📜بانویی، پناهگاه‌شیعیان در غیبت‌صغری 🔹بنابر گزارش شیخ صدوق، پس از شهادت امام عسکری(ع) برخی از شیعیان از حضرت حکیمه دختر امام جواد (ع) می پرسند که ما در این موقعیت حساس به چه کسی مراجعه کنیم، پاسخ می‌دهد: مراجعه کنید به جده یعنی مادر امام حسن عسکری(ع). 🏷حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ شَاذَوَيْهِ الْمُؤَدِّبُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْيَرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ۷ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى حَكِيمَةَ بِنْتِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الرِّضَا أُخْتِ أَبِي الْحَسَنِ صَاحِبِ الْعَسْكَرِ ع فِي سَنَةِ اثْنَتَيْنِ وَ سِتِّينَ وَ مِائَتَيْنِ فَكَلَّمْتُهَا مِنْ وَرَاءِ حِجَابٍ وَ سَأَلْتُهَا عَنْ دِينِهَا فَسَمَّتْ لِي مَنْ تَأْتَمُّ بِهِمْ ثُمَّ قَالَتْ وَ الْحُجَّةُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ فَسَمَّتْهُ فَقُلْتُ لَهَا جَعَلَنِيَ اللَّهُ فِدَاكِ مُعَايَنَةً أَوْ خَبَراً فَقَالَتْ خَبَراً عَنْ أَبِي مُحَمَّدٍ ع كَتَبَ بِهِ إِلَى أُمِّهِ فَقُلْتُ لَهَا فَأَيْنَ الْوَلَدُ فَقَالَتْ مَسْتُورٌ فَقُلْتُ إِلَى مَنْ تَفْزَعُ الشِّيعَةُ فَقَالَتْ لِي إِلَى الْجَدَّةِ أُمِّ أَبِی محمد(ع).... 📚اکمال الدین و تمام النعمه: ۲، ۵۰۷. 🔸 مؤلف کتاب اثبات الوصیه، در قرن چهارم، گزارش کرده، امام عسکری(ع) خاطره نخستین روز آشنایی و زندگی پدر و مادرش را چنین بیان می‌کند: زمانی که سلیل به محضر امام‌هادی(ع) رسید، آن حضرت فرمود: «سلیل، از بدی‌ها، پلیدی‌ها، زشتی‌ها، ناپاکی‌ها و آلودگی‌ها، پاک و عاری است.» آن حضرت در ادامه چنین بشارت داد: « بزودی خداوند (از دامن و نسل سلیل) حجّت الهی بر خلق خود (مهدی موعود)را موهبت و عطا می‌کند. او زمین را از عدل و داد پر می‌نماید، همان‌طور که از جور و ستم پرشده باشد.»  🏷و قام أبو محمد الحسن بن علي مقام أبيه(ع) و روي عن العالم(ع) انّه قال: لما ادخلت سليل أم أبي محمّد(ع) على أبي الحسن(ع) قال: سليل مسلولة من الآفات و العاهات و الأرجاس و الأنجاس.ثم قال لها: سيهب اللّه حجّته على خلقه يملأ الأرض عدلا كما ملئت جورا. 📚اثبات الوصیه: ۲۴۴. 🔺 شهید مطهّری، اندیشمند معاصر درباره شخصیّت این بانو، بر این باور است: «... تنها «جدّه بودن» سبب شهرتش نشد، مقامی دارد، عظمتی دارد، جلالتی دارد، شخصیّتی دارد که... بعد از امام عسکری (ع) «مَفْزَعُ الشّیعه» بود؛ یعنی ملجا شیعه، این بزرگوار بود. قهراً در آن وقت ـ چون امام عسکری(ع) ۲۸ ساله بوده‌اند که از دنیا رفته‌اند، علی‌القاعده مطابق سنّ امام‌هاد (ع) هم حساب بکنیم ـ زنی بین پنجاه و شصت بوده است. این قدر زن باجلالت و با کمالی بوده است که «شیعه» هر مشکلی برایش پیش می‌آمد، به این زن عرضه می‌داشت... وصیّ امام عسکری(ع) در باطن، این فرزندی است که مخفی است؛ ولی در ظاهر که نمی‌شد بگوید وصیّ من اوست؛ در ظاهر وصیّ خودش را این زن با جلالت قرار داده است.» 📚سیری در سیره ائمه اطهار(ع): ۲۴۹_۲۵۰. 🔹مادر امام حسن عسکری(ع) در برخی منابع به نام‌های حُدیث ،حدیثه، سوسن، سلیل گزارش شده‌اند. 📚اعلام الوری باعلام الهدی: ۱۳۱؛ الارشاد: ۲، ۳۰۱؛ الکافی: ۱، ۵۰۳؛ اثبات‌الوصیه: ۲۴۴. ‌@chsiqs

📜ویژگی‌های یاران خاص امام زمان(عج) 🔸بنابر گزارش شیخ صدوق، امام حسن‌عسکرى(ع) ویژگى یاران خاص حضرت مهدى(عج) را این‌گونه بیان می‌کند: خداوند آن‌ها را با پاکی نطفه و پاکیزگی سرشت، پاک و پاکیزه نموده است ، دل‌هایشان از آلودگی نـفاق پیراسته ، قلب‌هایشان از تیرگى اختلاف پاکیزه، روح و روانشان بـراى پذیرش احکام دین آماده ... بـه آیین حق گرویده و در راه اهـل حق گام سـپرده‌اند... 🏷بـِرَّاءَهـُمُ اللّهَ فـى طـَهـارَةِ الْوِلا دَةِ وَ نـَفـَاسَةِ التُّرّْبَةِ، مُقَدَّسَةٌ قـُلُوبـُهـُمْ مـِنْ دَنَسٍ النِّفاقِ، مُهَذَّبَةٌ اَفْئِدَتُهُمْ مِنْ رِجْسِ الشِّقاقِ، لَیِّنَةٌ عَرائِکُهُمْ لِلدّینِ... یَدینُونَ بِدینِ الحَقِّ وَ اَهْلِهِ... 📚کمال الدین و تمام النعمه: ۲، ۴۴۹_۴۵۰. ‌@chsiqs

📜گزارش تاریخی یا پسند عوامانه 🔹️بنابر باور آیت الله خوئی، این ادعا که خلیفه دوم در نهم ربیع الأول ترور شده داستانی است که در میان عوام، و نه عالمان، شهرت یافته است؛ زیرا گزارش‌های تاریخی خلاف این ادعا را ثابت کرده و روز ۲۶ ذیحجه را سال‌روز وقوع این حادثه می‌داند. 🏷..أنّ كون سبب هذا العيد اتفق في هذا اليوم (التاسع من ربیع الأول) وإن كان معروفاً عند العوام إلّا أن التأريخ أثبت وقوعه في السادس و العشرين من ذي الحجّة فليلاحظ. 📚موسوعة آیت الله خوئی: 10، 50. @chsiqs

📜مفهوم امامت در برخی منابع 🔹شیخ طبرسی، فقیه شیعه ایرانی قرن پنجم و ششم هجری، کوشیده است دایرۀ معنای امام را گسترده‌ تعریف کند. وی به جایگاه امام و پیروی مردم از امام توجه کرده و در این‌باره نوشته است، از لفظ امام دو چیز را می‌توان استفاده کرد: 🔺۱. امام کسی است که به کارها و گفته‌های وی اقتدا می‌شود. 🔺۲. امام کسی است که به اداره کردن و برنامه‌ریزی کار مردم اقدام می‌ورزد و دارای جایگاهی چون مجازات تجاوزکاران به حقوق دیگران، سرپرستی کارگزاران، اقامۀ حدود الهی، جنگیدن با جنگ افروزان و اختلاف برانگیزان می‌باشد... 🔺بر پایۀ معنای نخست، هیچ پیامبری نیست، مگر آن که امام بوده است. اما بر اساس معنای دوم، هر پیامبری لازم نیست امام باشد، زیرا امکان دارد پیامبری از ناحیۀ خدای متعال ماموریت مجازات جنایت‌کاران و جنگیدن با دشمنان و دفاع از دین و مبارزه با کافران را نداشته باشد.  🏷وقوله: (قال إني جاعلك للناس إماما) معناه: قال الله تعالى: إني جاعلك إماما يقتدى بك في أفعالك وأقوالك لأن المستفاد من لفظ الإمام أمران أحدهما: إنه المقتدى به في أفعاله وأقواله والثاني: إنه الذي يقول بتدبير الأمةوسياستها، والقيام بأمورها، وتأديب جناتها، وتولية ولاتها، وإقامة الحدود على مستحقيها، ومحاربة من يكيدها ويعاديها. فعلى الوجه الأول لا يكون نبي من الأنبياء إلا وهو إمام. وعلى الوجه الثاني لا يجب في كل نبي أن يكون إماما، إذ يجوز أن لا يكون مأمورا بتأديب الجناة، ومحاربة العداة، والدفاع عن حوزة الدين، ومجاهدة الكافرين. 📚مجمع البیان فی تفسیر القرآن: ۱، ۳۷۶_۳۷۷. 🔸قاضی میر سید شریف ایجی از متکلمان اهل‌سنت در قرن هشتم هجری، امامت را عبارت از «ریاست عمومی در امور دین و دنیای مردم» دانسته است.  🏷الامامة رئاسة عامة في أمور الدين و الدنيا.  🔺وی در ادامه می‌نویسد: امامت، جانشینی رسول‌الله(ص) در برپایی (امور) دین است، به گونه‌ای که بر همۀ امت اسلامی پیروی از او واجب می‌باشد.»  🏷...هذا التعريف (بالنبوة و الاولى ان يقال هي خلافة الرسول في اقامة الدين) و حفظ حوزة الملة (بحيث يجب اتباعه على كافة الامة و بهذا القيد)...  📚شرح المواقف: ۸، ۳۴۵. 🔹ابن‌ خلدون، عالم قرن نهم هجری، امامت را این‌گونه تفسیر کرده است: امامت، جانشینی از صاحب شریعت در حفظ دین و سیاست‌گذاری و اداره امور دنیایی مردم است.  🏷وإذ قد بيّنّا حقيقة هذا المنصب وأنّه نيابة عن صاحب الشّريعة في حفظ الدّين وسياسة الدّنيا به ... 📚تاریخ ابن خلدون: ۱، ۲۳۹. 🔸سعدالدین تفتازانی فقیه و متکلم ایرانی در قرن هشتم هجری، براین باور است که امامت، ریاست عمومی در امور دین و دنیای مردم به هدف خلافت از ناحیه پیامبر(ص) است. 🏷و الإمامة رئاسة عامة في أمر الدين و الدنيا، خلافة عن النبي (صلى اللّه عليه و سلّم) و بهذا القيد خرجت النبوة،... 📚شرح المقاصد: ۵، ۲۳۴. ‌@chsiqs

📜 معرفی کتاب 🔹️کتاب شیوه‌ی شهرآشوبی: نگاهی انتقادی به تاریخ‌نگاری ابن‌شهرآشوب، نویسنده دکتر محمدصادق حسین‌زاده، در 256 صفحه، به تازگی، توسط نشر نگاه معاصر، در قالب سه بخش کلی منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان قرار گرفته است. 🔺️ نویسنده این کتاب در کتاب حاضر می‌کوشد به‌بررسی انتقادی روش‌شناسی تاریخی ابن‌شهرآشوب مازندرانی بپردازد و مسائلی همچون وثاقت تاریخی آثار او، میزان امانت‌داری‌اش در نقل گزارش‌ها و پدیده‌هایی همچون تقطیع روایات، ارجاع‌های نادرست، «مناقب‌بافی»ها و «مثالب‌تراشی»ها را در آثار ابن‌شهرآشوب آشکار سازد. 🔸️در ادامه به دو نمونه از مطالب کتاب یاد شده اشاره می‌شود.🔻🔻 https://eitaa.com/chsiqs/1691 https://eitaa.com/chsiqs/1699 @chsiqs

📜 ابن شهر آشوب و روحیه خطیبانه 🔹 بنابر این پژوهش، یکی از ویژگی‌های پررنگ ابن شهرآشوب در کتاب هایش، روحیه منبری و خطیبانه وی است؛ روحیه‌ای که در سجع‌های آراسته، القاب پرطمطراق و بیان مطالب مبالغه‌آمیز و گاه عجیب و غریب نمود پیدا می‌کند. 🔸به باور نویسنده، این شیوه اگرچه می‌تواند سخنی شیوا و گوش‌نواز پدید آورد، اما گاه به جای روشنگری، به هیجان‌زدگی، ابهام و ایجاد هیجان کاذب می‌انجامد و ارزش افزوده‌ای برای مخاطب ندارد. 🔹نگارنده‌ کتاب، یکی از نشانه‌های این روحیه را هیجان‌زدگی‌های او می‌داند. به باور وی، گاهی هیجان‌زدگی‌های ابن شهر آشوب او را وادار می‌کند تا مثلا درباره گفت‌وگوی قرآنی میان ملائکه و خداوند که به آفرینش انسان مربوط می‌شود، دیدگاه ملائکه را سخیف به معنای احمقانه» بداند. 🔹️ابن شهرآشوب، در اثر همین هیجان‌زدگی، با جایگاه عددی برخی از امامان سخن‌پردازی می‌کند و مثلا در بیان فضائل امام هشتم(ع)، به تناسب عدد «هشت» می‌پردازد و از هشت خانه تخته‌نرد، هشت‌تایی بودن تار بربط و هشتمین بودن سگ اصحاب کهف سخن می‌گوید! 📚شیوه شهرآشوبی: ۲۷–۳۵. @chsiqs

📜ابن شهر آشوب و عدم امانت‌داری در نقل گزارش 🔹️ برپایه این پژوهش، یکی از ویژگی‌های ابن شهر آشوب در گزارش‌ نویسی، عدم پایبندی به امانت‌داری در نقل گزارش‌هاست. وی در مواردی از آثار پیشینیان، دست به تصرف در متن اصلی زده؛ مثلاً بخش‌هایی را حذف کرده و افزوده‌هایی را بدون توضیح ضمیمه کرده و گزارش‌های منابع پیشین را با مضمونی جدید ارائه داده است. 🔸️به باور نویسنده کتاب شیوه‌شهرآشوبی، این رویکرد که گاه به تحریف ناخواسته و گاه به تکمیل عمدی متون می‌انجامد، گزارش‌های ابن شهر آشوب را با چالش جدی در اعتبار مواجه ساخته است. 🔺️ یکی از نمونه‌هایی که در این زمینه در این پژوهش آمده از این قرار است: ابن شهرآشوب داستانی را از قضاوت امام علی(ع) از کتاب من لا يحضره‌الفقیه نقل می‌کند دال بر اینکه در زمان خلیفه دوم، فردی را با چاقو بالای سر فرد مقتولی در خرابه‌ای یافتند، ولی آن فرد منکر قتل شد و گفت: «من برای پیدا کردن گوسفندم به آنجا رفته بودم که مقتول را آنجا دیدم.» عمر که ادعای او را شنید، قانع نشد و دستور به قتل او داد. در این میان قاتل واقعی اعتراف به قتل کرد. امام، حکم قاتل را قصاص ندانست، زیرا او با اعترافش جان بی‌گناهی را نجات داده بود. عمر گفت: «أَقْضَاكُمْ عَلِيٌّ» 🔺️ولی با مراجعه به منبع اصلی داستان ابن‌شهرآشوب یعنی کتاب من لا يحضره الفقیه، در می‌یابیم که این داستان، نه در زمان عمر، بلکه در حکومت امام‌علی(ع) رخ داده و خبری از قضاوت عمر و گفته وی نیست. بلکه بنابر منبع اصلی، امام‌علی(ع) مردم را برای یافتن حکم‌صحیح قاتل واقعی به امام حسن(ع) ارجاع می‌دهد. 📚 شیوه شهر آشوبی: ۵۸ - ۶۰ @chsiqs