبالله بودند و هستند. ترور یکشنبه عصر حومۀ جنوبی بیروت حالا بیش از هر زمان دیگری اثبات میکند که تحلیل راهبردی مقاومت از رفتار دشمن درست بوده، هست و خواهد بود.
▪️مدعیان گزارهی «اگر خلع سلاح، آنگاه صلح و آرامش» زیر تیغ آفتاب مشغول نوشتن توهمات خود روی یخ هستند. جهاد حزبالله محدود به جهاد نظامی نبوده و نیست. همراهی نجیبانهی ساختار قدرتمند مقاومت لبنان - که حتما قدرت کوتاه کردن دست تجاوز صهیونی را داراست - با برخی جریانهای سیاسی داخلی را میتوان وجه دیگری از جهاد شرافتمندانهی مقاومت ذیل جهاد تبیین تحلیل کرد.
▪️درخواست کلی، بدون مخاطب و بیتأثیر برخی چهرههای ارشد سیاسی لبنان از جمله رئیسجمهور این کشور از جامعهی جهانی - همانهایی که در طول این چند ماه صرفاً تماشاگر نقضهای مکرر آتشبس توسط صهیونیستها در غزه و لبنان بودهاند – حالا دیگر بیش از هر زمان دیگری اثباتکنندهی دستگاه تحلیلی مقاومت است.
▪️مقاومت اسلامی لبنان از ابتدا نه به آتشبس دشمن صهیونی خوشبین بود و نه به مذاکرهکنندگان دشمن امریکایی. اولی در روی زمین مشغول توسعهطلبی و تجاوز به منافع لبنان است و دومی همان هدف اولی را در ساحت سیاست دنبال میکند. حسب تحلیل اشتباه امریکاییها، قرار بود جریانهای داخلی لبنان روبروی مقاومت قرار گیرند. سیرهی حزبالله ولو با زخمهایی که از ترور بر پیکرش نشست اما این خدعه را باطل کرد.
▪️مذاکره و رفتوآمدهای دیپلماتیک هرقدر برای مقاومت بیمعنا بود و او در میدان مشغول آمادهسازی خود برای دور بعدی نبرد احتمالی با دشمن صهیونی بود اما برای بعضی جریانهای سیاسی داخلی لبنان فریبنده و دلربا آمد. بااینحال مقاومت با همهی شروط جریانهای داخلی لبنان ازجمله ارتش و دولت همراه شد تا بهانهای به دشمن صهیونی نداده باشد.
▪️حالا دیگر از خورشیدِ میانهی تابستان روشنتر است که دشمن حتی به تعهدی که خودش یک طرف آن بوده پایبند نیست. تنها با زبان قدرت است که میتوان این عامل بینظمیِ منطقهای را مهار کرد. همان گزارهای که نهفقط مقاومت لبنان بلکه تمام جریانهای مقاومت در تمام طول این سالها آن را تکرار کرده و حالا بعد از هفت اکتبر و جنگ سال گذشتۀ لبنان و جنگ ۱۲روزه علیه ایران هنوز هم با قدرت دنبال میکنند. تنها زبان قدرت و زدن ضربۀ دردناک به دشمن صهیونی است که میتواند او را مجبور به تجدیدنظر در تصمیمهایش کند.
▪️نظمی اگر قرار است در غرب آسیا برقرار شود نه با منطق تحمیلی امریکا با محوریت رژیم صهیونی بهعنوان عامل بینظمی در منطقه بلکه با مشت قدرتمند مقاومت و تحمیل ارادهاش بر دشمن برقرار خواهد شد. این را ترور یکشنبه عصر جنوب بیروت میگوید.
@barsakht
2025-04-13_1041_america-amniyatmeli.pdf
حجم:
584.7K
ارزیابی سالانه تهدیدات جامعه ملی آمریکا 2028
@barsakht
🗞 پیام محوری سخنرانی تلویزیونی رهبر انقلاب در ۶ آذر ۱۴۰۴ و هفته بسیج چیست؟
@barsakht
👈 صخرهٔ سخت
🔹️ کانون اراده و قدرت! این عبارت چهارکلمهای را میتوان خیمۀ اصلی حاکم بر سخنان تلویزیونی پنجشنبهشب رهبر انقلاب دانست.
🔹️ برخلاف آنچه در جریانسازی سنگین رسانهای غرب علیه ایران به راه افتاده که ایران را موجودی ضعیف و در گوشۀ رینگ توصیف میکنند که زمان زدن ضربۀ اصلی به آن فرا رسیده، این نگاه اما با دریافت واقعیتهایی از بطن جامعۀ ایران تحلیلی برعکس از فضاسازیهای اخیر علیه ایران دارد.
🔹️ مفهوم پایهای که رهبر انقلاب سایر محورهای بیانات خویش را روی آن بنا کردند درست نقطۀ مقابل آن دستگاه تحلیلی است که دشمن در پی ساختن آن در اذهان است: ایران همچنان سخت و ستبر ایستاده است.
🔹️ یک وجه مهم این استواری بعد سخت آن است. مَطلع سخنان ایشان و اشارۀ مستقیم به بسیج، دالّ مرکزی این بخش است.
🔹️ بسیج متعلق به قشر خاصی نیست، تنها مرزبندیاش با دیگری و دشمن است و از همه مهمتر نقطۀ جوشش اصلی پدیدهای است که در سالهای متأخر بهنام محور مقاومت شناخته میشود.
🔹️ هستۀ سخت مقاومت، ایران است و هستۀ سخت ایران هم بسیج.
🔹️ برخلاف ادعا و تصور دشمن و برخلاف آنچه که بهعنوان یکی از اهداف جنگ ۱۲روزه در نظر گرفته شده بود، ایران نهتنها از تفکر و راهبرد مقاومت دست برنداشته و نهتنها در مقابل خواست دشمن برای دست برداشتن از مقاومت کوتاه نیامده بلکه در پی تقویت این راهبرد است.
🔹️ در این چارچوب ناگفته پیداست که موضع ایران در برابر دیگر مسائل این روزها مانند طرحهای اخیر منطقهای برای فشار به جریانهای مقاومت در جغرافیای غرب آسیا چیست. اینها وجه سخت ماجراست.
🔹️ وجه نرم آن هم تقویت انسجام داخلی و استحکام صفوف ملی بین جریانهای مختلف مردمی و سیاسی ازیکسو، و دولت و ملت از سوی دیگر است.
🔹️ اینجا فقط و فقط با دشمنِ آنسوی مرز است که باید مرزبندی کرد. هر مرز و شعار و صدا و ادعایی که بوی شکاف و گسل داشته و ساحت میدان و مبارزۀ خود را درون مرزهای کشور تعریف کرده باشد در خدمت مستقیم به طرح دشمن برای شکستن کمر ایران است ولو آیات کتاب خدا را دستاویز خود قرار داده باشد.
🔹️ وجه سخت ماجرا متوجه تدبیر برای پر کردن مشت نیروهای مسلح است و وجه نرم آن هم حمایت و تقویت بخشهای مختلف داخلی و اجرایی کشور برای پیشبرد امور در زمینه حل مسائل کشور و عبور از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» است.
🔹️ دفاع و امنیت را مسئولانی است و تدبیر امور داخل کشور را هم مسئولانی. ایران در حکم جزیرۀ ثبات غرب آسیا از نظر اوضاع داخلی نیز با تدبیر و تسلط مشغول رتقوفتق امور داخلی خود است.
🔹️ اشارات رهبر انقلاب در حمایت همهجانبه از دولت که در برخی مسائل به سمت اصلاح بنیادینی حرکت کرده که شروعش از دولت پیش کلید خورده، نشاندهندۀ روح حاکم بر کشور برای ادارۀ امور و بیتوجهی به وضعیت نه جنگ، نه صلحی است که دشمن در پی استمرار آن است.
🔹️ در زمانی که جریانها و رسانههای خارجی عامدانه و بعضی جریانهای غافل داخلی ناخواسته زیر سایۀ جنگ رفته و تصویرگر قفل شدن امور در داخل شدهاند، دولت و مردم، مسلط و با تدبیر مشغول ادارۀ امور عادی مُلک هستند.
🔹️ این استواری و ایستادگی و سخت بودن و اعتماد به قدرت و قوت ملی و مردمی، بهقدری ریشهدار است که حتی شایعۀ ارسال پیام غیرمستقیم به امریکا برای بازگشت به میز مذاکره هم خیلی شفاف و صریح رد میشود و آن را یک دروغ بزرگ توصیف میکند تا راه برای هر نوع سوءبرداشت و ارسال پیام ضعف به دشمن بسته شود.
🔹️ در همین چارچوب است که ایستادگی در برابر دشمن آمریکایی و صهیونی در جنگ ۱۲روزه، جنگ احزابی بود در برابر تمام جبهۀ کفر که صخرۀ سخت غرب آسیا نهتنها کمر خم نکرد بلکه مستظهر به یک حمایت ۹۰ میلیونی مردمی - از اقشار و جریانها و درجات دینی و مذهبی و فرهنگی مختلف اما باغیرت و باشرف – ضربۀ دشمن را با ضربۀ متقابل پاسخ داد تا نقطۀ پایان دوران بزندَررویی را به دشمن صهیونی و امریکایی یادآوری کنند.
@barsakht
16.1M حجم رسانه بالاست
مشاهده در ایتا
منطق ایران در عدم مذاکرهی تحت فشار و اجبار!
🔺سردار دکتر عزیز غضنفری جانشین معاونت سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در ۱۵۰ ثانیه دلایل منطقی ایران برای مذاکره نکردن با دولت ترامپ را بیان می کند.
@barsakht
هدایت شده از جریان شناسی سیاسی ایران
1_22467043214.pptx
حجم:
339.8K
پاور پوینت
مناقشه #قره_باغ
https://eitaa.com/jarayan_shenasi_siasi_Iran
کانال جریان شناسی سیاسی
زمان:
حجم:
17.8M
🔻آیا میرزا کوچک تجزیه طلب بود؟
| ارزیابی یک اتهام سیاسی
➖دکتر عباس نعیمی جورشری
| مولف کتاب جریان شناسی سیاسی جنبش جنگل
▪️محورهای اصلی بحث:
۱. اسناد؛ نامه به دولت مرکزی
۲. اسناد؛ منشورهای هیئت اتحاد اسلام و جمهوری شورایی
۳. اسناد؛ نامه به لنین و روتشتین
۴. واکاوی منطق ایدئولوژیک جنگل
۵. هویت گفتمانی کوچکخان
۶. سنت مشروطه خواهی و ایده جمهوری خواهی
۷. نقایص گزاره «تجزیه طلبی»
۸. سنت عملی میهن دوستی
@barsakht
هدایت شده از مطالعات ایران
📝آیا آشوبهایی شبیه آشوبهای 1401 تکرار خواهد شد؟
✳️تفاوت آشوبهای کنونی با آشوبهای 1401 آن است که اپوزیسیون در 1401 توانست روایتی نسبتاً فراگیر از واقعه مرگ مهسا بسازد، اما اکنون ناتوان از روایتسازی است و شرایط حساس کشور هم امکان این امر را برای اپوزیسیون دشوار کرده است.
✳️هر روایتی برای برانگیختن کنش جمعی اعتراضی باید چند شرط داشته باشد: 1. فراهم کردن درکی مشترک از مسأله 2. برساختن خیرجمعی برای همگان 3. غلبه بر مفتسواری 4. هماهنگی و 5. خاطرجمعی.
1⃣اکنون درک مشترکی از مسأله وجود ندارد؛ در حالی که عموم مردم و بازاریان خواهان شنیده شدن صدایشان درباره وضعیت اقتصادی هستند، اقلیت آشوبگر درصدد کانالیزه کردن این اعتراضات بوده و در تلاش است تا کشور را گرفتار ناامنی کند. بنابراین، درک مشترکی از مسأله میان عموم مردم و اقلیت آشوبگری که میخواهد با خرابکاری، رهبری اعتراضات را برعهده بگیرد، وجود ندارد.
2⃣به تبع این، آشوبگران ناتوان از برساختن خیرجمعی هستند و به همین دلیل، اقدامات آنها حمایت و همراهی عمومی را در پی ندارد.
3⃣برای غلبه بر مفتسواری هم روایت باید از منابع هویتی تغذیه کند که اکنون این منابع سالبه به انتفاء موضوع است(برخلاف آشوب های 1401 که متصل به منابع هویتی بود).
4⃣هماهنگی که البته هماکنون در بستر فضای مجازی انجام میشود، اما با توجه به فیلتر بودن برخی شبکههای مجازی، همانند 1401، امکان استفاده اپوزیسیون از این شبکهها به صورت وسیع برای ایجاد هماهنگی وجود ندارد
5⃣ و در نهایت، خاطرجمعی هم در سایه اطمینان بابت پندار پیروزی شکل میگیرد که چنین پنداری بهدلایل مختلف، زمینههای اطمینان یافتن ندارد.
#دکتر_مصطفی_قربانی
#مطالعات_ایران
https://eitaa.com/iranproblems
✅ موازنه فراگیر؛ راهبرد نظام سلطه برای واداشتن ایران به امتیازدهی ژئوپلیتیکی
@barsakht
❇️ اغتشاش اخیر در ایران را میتوان در چارچوب نظریه «موازنه فراگیر» استیون دیوید آمریکایی، تحلیل کرد؛ نظریهای که بر تقدم تهدیدهای داخلی بر تهدیدهای خارجی در محاسبات رهبران کشورهای جهان سوم تأکید دارد. دیوید تصریح میکند که برای جلوگیری از تمرکز قدرت این کشورها بر مقابله با آمریکا و همپیمانانش، باید در درون آنها ناامنی و بحران ایجاد شود تا از درون مشغول گردند و نتوانند بر دشمن خارجی تمرکز کنند. در چنین شرایطی کشورهای جهان سوم ناگزیرند ابتدا بحرانهای داخلی را مهار کنند، تا ملزم به اعطای امتیاز در عرصه سیاست خارجی شوند.
❇️ بر این اساس، اغتشاش اخیر را نباید صرفاً واکنشی اجتماعی دانست، بلکه باید آن را بخشی از یک راهبرد ژئوپلیتیکی طراحیشده تلقی کرد. هدف اصلی این راهبرد، مشغولسازی ایران به بحرانهای درونی و کاستن از ظرفیت تمرکز بر دشمنان خارجی (یعنی ایالات متحده، اسرائیل و دیگر همپیمانانش) است.
فشارهای اقتصادی، رسانهای و تحریمهای ساختاری عملاً تهدید داخلی را تشدید کرده و رهبران ایران را در موقعیتی قرار میدهد که برای مهار بحران، انرژی و منابع خود را صرف مدیریت داخلی کنند. همانگونه که دیوید توضیح میدهد، این وضعیت با هدف سوق دادن ایران به سمت سازش یا امتیازدهی ژئوپلیتیکی طراحی شده است.
❇️ این راهبرد آمریکایی سالهاست جهت مشغول سازی کشورهای قدرتمند منطقه غرب آسیا مثل سوریه و عراق در دستور کار آمریکا و اسرائیل قرار دارد و اغتشاشات روزهای اخیر، نمونه روشن دیگری از کاربست این نظریه در بستر ژئوپلیتیکی امروز ایران است.
@barsakht
✅ هوشمندی پلیس و مردم در کنترل اعتراضات؛ اغتشاشگران مسلح بهدنبال ایجاد ناامنی
@barsakht
❇️ در جریان اعتراضات اخیر، با وجود نارضایتی عمومی از گرانی و بیثباتی اقتصادی، حضور خیابانی مردم در مقایسه با دورههای گذشته کمرنگتر بوده است. این درحالی است که حق اعتراض و بیان نارضایتی، حقی طبیعی مردم ایران است همچنان که در همه کشورهای جهان نیز این اعتراضات وجود دارد.
❇️ با این حال، تفاوت کلیدی ایران با بسیاری از کشورها، وجود شبکههای اپوزیسیون تروریستی و پرتعدادی است که از سوی دولتهایی مانند آمریکا و رژیم صهیونیستی پشتیبانی میشوند.
❇️ گروهکهای تروریستی در شرق و غرب ایران، همراه با سمپاتهای منافقین و سلطنتطلبانی که صراحتاً خواستار تشکیل هستههای مسلح برای ناامنسازی کشور شدهاند، عملاً تلاش میکنند تا صدای اعتراضات مسالمتآمیز مردم را تحتالشعاع اهداف خود قرار دهند.
❇️ خوشبختانه قاطبۀ مردم ایران با هوشمندی و درک شرایط، ضمن بیان اعتراضات خود، از همراهی با این جریانات خودداری کردهاند. این امر نشاندهنده بلوغ اجتماعی و آگاهی عمومی نسبت به توطئههای دشمنان است.
❇️ نکتۀ حائز اهمیت دیگر، برخورد حرفهای و سعهصدر نیروی انتظامی در مدیریت اعتراضات است. پلیس در این دوره بهصورت محسوسی با کنترل و آرامش، از برخوردهای غیرضروری پرهیز کرده و اجازه نمیدهد فضا به سمت تنش پیش برود.
❇️ با این وجود، در برخی مناطق، اقدامات تعمدی اغتشاشگران مسلح، از جمله نزدیک شدن به مراکز حساسی مانند کلانتریها، ممکن است منجر به برخورد قاطع نیروهای امنیتی شود. شواهد نشان میدهد برخی از لیدرهای بازداشت شده، کاملا آموزشدیدهاند و طبق دستورالعملی فاقد تلفن همراه برای فرار از شناسایی بودهاند.
❇️ آنها روشهای تحریک مردم و انحراف اعتراضات مسالمتآمیز را تمرین کرده و حتی در میان آنها حضور زنان به عنوان لیدر مشهود بوده است. همچنین، برنامهریزی اغتشاشگران به گونهای است که تجمعات را تا پاسی از شب ادامه میدهند، درحالی که مشخص است این ساعت دیگر مربوط به اعتراضات مدنی نیست و هدف، ایجاد اغتشاش و ناامنی است.
❇️ براساس اطلاعات منتشر شده، تعدادی از هستههای اغتشاش که بهتازگی بازداشت شدهاند، به صورت سازمانیافته آموزش دیده و مأموریت داشتهاند تا با اقدامات تحریکآمیز، واکنش تند پلیس را برانگیزند و فضای جامعه را ملتهب کنند.
❇️ به نظر میرسد رویکرد حرفهای پلیس و هوشیاری مردم، دو عامل کلیدی در خنثیسازی سناریوهای خشونتآمیز و حفظ امنیت ملی در این دوره بوده است.
@barsakht
🔰کل ماجرای این روزها
@barsakht
🔹جهان در حال ورود به یک دوره گذار است؛ دورهای که در آن نظمهای قدیمی فرو میریزند و «کیک جدید قدرت» در حال تقسیم است. در چنین بزنگاههایی، ایران همواره یکی از کانونهای اثرگذار بوده و طبیعی است که امروز نیز آماج فشار قرار بگیرد. در این معادله، مسئله اصلی نه یک دولت یا یک جریان سیاسی، بلکه خود «ایران» است؛ کشوری که اگر تضعیف، تجزیه یا تسلیم شود، منافع غرب آسانتر تأمین خواهد شد.
🔹در دو قرن گذشته، جمهوری اسلامی نخستین نظامی بوده که توانسته بهطور مؤثر از تمامیت ارضی ایران دفاع کند. تجربه جنگ هشتساله و ۱۲ روزه، مهار پروژههای تجزیهطلبانه و ایجاد بازدارندگی امنیتی نشان داده که این نظام در حوزه دفاعی و امنیت ملی کارنامهای قابل دفاع دارد و امروز نیز ظرفیت مطالبه حداکثری حق ایران را در نظم جدید جهانی داراست. همین واقعیت، آن را به مانعی جدی در برابر پروژههای سلطه تبدیل کرده است.
🔹بر همین اساس، فشارها در اشکال مختلف دنبال شدهاند؛ از تحریم و انزوا تا تهدید نظامی و بیثباتسازی داخلی. در این میان، نباید از یک واقعیت چشم پوشید: اقتصاد و معیشت، زخمی عمیق و مزمن است؛ زخمی بهجامانده از گذشته که جمهوری اسلامی در ترمیم کامل آن موفق نبوده و همین ضعف، بستر فشارهای جدید را فراهم کرده است.
اما این ناترازی به معنای ناتوانی ذاتی نیست. همان نظامی که در میدان دفاع از کشور توانمند عمل کرده، میتواند با اصلاح رویکردها و تصمیمهای درست، در میدان اقتصاد نیز موفق شود. فهم درست شرایط امروز، نه با سادهسازی دشمن و دوست، بلکه با شناخت دقیق تهدیدها و ظرفیتهای ملی ممکن است.
🔹ایران امروز بیش از هر چیز به تفکیک درست میدانها نیاز دارد؛ دفاع از کشور در یک سو، و اصلاح اقتصاد در سوی دیگر. آمیختن این دو یا قربانی کردن یکی به نام دیگری، همان خطایی است که دشمن روی آن حساب کرده است.
اصلاح اقتصاد بدون امنیت، خیالپردازی است.
پروژهٔ «هستههای مسلح» و کالبدشکافی تجمعات محدود در شهرستانها
🔹درحالیکه براوردهای میدانی مجموع شرکتکنندگان در تجمعات اعتراضی اخیر را در سراسر کشور بین ۳ تا ۵ هزار نفر تخمین میزنند، امپراتوری رسانهای خارج از کشور با تکیه بر بودجههای کلان، سعی در ارائه تصویری دگرگون شده دارد.
🔹یکی از ویژگیهای بارز ناآرامیهای اخیر، استفادهٔ سیستماتیک از تصاویر ساختهشده توسط هوش مصنوعی و بازنشر تصاویر آرشیوی سالهای گذشته بهجای وقایع روز است.
🔹گزارشها حکایت دارد که سکوهای پولی و صفحات اجارهای در کنار شبکههایی مثل بیبیسی فارسی و اینترنشنال با صرف هزینههای گزاف، تجمعات خُرد را خیزشهای سراسری بازنمایی میکنند.
🔹نکتهٔ قابلتأمل، آغاز تبلیغات دعوت به اغتشاش در اپلیکیشنهای گوگلاستور و برنامههای کاربردی که توسط آن میزبانی می شود از ماهها قبل و تماسهای تلفنی مشکوک از مبدأ کشورهای همسایه در پوشش «نظرسنجی» برای القای بحران است که پیش از این در گزارشهای تحلیلی به آن اشاره شده بود.
🔹تحلیلگران معتقدند مواضع رضا پهلوی، فصل جدیدی از عریانشدن پروژههای ضدامنیتی است. او که مدتی پیش در سفری بحثبرانگیز با نتانیاهو دیدار کرده بود، حالا با عبور از ژستهای مدنی، صراحتاً فرمان تشکیل «هستههای مسلح» را صادر کرده است.
🔹با اینکه شعارهایی مثل «رضاشاه روحت شاد» و «این آخرین نبرده پهلوی برمیگرده» توسط هستههای اغتشاش تکرار میشد اما این شعارها در جمعهای محدود صد و دویست نفره هم بهاستناد تصاویر و گزارشهای میدانی با استقبال مواجه نشد و حتی برخی جریانات اپوزیسیون، برجستهکردن او توسط جمهوری اسلامی را ابزاری برای تمسخر کل این جریان تلقی کردهاند.
🔹یافتههای اطلاعاتی نشان میدهد که تلگرام به بستر اصلی سازماندهی رفتارهای رادیکال تبدیل شده است. در این میان، نقش برخی چهرهها در تحریک مستقیم افکار عمومی برجسته است.
اگرچه فشارهای اقتصادی یک واقعیت انکارناپذیر است، اما هوشمندی جامعهٔ ایرانی در «مرزبندی میان اعتراض و آشوب»، پروژه تبدیل نارضایتی به جنگ داخلی را با شکست مواجه کرده است.
@barsakht
دوگانهٔ کاذب «فرهنگ» در مقابل «معیشت»
@barsakht
هر ساله با انتشار لایحه بودجه، موجی از انتقادات تکراری نسبت به بودجه دستگاههای فرهنگی شکل میگیرد. این انتقادات، که عمدتاً در فضای مجازی و برخی رسانهها پررنگ میشود، اغلب مبتنی بر مقایسههای سطحی، تکیه بر چند رقم منتخب و نادیده گرفتن جایگاه راهبردی فرهنگ است. چنین رویکردی نه تنها به فهم واقعی بودجه کمک نمیکند، بلکه ناخواسته به تضعیف زیرساختهای ضروری حکمرانی فرهنگی دامن میزند. برای عبور از این گفتمان مخدوش، ضروری است به چند نکته کلیدی توجه کنیم:
۱. تصویر کلان: سهم ناچیز فرهنگ در بودجه عمومی
نخستین و بنیادیترین نکته،توجه به سهم کم بودجه فرهنگی در مقیاس کلان است. بر اساس ارقام لایحه بودجه ۱۴۰۵، سهم بودجه دستگاههای فرهنگی (شامل وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات، صداوسیما و نهادهای مرتبط) از کل بودجه عمومی کشور، بسیار ناچیز است. بنابراین، تمرکز بر چند ردیف خاص و بزرگنمایی آن، یک خطای تحلیلی آشکار است که تصویر واقعی را مخدوش میکند. در بسیاری موارد، این بودجه صرفاً کفاف هزینههای جاری، حقوق کارکنان و انجام حداقل مأموریتهای قانونی را میدهد.
۲. فرهنگ: یک سرمایهگذاری راهبردی، نه هزینه حاشیهای
منتقدان،عمدتاً کارکرد زیرساختی و پیشگیرانه فرهنگ را نادیده میگیرند. تجربههای جهانی و داخلی نشان میدهد که فرهنگ، بسترساز توسعه پایدار است. سرمایهگذاری هدفمند در فرهنگ—از طریق تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای سواد رسانهای، ترویج ارزشهای مشترک و هویت ملی—میتواند بهصورت پیشینی از هزینههای سنگین پسینی در حوزههایی مانند آسیبهای اجتماعی، بحران بیهویتی، ناامنی و درمان ناهنجاریها بکاهد. کاهش هزینه در این بخش، نوعی «خسارت مضاعف» آینده را به همراه خواهد داشت.
۳. دوگانهٔ کاذب «فرهنگ» در مقابل «معیشت»
بخش قابل توجهی از اعتراضات،بر یک دوگانهسازی غیرواقعی استوار است که گویا افزایش بودجه فرهنگ به معنای کاهش مستقیم بودجه رفاه مردم است.غیر از بند اول که در مورد سهم فرهنگ از بودجه بیان شد، این نگرش، علت و معلول را وارونه میبیند. ریشه بسیاری از مشکلات معیشتی—از جمله فساد، فرهنگ رانتجویی، ضعف فرهنگ کار جمعی، مصرف نامتعادل و کاهش اعتماد عمومی—در حوزه فرهنگ و اخلاق اجتماعی قرار دارد. حل این مسائل، بدون مداخله هوشمندانه فرهنگی ناممکن است. بنابراین، تقویت فرهنگ، در واقع سرمایهگذاری برای بهبود پایدار معیشت و رفاه کیفیتی جامعه است.
۴. تمایز حیاتی: «مبلغ بودجه» در مقابل «کارایی هزینهکرد»
یکی از اشتباهات رایج در نقدها،عدم تفکیک میان اصل تخصیص بودجه و کیفیت اجرا و نظارت است. اگر اشکالی وجود دارد، عمدتاً مربوط به موازیکاری دستگاهها، ضعف در نظام ارزیابی عملکرد، فقدان شفافیت در برخی قراردادها یا ناکارآمدی برنامههای خاص است. راه حل منطقی، اصلاح مدیریت، تقویت نظارت و ارزیابی مبتنی بر خروجی است، نه تضعیف یا حذف نهادهای فرهنگی که مأموریتهای قانونی و ضروری دارند. نقد باید معطوف به چگونگی هزینه شود، نه هسته اصلی ضرورت آن.
۵. هجمه به فرهنگ، پیروی از گفتمانی شکستخورده
در نهایت،باید توجه داشت که این هجمه مستمر به بودجه فرهنگ، ناخواسته در خدمت همان گفتمان کوتهبینانهای قرار میگیرد که فرهنگ را امری تشریفاتی و غیرضروری میپندارد. این در حالی است که در منظومه فکری انقلاب اسلامی و نیز در الگوهای پیشرفته حکمرانی در جهان، فرهنگ به عنوان پایه و اساس اقتصاد، سیاست و جامعهپردازی شناخته میشود. بودجه ۱۴۰۵ اگرچه کاستیهای خود را دارد و شاید در تخصیص منابع و کارایی اجرا نیاز به بازنگری داشته باشد، اما دفاع از حداقلهای بودجه فرهنگی، در واقع دفاع از عقلانیت بلندمدت، انسجام اجتماعی و آیندهسازی کشور است.
به جای غرق شدن در نقدهای سطحی و احساسی، ضروری است گفتمان عمومی به سمت نقد ساختاری، دقت آماری و ارائه راهکار برای بهبود کیفیت حاکمیت فرهنگی حرکت کند. بودجه فرهنگ نه یک هزینه لوکس، بلکه یک سرمایهگذاری اجباری برای آینده ایران است.
دکتر فرزاد جهانبین
@barsakht