کارنامه دولت 14 در شروع سال سوم فعالیت چارسوق https://charsoghnewspaper.com/i8-newspaper/%d8%b4%d9%85%d8%a7%d8%b1%d9%87-525-%d8%b4%d9%86%d8%a8%d9%87-17-%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%af-1405/

🎞 جنونِ «خِرَدِ مدرن»؛ چرا تمدن غرب ماشین کشتار غزه و ژاپن شد؟ 👤 دکتر #محمدعلی_غمامی ▪️دکتر غمامی در این گفت‌وگو، با استناد به مطلعِ شاهنامه فردوسی، به جایگاه مقوله‌ی «خون» در خرد ایرانی می‌پردازد. مصاحبه اختصاصی فکرت در حاشیه «شهادت امام خامنه‌ای(ره) و بازتاب آن در جهان اجتماعی» 📍 #مصاحبه | #رهبری_شهید 🌱 فکرت | گفت‌وگویی برای ساخت فردا 🔅 @fekratmedia 🔅

تعداد شهدای غزه از ۷۵ هزار نفر عبور کرد 🔹 سفیر تشکیلات خودگردان فلسطین در مسکو: شمار شهدای حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون از ۷۵ هزار نفر گذشته و حداقل ۲۵۰ هزار فلسطینی نیز مجروح شده‌اند./تسنیم

برخی کلان‌روندها در یک‌هفته‌ی گزارش گزارشی از ChatGPT ۱ از ۷ در مقایسه با گزارش هفته‌ی قبل، این هفته چهار تغییر واقعاً مهم دیده می‌شود: نهادینه‌شدن یک آرایش امنیتی تازه در پیرامون ایران، تبدیل فشار بر مسیرهای انرژی به جزء اصلی منازعه، ورود بحث هوش مصنوعی در آموزش از «استفاده از ابزار» به «مرز توانایی انسان و ماشین»، و آشکارترشدن فشار ساختاری بر الگوی سنتی دانشگاه. در چند حوزه، از جمله آب و اقلیم، جمعیت و مهاجرت و انرژی ـ هوش مصنوعی، تحول تازه‌ای که ارزش تکرار گزارش‌های قبلی را داشته باشد نیافتم. ۱. مهم‌ترین تحول هفته: پیدایش یک بلوک امنیتی تازه در پیرامون ایران در ۷ اوت ۲۰۲۶ عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان «توافق دفاع مشترک مکه» را امضا کردند. مطابق گزارش رویترز، سه کشور توافق کرده‌اند حمله به یکی از آنها را حمله به هر سه تلقی کنند. بااین‌حال، تعهدهای عملیاتی دقیق هنوز روشن نیست و مقام‌های ترکیه و پاکستان نیز تأکید کرده‌اند که توافق علیه ایران یا کشور مشخصی طراحی نشده است. Reuters+2AP News+2 مگاترند: این رخداد از افزایش تمایل قدرت‌های منطقه‌ای به ایجاد ترتیبات امنیتی مستقل‌تر حکایت دارد. آنچه اهمیت دارد صرفاً یک پیمان سه‌جانبه نیست؛ پیوند سه نوع قدرت است: سرمایه و موقعیت ژئواکونومیک عربستان، ظرفیت نظامی و صنعتی ترکیه و توان نظامی ـ هسته‌ای پاکستان. رویترز این توافق را در متن تلاش کشورهای منطقه برای یافتن راه‌حل‌های امنیتی مستقل‌تر قرار داده است. Reuters معنای آن برای ایران: اگر این سازوکار تثبیت شود، محیط راهبردی ایران دیگر فقط حول رابطه ایران ـ آمریکا یا ایران ـ کشورهای عربی توضیح‌پذیر نخواهد بود. یک «شبکه امنیتی میانی» از قدرت‌های مسلمان در حال شکل‌گیری است که هم با آمریکا مناسبات نزدیک دارند و هم می‌خواهند استقلال عمل منطقه‌ای بیشتری داشته باشند. از منظر سیاست خارجی ایران، صرف تلاش برای جلوگیری از «ائتلاف ضدایرانی» کافی نیست؛ مسئله مهم‌تر، شکل‌دادن نسبتی با معماری امنیتی جدید منطقه است. پیامد پژوهشی: به‌نظر من این موضوع اکنون شایسته یک پروژه‌ی مستقل است: «گذار از موازنه قدرت به شبکه‌های امنیتی در خاورمیانه پس از ۲۰۲۶». پرسش کلیدی آن باید این باشد که آیا منطقه در حال حرکت از اتحادهای دوجانبه متکی بر آمریکا به شبکه‌های چندلایه و نسبتاً خودمختار است.

۲ از ۷ ۲. چند روز بعد، پیمان تازه فوراً با یک آزمون واقعی روبه‌رو شد در ۹ اوت حوثی‌های یمن مسئولیت حمله به پالایشگاه آرامکو در جازان عربستان را برعهده گرفتند. عربستان اعلام کرد آتش مهار شده است. اهمیت زمانی واقعه در این است که تنها دو روز پس از امضای توافق دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان رخ داد. Reuters+1 مگاترند: در منازعات منطقه‌ای، زیرساخت اقتصادی بیش از گذشته به بخشی از میدان نبرد تبدیل شده است: پالایشگاه، بندر، کشتی، خط کشتیرانی و تنگه همان اندازه اهمیت پیدا می‌کنند که پایگاه نظامی. این تحول با گزارش هفته‌ی گذشته درباره تبدیل ژئواکونومی به ابزار فشار پیوند دارد، اما رخداد جدید این هفته آن است که فشار بر زیرساخت انرژی اکنون مستقیماً با شکل‌گیری ترتیبات دفاعی جدید منطقه‌ای برخورد کرده است. این پرسش عملی پدید آمده که یک پیمان دفاعی جدید در برابر حمله نیابتی، پهپادی یا مبهم چگونه عمل خواهد کرد. Reuters+1 معنای آن برای ایران: هرچه زیرساخت انرژی کشورهای منطقه بیشتر امنیتی شود، هزینه انتساب هر حمله به ایران یا متحدان ایران نیز افزایش می‌یابد. در مقابل، امنیت انرژی خلیج فارس نیز بیش از گذشته به یک کالای سیاسی و قابل‌مذاکره تبدیل می‌شود. پیامد مدیریتی: در مطالعات آینده انرژی، توصیه می‌کنم «امنیت زیرساخت» از بخش حاشیه‌ای به یکی از مؤلفه‌های اصلی ارزیابی پروژه تبدیل شود. برای پروژه‌هایی مانند پارک نیرو، زنجیره مس، مرکز داده و زیرساخت برق، باید از ابتدا سناریوی اختلال ژئوپلیتیک نیز در کنار اقتصاد پروژه محاسبه شود.

۳ از ۷ ۳. هرمز: گذار از «باز یا بسته بودن» به مذاکره درباره‌ی قواعد عبور در ۱۰ اوت، مذاکرات ایران و عمان درباره مسیرهای تازه کشتیرانی در تنگه هرمز ادامه داشت. ایران اعلام کرده است که پیشرفت‌هایی صورت گرفته اما بازگشایی کامل تنگه به تحقق شرایطی از سوی آمریکا وابسته است. قیمت برنت در واکنش به تردید درباره بازگشایی سریع، دوباره به حدود ۸۴ دلار رسید؛ درحالی‌که طی هفته‌ی قبل به امید توافق بیش از ۷ درصد کاهش یافته بود. Reuters+1 رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که راهبرد ایران increasingly بر افزایش هزینه اقتصادی منازعه از طریق تجارت، انرژی و مسیرهای حمل‌ونقل استوار شده است. Reuters مگاترند: «گلوگاه جغرافیایی» در حال تبدیل‌شدن به «نهاد ژئواکونومیک» است. مسئله دیگر فقط توانایی نظامی بستن تنگه نیست؛ قواعد عبور، نوع کشتی مجاز، تضمین امنیت، هزینه بیمه، مسئولیت حمله و نظارت بر مسیر نیز بخشی از قدرت‌اند. معنای آن برای ایران: این تمایز بسیار مهم است. استفاده پایدار از موقعیت هرمز احتمالاً نه در «بستن تنگه» بلکه در توان تبدیل موقعیت جغرافیایی به مجموعه‌ای از قواعد، تضمین‌ها و امتیازات قابل‌ مبادله است. از همین‌جا یک پرسش مهم اقتصاد سیاسی پدید می‌آید: آیا ایران می‌تواند «فرصت جغرافیایی هرمز» را از قدرت سلبیِ اختلال در تجارت، به قدرت ایجابیِ تنظیم تجارت تبدیل کند؟ این پرسش به‌نظر من از مهم‌ترین موضوعات پژوهشی اقتصاد سیاسی ایران در سال‌های آینده است.

۴ از ۷ ۴. هوش مصنوعی: پرسش تازه دیگر «چه شغل‌هایی حذف می‌شوند؟» نیست در ۶ اوت سازمان همکاری اقتصادی و توسعه، بخش تازه‌ای از پروژه «هوش مصنوعی و آینده مهارت‌ها» را منتشر کرد. جهت‌گیری پروژه قابل‌توجه است: به‌جای پیش‌بینی صرف مشاغل ازبین‌رفته، تلاش می‌شود قابلیت‌های هوش مصنوعی و روباتیک مستقیماً با توانایی‌های انسانی مقایسه شوند و مشخص شود کدام قابلیت‌های انسانی در دهه‌های آینده برای ماشین‌ها دشوار باقی می‌مانند و نظام آموزشی باید چه چیزی را پرورش دهد. OECD+1 مگاترند: واحد تحلیل سیاست آموزشی در حال تغییر است: رشته → شغل → مهارت → قابلیت انسانی. این دگرگونی برای دانشگاه بسیار مهم است. اگر مدل بتواند نوشتن، کدنویسی، خلاصه‌سازی، ترجمه یا بخشی از تحلیل را انجام دهد، پرسش دانشگاه دیگر «چه ابزار هوش مصنوعی آموزش دهیم؟» نیست. پرسش بنیادی‌تر می‌شود: دانشگاه باید کدام توانایی انسانی را پرورش دهد که در محیط انسان ـ ماشین ارزش آن بیشتر شود؟ سازمان همکاری اقتصادی و توسعه در مطالعات اخیر خود بر سواد هوش مصنوعی، ارزیابی انتقادی خروجی‌ها و قابلیت استفاده اخلاقی و خلاق از هوش مصنوعی تأکید کرده است. OECD پیامد مدیریتی: برای دانشگاه آزاد پیشنهاد می‌کنم طراحی دروس هوش مصنوعی از مدل «یک درس عمومی AI برای همه» فراتر برود و یک ماتریس «قابلیت انسانی × قابلیت ماشین × رشته دانشگاهی» ساخته شود. مثلاً برای حقوق، روان‌شناسی، مدیریت، علوم انسانی و مهندسی مشخص شود چه وظایفی را ماشین بهتر انجام می‌دهد، چه وظایفی مشترک می‌شوند و کدام قابلیت‌ها باید مشخصاً انسانی باقی بمانند.

۵ از ۷ ۵. تحول مهم‌تر دانشگاه: مسئله «دانش مصنوعی» وارد دستور کار شده است برنامه‌ی تازه منتشرشده برای هفته یادگیری دیجیتال یونسکو در سپتامبر ۲۰۲۶، از یک تغییر مفهومی مهم حکایت دارد. عنوان نشست‌ها دیگر فقط درباره کاربرد هوش مصنوعی در کلاس نیست. یونسکو پرسش‌هایی از این جنس را در مرکز برنامه قرار داده است: «در عصر دانش مصنوعی، چه چیزی واقعیت محسوب می‌شود؟»، حکمرانی ایمنی هوش مصنوعی، هوش مصنوعی در منفعت عمومی، حاکمیت دیجیتال و تغییر اکوسیستم استعداد و پژوهش در آموزش عالی. UNESCO+1 این برای من یکی از مهم‌ترین علائم ضعیف این هفته است. مگاترند: مسئله هوش مصنوعی از «فناوری آموزشی» به معرفت‌شناسی دانشگاه منتقل می‌شود. پرسش آینده دانشگاه چنین خواهد شد: وقتی متن، تصویر، داده، استدلال و حتی «منبع» می‌تواند به‌صورت مصنوعی تولید شود، دانشگاه با چه سازوکاری میان اطلاع، دانش، شاهد و حقیقت تمایز می‌گذارد؟ معنای آن برای ایران: برای دانشگاهی که هم‌زمان علوم انسانی، علوم پایه، پزشکی و فناوری دارد، این موضوع نباید صرفاً به معاونت فناوری سپرده شود. مسئله، مشترک میان فلسفه علم، اخلاق، کتابداری، پژوهش، فناوری اطلاعات و آموزش است. پیامد پژوهشی: این حوزه مستقیماً با مطالعات شما درباره معرفت‌شناسی نیز تلاقی پیدا می‌کند. به‌ویژه می‌توان مسئله‌ای جدی را صورت‌بندی کرد: «از مشاهده تا تولید مصنوعی پدیده: مسئله شاهد و حقیقت در علمِ عصر هوش مصنوعی».

۶ از ۷ ۶. الگوی اقتصادی دانشگاه سنتی تحت فشار بیشتری قرار گرفته است فایننشال تایمز در ۱۰ اوت از افزایش ادغام و تملک در آموزش عالی آمریکا گزارش کرده است. کاهش شمار دانشجویان، هزینه‌های بالا، محدودیت جذب دانشجوی بین‌المللی، آموزش آنلاین و هوش مصنوعی مجموعه‌ای از فشارها را بر دانشگاه‌های متوسط ایجاد کرده‌اند. طبق این گزارش، تعداد معاملات ادغام و تملک دانشگاهی در آمریکا نسبت به ابتدای قرن افزایش چشمگیری یافته و فشار اکنون از دانشگاه‌های انتفاعی به مؤسسات خصوصی غیرانتفاعی متوسط نیز سرایت کرده است. Financial Times این رخداد آمریکایی را نباید مستقیماً به ایران تعمیم داد؛ اما نیروی ساختاری پشت آن قابل‌توجه است. مگاترند: دانشگاه از یک «مکان ارائه مدرک» به شبکه‌ای از آموزش، تجربه حرفه‌ای، پژوهش، فناوری و یادگیری مادام‌العمر تبدیل می‌شود؛ دانشگاه‌هایی که تمایز روشنی ندارند در معرض ادغام یا افول قرار می‌گیرند. این یک استنباط از فشارهای گزارش‌شده در آموزش عالی آمریکا و روند جهانی دیجیتالی‌شدن آموزش است. Financial Times+1 معنای آن برای دانشگاه آزاد: مزیت مقیاس ۴۰۰ واحد دانشگاهی فقط هنگامی مزیت است که «شبکه» باشد. در غیر این صورت، همان مقیاس می‌تواند هزینه ثابت عظیمی ایجاد کند. ازاین‌رو، پرسش راهبردی آینده دانشگاه آزاد شاید این نباشد که: «هر واحد دانشگاهی چه رشته‌هایی داشته باشد؟» بلکه: «هر واحد در شبکه ملی دانشگاه‌ها چه قابلیت منحصربه‌فردی در اختیار کل شبکه قرار می‌دهد؟» این تغییر سؤال می‌تواند به بازطراحی جدی مأموریت واحدها، پارک‌های فناوری، آزمایشگاه‌ها و برنامه‌های تحصیلات تکمیلی منجر شود.

۷ از ۷ جمع‌بندی راهبردی هفته سه تحول را باید جدی‌تر از بقیه گرفت. نخست، معماری امنیت منطقه‌ای در حال تغییر است. توافق عربستان ـ ترکیه ـ پاکستان شاید هنوز یک اتحاد نظامی کامل نباشد، اما علامتی است از اینکه کشورهای منطقه نمی‌خواهند امنیت خود را فقط بر روابط دوجانبه با آمریکا بنا کنند. حمله جازان، تنها دو روز بعد، اهمیت عملی این تغییر را آشکار کرد. Reuters+1 دوم، هوش مصنوعی وارد قلمرو معرفت‌شناسی شده است. مسئله دانشگاه آینده تنها اخلاق استفاده از ChatGPT نیست؛ اعتبار دانش، شاهد، سنجش یادگیری و تمایز توانایی انسان و ماشین است. برنامه تازه یونسکو و کار جدید سازمان همکاری اقتصادی و توسعه هر دو در همین جهت حرکت می‌کنند. OECD+1 و سوم، شبکه‌ای‌شدن دانشگاه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. فشار جمعیتی، هزینه‌ای و فناورانه، دانشگاه متوسطِ همه‌کاره را شکننده می‌کند. برای دانشگاه آزاد، مزیت آینده احتمالاً نه در تکرار همه رشته‌ها در همه نقاط، بلکه در تقسیم کار و تخصص‌یابی شبکه‌ای واحدها خواهد بود. سه موضوعی که پیشنهاد می‌کنم در هفته‌های آینده به‌طور ویژه رصد شوند 🔺آیا توافق دفاعی عربستان، ترکیه و پاکستان به نهاد دائمی، دبیرخانه، رزمایش یا عضوگیری جدید منجر می‌شود؟ 🔺مذاکرات عمان درباره هرمز آیا از «بازگشایی» به یک رژیم جدید عبور و امنیت دریایی می‌انجامد؟ 🔺 آیا دانشگاه‌ها و نهادهای بین‌المللی از «سیاست استفاده از AI» به بازطراحی ارزشیابی، برنامه درسی و مفهوم سواد دانشگاهی حرکت می‌کنند؟ در حوزه‌های آب و اقلیم، مهاجرت و جمعیت، و انرژی ـ مراکز داده طی این هفته منبع معتبر تازه‌ای که تغییر معناداری نسبت به رصدنامه‌ی پیشین ایجاد کند پیدا نکردم؛ بنابراین عمداً مطالب پیشین را تکرار نکردم.