﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 97
⚜️ افعال ناقصه. قسمت 7
🗂 فعل یا از نوع تامّه است و یا از نوع ناقصه.
📂 برای فعل تامّه، دو تقسیمبندی وجود دارد.
تقسیم بندی اول: یا لازم است، یا متعدّی.
تقسیم بندی دوم: یا خصوص است، یا عموم.
تذکر:
افعال عموم همیشه لازمند؛ ولی افعال خصوص هم میتواند لازم باشد مانند ذهب، و هم میتواند متعدّی باشد مانند ضرب.
📂 ناقصه - یا همان ناقصه بالمعنی الأعمّ - به دو فعل ذیل منقسم است.
یک. افعال ناقصه بالمعنی الأخصّ: کان، صار، أصبح و ...
دو. افعال مقاربه: عسی، کاد، طفق و ...
پ.ن: تعریف خصوص و عموم، و همچنین تعریف تامه و ناقصه، در پست شماره 4 مطرح شده است.
#افعال_ناقصه
#کان_یکون
#خصوص_عموم
#تامه_ناقصه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
هدایت شده از رسانه پژوهشی فقه و حقوق بشر
گروه فقه و حقوق بشر مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام برگزار می کند:
✅ کلاس
نظریه ها درباره مفهوم حق
⚡️ارائه دهنده:
دکتر محمود حکمت نیا
(حقوقدان، نویسنده و از صاحب نظران مهم و مشهور مالکیت فکری)
⏰زمان:
پنجشنبه ها بصورت یک در هفته درمیان.
جلسه اول: ۶ اردیبهشت، ساعت۱۱ـ
📭مکان:
مرکز فقهی ائمه اطهار علیهم السلام، طبقه دوم.
💠 رسانه پژوهشی فقه و حقوق بشر
🆔 @mfeqhihumanrights
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 98
⚜️ حال. قسمت 3
🗂 نکاتی پیرامون حال
1️⃣ حال باید در کنار ذوالحال و عامل(حدث) خودنمایی کند یعنی مقوماتِ این مقوله، به سه ضلع حدث، ذوالحال و حال خلاصه میشود؛ از این رو با نبودِ یکی از این موارد، بیانِ حالگونه اتفاق نمیافتد؛ پس بر این اساس جمله «زید اخوک مجتهدا» یک عبارت صحیحی نخواهد بود.
2️⃣ حال مبیّن هَیَئات و عوارض است، به خلاف تمییز که برای بیان ذات و ذاتیّات است.
3️⃣ تشکیل رابطه مبتدا و خبری بین حال و ذوالحال، نشانه خوبی بر شناخت حال است بدین بیان که برای تعیین ذوالحال، باید الفاظ قبل این اسم منصوب را بررسی نمود که این اسم منصوب با کدامیک، میتواند یک رابطه مبتدا و خبری تشکیل دهد.
#حال
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 99
⚜️ حال. قسمت 4
🗂 نکاتی پیرامون حال
4️⃣ رابطه بین مبتدا و خبر؛ ذوالحال و حال؛ منعوت و نعت؛ و دو مفعول به افعال قلوب و افعال تحویل، در خیلی از جهات مثل و عین هم است.
5️⃣ در باب نعت ارتباط نعت، فقط با منعوت است و هیچ توجّهی به عامل(حدث) ندارد با اینکه عامل در کلام ذکر میشود یعنی در مثال «جاء زید المعلّم»، زید در تمامی احداث(خوابیدن، خوردن، رفتن و ...) معلم است.
6️⃣ در فرق میان حال و نعت میتوان این نکته را بیان نمود که در حال، ذوالحال به هنگامه تحقّق حدث، متّصف به این ویژگی(حال) است ولی در نعت ساکت است.
هفت. قالبِ حال، مخصوص بیان عوارض است یعنی ما باشیم و این قالب، این قالب برای بیان عوارض و هیئات است؛ هر چند که مورد از موارد ذاتی باشد مانند «اشهد ان لا اله الله وحده».
#حال
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 100
⚜️ حال. قسمت 5
🗂 بین حال و ذوالحال، باید یک رابطی وجود داشته باشد چون بین این دو یک ارتباط معنوی خاصی - به مانند مبتدا و خبر - وجود دارد.
✅ با اینکه اصل در ارتباط، با ضمیر بوده ولی رابطه بین حال و ذوالحال به سه نوع قابل تصور است؛
1️⃣ فقط ضمیر
2️⃣ مجموع ضمیر و واو
3️⃣ فقط واو حالیه
#حال
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 101
⚜️ حال. قسمت 6
🗂 نوع اول( رابط بین حال و صاحب حال، فقط ضمیر باشد) به قرار ذیل است:
1️⃣ مفرد مشتق مثل «وَ لا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ»
2️⃣ شبه جمله مثل «فَخَرَجَ عَلى قَوْمِهِ فِي زِينَتِهِ»
3️⃣ اگر جمله حالیه، جمله اسمیه ای باشد که بعد از حرف عطفی قرار بگیرد که این جمله را به جمله حالیه قبل خود عطف نماید مانند «سیجیء المتسابقون مشاة أو هم راکبون السیارات».
پس در اینجا به خاطر وجود حرف عطف، دیگر با واو حالیه تلاقی پیدا نخواهد کرد.
4️⃣ جمله حالیه ای که مضمون جمله قبل را تاکید می کند( حال موکده) مانند « ذلِكَ، الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ».
5️⃣ جمله فعلیه ماضوی ای که بعد از الا مفید ایجاب قرار می گیرد( یعنی کلام پیشین غیر موجب است که به واسطه این الا، بازگشت کلام به موجبه است.) مانند «يا حَسْرَةً عَلَى الْعِبادِ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ.» و «ما تکلم العظیم الا قال حقا.»
6️⃣ جمله ماضویه ای که به واسطه حرف «أو» عطف به جمله حالیه می شود مانند أخلص للصدیق حضر أو غاب.
7️⃣ جمله فعلیه ای که فعل آن، مضارع مثبت خالی از «قد» است مثل «وَ جاؤُ أَباهُمْ عِشاءً يَبْكُونَ» و «شهدت الطالب الحریص یسرع الی المحاضرة».
8️⃣ جمله فعلیه ای که فعل آن، مضارع منفی به «ما» یا «لا» باشد مانند «عرفتک ما تحب العبث»، و « ما لِيَ لا أَرَى الْهُدْهُدَ».
#حال
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 102
⚜️ حال. قسمت 7
نوع دوم:
🗂 جمله حالیه در دو صورت، نیازمند به هر دوی ضمیر و واو به عنوان رابط است.
1️⃣ جمله فعلیه ای که فعل آن، مضارع مثبت مقرون به قد است مانند مانند «لِمَ تُؤْذُونَنِي وَ قَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ».
2️⃣ جمله اسمیه ای که ضمیر صدر آن به ذوالحال برمی گردد به مانند «وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ»، «خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوف»، «لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى»، و «تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ».
#حال
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 103
⚜️ حال. قسمت 8
نوع سوم:
🗂 با یک سری از جملاتی مواجهیم که جمله حالیه خالی از ضمیر است - لفظا و تقدیرا - و به تعبیر ابن هشام، جملاتی وجود دارند که نه امکان انحلال به مفرد وجود دارد( یعنی امکان رابطه مبتدا و خبری بین ذوالحال و جمله حالیه وجود ندارد.) و نه هیات فاعل و مفعول به را بیان می کند و نه از قبیل حال موکده است.
✅ این هم در جایی است که جمله حالیه مقرون به واوی است که به معنای معیّت و همراهی است. و لذا رابط در این وضعیت فقط واو است. البته این نوع را به شکل وافر توضیح خواهیم داد.
مانند «جاء زید و الشمس طالعة»، «زارنا رجیل و الشمس طالعة»ِ، «قالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَ نَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذاً لَخاسِرُونَ (یوسف،14)»، « أقبل القطار و الناس منتظرون»، « احترست من الشمس و الحرارة شديدة»، « تيقظت و ما طلعت الشمس».
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 104
⚜️ حال. قسمت 9
📂 بحث پیرامون نوع سوم:
📑 نظر شریفتان را به عبارتی از ابن هشام در مغنی متوجه می سازم.
و ممّا يشكل قولهم فى نحو «جاء زيد و الشمسُ طالعةٌ» ان الجملة الاسمية حال، مع أنها لا تنحل إلى مفرد، و لا تبين هيئة فاعل و لا مفعول، و لا هى حال مؤكدة.
فقال ابن جنى: تأويلها جاء زيد طالعةً الشمسٌ عندَ مجيئِه، يعنى فهى كالحال و النعت السببين «كمررت بالدار قائما سكّانها، و برجل قائم غلمانه».
و قال ابن عمرون: هى مؤولة بقولك مبكّرا، و نحوه.
و قال صدر الأفاضل تلميذ الزمخشرى: إنما الجملة مفعول معه، و أثبت مجىء المفعول معه جملة.
و قال الزمخشرى فى تفسير قوله تعالى «وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ» فى قراءة من رفع البحر: هو كقوله: و قد أغتدی و الطیر فی وکناتها / بمنجرد قید الأوابد هیکل.
و «جئت و الجيشُ مصطفٌّ» و نحوهما من الأحوال التى حكمها حكم الظرف، فلذلك عريت عن ضمير ذى الحال، و يجوز أن يقدر «و بحرها» أى و بحر الأرض. مغني اللبيب ؛ ج2 ؛ ص465
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 105
⚜️ حال. قسمت 10
🗂 ابن هشام از وجود اشکال و سختی فهم جمله حالیه در عباراتی مانند «جاء زید و الشمس طالعة» سخن به میان میآورد و میگوید این جمله حالیه است با اینکه اولا قابلیت انحلال به مفرد را ندارد؛ ثانیا نه هیات فاعل را بیان میکند و نه هیات مفعول به را؛ و ثالثا از احوال مؤکّده هم نیست.
✅ از این رو ادبایی دست به قلم شدند تا یک توجیه مناسبی بر این گونه استعمالات ارایه نمایند ولی خود ابن هشام علت اینکه چرا باید جمله «و الشمس طالعة» جمله حالیه باشد هیچ نظر و سخن به میان نمیآورد.
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 106
⚜️ حال. قسمت 11
📂 وجه جمله حالیه بودن این گونه استعمالات از این قرار است که:
📑 این چنین استعمالهایی، جمله حالیه مقرون به واوی است که به معنای معیّت و همراهی است و امکان حرف عطف یا واو معیّت( آنکه در باب مفعول معه مطرح است) در نظر گرفتن آن وجود ندارد و از این رو لاجرم آن را باید جمله حالیه در نظر گرفت.
📑 پس در هر جایی که واو به معنای معیّت و همراهی بوده و امکان حرف عطف و واوِ معیّت مفعول معی فراهم نباشد، باید آن را حال در نظر گرفت و هنر آن، همراهی و تقارن ذات قبل از واو، با بعد از واو، در حکم پیشین است یعنی آمدن زید مقارن با طلوع شمس است.
📑 لذا ابن هشام به حق گفته است که فهم و تشخیص این نوع جملات حالیه سخت و دشوار است و باید به «جاء زید مقارنا لطلوع الشمس» تاویل برد. همچنین به حق صدرُ الأفاضل شاگرد زمخشری مشکل، و معنا و مقصود از این واو را خود فهمیده است؛ با اینکه پا در راهی گذاشته است که احدی از دانایان نحو بدان تفوّه نکردهاند و آن، اجازه ورود جمله به عنوان مفعول معه است.
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 107
⚜️ حال. قسمت 12
🗂 در استعمالاتی که واو حالیه حضور دارد، توجیهی از سوی ابن عقیل ذکر شده است که:
📝 وجود واو برای نفی توهّم خلط جمله حالیه با جمله وصفیه است مانند «وَ ما أَهْلَكْنا مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا وَ لَها كِتابٌ مَعْلُومٌ»، « أَوْ كَالَّذِي مَرَّ عَلى قَرْيَةٍ وَ هِيَ خاوِيَةٌ عَلى عُرُوشِها» و «خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوف».
نقد و بررسی:
📑 شایان دقت است که این توجیه در مثالی مانند «زارنا رُجَیلٌ و الشمسُ طالعةٌ» جاری نیست چون طلوع شمس، نعت برای رجیل نیست چون طلوع شمس یکی از ویژگی های رجیل نمیتواند باشد بلکه توجیه صحیح، همان بیان معیّت و همراهی طلوع شمس با رجیل در حکم زیارت است.
📑 ممکن است گفته شود که طلوع شمس از عوارض و هیئات رجیل هم نیست! پس به چه دلیلی، این جمله را حالیه در نظر میگیرید؟!
در پاسخ باید گفت: وجود واو مجوّز و مصحّح اخذ جمله مذکور به عنوان حالیه است چون واو مفید معنای اقتران است ولی جمله وصفیه فاقد هر گونه مصحّحی است.
ر.ک: شرح ابن عقيل ؛ ج1 ؛ ص 633
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 108
⚜️ حال. قسمت 13
بیانی دیگر پیرامون جملات حالیهای که رابط فقط واو است:
📂 همانگونه که هر واژهای که مفید معنای ظرفیت است، مفعول فیه و ظرف نامیده میشود بلکه آن واژهای را مفعول فیه و ظرف مینامند که اولا مفید معنای ظرفیت باشد و ثانیا منصوب باشد.
📂 از این رو نسبت به واوی که مفید معنای همراهی و معیّت است به نحو مطلق نمیتوان گفت که واو مفعول معی است، بلکه به آن واوی اطلاق واو مفعول معی میشود که یا بعد از این واو، اسم صریح منصوب مانند «اذهب و الخطَّ الأحمرَ» و «جاء زید و عمرا» باشد، و یا اگر فعل بعد از این واو قرار می گیرد تاویل به مصدر برده شود و البته این وجه اخیر در جایی است که قبل از واو، جمله خبری منفی و یا جمله انشائی باشد مانند «ما تزورنا و نُکرِمَک»، و «أسلِم و تسلَمَ»
📂 بر این اساس در عبارت «الشمس طالعة و ینزلُ المطرُ»، واو مفید معنای همراهی، واو مفعول معی نیست چون قبل از واو، جمله خبری مثبت است. شایسته بیان است که این واو، واو حالیه مفید معنای معیّت است.
📂 پس در هر جایی که واو به معنای همراهی را نتوان واو مفعول معی در نظر گرفت، و از طرفی هم یک رابطه عرفی مقارنتی بین جمله پسین و جمله پیشین مطرح باشد، این واو، واو حالیه خواهد. در این فرض، هیچ ضمیر ربط دهنده ای بین جمله حالیه و ذوالحال وجود ندارد و لذا رابط فقط خود واو است.
📂 پس در عبارت «جاء زید و الشمس طالعة»، با اینکه واو به معنای معیّت و همراهی است ولی نمیتوان جمله «الشمس طالعة» را مفعول معه در نظر گرفت چون اولا جمله پیشین، خبری مثبت است و از این رو شرط وجود و اضمار «أن» فراهم نیست، و ثانیا نمی توان «أن» مصدری را در تقدیر گرفت چون این حرف بر جمله اسمیه وارد نمیشود و تنها حرف مصدری که قابلیت پنهان شدن لفظی را دارد فقط «أن» است و این حرف هم فقط بر جملات فعلیه وارد می شود.
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 109
⚜️ حال. قسمت 14
جمع بندی:
🗂 در عباراتی به مانند «جاء زید و الشمس طالعة»، جمله «الشمس طالعة» هیچ بیانی نسبت به هیات زید ندارد و از طرفی هم عرف یک معنای همراهی بین آمدن زید و طلوع شمس درک میکند ولی واو را به خاطر نبود شرایط، نمیتوان واو مفعول معی در نظر گرفت؛ و از بین عطف و حال، حال ارجح است چون این واو دربردارنده معنای معیّت و همراهی است و نمیتوان از کنار این معنا به این راحتی گذشت. از این رو بهترین گزینه، قالبِ حال است چون همیشه بین حال و ذوالحال یک همراهی خاصی در میان است.
#حال
#واو_حالیه
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
🏴🏴🏴🏴🏴🏴🏴🏴🏴🏴
🏴 اللّٰهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ الصَّادِقِ، خازِنِ الْعِلْمِ، الدَّاعِي إِلَيْكَ بِالْحَقِّ، النُّورِ الْمُبِينِ.
اللّٰهُمَّ وَ كَما جَعَلْتَهُ مَعْدِنَ كَلامِكَ وَ وَحْيِكَ، وَ خازِنَ عِلْمِكَ، وَ لِسانَ تَوْحِيدِكَ، وَ وَلِيَّ أَمْرِكَ، وَ مُسْتَحْفِظَ دِينِكَ، فَصَلِّ عَلَيْهِ أَفْضَلَ مَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ أَحَدٍ مِنْ أَصْفِيائِكَ وَ حُجَجِكَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ.
🏴 آجرک الله یا بقیة الله
🏴 شهادت جانسوز رئیس مذهب حقه جعفری، حضرت امام جعفر صادق علیه السلام را به شما همراهان گرامی تسلیت عرض می کنیم.
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 110
⚜️ حال. قسمت 15
🗂 اگر به اقسام حال و جملات حالیه توجه فرمایید، همه این جملات به صورت خبریاند نه انشایی.
📂 پس جمله حالیه امکان إخبار از یکی از دو رویداد ذیل را دارد.
1️⃣ از محتوای جمله خبریه سابق(عامل) مثل جاء زید یضحک.
2️⃣ از آن وجود خارجی که جمله انشایی پیشین(عامل)، موجب تحقّق خارجی آن شده است مانند لا تذهب إلّا ترکب بالسیّارة.
📂 فلسفه عدم قابلیت انشایی بودن جملات حالیه از این قرار است که حال، وظیفه بیانی - بیان عوارض و هیئات ذوالحال - دارد و این وظیفه فقط از عهده جمله خبری برمیآید و بس.
♻️ پ.ن: جمله انشایی به جملهای اطلاق میشود که در تحقّق وجود خارجی تاثیرگذار است بدون اینکه از آن رویداد خارجی حیثیت خبری داشته باشد یعنی این وجود لفظی نماینده آن واقعه خارجی نمیتواند باشد.(ر.ک: پست شماره 50)
#حال
#جملهی_خبری_و_انشائی
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 111
⚜️ حرفِ «أن». قسمت 1
حرف «أن»(نون ساکن نه مشدّد) دارای وجوهی است:
1️⃣ زائده
2️⃣ تفسیریه
3️⃣ مخففه از ثقیله
4️⃣ مصدریه
🗂 این مبحث، با یک چالش مهمی روبروست که نیازمند صرف انرژی مناسب با آن است که عبارت است از اینکه راه تشخیص آنها چیست و اینکه کدامیک بر دیگری تقدم دارد؟
📝 البته برای فهم پاسخ آن، نیازمند یک مقدمه هامّی است؛ شرایط اولیه هر کدام از این وجوه چیست و دربرنداره چه نکاتیاند؟
#أن
#أن_زاید
#أن_حرف_تفسیری
#أن_مخففه_از_ثقیله
#أن_حرف_مصدری
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 112
⚜️ حرفِ «أن». قسمت 2
📑 وجه اول. زائده:
📔 «أن» در چهار جایگاه زاید واقع میشود به نحوی که با حذف آن، هیچ خللی در ارتباط بین اجزای کلام ایجاد نشود و این شرط اساسی تمامی واژههای زاید است.
1️⃣ بعد از لمّا توقیتیه،
مانند «وَ لَمَّا أَنْ جاءَتْ رُسُلُنا لُوطاً سِيءَ بِهِمْ».
2️⃣ بین فعل قسم و لو- مذکور یا محذوف -،
مانند «فأقسم أن لو التقینا و أنتم / لکان لکم یوم من الشرّ مظلم»
«أما والله أن لو کنت حرّا / و ما بالحرّ أنت و لا العتیق»
3️⃣ بین کاف و مجرورش
مانند «و یوما توافینا بوجه مقسّم / کأن ظبیة تعطو إلی وارق السّلم»
4️⃣ بعد از إذا
مانند «فأمهله حتّی إذا أن کأنّه / معاطی ید فی لجّة الماء غامر»
#أن
#أن_زاید
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 113
⚜️ حرفِ «أن». قسمت 3
📑 وجه دوم. تفسیریه:
برای «أن» تفسیری شروطی ذکر شده است که به قرار ذیل است:
1️⃣ قبل از آن، باید یک جملهای ذکر شود.
2️⃣ بعد از آن هم، باید جملهای ذکر گردد. از این رو نتیجه میگیریم که «أن» تفسیری باید بین دو جمله قرار بگیرد.
3️⃣ جمله پیشین، باید متضمن معنای قول باشد.
4️⃣ جمله پشین، از خود ماده قول نباشد.
5️⃣ حرف جرّ بر آن وارد نشود.
#أن
#أن_حرف_تفسیری
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 114
⚜️ حرفِ «أن». قسمت 4
⁉️ پرسشهای مهم مبحث «أن» تفسیری:
1️⃣ مقصود از معنای قول چیست؟
2️⃣ چه افعالی متضمن معنای قولاند؟ آیا میتوان به تعدادی از این افعال اشاره نمود؟
3️⃣ چرا شرط عدم ذکر حرف جرّ بر «أن» مطرح شده است؟ و با وجود ذکر حرف جرّ، این «أن» کدامیک از وجوه چهارگانه خواهد شد؟
4️⃣ وجه شرطیت ذکر یک جمله مستقل، پیش از آن چیست؟
#أن
#أن_حرف_تفسیری
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
﷽
📚 نکات نحوی
⚜️ شماره 115
⚜️ حرفِ «أن». قسمت 5
🗂 مراد از معنای قول، رساندن یک مطلب و نکتهای به مخاطب و سامع است. از این رو هر فعلی که چنین ویژگیای را داشته باشد، متضمن معنای قول خواهد بود.
📝 پس افعالی به مانند: اشاره کردن، وصیّت کردن، نوشتن، وحی کردن، الهام نمودن، صحبت کردن، ندا دادن، صدا زدن و ...، از مصادیق معنای قول به حساب میآیند.
📝 وجه اینکه نباید حروف جرّ بر آن وارد شود، این است که با ذکر حرف جر، وابستگی این جارّ و مجرور به قبل از خود ثابت میشود و این حاکی از آن است که هنوز جمله پیشین بسته نشده است و هنوز کلام ادامه دارد و اصلا وقوع «أن» بین دو جمله محقق نمیشود و بلکه فقط یک جمله خواهیم داشت.
📝 آنچه که از جمله پیشین فهم میشود با آنچه که از جمله بعدی برداشت میگردد، از لحاظ مصداقی اتحاد وجود دارد؛ و لذا «أن»، آن اجمال را به سمت تفصیل برده و در واقع آن اجمال را روشن و تفسیر مینماید و این اجمال هم اجمال در ناحیه مفرد نیست بلکه در ناحیه جمله است که مراد از این کتبتُ، نادینا و … چیست.
#أن
#أن_حرف_تفسیری
✧❁ الذکر الحکیم ❁✧
🆔@Hojjat68Hekmat
🆔https://eitaa.com/joinchat/1290404153Cf2a3596a83
حرف مرد دوتاست
🗂 آیت الله العظمی شبیری زنجانی:
📂 از آسید عبدالکریم اردبیلی شنیدم: در اردبیل، استادی باب رابع مغنی را تدریس میکرد و وقتی به عبارت «زید فی رزق عمرو عشرون دیناراً» رسید، عبارت را چنین خواند: «زَیدٌ فی رزق ...». شاگردان به او تذکّر دادند که «زِیدَ» صحیح است نه «زَیدٌ»! او مخالفت کرد و بر همان اشتباه پافشاری کرد. آن استاد از اشتباهش دست برنداشت و تا وقت مرگ هر وقت به این قسمت باب رابع میرسید، عبارت را به همین شکل اشتباه میخواند.
📂 از مرحوم حاج آقای والد شنیدم: آقای حاج شیخ میفرمود: معروف است که میگويند: «حرف مرد، یکی است»، ولی من میگویم: حرف مرد دو تا است. مرد آن است که اگر فهمید حرفش باطل است، برگردد و بر اشتباه خود پافشاری نکند.
📂 مرحوم حاج آقای والد نقل میکرد: آشیخ زین العابدین پدر آقا ریحانالله نخعی گلپایگانی عالم و ملّا و بزرگی در گلپایگان بود. وی به «درر الاصول» حاج شیخ چهار اشکال کرده بود. مرحوم حاج شیخ بالای منبر دوتا از آن اشکالات را قبول و دوتا را رد کرد.
✉️ جرعهای از دریا؛ ج۴؛ ص۵۰۸