✅ روایت شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا از مشاهده حیوان «جند بیدستر(سگ آبی)» و پدیده نوپدیدی حیات در کتاب الشفاء به شرح زیر است: 🔵 «ما در دره‌ای که نزدیک به "بهستون" جاری است، حیوان "جند بیدستر" یافتیم؛ در حالی که روشن است آن دره، حادث و نوظهور است. این حیوان به احتمال قوی در همان‌جا تولّد یافته است؛ زیرا با توجه به فاصله بسیار زیاد، نمی‌توان پذیرفت که از دریاهایی که در آن‌ها فراوان است به آنجا کوچ کرده‌ باشد . 🔵 همچنین بارها دیده شده است که چاه‌هایی حفر می‌شود و آب آن‌ها به برکه‌ها و حوض‌هایی سرازیر می‌گردد که هیچ سابقه‌ای از وجود ماهی در آن منطقه نیست، اما در آن‌ها ماهی پدید می‌آید و سپس همان ماهی‌ها تولیدمثل (توالد) می‌کنند». 📚 منبع: الشفاء (الطبیعیات)، جلد ۳، صفحه ۳۸۵ ✍️ آقای محمدمتین محسنی ارجمند (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 🔻توضیحات: این متن پیوست به یادداشت هفتم با موضوع «نظام علمی دووجهی؛ زیست‌شناسی دوره میانه اسلامی چگونه میان «مشاهده» و «غایت» پیوند زد؟» می باشد. #زیست_شناسی #زیست_شناسی_دوره_میانه_اسلامی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ فخررازی و حرکت وضعی زمین 🔵 معمولا سال ۱۵۴۳ میلادی را آغاز انقلاب جدید می دانند. در این سال کوپرنیک کتابی به نام درباره دوران افلاک آسمانی منتشر کرد و در آن بر خلاف نظر عموم، سکون زمین و قرار داشتن آن را در مرکز زمین منکر شد. و نجومی بر پایه حرکت زمین تأسیس کرد. 🔵 تا آنجا که تحقیقات جدید معلوم کرده است، در میان متفکران اسلامی هیچ کس بجد به حرکت زمین معتقد نبوده است و کسانی چون ابوریحان بیرونی که این مسأله را جدا مورد نظر قرار داده اند، سرانجام، به دلایل طبیعی، اعتقاد به سکون زمین را ترجیح داده اند. 🔵 فخر رازی هم یکی از متفکرانی است که امکان حرکت زمین را مورد توجه قرار داده است و سرانجام دلیل بدیعی بر سکون آن آورده است... ✍️ نویسنده: حسین معصومی همدانی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ مسأله شر 🔘 بخش اول (مقدمه) 🔵 مسأله شر به تناقض یا تناقض ظاهری میان واقعیت شر از سویی و اعتقاد دینی به خیریت و قدرت خداوند یا موجود غایی از سوی دیگر، می پردازد. در یک طبقه بندی بسیار کلی ادیان عالم سه نوع راه حل اصلی ارائه کرده اند: 🔷 ۱_ وحدت گرایی تعالیم ودانته هندوئیسم را داریم که بر حسب آن عالم پدیداری و شرور آن مایا، یا توهم است. طنین غلط اندازی از این آموزه را در علم مسیحی غربی معاصر می یابیم که بر طبق آن «شر فقط توهم است و هیچ مبنای واقعی ندارد. شر یک عقیده باطل است ». اگر این دیدگاه را پاسخی به مسأله شر به بیان فوق تلقی کنیم، آن را دیدگاهی ناقص خواهیم یافت، زیرا فقط مسأله را به بیان تازه ای تقریر می‌کند ولی هیچ تلاشی برای حل آن به خرج نمی دهد، زیرا شر ابتلای ما به توهم بی اختیار شر تبیین ناشده رها می شود. 🔷 ۲_ نوعی ثنویت گرایی داریم که به مهیج ترین وجهی در آئین زرتشتی باستان، با الهه های متضاد خیر و شر، اهورامزدا و انگره مینو، مطرح شده است. ثنویت گرایی بسیار معتدل تری از سوی افلاطون پیشنهاد شده و این نظریه در اشکال گوناگون در آموزه‌های راجع به الوهیت متناهی، از سوی برخی فیلسوفان جدید غرب مانند جان اس. میل و ادگار برایتمان بیان شده است. 🔷 ۳_ تألیفی مشخص از وحدت گرایی و ثنویت یا نوعی ثنویت اخلاقی در متن وحدت گرایی ما بعدالطبیعی غایی (در قالب یکتاپرستی) را داریم که در مسیحیت تشریح شده و نماینده سهم عمده تفکر غرب در این موضوع است. 🔵 از آنجا که اصطلاحات مسأله شر به نسبت عقاید دینی ای که این مشکل را موجب می شوند، متغیر است، باید تحقیق جداگانه ای درباره هر یک از نظام های دینی اصلی انجام شود. مسیحیت (همانند یهودیت و اسلام) به عقیده توحیدی به خدایی که خیر خواهی و قدرتش مطلق است و خالق عالم از عدم است، ملتزم است. تحدی واقعیت شر با این باور، اساسا به صورت یک قیاس دو حدی تقریر شده است: اگر خدا قادر مطلق است باید قادر به جلوگیری از شر باشد. اگر خدا خیر مطلق است باید بخواهد که از شر جلوگیری کند. ولی شر موجود است. پس خدا یا قادر مطلق نیست یا خیر مطلق نیست. بنابراین یک نظریه عدل الهی تلاشی است برای آشتی دادن خیریت بی حد خدای قادر مطلق با واقعیت شر. 🔵 انواع شر که در منابع عدل الهی تشخیص داده شده است، عبارتند از ( ۱) شر ناشی از انسان ها (و فرشتگان) یعنی شر اخلاقی یا گناه؛ (۲) احساس جسمانی الم و اندوه روانی ابتلا به الم که ممکن است معلول گناه یا معلول (۳) شر طبیعی یعنی بیماری، طوفان، زلزله و مانند آن باشد. و (۴) تناهی، امکان و بنابراین نقصان همه مخلوقات که بعضی آن را شر مابعدالطبیعی نامیده اند. 📚 منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرت‌ام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) #شر #مساله_شر _ـ_ــ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نظریه زمین مرکزی 🔵 مهم‌ترین اشکالی که کوپرنیک به همه حامیان نظریه زمین مرکزی وارد می‌کرد...این بود که فعل عبثی است که به جای متمکن، مکان را به حرکت در بیاوریم. بنابراین گنبد آسمان،که به نظر ارسطو مکان عالم است، باید ساکن فرض شود. 👤 الکساندر کویره 📚 منبع: koyre, the astronomical revolution, p, 55 _ـ_ــ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: فلسفه‌ی میرداماد در شبه قاره‌ی هند: بازخوانی شرح قاضی مبارک گوپاموی بر سلّم العلوم 🔵 یکی از جریان های درونی در تاریخ فلسفه اسلامی، جریانی است که در شبه قاره هند ظهور و رشد کرده است. فلاسفه ایرانی، به ویژه حکما مدرسه شیراز، تأثیر بسیاری در ایجاد و جهت دهی این جریان فلسفی داشته اند. 🔵 از ویژگی های جریان فلسفی هند، توجه به آرا و آثار فلاسفه متأخر ایرانی مانند میرداماد، ملاصدرا و آقا حسین خوانساری است. در این مقاله به طور خاص تأثیر گذاری میرداماد بر این جریان فلسفی بررسی شده است. 🔵 ابتدا درباره چگونگی ورود آثار فلسفی میرداماد به هندوستان بحث شده و سپس، تأثیر پذیری یکی از متون آموزشی علوم معقول در هند، یعنی شرح گوپاموی بر سلم العلوم بهاری، از آثار مختلف میرداماد مانند الافق المبین،الایماضات، تقویم الایمان، الصراط المستقیم و ... روایت شده است. ✍🏻 نویسنده: محمّد خدابنده‌لو _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: نسبیت عام و فلسفه 🔵 آیا فلسفه برای فیزیک مفید است؟ پاسخ بسیاری از فیزیک دانان و فلاسفه مثبت است؛ اما هستند کسانی که مفید بودن فلسفه برای علم را به چالش می کشند. 🔵 سه اعتراض عمده را می توان در خط فکری این دسته تشخیص داد: 1. اعلام مرگ فلسفه، که بیان می دارد فلسفه مرده است و چیز جدیدی به ما نخواهد آموخت؛ 2. استدلال یا چالش تاریخی-ندانم گرایانه، که بیان می دارد هیچ شاهد تاریخی مبنی بر مفیدبودن فلسفه برای علم وجود ندارد، یا دست کم شناخته شده نیست. 3. استدلال «جداکردن حساب»، که بیان می دارد فلسفه و علم دو حوزه کاملاً جداگانه هستند. 🔵 هدف این مقاله پاسخ دادن به این سه اعتراض است؛ اما برای این کار مطالعه موردی ارتباط نسبیت عام و فلسفه را اساس قرار می دهد. با نظر کردن به تاریخچه شکل گیری و بسط نسبیت عام، استدلال خواهیم کرد که: 1. فلسفه ورزی سبب تدقیق و فهم مفاهیم اساسی «هموردایی» و «ناوردایی» شده است. 2. شواهد تاریخی روشنی له تاثیرگذاری مثبت فلسفه بر بسط مفاهیم نسبیت عام، به عنوان یکی از مهم ترین نظریه های فیزیکی و همچنین، شواهد انکارناپذیری له نقش آفرینی برخی فلاسفه در تکامل این نظریه وجود دارد. 3. فیزیک و فلسفه، در بحث از پرسش های بنیادی، دو حوزه به شدت درهم تنیده هستند. ✍️ نویسندگان: محمدابراهیم مقصودی، مهدی گلشنی _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نگاهی بنیادین به ترمودینامیک 👤 دکتر قدیر جعفری 🔰استاد فیزیک دانشگاه فرهنگیان 💠 در این گردهمایی تلاش می‌کنیم با نگاهی بنیادین و متفاوت، بار دیگر به مفاهیم ترمودینامیک فکر کنیم. 📆  دوشنبه ۹ شهریور 🕙 ساعت ۱۰ صبح 🌐 برگزاری به‌صورت مجازی 👈🏻 در اتاق مجازی انجمن _ـ_ــ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ نقش خدا در نظام فکری دکارت 🔵 اشکال مشابهی نیز به تبیین دکارت درباره خطا که فوقا بیان شد، وارد می شود. اشکال این است که درست است که خطا نقص است و وقتی من مرتکب خطا می شوم، لازم نیست خداوند قوه ای برای این منظور به من داده باشد، ولی می توانم، از طرف دیگر بپرسم چرا قوه ای که خداوند برای تشخیص صواب از خطا به من داده است، نامتناهی نیست. به بیان دیگر، چرا قوه ای که برای تشخیص صواب از خطا در اختیار دارم، چندان کامل نیست که امکان خطا را منتفی سازد: « زیرا خطا سلب محض است، یعنی صرف نقص یا فقدان کمالی که لازم نباشد، نیست بلکه فقدان کمالی است که داشتن آن برای من لازم به نظر می رسد. و اگر در ذات خداوند تأمل شود، ظاهراً محال است که قوه ای به من داده باشد که در نوع خود ناقص، یعنی فاقد کمال لازم باشد. 🔵 دکارت در اینجا تنظیری می‌آورد مبنی بر اینکه هنرمند هر قدر ماهرتر باشد، هنر وی بی عیب و نقص تر است. و بر این اساس می پرسد که چگونه ممکن است خداوند که خالق همه موجودات است، چیزی بیافریند که تمامی اجزایش کامل و در حد اعلای اتقان نباشد؟ لیکن براساس تصوری که از موجود کامل مطلق دارد، مسلم می گیرد که خدا همواره بهترین چیز را اراده می‌کند. بنابراین می توان مسأله را اینگونه مطرح ساخت که آیا من خطا کنم بهتر است یا خطا نکنم؟ در پاسخ می گوید ولی عقل من که ناقص است از درک اغراض خداوند هم قاصر است و بنابراین من نمی دانم غرض خداوند از اینکه مرا طوری آفریده است که امکان خطا برایم وجود دارد، چه بوده است. پس نمی توانم بدانم که آیا باید این خصوصیت وجودی را خیر بدانم یا شر. 🔵 به علاوه یادآور می شود که نباید یک موجود واحدی را جدای از سایر موجودات، بلکه باید در کلیت موجودات در نظر گرفت.: « زیرا همان چیزی که وقتی تنها لحاظ می شود، با دلیل گونه ای بسیار ناقص به نظر می رسد، اگر به عنوان جزئی از کل عالم ملحوظ شود، می تواند بسیار کامل باشد. 🔵 گویی هر آن نغمه ناموزونی که در عالم به گوش می رسد چون در کلیت نظام عالم هستی در نظر گرفته شود، به واقع موزون است.در نهایت، دکارت، مسئولیت خطا را به گردن اختیار ما انسان ها می نهد و این دقیقاً شبیه همان پاسخی است که الهی دانان در مواجهه با مسأله شر و در مقام دفاع از عدل الهی ارائه می‌کنند.در ادامه همان «تامل چهارم» می گوید خطا به هماهنگی دو عامل بستگی دارد و آن دو عبارتند از قوه شناختی که در من است و نیروی اختیار. این دو قوه که از آنها به قوه فاهمه (عقل) و قوه اراده تعبیر می کند، دو قوه خدادادی اند و هیچ یک ناقص نیستند. 📚 منبع: کتاب دانشنامه فلسفه دین، جمعی از نویسندگان ( ویلیم پی. آلستون، السدر مک اینتایر، روبرت‌ام. آدامز...) (مترجم و گردآورنده: انشاءالله رحمتی) 👈 بخش قبلی _ـ_ــ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: رویکرد عقلانیت نقاد برای تعامل نقادانه علم و دین 🔵 این مقاله با نقد الگوهای تقابلی و استقلالی در رابطه علم و دین، الگوی بدیلی مبتنی بر رویکرد عقلانیت نقادِ غیرموجه گرا پیشنهاد می دهد. 🔵 در این رویکرد از یک سو دین چارچوبی معنابخش برای فعالیت علمی فراهم می کند تا از این رهگذر مانع از نیهیلیسم روش شناختی در علم شود؛ و از سوی دیگر، علم نیز به الهیات در بازنگری نقادانه مفاهیم بنیادین خود کمک می رساند تا مانع از جزمی شدن باورهای دینی شود. 🔵 این الگو نه تنها مانع ستیزهای غیرضروری می شود، بلکه بستری برای همکاری پویا و خلاق در مواجهه با مسائل بنیادین وجودی و اخلاقی ایجاد می کند. نتیجه آن است که علم و دین می توانند بدون فروکاست یا تقابل، در غنابخشی متقابل یکدیگر سهیم شوند. ✍️ نویسنده: علیرضا منصوری _ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ روایت ابوریحان بیرونی از تولد (پیدایش خود به خودی) و شناخته بودن آن بین طبیعی‌دانان در کتاب الآثار الباقیة عن القرون الخالیة به شرح زیر است: 🔵 «و نمی‌توان این را انکار کرد، زیرا چنین پدیده‌هایی مشاهده شده و تولد حیوانات از چیزهای دیگر تجربه گردیده است. چنان‌که ابوعثمان جاحظ نقل کرده که در شهر عَکبرا گل‌پاره‌ای دیده که نیمی از آن تبدیل به بخشی از بدن موشی شده و نیم دیگر همچنان گِل باقی مانده بود و هنوز کاملاً دگرگون نشده بود. 🔵 گروهی در گرگان نیز به من خبر دادند که همان‌گونه چیزهایی را در آن‌جا به چشم خود دیده‌اند. همچنین پدید آمدن عقرب از انجیر و باذروج، و زنبور عسل از گوشت گاو در نزد طبیعت‌دانان شناخته‌شده است. ما خود نیز حیوانات بسیاری دیده‌ایم که از گیاهان و چیزهای دیگر به‌گونه‌ای آشکار زاده شده‌اند و سپس خودشان تولیدمثل کرده‌اند» 📚 منبع: الآثار الباقیة عن القرون الخالیة، صفحه ۲۸۳ ✍️ آقای محمدمتین محسنی ارجمند (محقق و پژوهشگر موسسه معنا) 🔻توضیحات: این متن پیوست به یادداشت هفتم با موضوع «نظام علمی دووجهی؛ زیست‌شناسی دوره میانه اسلامی چگونه میان «مشاهده» و «غایت» پیوند زد؟» می باشد. #زیست_شناسی #زیست_شناسی_دوره_میانه_اسلامی _ـ_ــ_ـ_ـ_ #یادداشت 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ «خدا و جهان»، جهان چطور به اینجا رسید و چرا ما بخشی از آن هستیم؟ 🔘 مناظره و گفتگوی میان راجر پنرز(کیهان شناس) و ویلیام لین کریگ(فیلسوف علم) 🔵 شما می دانید که ستاره ها به دور آن می چرخند، شما می توانید آنها را در زمان واقعی مشاهده کنید و چیزی در وسط آنها وجود دارد. بنابراین شما این سیاه چاله های عظیم را در مراکز کهکشان ها می بینید. چه اتفاقی در آنجا می افتد، آنها مواد بیشتر و بیشتری را می بلعند. بعضی از آنها خارج می شوند. دقیقا نمی دانم شاید نیمی از آنها بلعیده می شوند. ما در یک خوشه کهکشانی هستیم که شامل سه یا چهار کهکشان می شود و بزرگترین آنها کهکشان آندرومدا است که ما با آن برخورد خواهیم کرد، ولی این چند هزار میلیون سال بعد انجام خواهد شد. 🔷 بخش هشتم 👈 بخش قبلی #خدا #کیهان_شناسی #راجر_پنرز #ویلیام_لین_کریگ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #مناظره 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه علم برای زیست‌شناسان 🔵 این کتاب مجموعه‌ای آموزشی و میان‌رشته‌ای است که می‌کوشد فلسفه علم را از سطح مباحث کلی و انتزاعی به درون مسائل واقعی علوم زیستی بیاورد. 🔵 هدف اصلی اثر آن است که به زیست‌شناسان—از دانشجویان کارشناسی تا پژوهشگران و مدرسان—نشان دهد پرسش‌های فلسفی نه «حاشیه» علم، بلکه بخشی از کار روزمره پژوهش و آموزش زیست‌شناسی‌اند؛ پرسش‌هایی که به تعریف مفاهیم کلیدی، اعتبار تبیین‌ها، نقش مدل‌ها، شیوه داوری میان نظریه‌ها، و حتی نسبت علم با ارزش‌های اجتماعی و اخلاقی گره خورده‌اند. 🔵 پرسش محوری کتاب را می‌توان این‌گونه صورت‌بندی کرد: «زیست‌شناسی چگونه علم می‌شود و چگونه باید درباره آن اندیشید؟» پاسخ کتاب به این پرسش بر این اصل استوار است که علوم زیستی صرفاً گردآوری داده یا اجرای تکنیک‌های آزمایشگاهی نیست؛ بلکه فعالیتی مفهومی، تبیینی و تاریخی است. 🔵 زیست‌شناسان ناگزیر با مفاهیمی سروکار دارند که مرزهایشان روشن و ثابت نیست: «ژن»، «گونه»، «سازگاری»، «کارکرد»، «علت»، «تبیین»، «مدل» و «نظریه». کتاب نشان می‌دهد همین مفاهیم—که گاهی در کتاب‌های درسی بدیهی و ساده نمایش داده می‌شوند—در عمل محل مناقشه، بازتعریف و تحول‌اند و بدون حساسیت فلسفی، هم فهم پژوهش و هم انتقال آن به دانشجو ناقص می‌ماند. ✍️ نویسندگان: Kostas Kampourakis، Tobias Uller 🔘 انتشارات: Cambridge University Press _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute