✅ روایت تولدِ (پیدایش از طریق امتزاج مواد) کرم‌های اسقینقان در شفا: 🔵در یادداشت گذشته با موضوع (نظام علمی دووجهی) مطرح شد که حکما برای اثبات نظریاتی چون «تولّد» (پیدایش حیات بدون والد)، به مشاهدات عینی و گزارش‌های میدانی تکیه می‌کردند. بر همین اساس قرار شد تا گزارشی از مشاهدات حکما ارسال و مورد مطالعه قرار بگیرد. در اولین گزارش مشاهداتی حکما به مشاهده ابوعلی سینا می‌پردازیم که در شفا اینطور مطرح کرده است: 🔵 «در شهری از خراسان به نام "اسقینقان"، پس از بارانی که بارید، کرم‌های ابریشمی پدید آمدند که شمار آن‌ها فرسنگ‌ها زمین را فراگرفت. هر یک از این کرم‌ها برای خود پیله تنید، پروانه شد و تخم ریخت؛ اما ابریشمی که تنیده بودند، الیاف پیوسته‌ای نداشت و پیچیدنش در دستگاه ریسندگی ممکن نبود؛ از همین رو مردم به تخمِ آن‌ها اعتنایی نکردند. گمان من بر این است که اگر مردم به تخم آن کرم‌ها توجه می‌کردند و آن‌ها را با برگ توت می‌پروراندند، بعید نبود که ابریشم حاصل از آن‌ها مانند دیگر ابریشم‌ها مرغوب شود. 📚 منبع: الشفاء (الطبیعیات)، جلد ۳، صفحه ✍️ آقای محمدمتین محسنی ارجمند (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 🔻توضیحات: این متن پیوست به یادداشت هفتم با موضوع «نظام علمی دووجهی؛ زیست‌شناسی دوره میانه اسلامی چگونه میان «مشاهده» و «غایت» پیوند زد؟» می باشد. #زیست_شناسی #زیست_شناسی_دوره_میانه_اسلامی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ گزارش اکونومیست:‌ چرا آزمایشگاه‌های بزرگ هوش مصنوعی این‌همه فیلسوف استخدام می‌کنند؟ 🔵 ده سال پیش، همزمان با اوج‌گیری انقلاب هوش مصنوعی، به دانشجویان علوم انسانی توصیه می‌شد برای افزایش شانس استخدام، برنامه‌نویسی بیاموزند؛ اما اکنون این برنامه‌نویسان هستند که نگران از دست رفتن شغل‌شان به دست هوش مصنوعی‌اند. آمار بانک فدرال رزرو نیویورک نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۴ نرخ بیکاری فارغ‌التحصیلان فلسفه (۵.۱ درصد) کمتر از فارغ‌التحصیلان علوم کامپیوتر (۷ درصد) بوده است. شرکت‌های هوش مصنوعی اکنون فیلسوفان را به‌سرعت جذب می‌کنند؛ دانشجویان فلسفه پیش از فارغ‌التحصیلی پیشنهاد شغلی دریافت می‌کنند و خروج استادان فلسفه از دانشگاه‌ها برای پیوستن به این شرکت‌ها چنان گسترده شده که از آن به «خون‌ریزی» تعبیر می‌شود. 🔵 فلسفه کاربردهای مشخصی در هوش مصنوعی دارد. روش سقراطی (پرسشگریِ نقادانه برای آشکارکردن تناقض‌ها و پیامدها) می‌تواند چاپلوسیِ رایج مدل‌های کنونی را کاهش دهد و آن‌ها را به دنبال‌کردن حقیقت سوق دهد. «نادانی سقراطی» نیز به محدودکردن اعتمادبه‌نفس کاذب و کاهش توهم مدل‌ها کمک می‌کند؛ به‌گونه‌ای که گوگل دیپ‌مایند کاهش توهم در صنعت را به همین رویکرد نسبت می‌دهد. همچنین آموزش فلسفی می‌تواند جهت‌گیری مدل را تغییر دهد؛ مثلاً مدلی که با نوشته‌های جان لاک تغذیه شود، از حقوق مالکیت قوی دفاع می‌کند. 🔵 در حوزهٔ ایمنی، رویکردِ «مشروط‌سازی هوش مصنوعی» رواج یافته است؛ یعنی ساختن مدل بر پایهٔ قواعد و اصول برگرفته از متون فلسفی با اقتدار اخلاقی یا حقوقی. آنتروپیک برای مدل‌های کلود خود «قانون اساسی» ۷۸ صفحه‌ای تدوین کرده که از منابعی چون کانت، شرایط استفادهٔ اپل و اعلامیهٔ جهانی حقوق بشر الهام گرفته است. دو چارچوب اخلاقی اصلی در این قوانین به کار می‌رود: 🔷 «وظیفه‌گرایی» (قواعد سخت‌گیرانه مانند منع دروغ و اجبار) که در مدل کلود و چت‌بات پای¹ به کار رفته و صداقت و ثبات رفتار را افزایش می‌دهد؛ و 🔷 «پیامدگرایی» (سنجش هزینه و منفعت) که در چت‌جی‌پیتی، جمینای، خودروهای خودران و سیستم‌های تسلیحاتی کاربرد دارد و در شرایط بحرانی باید کم‌آسیب‌ترین گزینه را برگزیند. 🔵 پرسش‌های حل‌نشدهٔ بسیاری باقی است: آیا قواعد وظیفه‌گرایانه در شرایطی باید نقض شوند؟ آیا باید رفاه حیوانات یا محیط‌زیست را در تصمیم‌گیری‌های هوش مصنوعی لحاظ کرد؟ برخی منتقدان نیز از «مهارت‌زدایی اخلاقی» بیم دارند؛ یعنی اگر ماشین‌ها مدام تصمیم اخلاقی بگیرند، توان قضاوت انسانی تحلیل می‌رود. با این حال، نتیجهٔ کلی آن است که برخلاف توصیهٔ یک دههٔ پیش، اکنون بازار کار برای فیلسوفان هوش مصنوعی پررونق است و برنامه‌نویسانِ بیکار شاید بهتر باشد به آموختن فلسفه بیندیشند. _ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ_ 🔻 ۱_ چت‌بات «پای» محصول شرکت اینفلکشن ای‌آی است و برخلاف چت‌بات‌هایی مثل چت‌جی‌پی‌تی که برای پاسخ‌گویی عمومی ساخته شده‌اند، هدفش حمایت عاطفی و گفت‌وگوی همدلانه با کاربر است؛ یعنی مثل یک همراه شنونده رفتار می‌کند. _ـ_ــ_ـ_ـ__ـ_ــ_ـ_ـ_ 📚 منبع: https://www.economist.com/science-and-technology/2026/06/24/why-big-ai-labs-are-hiring-so-many-philosophers #فلسفه #هوش_مصنوعی _ـ_ـ_ـ__ـ_ـ_ـ_ #چکیده_سایت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: شانس کور و هدایت شدگی الهی؛ بازسازی دیدگاهی سازگاری گرایانه با الهام از رویکرد پوکینگهورن در خصوص ساز و کار فعل الهی 🔵 سازگاری گرایی موضعی است که نظریه تکامل و خداباوری مداخله گرا را قابل جمع می داند. سازگاری گرایان هدایت شده بودن اجزاء یا ویژگی های زیست کره را با شانسی بودن فرایند تکاملی قابل جمع می دانند. یکی از پرسش های مهم پیش روی سازگارگرا آن است که: چگونه ممکن است رویدادهای شانسی که کور و بی جهت هستند زیست کره ای هدف مند و هدایت شده را شکل دهند؟ برای پاسخ، سازگاری گرا باید مدلی از رویدادهایی شانسی ارائه دهد که مجموعه آن ها را می توان هدایت شده تلقی کرد. 🔵 در این مقاله، به دو مدل می پردازیم. مدل نخست که آن را «مدل پوکینگهورن» نامیده ایم، دربردارنده این عناصر است: نابسندگی فروکاست گرایی، علّیت بالا به پایین، شکاف های هستی شناختی، کل گرایی و وابستگی به زمینه، وجود شانس در جهان، عاملیّت الهی و اطلاعات فعال، یگانه گوهرانگاری دووجهی و صیرورت عینی. سپس استدلال می کنیم سه مؤلفه اخیر برای منظور ما ضروری نیستند و مدل مناسب تر، که آن را «مدل پوکینگهورن تعدیل یافته» نامیده ایم، از مدل پوکینگهورن نحیف تر است. 🔵 بدین ترتیب نشان می دهیم، نظریه تکامل به لحاظ منطقی سازگار است با این ادعا که علی رغم شانسی بودن رویدادهای سازنده زیست کره، دست کم برخی از جنبه های زیست کره هدایت شده هستند. ✍️ نویسندگان: محمدابراهیم مقصودی، سید حسن حسینی سروری، روزبه زارع _ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ اهمیت مسائل فلسفی و ریشه های آن در علم 🔘 مسائل فلسفه: اصیل یا شبه مسأله ( بخش دوم) 🔵 از دیدگاه پوپر، ویتگنشتاین با نادیده گرفتن خاستگاه تاریخی و عملی این مسائل در بسترهای علمی، نقش فلسفه در پرداختن به چالش های برآمده از نظریه ها و روش های علمی را نادیده می گرفت. پوپر در مقاله خود با ارائه شواهد تاریخی نشان می‌دهد که مسائل فلسفی اصیل، عمدتا ریشه در حوزه های بیرون از فلسفه، به ویژه علم، دارند و پژوهش فلسفی برای فهم و حل مسائل پیچیده ای که علم به تنهایی از پاسخ به آنها ناتوان است، ضروری است. 🔵 به نظر پوپر، ظهور فلسفه هگل، به ایجاد شکافی عمیق و خطرناک بین علم و فلسفه انجامید. به زعم او، این دوره شاهد آن بود که فیلسوفان، با غفلت از دستاوردهای علمی زمانه، به تدوین نظام های فلسفی روی آوردند، امری که به درستی موجبات اتهام آنان را فراهم ساخت و موجب شد مکاتب فکری شان گاه به مثابه تخیلاتی محض و حتی واهی توصیف شوند. 🔵 با وجود سیطره هگلی مشربی در برهه ای از تاریخ در انگلستان و اروپای قاره ای، جریان مخالف آن نیز تداوم یافت. افول این پارادایم فکری، در نهایت، توسط فیلسوفانی رقم خورد که از دانشی علمی در سنت اندیشمندانی چون لایب نیتس، کانت و میل، و به ویژه در حوزه ریاضیات، بهره می برند، چهره شاخص این جریان اصلاحی، برتراند راسل بود.راسل یک دسته بندی از گزاره ها ارائه داد که به نظریه معروف انواع او مرتبط است. این نظریه اساس دیدگاه ویتگنشتاین درباره فلسفه را تشکیل داد. در این دسته بندی اظهارات ما در سه نوع دسته بندی قرار داده می شود: 🔷 ۱_ گزاره های صادق 🔷 ۲_ گزاره های کاذب 🔷 ۳_ عبارات بی معنی که شامل دنباله هایی از کلمات هستند که می‌توان آنها را شبه گزاره نامید. 🔵 راسل از این دسته بندی برای حل پارادوکس های منطقی که کشف کرده بود، استفاده می کرد. او‌در حل این پارادوکس ها به‌ویژه، از تمایز بین گزاره های کاذب و عبارات بی معنی استفاده می کرد. 📚 منبع: کتاب علم و متافیزیک، نوشته علیرضا منصوری 👈 بخش قبلی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ اطلاعیه برگزاری سخنرانی (دو جلسه) 🔘 سخنران: آقای دکتر محمدصالح زارع پور، دانشگاه منچستر-پژوهشگاه دانش‌های بنیادی 📝عنوان سخنراني اول: خدا و عدم تناهي در فلسفه اسلامي 🗓زمان: دوشنبه 9 شهريور ساعت 14 تا 15:30   📝عنوان سخنراني دوم: علم خدا نزد ثابت ابن قره، ابن سينا و غزالي 🗓زمان: دوشنبه 9 شهريور ساعت 16:30 تا 18   🔴مکان: سالن شماره ۱، پژوهشگاه دانش های بنیادی، میدان نیاوران 🟢حضور برای علاقه مندان آزاد است _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ اول شهریور سالروز بزرگداشت ابوعلی سینا و روز پزشک گرامی باد. 🔘 روز اول شهریورماه، به پاس بزرگداشت ابوعلی سینا ستاره پرفروغ عرصه طب در ایران، روز پزشک نامگذاری شده است. 🔵 در دنیای امروز کمتر ملتی است که به مفاخر گذشته خود توجه نکند زیرا یکی از علایم حیات و زنده بودن ملت ها ملتفت بودن و توجه داشتن به مفاخر گذشته فلسفی، علمی، فرهنگی، ادبی، سیاسی، اجتماعی و ملی آن هاست که این گذشتگان با وجود گذشت روزگار و سیر زمان و وقوع حوادث نا گوار با هزاران خون دل برای اینده گان خود به میراث گذاشته‌ اند که باید آن را گرامی و عزیز داشت و بارور ساخت. 🔵 ابوعلی سینا، پزشک و دانشمند ایرانی قرن چهارم و پنجم قمری، ازجمله مشهورترین و تاثیرگذارترین شخصیت‌های ایران‌زمین و جهان است که به علت آثارش در زمینه فلسفه و پزشکی اهمیت ویژه‌ای دارد. کتاب‌ شفا که یک دانشنامه علمی و فلسفی جامع است و کتاب قانون که در موضوع پزشکی است، ازجمله معروف‌ترین آثار ابن‌سینا به شمار می‌روند. 🔵 نام ابن‌سینا تاکنون دو مرتبه در فهرست مشاهیر علم و ادب یونسکو به ثبت رسیده است: هزارمین سال گردآوری کتاب قانون ابن‌سینا در طب در سال ۲۰۱۲-۲۰۱۳ و هزارمین سال تولد او در سال 1980. همچنین، «جایزه ابن‌سینا برای اخلاق در علم» از سال ۱۳۸۲ (۲۰۰۳)، به ابتکار و پیشنهاد جمهوری اسلامی ایران و تصویب کنفرانس عمومی یونسکو رسمیت یافت. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناسبت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

⬅️جایگاه و نقش ابن‌سینا در شکل‌گیری فلسفه اسلامی و مقدار تطابق آن با معارف وحیانی ✅ مجمع عالی حکمت اسلامی به مناسبت روز بزرگداشت ابن‌سینا برگزار می‌کند: کارشناسان: 🎤 حجت‌الاسلام دکتر محمد رضاپور 🎤حجت‌الاسلام دکتر یارعلی کرد فیروزجایی ✍️دبیرعلمی: جناب آقای محمدباقر خراسانی 🗓دوشنبه ۱۴۰۵/۰۶/۰۲، ساعت ۱۰ 🖇حضوری و مجازی 💻لینک پخش مجازی: https://vc2.hekmateislami.com/rooms 🏢 قم، خیابان ۱۹ دی، کوچه ۱۰، فرعی اول سمت چپ، اتاق جلسات مجمع عالی حکمت اسلامی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ پانزدهمین مدرسه تابستانه فلسفه تحلیلی 📝موضوع: تبیین در فلسفه و علم 🗓زمان ۲۹ تا ۳۱ شهریورماه ⚠️هزینه شرکت در مدرسه: ۲۰ میلیون ریال ⚠️پایان مهلت ثبت‌نام: شنبه ۷ شهریور ۱۴۰۵ ⚠️لینک ثبت‌نام: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf3umqBzia63Xq_FY1qufJlFV9nk5t6dmwbfXWdD5j2P5cPQw/viewform?usp=publish-editor _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ وایتهد حقیقت هستی را حرکت و سیلان می‌داند: 🔵 طبیعتی جدا از انتقال و انتقالی جدا از دوام زمانی وجود ندارد. همین امر دلیل بر این است که چرا تصور یک لحظه از زمان به عنوان یک حقیقت اولیه ماده، امری بی معنا است. 👤 آلفرد نورث وایتهد منبع: کتاب، حرکت و پیامدهای الهیاتی در فلسفه صدرالمتالهین و آلفرد نورث وایتهد ( نوشته دکتر علی ناییجی با مقدمه دکتر علی الله بداشتی) _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

🔸 کارگاه آموزشی: 🔶 منتخبی از مباحث و مسائل بنیادی در فیزیک مدرن 🔘 دکتر حبیب‌الله رزمی 🔘 استاد گروه فیزیک دانشگاه قم و استاد همکار گروه فلسفه فیزیک دانشگاه باقرالعلوم(ع) 🗓 دوشنبه ۲ شهریور ۱۴۰۵ 🕓 ساعت ۱۶ تا ۱۹ 📍 در حاشیه کنفرانس فیزیک ایران 🖥 پیوند حضور برخط 🔗 آشنایی با کارگاه‌ها و سرفصل‌ها 🔹 این برنامه در چارچوب برنامه‌های جنبی کنفرانس فیزیک ایران برگزار خواهد شد. _ـ_ــ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ میراث ابن‌سینا در نجوم 🔵 این مقاله سهمِ تا حدِ زیادی نادیده‌گرفته‌شدهٔ ابن‌سینا (ابن‌سینا، ۹۸۰–۱۰۳۷) را در اخترشناسیِ تاجیکی-فارسیِ سده‌های میانه از نو ارزیابی می‌کند. 🔵 با تکیه بر منابعِ دستِ اوّل و دستِ دومِ منتشرشده، این مقاله مهم‌ترین جهت‌گیری‌های فعالیت علمی او را بازسازی می‌کند: «ساخت رصدخانه‌ای در اصفهان؛ طراحی ابزاری دقیق برای اندازه‌گیری زوایا که پیش‌درآمدی بر اصل مدرن «ورنیه» (خط‌کش‌واره) محسوب می‌شود؛ تدوین روشی نوآورانه برای تعیین طول جغرافیایی زمین بر اساس لحظه‌ی اوج (عبور از نصف‌النهار) ماه؛ ردّ نظام‌مندِ طالع‌بینی پیش‌گویانه؛ ارائه‌ی توضیحی مبتنی بر علم اپتیک (نورشناسی) درباره‌ی دیده نشدن ستارگان ثابت در طول روز؛ و ثبتِ کهن‌ترین توصیفاتِ به‌جامانده از پدیده‌های گذر سیاره‌ی زهره (در ۲۴ مه ۱۰۳۲) و ابرنواختر SN 1006» 🔵 این دستاوردها نه‌تنها چند سده پیش از پیشرفت‌های مشابهِ اروپایی پدیدار شدند، بلکه در شکل‌گیریِ تحولاتِ بعدی در سنت‌های اخترشناسیِ اسلامی و لاتینی نیز اثر گذاشتند. 🔵 در پایان، این مقاله به پاسداشت علمی و امروزیِ ابن‌سینا از طریق نام‌گذاری سیارک (۲۷۵۵) «ابن‌سینا» و دهانه‌ی «ابن‌سینا» در سطح ماه اشاره می‌کند. ✍️ نویسنده: Rizoi Bakhromzod _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ تاریخ علم ( استیون واینبرگ) 🔘 بخش ششم 🔵 در واقع، اخترشناسی باستان بیش از اندازه از سودمندی خود نفع برده است. میراثی که از بابلیان به دنیای هلنی رسیده نه تنها شامل توده ی عظیمی از داده های رصد های اخترشناسی ( و چه بسا گنومن) است، بلکه شامل شبه علم طالع بینی نیز می‌شود. بطلمیوس فزون بر رساله اخترشناسی بزرگ المجسطی، کتابی نیز درباره طالع بینی، به نام تترابیبلوس، نوشت. انگیزه ی حمایت پادشاهان از گردآوری جداول اخترشناسی در قرون وسطا و اوایل دوران مدرن بیشتر این بوده که طالع بینان از این جداول استفاده کنند. آنچه در اینجا گفتم شاید با آنچه پیش از این درباره اهمیت کاربردهای اخترشناسی گفته بودم که بر درست بودن علم اخترشناسی دلالت دارند، متناقض به نظر آید، اما طالع بینان، دست کم در تحلیل حرکت های سیارات و ستارگان درست عمل می کردند و می توانستند ناتوانایی‌ شان در توجیه امورات انسانی را در دل پیشگویی های نامعلوم شان پنهان سازند. 🔵 همگان به بخش سودمندی اخترشناسی علاقه مند نبوده اند. در رساله جمهور افلاطون گفتگویی هست که می گوید باید به پادشاهان فیلسوف آینده آموزش داده شود. سقراط پیشنهاد می کند که این آموزش باید شامل اخترشناسی نیز باشد و گلاوکن، نوچه او، در دم آن را می پذیرد، چون « نه تنها کشاورزان و دیگران نیاز دارند درباره‌ی فصول، ماه ها، و روزهای سال بدانند، به همان اندازه مهم است که فرماندهان سپاه نیز از آنها گاهی داشته باشند ». بیچاره گلاوکن که سقراط او را ساده لوح می خواند توضیح می‌دهد دلیل واقعی مطالعه اخترشناسی این است که ذهن را متوجه آسمان ها می کند و سبب می شود انسان به چیزهایی ورای آنچه در دنیای روزمره می بیند فکر کند. 🔵 هر چند گاهی پژوهش های علمی به پدیده های نوظهور ناباورانه ای می انجامند، اما رشته اصلی پژوهشی من، فیزیک ذرات بنیادی، هیچ کابرد سر راستی در آینده نزدیک ندارد و از این رو اهمیت سودمندی آن در تحول تاریخی علم لذت چندانی ندارد و از این رو از اهمیت سودمندی آن در تحول تاریخی علم لذت چندانی نمی‌برم. تا به حال علوم ناب، چون فیزیک ذرات، به چنان معیار هایی از راستی آزمایی دست یافته است که لازم نیست برای اثبات درستی نظریه ها به سراغ کاربردهای علمی نظریه ها رفت. با وجود این، پژوهش در علوم ناب هم‌چنان باید برای جلب حمایت های دولتی با علومی که سودمندی آنی دارند، چون شیمی و زیست شناسی، دست و پنجه نرم کند. 📚 منبع: کتاب افکار سوم، نوشته استیون واینبرگ 👈 بخش قبلی #استیون_واینبرگ #تاریخ_علم _ـ_ــ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute