eitaa logo
موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی
593 دنبال‌کننده
380 عکس
4 ویدیو
0 فایل
مؤسسه‌ای با هدف پاسخ به پرسش‌هایی درباره علل و زمینه‌های انقلاب اسلامی، بازخوانی زوایای پنهان تاریخ و روایتی متکی بر اسناد تاریخی 🌐 www.psri.ir شناسه بله، ایتا و تلگرام: 🆔 @psri_ir
مشاهده در ایتا
دانلود
📷ساواک درباره مهدی هاشمی به سیا چه گفت؟ 🔹۱۸فروردین۱۳۵۵ جنازه آیت‌الله شمس‌آبادی، از علمای اصفهان در حومه جاده درچه‌پیاز اصفهان کشف می‌شود. شاه دستور پیگیری پرونده و شناسائی قاتلین را می‌دهد. دادسرای اصفهان با کمک و همراهی ساواک، تعدادی از هواداران مهدی هاشمی در قهدریجان که به «شهیدِجاویدی‌ها» معروف بودند را دستگیر کرد، اما از اینکه کدام یک از آنها عامل ترور بوده‌اند خبر نداشت. 🔸مدتی بعد اردیبهشت ماه، مهدی هاشمی نیز که جزو دستگیر‌شده‌ها است، نامه‌ای به ریاست ساواک اصفهان می‌نویسد و اعلام می‌کند اطلاعات مهمی درباره عوامل قتل دارد. اعترافات او قفل پرونده را برای ساواک باز می‌کند. از آن به بعد تا بهار ۱۳۵۷ پرونده «عوامل قتل آیت‌الله شمس‌آبادی» و «دادگاه شهیدجاویدی‌ها» یکی از محورهای خبری و رسانه‌ای ایران است. 🔹تیرماه همان سال ۱۳۵۵، حمید اشرف، چهره مهم چریک‌های فدایی خلق نیز در جریان ضربه به یکی از خانه‌های تیمی بدست ساواک کشته می‌شود. سازمان سیا که رابطه حسنه‌ای با ساواک دارد، از این سازمان می‌خواهد اطلاعاتی درباره این دو اتفاق مهم ارائه کند. برای خواندن گزارش ساواک از ارتباط بین این دو اتفاق، اینجا را بخوانید‌. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓رژه نیروهای نظامی و اطلاعاتی انگلیس در دمشق 🔹سه شنبه ۸ مهر ۱۲۹۷ لورنس و سربازان عربش در کنار نیروهای ژنرال سر ادموند آلنبی در دمشق رژه رفتند. «توماس ادوارد لورنس»، معروف به «لورنس عربستان»، دیپلمات، نویسنده، باستان‌شناس و افسر نظامی بریتانیایی بود که به واسطه نقش خود در انقلاب عربی علیه امپراتوری عثمانی، شهرت یافت. 🔸لورنس که به تاریخ علاقه‌ی فراوانی داشت، در سال ۱۹۰۹ برای بازدید از قلعه‌های صلیبی، به سوریه سفر کرد. او در این سفر، حدود دو هزار کیلومتر از سوریه که جزئی از امپراتوری عثمانی بود، را پیاده گشت. او در خاطراتش می‌گوید این سفر، نقطه عطفی بود که باعث شد زندگی‌اش دگرگون شود. 🔹با شروع جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴، لورنس به ارتش بریتانیا پیوست. به دلیل تسلط او به زبان عربی، وی را به عنوان افسر اطلاعاتی به «اداره عربی» در قاهره (بخشی از واحد اطلاعاتی ارتش بریتانیا) فرستادند. 🔸در ابتدا، بریتانیا به دنبال راهی برای تضعیف امپراتوری عثمانی بود. این هدف، با حمایت بریتانیا و نقش‌آفرینی لورنس عربستان، پس از جنگ جهانی اول، با فروپاشی امپراتوری عثمانی تحقق یافت. اما پس از جنگ، نوبت به تقسیم غنایم رسید. طبق توافق‌نامه «سایکس-پیکو» که از قبل بین فرانسه و بریتانیا منعقد شده بود، سرزمین‌های تصرف‌شده میان این دو کشور تقسیم شد. 🌄شرح عکس: ۱. رژه لورنس و سربازان عربش در کنار نیروهای هندی ژنرال سر ادموند آلنبی ۲. لورنس سوار بر موتورسیکلتش در حدود سال ۱۳۰۴ 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓️نتیجه معکوس تلویزیون بهایی 🔹حبیب ثابت‌پاسال، سرمایه‌دار بهایی با ریشه‌ی یهودی، در سال ۱۳۳۷ نخستین شبکه تلویزیونی ایران را با حمایت شاه افتتاح کرد. دفتر مرکزی این تلویزیون در خیابان گاندی بود و به محفل بهاییان و دربار پهلوی نزدیک بود. او علاوه بر این شبکه، در صنایع بزرگی همچون پپسی‌کولا نفوذ یافت و به یکی از چهره‌های اصلی قدرت اقتصادی تبدیل شد. 🔸خانواده ثابت‌پاسال اصالتاً یهودی و اهل کاشان بودند. پدرش در تهران تاجر پارچه بود و بعدها به بهاییت گروید. حبیب ثابت با سرمایه‌گذاری در بانک‌ها و صنایع کلیدی از جمله سیمان مشهد، جنرال‌تایر، پلاسکو و ایران فارواگ ثروتی عظیم اندوخت. 🔹پس از ارتحال آیت‌الله بروجردی، شاه برای گسترش نفوذ بهاییان تلاش کرد. لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی با حذف شرط اسلامیت و ذکوریت، اعتراض امام خمینی را برانگیخت. ایشان در سخنرانی‌های خود افشا کردند که دولت و شرکت نفت منابع کلانی را در اختیار ثابت‌پاسال گذاشته‌اند تا بهاییان را تقویت کنند و حتی هزینه اعزام هزاران بهایی به جشن صدمین سال بهاییت در لندن را تأمین کرده‌اند. 🔹ثابت‌پاسال علاوه بر رسانه، با سرمایه‌گذاری در بانکداری و خرید املاک اطراف مراکز بهایی نفوذ اقتصادی و مذهبی خود را گسترش داد. او در دهه ۱۳۵۰ به فرانسه گریخت اما همچنان از بهاییان حمایت کرد. پس از مرگش در ۱۳۶۸ در آمریکا، بهائیان او را «خادم متقدم» نامیدند. شما می‌توانید متن کامل این مطلب را در [اینجا] و تصاویر ثابت پاسال را در [اینجا] ببینید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓حزب ایرانی،‌ مغز روسی 🔹دهم مهر ۱۳۲۰، در بحبوحه اشغال ایران و فرار رضاشاه، حزب تازه‌ای به نام «توده ایران» تأسیس شد. اعضای آن بیشتر از میان زندانیان سیاسی آزادشده، به‌ویژه گروه ۵۳ نفر و کادرهای قدیمی حزب کمونیست ایران بودند. این حزب به‌سرعت به یکی از فعال‌ترین احزاب سیاسی کشور بدل شد و تا انحلال رسمی‌اش در ۱۳۶۲ نقش مهمی در سیاست ایران ایفا کرد. 🔸ریشه‌های حزب توده به انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و تأسیس حزب کمونیست ایران در ۱۲۹۹ بازمی‌گردد. این حزب با حمایت شوروی در اعتصاب‌های کارگری فعال بود تا اینکه رضاشاه در ۱۳۱۰ قانونی ضد اشتراک‌گرایی تصویب کرد و اعضایش را دستگیر کرد. در پی این سرکوب، بسیاری از کمونیست‌ها زندانی یا تبعید شدند تا اینکه پس از اشغال ایران در ۱۳۲۰ آزاد شدند و بذر حزب توده را کاشتند. 🔹با سقوط رضاشاه، شوروی تصمیم به ایجاد تشکیلاتی تازه در ایران گرفت. نام «کمونیست» کنار گذاشته شد تا حساسیت‌برانگیز نباشد و حزب جدید با دستورالعملی از مسکو شکل گرفت: اتحاد علیه فاشیسم، دفاع از زحمتکشان، گسترش دموکراسی و تقویت وجهه شوروی. مؤسسان حزب ترکیبی از جوانان گروه ۵۳ نفر و کمونیست‌های کهنه‌کار تحصیل‌کردۀ مسکو مانند کامبخش، آوانسیان و روستا بودند. برای خواندن مطلب کامل این روایت [اینجا] و برای آشنایی با کتاب سایه سرخ که به تشکیلات مخفی حزب توده می‌پردازد، [اینجا] را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓فرانسه؛ مقصد تبعید امام خمینی بعد از عراق 🔹بر اساس سند محرمانه ساواک از مذاکرات مهرماه ۱۳۵۷، مقامات امنیتی رژیم پهلوی و عراق در بن‌بستی کامل درباره حضور امام خمینی در نجف قرار داشتند. «سعدون شاکر»، رئیس سازمان اطلاعات عراق برای معاون اطلاعات خارجی ساواک ماجرای اولتیماتوم قبلی به امام و پاسخ قاطع ایشان را نقل کرد: «سیاست را به مبارزه مذهبی ترجیح می‌دهد» و در صورت ایجاد مانع، «عراق را ترک خواهد کرد.» 🔸در مواجهه با این صلابت، درخواست ساواک به شکل عجیبی تغییر کرد و خواستار تداوم اقامت امام در عراق شدند تا بهانه از دست رسانه ها خارج شود. شاکر به این تناقض اشاره کرد و صراحتاً اعلام نمود: «عراق مایل است که خمینی از این کشور برود.» 🔹هدایت‌الله بهبودی این روزها را چنین به قلم آورده است: آن روز، سیزدهم مهر ۱۳۵۷ ، پس از نماز صبح، سیداحمد از پدرش پرسید که چه کنیم؟ آیت‌الله گفت که قصد ما رفتن به سوریه است. «گفتم اگر راه ندادند؛ اگر آنها هم برخوردی مثل کویت کردند، بعد کجا؟» صلاح بر این دیده شد به کشوری بروند که ویزای ورود نخواهد؛ بدون شرط، آنان را بپذیرد تا از آنجا برای رفتن به سوریه مهیا شوند. «فرانسه را پیشنهاد دادم... امام پذیرفتند. خوابیدم.» ساعت هشت صبح تصمیم خود را به آگاهی مأموران عراقی رساندند. 🔸مأموران عراقی، امام و همراهان او را به هتل دارالسلام بردند. ساعت هفت صبح روز جمعه، چهاردهم مهر ۱۳۵۷، به فرودگاه بغداد آمدند. گزارش ساواک به شاه از این تلاشها و پاسخ مقامات عراقی را در اینجا بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓رسانه‌های غربی درباره فرار کوزیچکین چه گفتند؟ 🔹روز جمعه ۳۰ مهر ۱۳۶۱ وزارت کشور بریتانیا اعلام کرد که ولادیمیر کوزیچکین، نایب کنسول ۳۵ساله سفارت شوروی در تهران، به بریتانیا وارد و به او پناهندگی داده شده است. این در حالی است که اتومبیل کوزیچکین خرداد ۱۳۶۱ در حوالی تهران پیدا شده بود و آبزرور این فرضیه را مطرح کرد که کوزیچکین در این فاصله در آمریکا بوده و سیا اطلاعات او را اخذ می‌کرده است. 🔸خبرگزاری رویتر در ۳۰ مهرماه ۱۳۶۱ در خبری پیرامون او نوشت: ولادیمیر کوزیچکین اعترافات ویرانگرانه‌ای را به سرویس اطلاعاتی انگلیس داده است. او هویت صدها تن از مأموران ک.گ.ب در خاورمیانه و برخی در انگلیس را معلوم ساخته و پرتوی تازه و مهیج بر مبارزه در درون کرملین برای جانشینی برژنف، رئیس جمهور بیمار شوروی افکنده است. 🔹 در یکی از بولتن‌های ویژه خبرگزاری ایرنا در سال ۱۳۶۲ چنین نقل شده است: «برخی منابع دیپلماتیک ادعا کردند اسراری که کوزیچکین از سیاست‌های خاورمیانه‌ای کرملین فاش ساخت، سبب تسریع پیروزی آمریکایی‌ها و اسرائیل در جنگ لبنان بوده است. به هر حال اطلاعات و گزارشات فوق نمایشگر نوعی توافق نانوشته میان قدرت‌های شرق و غرب در مورد عدم افشای جاسوسان دو طرف است یعنی رضایتی دوجانبه در مورد اینکه کدام یک می‌تواند دیگری را مغلوب سازد. اما پس از آنکه اخیراً لندن وابسته نظامی شوروی را به جرم جاسوسی اخراج کرد روس‌ها نیز در مقابل وابسته نظامی بریتانیا در مسکو را از خاک آن کشور اخراج کردند.» برای خواندن متن کامل این روایت اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓بسترسازی دیکتاتوری برای رضاخان 🔹۱۲مهر۱۳۰۱ شهید مدرس و تعدادی از نمایندگان مجلس لایحه‌ای در صحن مجلس قرائت کردند و از ظهور ارتجاع در تبریز و رشت و خرابی اوضاع و نقض قوانین کشور شکایت نمودند و توضیح دادند که این مجلس است که باید تعیین کند ابقای رضاخان به نفع کشور هست یا خیر. 🔸در واکنش به این اظهارات در ۱۵ مهر رضاخان استعفا کرد و تمام فرماندهان و مسئولین رده بالا را جمع کرد تا استعفای خود را اعلام کند. آنها هم از او حمایت کردند و گفتند دراین صورت آنان نیز استعفا میدهند. 🔹چهار روز بعد از استعفای رضاخان، یک دسته نظامی به شکلی تهدیدآمیز و با توپ از جلو مجلس رژه رفتند. در سایر نقاط شهر هم همین رویه در پیش گرفته شد. رضاخان که میدانست استعفای او باعث خوشحالی مجلس و مردم می‌شود دست به اخلال در امور زد و تظاهرات و آشوب‌هایی در نقاطی از کشور به پا شد. 🔸در این شرایط، مجلس در صدد برآمد قضیه را به نحوی رضایت‌بخش فیصله دهد؛ به این شکل که رضاخان اطاعت خود را نسبت به قانون اساسی و مجلس ابراز داشت و از برخی بدکرداری‌های خود عذرخواهی کرد و مجلس هم او را در سمت خود ابقا نمود. اما مهمترین حادثه تبدیل این تهدید به فرصت و فضاسازی برای این بود که کشور به دیکتاتوری نیاز دارد. برای خواندن مطلب کامل اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓مارگارت تاچر و تولید گاز خردل در سامرا 🔹نیمه مهر ۱۳۶۲ طه یاسین رمضان معاون صدام با مارگارت تاچر نخست وزیر انگلیس دیداری کرد که سالها بعد، مشخص شد بخش ناگفته این دیدار، حمایت از ساخت سلاح‌های شیمیایی در قالب پروژه‌های صنعتی بوده است. 🔸۱۶ تیر ۱۳۶۵، مطبوعات به نقل از مجله «العمل الاسلامی» که با عنوان صدای انقلاب اسلامی عراق منتشر می‌شد، افشا کردند که کارخانه داروسازی سامرا از اوایل خردادماه گذشته به جای تولید داروهای ضروری و مورد نیاز مردم، فعالیت خود را فقط به تولید مواد شیمیایی خاص به ویژه ماده خردل که در سلاح های شیمیایی از آن استفاده می‌شود محدود کرده است. 🔹این موضوع از سالها قبل شروع شده بود. دولت صدام در نظر داشت تا در زمینه تولید سلاح‌های شیمیایی و گازهای سمی به خودکفایی برسد. تولید این سلاحها نسبتا آسان بود و مواد اولیه آن از منابع مختلف تهیه می‌شد. در پاییز ۱۳۵۸ (یکسال قبل از حمله صدام به ایران) به دو شرکت انگلیسی صنایع شیمیایی سلطنتی ای‌سی‌آی، به نام‌های بابکاک و ویلکاکس مراجعه و خواستار تأسیس کارخانه تولید عوامل شیمیایی شدند. 🔸زمزمه حمایت بریتانیا از عراق برای تولید گاز شیمیایی از همان سفر لندن طه یاسین رمضان در محافل خبری شنیده شد و به همین دلیل، سر جفری هاو، وزیر امور خارجه انگلیس مجبور شد ‌در تاریخ ۱۸ اسفند ۱۳۶۲  موضوع تحویل سلاحهای شیمیایی از جانب این کشور به عراق را، به شیوه آشنای دیپلماسی انگلیسی تکذیب کند؛ اما سال‌های بعد سرانجام پرده از این راز برافتاد. مطلب کامل را [اینجا] بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
🗓تنفیذ جانباز انقلاب 🔹این تصویر، مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای در هفدهم مهرماه ۱۳۶۰ را نشان می‌دهد؛ چند ماه پیش‌تر، آیت‌الله خامنه‌ای هدف سوءقصدی در مسجد ابوذر تهران قرار گرفت و بانداژ بر دست ایشان در تصویر مذکور نیز یادگار همان حادثه است. 🔸پس از شهادت رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر، کشور در شرایط سختی قرار گرفت. همزمان جنگ تحمیلی نیز در جریان بود و تهدیدهای تروریستی داخلی نیز ادامه داشت. با این‌حال انتخابات زودهنگام برگزار شد و مردم در دهم مهر ۱۳۶۰ با حضور گسترده خود، آیت‌الله خامنه‌ای را به‌عنوان سومین رئیس‌جمهور ایران برگزیدند. 🔹امام خمینی در حکم تنفیذ این انتخاب با تأکید بر نقش ملت در تعیین سرنوشت خود نوشتند: «با اطلاع از مقام و مرتبت متفکر و دانشمند محترم جناب حجت‌الاسلام آقای سید علی خامنه‌ای رأی ملت را تنفیذ و ایشان را به سمت ریاست جمهوری اسلامی ایران منصوب نمودم». امام همچنین یادآور شدند که رئیس‌جمهور منتخب باید همچنان «به همان نحو که تا کنون خدمتگزار اسلام و ملت و طرفدار قشر مستضعف بوده‌اند، از این پس نیز به همان تعهد باقی باشند و از طریق مستقیم انسانیت و اسلام انحراف ننمایند» 🔸این عبارات، تأکیدی بر پیوند رأی مردم و تداوم مسیر انقلاب بود و از آن‌رو اعتبار تاریخی و سیاسی مراسم تنفیذ را برجسته می‌کند. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir
رقابت بر سر قدرت: دستگیری قوام و صعود رضاخان 🔸در مهرماه 1302، رضاخان، قوام‌السلطنه را به اتهام توطئه برای قتل خود دستگیر کرد. این اتهام به تبعید قوام انجامید و او را از صحنه رقابت کنار زد. قوام در گذشته نیز با اتهاماتی مشابه مواجه شده بود، اما دستگیری اخیر نتیجه‌ای از تلاش رضاخان برای هموار کردن راه برای نخست‌وزیری خود بود. قوام یکی از آخرین رقبای قدرتمند رضاخان به شمار می‌رفت که باید حذف می‌شد. 🔹رسوایی توطئه قتل رضاخان، که قوام به آن متهم شد، به طرز مشکوکی از سوی طرفداران رضاخان مطرح شد. برخی دیپلمات‌ها بر این باور بودند که این اتهامات بهانه‌ای برای سرنگونی دولت مشیرالدوله و سلطه‌طلبی رضاخان بودند. در این حال، قوام بارها به مردم هشدار داده بود که طرح‌های پنهانی در حال اجراست که به نفع رضاخان است و هدف واقعی این اقدامات حذف رقبای سیاسی اوست، به‌ویژه قوام. 🔸دستگیری قوام و استعفای مشیرالدوله، به رضاخان این امکان را داد که به قدرت برسد. خود رضاخان، قوام را متهم کرد که با سردار انتصار در حال برنامه‌ریزی علیه او بوده است. اما واقعیت این بود که این اتهامات بدون مدرک و کذب بودند و هدف واقعی، تسلط رضاخان بر کشور و حذف قوام از صحنه سیاسی بود. پس از تبعید قوام، موجی از شک و تردید نسبت به ادعاهای قبلی در اجتماع ایجاد شد. 🔹پس از تبعید قوام، هیچ‌کس در مورد توطئه‌ای که گفته شد او در آن نقش داشته است، سخن نگفت. برای خواندن متن کامل این روایت اینجا را بخوانید. 🔗 ما را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: 🆔 @psri_ir