درس دوم چشمه ی معرفت صفحه 18 معنی لغات: کنجکاوی: جستجو برای یافتن چیزی هیجان: برانگیختگی و التهاب درونی معرفت: شناخت گورا: خوشایند لذت بخش یقین: اطمینان کامل/قطعی عظمت: بزرگی شکوه جاذبه: به سوی خود کشنده/ جذب کننده اعجاز: کاری شگفت و عجیب انجام دادن مذاب: ذوب شده /گداخته سیراب: آنچه به اندازه آب خورده است دیرینه: قدیمی آداب دان: آگاه به راه ورسم معاشرت زندگی وداع: خداحافظی معصوم: بی گناه و پاک زمزمه: خواندن آرام و زیر لب غرور: احساس سربلندی به سبب موفقیت برگ در ختان سبز در نظر هوشیار هر ورقش دفتر ی است معرفت کردگار از نظر انسان های باهوش، هر برگ سبز درخت، همانند کتابی است که انسان را به شناخت خداوند می رساند. در این بیت سعدی این نکته را بیان کرده است که انسان اگر به یک برگ درخت با دقّت نگاه کند به وجود خداوند پی خواهد برد. همانگونه که وقتی انسان به یک خانه یا یک وسیله ی دیگری نگاه می کند و بدون این که سازنده ی آن راببیند به وجود آن سازنده پی می برد. از کتاب کویر نوشته دکتر علی شریعتی دیگر آثار: فاطمه فاطمه است، اسلام شناسی خودارزیابی صفحه 21 خودارزیابی درس 2 صفحه 21 1. درکلاس درس طبيعت چه زیبایی هایی را می توان درک کرد؟ عظمت، جلال و جاذبه ی خالق را می توان درک کرد. 2. اين دوبيت (مولوی) باکدام بخش ازدرس ارتباط دارد؟ اين درختانند هم چون خاکيان دست ها برکرده اند از خاکدان با زبان سبز و با دست دراز از ضميرخاک می گويند راز بر روی سبزه ها و کشته های سيراب، درختان سرسبز باغ و صحرا را ديديم که شاخه ی دست های خويش را به آسمان برافراشته بودند و دعا می کردند. 3. نمونه های دیگری زیبایی های آفرينش را بيان کنيد. گلزارها، ستارگان، رنگين کمان، بيابان ها، 4. يک تشبيه و يک تشخيص در درس پيدا کنيد و بنويسيد. تشبيه: نسيم مانند مادری مهربان و آداب دان به کودکان خويش، حق شناسی وادب می آموزد. تشخيص: آب با گام های استوار و اميد وار، شتابان می رفت. دانش های زبانی وادبی درس دوم صفحه 21 نکته اول: انواع جمله جمله: کلمه یا مجموعه ای از کلمات است که پیامی را از یک شخص به دیگر می رساند. جمله از نظر پیام و مفهوم یا شیوه ی بیان : 1 ـ خبری: خبری را به ما می رساند. (علامت این نوع جمله ( .) می باشد.) سال تحصیلی با مهر آغاز می شود. 2 ـ امری: کاری را درخواست می کند. (علامت این نوع جمله (.) می باشد.) فعل امر دو ساخت دارد 1)دوم شخص مفرد بدون شناسه مانند برو/ بخوان/ بنشین گاهی نشانه "ب"از اول فعل امر حذف می‌شود. مانند رو که در خانه ی خود بسته ایم برو فعل امر دوم شخص جمع مانند: بروید/ بخوانید/ بنشینید 3 ـ پرسشی: سؤالی را مطرح می کند. (علامت این نوع جمله (؟) می باشد.) جمله پرسشی به دو گونه می آید همراه با نشانه های پرسشی آیا؟ چگونه؟ چرا؟ مگر؟ کدام؟ کدامین؟ و هیچ؟ مانند آیا درس خوانده ای؟ بدون نشانه های پرسشی و مانند درس خوانده ای؟ در این جمله ها از طریق تغییر لحن و آهنگ متوجه می شویم که جمله پرسشی است. 4 ـ عاطفی: یکی از عواطف انسان مانند: تعجّب، تأسف، آرزو، دعا، نفرین و...را بیان می کند.(علامت این نوع جمله ( ! ) می باشد.) * جمله هایی که به وسیله ی آنها برای کسی دعا می کنیم،« جمله ی دعایی » نامیده می شوند.فعل این نوع جملات معمولاً «باد ـ مباد ـ مبادا ـ بادا»می باشد و این جمله ها«جملات عاطفی» هستند. تمرین: نوع جمله های زیر را از لحاظ پیام و محتوا مشخص کنید. 1. بر ورق سبز برگ، خط خدا را بخوان 2. آفرین جان آفرین پاک را! 3. مردم بالا دست چه صفایی دارند! 4. با بهاری که می‌رسد از راه سبز شو تازه شو بهاری شو با خودش زیر لب چنین می گفت: 5. آرزوهایتان چه رنگین است 6. شبروان مست ولای تو علی جان عالم به فدای تو علی 7. چه فرهادها مرده در کوه ها چه حلاج ها رفت بر دارها 1/ امری 2و3 و5و7/ عاطفی 4/امری 6/خبری نکته دوم: کلمات هم خانواده: واژه هایِ هم ریشه که با هم ارتباطِ معنایی دارند را هم خانواده گویند. در هم خانواده لغات عربی سه حرفِ اصلی کلمه باید به ترتیب در کلماتِ دیگر تکرار شوند تا بتوانند با یکدیگر هم خانواده باشد. ظالِم: ظُلم، مَظالِم، مَظلوم، ظُلُمات، ظُلمَت مسائل: مسأله، سؤال، سائِل و.. شاهد: شهید ،شُهدا ، مشهد و ظاهِر: تظاهُر، مُتَظاهر، مَظاهر، ظَواهِر، مَظهَر،ئظُهورو.. مُتَعال: تَعالی، مُتَعالی، عالی، اعلا، علیا و... جماعت: جُمعه،جامِع ،اجتماع، جمیع، مجتمع، جوامع و... نکته در فعل ها، بن فعل، چه بن ماضی و چه بن مضارع می تواند به عنوان هم خانواده به کار رود. مانند: روان : رفتار، روش، رفته، رونده و دیدار: بینا،بینش،دیده،دیده بان، بیننده و... املا در دوره متوسطه، شامل دو بخش است: متن املا به صورت تقریری فعالیت های که هدف تقویت املا و درست نویسی دارند.

نوشتن صفحه 22 1. کلمه ها و ترکیب های مهمّ املایی درس را بنویسید. غرق فهمیدن، چشمه های معرفت، اعجاز، زلال، کشته های سیراب، سبزه های معصوم، ساقه، غرور، مذاب، لطیف 2. برای هر کلمه، یک هم خانواده بنویسید. اعجاز -> معجزه غرق -> غریق نقطه -> نقاط معصوم -> معصومه 3. در متن زیر چند غلط املایی وجود دارد؛ آنها را پیدا کنید و شکل صحیح آنها را بنویسید. کودکان بر نشاط گل بوته ها و نوجوانان امیدوار زرّت ها در گوش نسیم عامین می گفتند و من با قرور و مهربانی و خشنودی، باغ و سحرا را تماشا می کردم. 4غلط: ذرّت،آمین، غرور، صحرا

روان خوانی صفحه 23 کژال لُپ: گونه قنداقه: پارچه ای که نوزاد را در آن می پیچند روله: فرزند به زبان کردی گالش: نوعی کفش قدیمی (کفش لاستیکی) خیش: وسیله ای برای شخم زدن/ گاو آهن پاره ی تن: فرزند عزیز(کنایه) مویه: گریه کردن مویه کنان: گریه کنان زار زدن: گریه کردن دایه: مادر هراسان: ترسان خرناسه: صدایی که در حالت خواب از گلو بیرون می آید. معطل: منتظر/ بی کار / بلا تکلیف مجال: فرصت/ وقت لازم زُل زدن: خیره شدن پا برهنه: بدون کفش تقلا: کوشش/ تلاش هق هق: صدای بریده بریده ی گریه طولانی خشکش زد: مات و مبهوت شد دھکده تازه از خواب بیدار شده بود : صنعت تشخیص دھکده: منظور مردم دھکده پوست برتن کژال خراشید: کنایه از ترسیدن است روناک را تنگ به خود فشرد: سفت در بغلش گرفت تپه قد کشیده بود: صنعت تشخیص منظور بزرگ به نظر آمدن تپه است می جھید: می پرید زمین را خیش می کشید: به خاک ھای روی زمین چنگ می انداخت صورت خراشید: منظور کندن صورت با ناخن از شدت ترس و اضطراب گام انداخت: حرکت کرد/ دوید دندان بر دندان می سایید کنایه از عصبانی شدن و حرص خوردن سنگ ھای سخت: ترکیب وصفی سخت: سفت و مجکم چشم ھای خون گرفته: کنایه از عصبانیت زیاد و قصد کشتن کسی را داشتن اندوه: غم و ناراحتی خاکت بر سر: جمله ی دعایی منفی، یعنی ان شاالله بمیری طفل: بچه درک و دریافت: صفحه 29 1. به نظر شما کدام یک از شخصیت های داستان، اهمیت بیشتری دارد، چرا؟ کژال، زیرا شخصیت اصلی داستان است، و نحوه رفتار و برخورد او برای خواننده مهم است. 2. اگر شما به جای نویسنده بودید، داستان را چگونه تمام می کردید؟ به عهده دانش آموز...

مربوط به درس کژال تاریخ ادبیات ایبد، طاهره شاعر معاصر از استان فارس سیمای پیامبر اکرم(ص)، در شعر فارسی لحظه‎های دلتنگی

درس سوم صفحه 32 نسل آینده ساز نوع نثر ساده و روان استعداد: توانایی/ قابلیت تحلیل: بررسی کردن جزییات یک موضوع پرشور: دارای عواطف تند واقعیت: امر واقعی برخی: بعضی مطبوعات: روزنامه ها و مجلات/جمع مطبوعه رسانه ها: وسایلی که خبرها و اطلاعات رابه مردم می رسانند. مانند رادیو وتلویزیون و روزنامه انحراف: دورشدن ازحقیقت چیزی جبران: با انجام کاری اثر اشتباه را ازبین بردن پاکدامنی: از گناه دوری کردن/ پرهیزکار بودن پارسایی: پرهیزکاری صداقت: درستکاری/ دوستی شعور: درک و فهم متخصّصان: کسانی که درامری تخصّص و کارشناسی دارند اعتراف: اشتباه وخطا خود را به زبان آوردن و آن راپذیرفتن پشتوانه: پشتیبان همّت: پشتکار قوی/ اراده/ انگیزه غیرت: مردانگی اوایل: جمع اول / آغاز هر چیزی هیئت: گروه/ دسته/ جمع استحکامات: سنگرها/ خاک ریزها و مانند آنها برخوردار: بهره مند بحمداللّه: خدا راشکر مایه: سبب(مایه افتخار) ببالد: افتخارکند خودارزیابی درس 3 صفحه 34 1. امتيازات يک نوجوان و جوان خوب را از ديدگاه رهبر معظم انقلاب بيان کنيد؟ جوان و نوجوان خوب بايد اهل فکر کردن دريافتن و تحليل کردن باشد. 2. منظور از عبارت(آينده با حرف ساخته نمی شود) چيست؟ با حرف زدن نمی توان پيشرفت کرد. برای پيشرفت کردن و ساختن آينده بايد کار کرد و با عمل و کار و کوشش آينده را ساخت. 3. شما ویژگی های برجسته ی جوان امروز ایرانی را چه چیزهایی می‌دانید؟ تلاش، ذکاوت، پشتکار، اعتماد به نفس و ايمان قلبی. دانش های زبانی وادبی نکته 1 فعل: کلمه ای است که بر انجام دادن کاری یا روی دادن حالتی در یکی از زمان های گذشته، حال یا آینده دلالت می کند. فعل، مهم ترین بخش جمله است که اغلب در پایان آن می آید. نکته2 هرگاه بخواهیم مقصود خود را بیان کنیم از «زبان»استفاده می کنیم اما وقتی بخواهیم همان مقصود و منظور را زیباتر و تأثیر گذارتر بگوییم، از ادبیات بهره می گیریم. جوان و نو جوان ما با استعداد است. خورشید طلوع کرد. زبان جوان و نوجوان چشمه جوشان نیرو و استعداد است. خورشید پاورچین پاورچین از پشت کوه ها نمایان شد. ادبیات در نوشتن املا به نحوه تلفّظ و مطابقت آن با شکل نوشتاری دقت شود. پس از پایان املا، متن را یک بار دیگر مرور کنید. کار گروهی: صفحه 35 1. شکفتن گل و دوره ی جوانی را مقایسه کنید.دوره کوتاه نوجوانی، زمانی طلایی است که نباید آن را هدر داد.استعدادهای نوجوان که شکوفا می شود، باعث پیشرفت علمی فکری انسان می شود و این انسان توانمند می تواند آینده را به بهترین وجه بسازد، پس باید ارزش این دوران را دانست. 2. شعری در باره ی نوجوانی و جوانی بیابید و در کلاس بخوانید. به عهده دانش آموز نوشتن صفحه 35 1. در بند چهارم درس فعل ها را مشخص کنید و بنویسید. بازپس گرفته بود، بود، آمد، گفت، تفاوت کرده است، می گفت، باور نمی کرد، بتواند، درست کرده بودند، پس بگیرند. 2. با توجه به معنی و مفهوم جمله، گزینه ی صحیح را انتخاب کنید. الف) اینها چرا ......... و پاکدامنی و پارسایی جوانان را نمی بینند؟(سلاح، صلاح*) ب) بحمدالله برخورداری از میلیون ها جوان دختر و پسر.......... افتخار برای ملت ماست.(مایع، مایه*) 3. برای هریک از واژه های زیر یک هم خانواده بنویسید. مقتدر -> اقتدار، قادر، مقدور متعال -> تعالی، اعلا، عالی نظام -> نظم، منظومه، ناظم متخصص -> تخصص، اختصاص

فصل دوم صفحه 31 منتظران بهار فصل شکفتن رسید مژده به گلها برید یار به گلشن رسید بیدل دهلوی ای کسانی که منتظر رسیدن بهار و شکوفایی بودید، با خبر باشید که فصل رویش و شکفتن غنچه ها و گلها رسیده؛ به گلها خبر خوش دهید که دوست و یارش( بلبل) به گلستان و باغ رسیده است.

معنی و مفهوم شعرخوانی صفحه 36 توفیق ادب ای خدا ای فضل تو حاجت روا با تو یاد هیچ کس نبود روا در این بیت روا در مصراع اول به معنای بر آورده کردن است و در مصراع دوم به معنای شایسته. معنای بیت: ای خدایی که لطف و احسان تو نیاز های ما را برآورده می کند. با وجود تو، یاد کردن از هیچ کس شایسته نیست. قطره ی دانش که بخشیدی ز پیش متصل گردان به دریاهای خویش قطره نماد کمی و دریا نماد بسیاری است. (تضاد، طباق) علم اندکی که از نزد خودت به ما بخشیدی به دریای علم خودت متصل کن. مفهوم: خدایا علم ما را زیاد کن. ربّ زدیم علما صد هزاران دام و دانه است ای خدا ما چو مرغان حریصی بینوا دام ودانه: نماد مشکلات و گرفتاری های دنیوی است. ای خدا در مسیر زندگی ما هزاران گرفتاری وجود دارد در حالی که ما همچون پرندگانی طمعکار و بیچاره ایم.(در این بیت ما انسان ها به پرندگان حریص و بیچاره تشبیه شده ایم. ما: مشبه – مرغان: مشبه به) گر هزاران دام باشد هر قدم چون تو با مایی نباشد هیچ غم اگر هزاران گرفتاری هم جلو راه ما باشد، وقتی تو با ما باشی هیچ غمی نداریم. از خدا جوییم توفیق ادب بی ادب محروم شد از لطف رب از خدا می خواهیم که در فراگیری ادب و فرهنگ درست ما را یاری دهد. زیرا انسان بی ادب از رحمت خدا بی بهره است. بی ادب تنها نه خود را داشت بد بلکه آتش در همه آفاق زد آدم بی ادب نه فقط به خودش بدی می‌کند. بلکه بدی او همه جهان را در برمی گیرد. مثنوی معنوی مولوی مولانا جلال الدین محمد بلخی از شاعران و عارفان بزرگ ایران در قرن هفتم است. کتاب عظیم مثنوی معنوی با 26000 بیت که گنجینه‎ای از معارف اسلامی است معروف‎ترین اثر اوست. آرامگاه او در قونیه ترکیه واقع است مثنوی معنوی، کلیات شمس تبریزی سال تولد: 604 وفات: 672

معنی شعر و کلمات درس: با بهاری که می رسد از راه درس چهارم صفحه 37 دوره: زمان و روزگار شوق:اشتیاق و میل و رغبت فراوان به چیزی شکوفایی: شکفته شدن/ رونق معمولا: به صورت رایج حسرت: افسوس/ دریغ/ ناراحتی واندوه زیاد انتقال: جابه جاکردن پرفراز و فرود: پراز خوشی و ناخوشی(کنایه) فراز: بالا فرود: پایین وابستگی: به کسی نیازمند بودن استقلال: مستقل بودن/ تابع دستور کسی نبودن شبیه: مانند/ مثل دل خوری: ناراحت شدن لذت: حالت خوشی که به انسان دست می دهد زلال: صاف و گورا کیمیا: هر چیز کمیاب و دست نیافتنی گوناگون: مختلف سرشار:پر/ لبریز علایق: دلبستگی ها/ جمع علاقه اندرز: پند و نصیحت چالاکی: تند بودن مهارت: استادی/ توانایی انجام دادن کاری به نحو شایسته تصاویر: جمع تصویر/ شکلها روشن و گرم و زندگی پرداز آسمان، مثل یک تبسم شد معنی: (با فرا رسیدن بهار) هوا گرم و آسمان روشن می شود و زندگی دوباره آغاز می شود. آسمان لبخند می زند و زندگی دوباره جریان پیدا می کند.(تشبیه آسمان به لبخند) هرچه سرما و هرچه دلسردی پر زد آهسته از نظر گم شد سرما و تمام آنچه موجب دلسردی می شد و افسردگی می آورد به آرامی از بین رفت. با نسیمی که زندگی در اوست باز چشم جوانه ای وا شد با وزش باد بهاری که همیشه زندگی را به همراه دارد جوانه ای متولد شد(تشخیص) بر درختی شکوفه ای خندید در کتابی بهار معنا شد شکوفه ها در روی شاخه ی درخت باز شدند ودر کتاب طبیعت بهار آغاز شد(تشخیص) با بهاری که می رسد از راه سبز شو، تازه شو، بهاری شو تو هم همگام با رسیدن بهار ویژگی های تازه ای مانند سر سبزی و طراوت وشادابی پیدا کن (بیت چهار جمله مصرع دوم سه جمله امری) مثل یک شاخه گل، جوانه بزن مثل یک چشمه سار، جاری شو همنوا با پدیده های طبیعت تو هم تازگی را در خودت ایجاد کن و مانند یک چشمه در زندگی خود پر تلاش باش ومانند شاخه گلی زیبا جوانه بزن و شکوفا باش(تشبیه) زندگی بر تو می زند لبخند هست وقت شکفتنت امروز زندگی به تو روی خوش نشان داده است و بهترین زمان برای شکفته شدنت است(تشخیص) بهتر از هرچه هست در دنیا با خدا راز گفتمت امروز در این موقعیت بهترین کاری که می توانی انجام دهی گفتگو با خداست. محمدجواد محبت(معاصر) متولد 1322 کرمانشاه، از معلمان شاعران و اهل قلم است رگبار کلمات، کوچه باغ آسمان، با بال این پرنده سفر کن از آثار اوست.