✅ سومین همایش علم در عصر قاجار 🔘 به مناسبت صدسالگی رسمیت گاهشماری هجری شمسی در ایران 🔷 27-28 مهرماه 1405 👈 محل برگزاری: موسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران، سالن اصلی elmqajar.irip.ac.ir دوران قاجار، دوره‌ای سرشار از تعاملات و گاهتقابل‌های علمی و فرهنگی است. در این عصر، کوشش برای فهم و پذیرش علوم جدید، درکنار پاسداشت میراث علمی پیشین، فضای فکری ویژه‌ای پدید آورد. از مهم‌ترین رویدادهایعلمی این دوره، می‌توان به تلاش برای سامان‌دهی گاهشماری کشور اشاره کرد. _ـ_ـ_ـ_ـ_ #خبر 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ آیا خدا در کار طبیعت دخالت می‌کند؟ 🔘 تنظیم دقیق 🔵 از نظر آنان که خدا را در نظم و ترتیب قوانین طبیعت، و نه در نقض گاه به گاه آنها، می بینند، نکته شایان توجه این است که عالم « دقیقا طوری تنظیم شده» است که حیات در آن بر پایه کربن قوام یابد. اگر ثابت های فیزیکی عالم ذره ای متفاوت می بود، آنگاه چنین حیاتی (از جمله حیات آدمی) میسر نمی شد.اگر مثلاً انفجار بزرگ اندکی شدیدتر رخ داده بود، ماده چنان به سرعت از هم می پاشید که ستارگان و سیارات پدید نمی آمدند. اگر نیروی جاذبه به مقدار بی نهایت ناچیزی بیش تر یا کمتر می بود، آنگاه ستارگانی مانند خورشید ما که ضامن حیات اند به وجود نمی آمدند. آیا این نشان می دهد که، به قول فرد هویل فیزیکدان، « موجودی ابر هوشمند با فیزیک کمی ور رفته است» و « هیچ نیروی کور قابل اعتنایی در طبیعت وجود ندارد »؟ برخی گمان می‌کنند که بهترین تبیین برای این تنظیم دقیق در حقیقت این است که فرض کنیم آفریننده ای علاقمند به ایجاد حیات هوشمند این عالم را طراحی کرده است. عده ای دیگر بیش تر طرفدار این اندیشه اند که جهان ما یکی از عالم های بیشمار در دل « عالمی چندگانه » یا «یک ابر عالم» است.اگر چنین باشد، دست کم بخش کوچکی از آن جهان های چندگانه شرایط مناسب را برای ایجاد حیات دارد و ما ناگزیر خود را در یکی این عالم ها می یابیم. 🔵 آنچه هر دو سوی این دعوا بر سرش توافق دارند، که البته نباید آن را مسلم فرض کرد، این است که چیزی در این میان هست که باید تبیین شود_ خواه از طریق توسل به خدا و خواه جهان های چندگانه. هر دو طرف بحث را با این فرض آغاز می‌کنند که مقادیر ثابت های بنیادین جهان ما حیرت انگیز، نامحتمل و نیازمند تبیین اند. اما از کجا می دانیم که ثابت های فیزیکی نمی توانند آرایش محتمل دیگری داشته باشند؟ آیا به یقین می توان گفت که هر ترکیب مشخص دیگری از ثابت های بی نهایت متغیر به یک اندازه و بی نهایت نامحتمل است ؟ در هر صورت، چگونه می‌توانیم مطمئن باشیم که این ثابت ها، به همان شکل که در این بحث ها مفروض است، آزادند تغییر کنند و طبیعت به شکلی که ما نمی دانیم آنها را تثبیت نکرده یا به هم پیوند نداده است ؟ و آیا اگر تریلیون ها جهان دیگر نه ممکن بلکه حقیقتا موجود باشند، از حیرت ما در قبال وجود و آرایش فیزیکی جهان خودمان به راستی چیزی کم می شود؟ به قول شخصیت فیلو در کتاب دیوید هیوم، به نام گفت و گوهایی درباره دین طبیعی: وقتی می بینم که عقل آدمی در بسیاری موضوعات دیگر که بسی آشناتر است، دچار نقصان و تناقض است، هرگز انتظار ندارم که حدس های ضعیف آن درباره موضوعی چنین عالی و تا به این حد دور از میدان مشاهده ی ما صائب باشد. 📚 منبع: کتاب علم و دین، نوشته تامس دیکسون 👈 بخش قبلی _ـ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ شگفتی از اشکال حیات در این تلقی از حیات عظمتی نهفته است؛ اینکه قدرت های گونه گون حیات در اصل در چند گونه یا یک گونه دمیده شده است، و وقتی این سیاره بر اساس قانون ثابت جاذبه پیوسته می چرخیده است، از آغازی چنان ساده گونه های بی پایان به زیباترین و شگفت ترین وجه تکامل یافته و همچنان تکامل می یابند. 👤 داروین 📚 منبع: کتاب علم و دین، نوشته تامس دیکسون _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه اسلامی در چالش با اندیشه هایدگر 🔵 این کتاب، پژوهشی تطبیقی است که در آن نویسنده به بررسی و مقایسه دقیق دیدگاه‌های متافیزیکی دو جریان فکری متفاوت، یعنی فلسفه وجودی مارتین هایدگر و سنت فلسفی و عرفانی اسلام، می‌پردازد. 🔵 در این اثر، رضوانی نخست پس‌زمینه تاریخی و فلسفی هر دو رویکرد را ترسیم می‌کند و سپس به تفاوت بنیادی میان برداشت‌های غربی و اسلامی درباره مفهوم «وجود» و «ماهیت» می‌پردازد. نویسنده با ارائه چارچوب نظری، تبیین می‌کند که در فلسفه وجودی هایدگر، محور اصلی تفکر، تحلیل تجربه انسانی از وجود است؛ موضوعی که همواره در تنش و تقابل با برداشت‌های سنتی از ماهیت یا جوهر قرار می‌گیرد. وی با استناد به متون اصلی، نقدهایی ساختاری بر برداشت‌های هایدگری از دوگانگی وجود و ماهیت ارائه می‌دهد. 🔵 وی با استناد به متون اصلی و با بهره‌گیری از روش مقایسه‌ای، نقدهایی ساختاری بر برداشت‌های هایدگری از دوگانگی وجود و ماهیت ارائه می‌دهد. او با بررسی دقیق مفاهیم مطرح‌شده در آثار هایدگر، نشان می‌دهد که جدایی مفهومی میان وجود و ماهیت، از سوی برخی مفسران غربی به عنوان ابزار تفسیری جهت نقد تمدن مدرن به‌کار گرفته شده؛ امادر سنت اسلامی، وجود و ماهیت به عنوان دو وجه یک واقعیت کل‌گرا و مرتبط در نظر گرفته می‌شوند؛ بدین معنا که هرگونه تفکیک میان آن‌ها، همزمان با کاهش غنای معنوی و فراتر بردن از فهم یکپارچه از هستی همراه است. ✍️ نویسنده:احمد رضوانی 👈 لینک کتاب _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: تأثیر دین بر هویت فردی و اجتماعی از نگاه فارابی و کیرکگور 🔵 این پژوهش به بررسی و مقایسه نظرات فارابی، فیلسوف اسلامی، و سورن کیرکگور، فیلسوف دانمارکی و پیشگام اگزیستانسیالیسم مسیحی، در مورد نقش دین در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش تحلیل تطبیقی تأثیرات دین بر هویت از دو دیدگاه متفاوت است. روش تحقیق تحلیل محتوای تطبیقی است که بر اساس منابع معتبر و متون اصلی این فیلسوفان انجام شده است. 🔵 فارابی دین را نهادی اجتماعی می بیند که وحدت و انسجام جامعه را تقویت کرده و به تربیت انسان های فضیلت مند کمک می کند. او بر اهمیت رهبران دینی و فلسفی در هدایت جامعه به سوی کمال تأکید دارد و معتقد است که دین و عقل مکمل یکدیگر هستند. در مقابل، کیرکگور بر تجربه شخصی و درونی دین تأکید دارد و دین را مسیری برای یافتن معنای زندگی و مواجهه با اضطراب های وجودی می داند. او باور دارد که دین باید به صورت فردی و مستقیم تجربه شود تا هویتی معنادار و اصیل شکل گیرد. 🔵 نتایج این مطالعه نشان می دهد که هر دو فیلسوف به اهمیت بنیادین دین در شکل گیری هویت فردی و اجتماعی تأکید دارند، اما رویکردها و تحلیل های متفاوتی نسبت به این موضوع دارند. ✍️ نویسندگان: جلیل جلیلی _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ آیا خدا در کار طبیعت دخالت می‌کند؟ 🔘 ندیدن و ایمان آوردن 🔵 هیوم نویسنده ی مشهورترین نوشته درباره معجزه از منظر شکاکیت خردگرایانه نیز هست. در مقاله ی « در باب معجزات » که در سال ۱۷۸۴ منتشر شد، هیوم معجزات را بر پایه ضعف نسبی شواهد موجود در تأیید آنها مردود شمرد. به گفته هیوم، چون قوانین طبیعت، بر حسب تعریف، احکام عامی هستند که تا آخرین حد ممکن با تجربه عام بشر سازگارند، از لحاظ تجربی همان اندازه استوارند که هر گزاره دیگری. ما هر قدر هم که بخواهیم درباره قوت شواهد موجود در تأیید معجزات _ یعنی اخبار و روایات به اصطلاح شاهدان عینی رویدادها، نظیر آنچه در متون مقدس و سیره اولیا ثبت شده است. بلند نظر باشیم، آن شهادت ها هرگز به قوت شواهدی نیست که قوانین طبیعت را تأیید می کنند. هیوم می پرسد کدامیک معجزه بزرگ تری است: اینکه قوانین طبیعت به راستی زیر و رو شده باشد یا اینکه تصدیق کنندگان معجزه (که خود شما هم شاید جزو آنان باشید) برخطا باشند؟ هیوم نتیجه می‌گیرد که آدم عاقل لابد پاسخ می دهد که احتمال کذب بودن شهادت بیش تر است.اگر این نکته را از منظر منابع مختلف شناخت که در فصل ۲ از آنها سخن رفت بنگریم، استدلال هیوم این بود که تجربه حسی جمعی گواه افراد را بی اعتبار می کند. 🔵 از نظر کسانی که روح تجربه گرایانه‌ ی رویکرد هیوم را قبول دارند، حتی اگر استنتاج های او را هم نپذیرند، گواهی حواس خود فرد باید فصل الخطاب باشد. صرف نظر از اینکه درباره علوم طبیعی، قوانین طبیعت یا قوت گواهی دیگران در باب معجزه چه عقیده ای دارید، تجربه خود شما بر همه اینها رجحان دارد. از سوی دیگر، اگر به چشم خود دیده باشید که زخم های قدیسه آگاتا آنا شفا یافته، یا جریان گدازه، با نگه داشتن مقنعه ای در برابر آن، ناگهان و بی دلیل تغییر مسیر داده است، لابد می پذیرید که چیزی به راستی فوق العاده دیده اید که چه بسا برخلاف نظر هیوم آن را معجزه به شمار آورید. 🔵 لیکن حتی در این صورت هم مشاهده رخدادی که خلاف مسیر عادی طبیعت است یک چیز است و عقیده به اینکه آنچه شاهد بوده اید رویدادی فراطبیعی یا الهی است چیز دیگری. نگرش علمی تر این است که چنین رویدادی را امری غیرعادی تلقی کنیم که علت آن نامعلوم است، مانند آزمایشی در آزمایشگاه که نتیجه‌ اش خلاف پیش بینی نظریه شماست. این قبیل رویداد های غیر عادی ممکن است به کشفیات تازه ای درباره سازوکار جهان طبیعی بینجامد، یا اینکه همچنان حل نشده و مجهول باقی بمانند. به هر حال، قائل شدن معنای مذهبی برای آنها الزامی نیست. آنچه رویدادی غیر عادی را به معجزه تبدیل می‌کند تجربه پدیده های چشمگیر با علل نامعلوم در بستری مشخصاً مذهبی است. 🔵 یکی از پاسخ های دینداران به عقل گرایی که برای معجزه شواهد بهتری می طلبند این است که حقایق مذهبی را نه براساس شواهد تجربی که باید از راه ایمان پذیرفت. در عهد جدید، بر اهمیت ایمان تأکید بسیار شده است؛ به ویژه در داستان تومای حواری که می گوید باور نمی کند عیسی رستاخیز کرده باشد مگر اینکه او را حی و حاضر با جای میخ ها در دست هایش و زخم پهلویش ببیند. توما بعداً با عیسای رستاخیز کرده مواجه می شود و ایمان می آورد.عیسی به توما می گوید: ای توما، بعد از دیدنم ایمان آوردی؟ خوشا به حال آنانی که ندیده ایمان آوردند. 🔵 تامس پین در کتاب جدلی و ضد مسیحی اش، عصر خرد، استدلال می‌کند که اگر تومای حواری حق داشته باشد از ایمان به رستاخیز مسیح خودداری ورزد مگر آنکه به شواهد عینی و ملموس دست یابد، پس او نیز حق دارد چنین کند و ادامه می دهد: عقل، همان‌قدر که برای توما خوب بود، برای من و هر کس دیگری هم خوب است ». در عصر حاضر نیز ریچارد دوکینز گفته است که توما « تنها فرد به راستی قابل تحسین در میان دوازده حواری »، زیرا به شیوه علمی خواستار شواهد تجربی بوده است. 📚 منبع: کتاب علم و دین، نوشته تامس دیکسون 👈 بخش قبلی _ـ_ـ_ـ_ #برش_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ عظمت انسان با آنچه می‌جوید و با آن شوری که او را همچنان جوینده نگه می‌دارد، سنجیده می‌شود. 👤 مارتین هایدگر 📚 منبع: Basic Questions of Philosophy: Selected "Problems" of "Logic" (Grundfragen der Philosophie: Ausgewählte "Probleme" der "Logik" (1984), translated by Richard Rojcewicz and André Schuwer, Indiana University Press, 1994, ISBN 0253004381, p.7) _ـ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی کتاب: فلسفه زیست‌شناسی، درآمدی معاصر 🔵 آیا حیات صرفاً فرآیندی فیزیکی است؟ آیا نظریه انتخاب طبیعی با خداباوری در تضاد است و اگر چنین است، چگونه می‌توانیم به‌شیوه‌ای عقلانی میان آن‌ها دست به انتخاب بزنیم؟ ماهیت انسان چیست؟ کدام‌یک از ویژگی‌های ما برایمان ذاتی و بنیادین محسوب می‌شوند؟ زیست‌شناسی شاخه‌ای از علم است که بیشترین ارتباط مستقیم را با بسیاری از دغدغه‌های خاصِ بشری دارد؛ ازاین‌رو، طبیعی است که کانون بحث‌ها و مناقشات بسیاری باشد. 🔵 فلسفه زیست‌شناسی نه‌تنها به پرسش‌هایی می‌پردازد که زیست‌شناسی هنوز (و شاید هرگز) قادر به پاسخگویی به آن‌ها نیست، بلکه پرسش‌های دیگری را نیز مطرح می‌کند: اینکه چرا زیست‌شناسی ممکن است در پاسخ دادن به آن پرسش‌ها ناتوان باشد. 🔵 در این اثر، دنیل مک‌شی (زیست‌شناس) و الکس روزنبرگ (فیلسوف) با همکاری یکدیگر دریچه‌ای نو به سوی فلسفه زیست‌شناسی گشوده‌اند و مسائل عمده این حوزه را به گونه‌ای مطرح کرده‌اند که هم برای زیست‌شناسان و هم برای فیلسوفان، قابل‌فهم و حائز اهمیت باشد. ✍️ نویسندگان: Alex Rosenberg and Daniel W. McShea _ـ_ــ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

✅ معرفی مقاله: علم و معنویت در عصر ما 🔵 علم در پی کشف نظم موجود در طبیعت است و این نظم را در قالب قوانین توصیف می‌کند؛ اما دین پاسخی است به وجودی متعالی که زندگی ما را دگرگون می‌سازد و به آن معنا می‌بخشد. در سنت، معنویت به عنوان جنبه‌ای جدایی‌ناپذیر از تجربه دینی تلقی می‌شد و معنویت و دین از یکدیگر تفکیک‌ناپذیر بودند. 🔵 با این حال، افول ادیان سازمان‌یافته و گسترش سکولاریسم در جهان غرب، موجب پیدایش نگرشی وسیع‌تر به معنویت شده است؛ نگرشی که آن جنبه‌هایی از تجربه بشری را در بر می‌گیرد که فراتر از دیدگاهی صرفاً مادی‌گرایانه نسبت به جهان هستند، بی‌آنکه لزوماً پای واقعیتی ماوراءالطبیعی را به میان آورند. 🔵 انقلاب علمی در قرن هفدهم با آثار افرادی همچون فرانسیس بیکن، دکارت، گالیله، نیوتن و بویل آغاز شد و به ترویج تجربه‌گرایی توسط بیکن و گالیله، و گسترش جهان‌بینی مکانیکی توسط دکارت، گالیله و نیوتن انجامید. به‌تدریج، قدرت نظام نیوتنی دانشمندان را تحت تأثیر قرار داد؛ بدین ترتیب نقش خداوند ابتدا به «آغازگرِ جهان» تقلیل یافت و با ظهور عصر روشنگری در فرانسه، به‌کلی حذف شد. 🔵 با ظهور فیلسوفان و دانشمندانی همچون هیوم، کانت، اگوست کنت، مارکس، داروین، دورکیم، فروید و پوزیتیویست‌های منطقی، تجربه‌گرایی به فلسفه غالب بدل شد و در پی آن، متافیزیک، دین و معنویت به حاشیه رانده شدند. در نیمه دوم قرن بیستم، جریان‌های مهمی شکل گرفتند که موجب احیای دین شدند.... ✍️ نویسنده: دکتر مهدی گلشنی _ـ_ـ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

🔹معرفی مقاله: بازتفسیر تحلیل علّیت ماکس وبر در علوم فرهنگی: نقش قواعد تجربی و شرطی های خلاف واقع در حفظ تمایز نوکانتی 🔻روش شناسی ماکس وبر تحتِ تأثیر اندیشمندان مکتب نوکانتیِ بادن، به تمایز میان علوم طبیعی و علوم فرهنگی تأکید دارد. این رویکرد علوم انسانی را با فهم معنای کنش های انسانی، و علوم طبیعی را با تبیین از طریق قانون های علّی تشخیص می دهد. امّا، وبر برای تحلیل خود از واژه «علیت» و «تحلیل های علّی» استفاده کرده و از آنجا که تبیین (در عامیانه ترین تعریف) به معنای بیانِ علّت است، این تصوّر ایجاد شده که روش وبر در علوم فرهنگی به واسطه علاقه او به تحلیل علّی، به علوم طبیعی نزدیکتر شده که این نیز معنایی ندارد به جز پذیرش نوعی از تحصل گرایی. در این مقاله استدلال می کنیم که تحلیل علّی وبر، همچنان به تمایز میان علوم فرهنگی و علوم طبیعی (موردنظر نوکانتی های بادن) متعهد باقی می ماند. برای این منظور بعد از شرح روش شناسی و رویکرد علّی وبر، با مقایسه شرح وبر با فلاسفه دیگری که درخصوص علیت منفرد قرائت هایی ارایه داده اند (به طور مشخص دیوید لوئیس) نشان خواهیم داد که تحلیل علیّت منفرد، دارای ویژگی هایی است که به کار رفتن آن در دیدگاه وبر، مرز میان علوم طبیعی و علوم فرهنگی همچنان حفظ خواهد شد. در این مقاله، ملاکی برای تمایز میان این دو نوع علم ارایه می شود. ✍️ نویسندگان: علی شمسی و کیوان الستی _ـ_ــ_ـ__ـ_ــ_ـ_ #معرفی_مقاله 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

📚 معرفی کتاب: بلند پروازی‌های خیال سرپیچی از جاذبه به‌کمک طراحی و فرگشت 🔹این کتاب در در سال ۲۰۲۱ توسط ریچارد داوکینز منتشر شد. موضوع اصلی کتاب در مورد پرواز است. ایده‌ی پرواز در طبیعت و این‌که چگونه موجودات زنده در طول فرگشت توانسته‌اند بر جاذبه غلبه کنند. طبیعت از طریق انتخاب طبیعی به راه‌حل‌هایی برای پرواز رسیده است. و انسان‌ها هم با مهندسی و طراحی آگاهانه به نتایج مشابه یا متفاوتی دست یافته‌اند. در واقع کتاب یک پل جذاب بین علم زیست‌شناسی و مهندسی می‌سازد و نشان می‌دهد که چطور هر دو مسیر می‌توانند به “غلبه بر جاذبه” برسند. داوکینز مقایسه جالبی انجام می‌دهد بین: طراحی مهندسان (مثل هواپیما) و «طراحی بدون طراح» در طبیعت. او توضیح می‌دهد: طبیعت هدف‌مند نیست. اما از طریق انتخاب طبیعی، به نتایجی می‌رسد که «شبیه طراحی هوشمند» به نظر می‌رسند. ✍️ نویسنده: ریچارد داوکینز ✍ مترجم: ع.کاظمی _ـ_ـ_ـ__ـ_ـ_ـ__ـ_ـ_ـ__ـ_ـ_ـ_ #معرفی_کتاب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute

🔶 بدان كه عوالم سه است: عالم عقل، و آن ذواتى‌اند مجرّد از مادّت و جهت از جملۀ وجوه، و آن را «عالم جبروت» خوانند و «ملكوت بزرگ». و عالم نفس، و آن ذواتى‌اند مجرّد از مادّت و ليكن متصرّف باشند در مادّت و آن را «ملكوت كوچك» خوانند. و عالم جرم است و آن را «عالم ملك» خوانند. و آن نيز بر دو قسم است: عالم اثيرست و آن افلاكند، و عالم عنصريّاتست. و عالم عنصريّات در جنب افلاك قدرى ندارد . و افلاك در قهر نفوس منطوى‌اند، و نفوس در قهر عقل، و عقول در قهر معلول اوّل، و معلول اوّل در قهر نور و عزّت بار خداى عزّ سلطانه. 👤 شهاب‌الدین سهروردی 📚 منبع: مجموعه مصنفات شیخ اشراق (پرتو نامه)، جلد: ۳، صفحه: ۶۵ _ـ_ــ_ـ_ـ_ #جملات_منتخب 💻 آدرس تارنمای ما : 🌐 https://manainstitute.ir 📱 ما را در ایتا و بله دنبال کنید: 🆔 @maanainstitute